{
"word": "трэба",
"stress": 2,
"homonym": 1,
"forms": [
"надо"
],
"senses": [
{
"text": "ккола, хӏажалъула",
"precomment": "каго-што, чаго; з нявызначанай формай дзеяслова",
"labels": [
"у значэнні выказніка"
],
"examples": [
{
"be": "трэба паслаць ліст",
"av": "кагъат битӏизе ккола"
},
{
"be": "што вам трэба?",
"av": "щиб нужее къварагӏараб?"
},
{
"be": "вас мне і трэба",
"av": "мунха дие къваригӏунго вугев"
},
{
"be": "трэба быць",
"av": "батизе ккола, бегьула",
"labels": [
"вводное слово",
"разговорное слово"
]
},
{
"be": "трэба думаць, меркаваць",
"av": "батизе бегьула, букӏине ккола",
"labels": [
"в значении вводного слова"
]
},
{
"be": "што трэба!",
"av": "щиб къваригӏараб?",
"labels": [
"просторечное слово"
]
},
{
"be": "падумаць толькі!",
"av": "тамаша бихьулищ!",
"labels": [
"разговорное слово"
]
}
]
}
]
}
{
"word": "трэба",
"stress": 2,
"homonym": 2,
"forms": [
"надо"
],
"senses": [
{
"text": "тӏад",
"precomment": "прыназоўнік з творным склонам",
"comment": "хӏалтӏизабула кӏиго яги цӏикӏкӏун рагьукъаб гьаракь (гьезул тӏоцебесебги “р” яги “л”) бугел рагӏабазда цебе",
"examples": [
{
"be": "нада мною",
"av": "дида тӏад"
},
{
"be": "над ілбом",
"av": "надалда тӏад"
}
]
}
]
}
{
"word": "трэба",
"stress": 2,
"forms": [
"надобно"
],
"see_also": [
{
"target": "надо",
"kind": "see"
}
]
}
{
"word": "трэба",
"stress": 2,
"forms": [
"нужно"
],
"labels": [
"у значэнні выказніка",
"безасабовая форма"
],
"senses": [
{
"text": "хӏажат буго, къваригӏун буго",
"precomment": "каму-чаму, каго-што, чаго",
"examples": [
{
"be": "што вам трэба?",
"av": "щиб нужее къваригӏун бугеб?"
},
{
"be": "не трэба засмучацца",
"av": "къварилъизе ккеларо"
},
{
"be": "вельмі трэба!",
"av": "кинабгӏаги хӏажалъи гьечӏо! (дие хӏажат гьечӏо!)"
}
]
}
]
}
{
"word": "трэба-",
"forms": [
"надо-"
],
"senses": [
{
"text": "хӏалтӏизабула кӏиго яги цӏикӏкӏун рагьукъаб, яги рагьукъаб гьаракьалда хадуб “ь” бугеб мехалъ",
"comment": "напрыклад: надорваць, надошью",
"comment_lang": "ru"
}
],
"see_also": [
{
"target": "надъ-",
"kind": "see"
}
]
}
{
"word": "трэк",
"forms": [
"трек"
],
"labels": [
"мужчынскі род"
],
"senses": [
{
"text": "трек",
"comment": "велосипедал, мотоциклал риччазе гьабураб хасаб бакӏ, нух",
"labels": [
"спартыўны тэрмін"
],
"examples": [
{
"be": "веласіпедны трэк",
"av": "велосипедазе трек"
}
]
}
]
}
{
"word": "трэль",
"stem": "ТРЕЛ",
"forms": [
"трель"
],
"labels": [
"жаночы род"
],
"senses": [
{
"text": "трель",
"comment": "чвахун бачӏунеб куцалда, соролаго бахъулеб гьаракь-бакъан",
"examples": [
{
"be": "трэлі салаўя",
"av": "булбулалъул бакънал"
}
]
}
]
}
{
"word": "трэльяж",
"stress": 6,
"forms": [
"трельяж"
],
"labels": [
"мужчынскі род"
],
"senses": [
{
"text": "трельяж",
"comment": "лъабчӏвалеб матӏу"
}
]
}
{
"word": "трэнер",
"stress": 3,
"forms": [
"тренер"
],
"labels": [
"мужчынскі род"
],
"senses": [
{
"text": "тренер",
"comment": "тренировка гьабулев чи, куцалев чи",
"labels": [
"спартыўны тэрмін"
]
}
]
}
{
"word": "трэніраваны",
"stress": 7,
"stem": "ТРЕНИРОВАНН",
"forms": [
"тренированный",
"тренированная",
"тренированное"
],
"senses": [
{
"text": "ругьун гьавурав, яравул гьавурав, куцарав, хӏадур гьавурав, лебаллъи бижизабурав",
"examples": [
{
"be": "трэніраваны спартсмен",
"av": "ругьун гьавурав спортсмен"
},
{
"be": "трэніраваны сабака",
"av": "ругьун гьабураб гьой"
}
]
},
{
"text": "яравул гьабураб",
"precomment": "добра развіты",
"examples": [
{
"be": "трэніраванае цела",
"av": "яравул гьабураб черх"
}
]
}
]
}
{
"word": "трэніравацца",
"stress": 9,
"forms": [
"тренироваться"
],
"labels": [
"незакончанае трыванне"
],
"senses": [
{
"text": "ругьунлъизе, хӏадурлъизе, яравуллъизе, лебаллъи бижизабизе",
"comment": "жиндилъго"
}
]
}
{
"word": "трэніравацца",
"stress": 7,
"forms": [
"упражняться"
],
"labels": [
"незакончанае трыванне"
],
"senses": [
{
"text": "(живго) ругьун гьавизе, лъазабизе (жинцаго)",
"precomment": "у чым",
"examples": [
{
"be": "стаяцца ў стральбе",
"av": "кьвагьдезе ругьун гьавизе"
},
{
"be": "займацца на музычным інструменце",
"av": "музыкалияб алат хъвазе (живго) ругьун гьавизе"
}
]
}
]
}
{
"word": "трэніраваць",
"stress": 9,
"forms": [
"тренировать"
],
"labels": [
"незакончанае трыванне"
],
"senses": [
{
"text": "малъун ругьун гьавизе, хӏадур гьавизе, куцазе, къачӏазе",
"precomment": "каго-чаго (трэніраваць)",
"examples": [
{
"be": "трэніраваць баксёра",
"av": "боксер ругьун гьавизе"
}
]
},
{
"text": "ругьун гьабизе",
"precomment": "што (прывучаць)",
"examples": [
{
"be": "трэніраваць цела",
"av": "черх ругьун гьабизе"
}
]
}
]
}
{
"word": "трэніровачны",
"stress": 7,
"forms": [
"тренировочный",
"тренировочная",
"тренировочное"
],
"senses": [
{
"text": "ругьун гьавиялъул, тренировкаялъул",
"examples": [
{
"be": "трэніровачны палёт",
"av": "ругьун гьавиялъул роржен"
},
{
"be": "спартыўны касцюм",
"av": "тренировка гьабулеб мехалъ ретӏунеб костюм"
}
]
}
]
}
{
"word": "трэніроўка",
"stress": 7,
"forms": [
"тренировка"
],
"labels": [
"жаночы род"
],
"senses": [
{
"text": "тренировка, ругьун гьави",
"precomment": "занятак",
"examples": [
{
"be": "трэніроўка па плаванні",
"av": "лъедеялъул тренировка"
}
]
},
{
"text": "яравул гьаби",
"precomment": "практыкаванне",
"examples": [
{
"be": "трэніроўка мускулаў",
"av": "ччорбал яравул гьари"
}
]
}
]
}
{
"word": "трэпанаваць",
"stress": 7,
"forms": [
"трепанировать"
],
"labels": [
"закончанае трыванне",
"незакончанае трыванне"
],
"senses": [
{
"text": "трепанация гьабизе, ракьа борлъизе",
"precomment": "што",
"labels": [
"медыцына"
]
}
]
}
{
"word": "трэпанацыя",
"stress": 7,
"forms": [
"трепанация"
],
"labels": [
"медыцына",
"жаночы род"
],
"senses": [
{
"text": "трепанация",
"comment": "ракьа борлъун гьабулеб операция",
"labels": [
"медыцына"
],
"examples": [
{
"be": "трэпанацыя чэрапа",
"av": "гвангвараялъул ракьа борлъи (операциялъе)"
}
]
}
]
}
{
"word": "трэск",
"forms": [
"треск"
],
"labels": [
"мужчынскі род"
],
"senses": [
{
"text": "чӏваркьи, чӏваркь-чӏваркьи, кьвахи, кьвах-кьвахи",
"precomment": "рэзкі гук",
"examples": [
{
"be": "трэск галля",
"av": "гӏаркьалабазул чӏваркь-чӏваркьи"
},
{
"be": "трэск ружэйных стрэлаў",
"av": "тункӏал кьвагьулеб кьвах-кьвахи"
}
]
},
{
"text": "гьай-гьуй, ахӏи-хӏур, хъуй-хъай",
"precomment": "шуміха",
"labels": [
"у пераносным значэнні",
"размоўнае слова"
],
"examples": [
{
"be": "зняць трэск",
"av": "ахӏи-хӏур бахъинабизе"
},
{
"be": "з трэскам праваліцца",
"av": "халкъалда сурараб куцалъ мекъи ккезе; бода суризе; дваргъан вахъине"
}
]
}
]
}
{
"word": "трэскацца",
"stress": 3,
"forms": [
"трескаться"
],
"labels": [
"незакончанае трыванне"
],
"senses": [
{
"text": "кьватӏ-кьватӏизе, бихх-биххизе, кьватӏалаби рехизе",
"examples": [
{
"be": "столь трэскаецца",
"av": "мокърукьбакӏ кьватӏ-кьватӏулеб буго"
}
]
}
]
}
{
"word": "трэскаць",
"stress": 5,
"stem": "ТРЕЩ",
"forms": [
"трещать"
],
"labels": [
"незакончанае трыванне"
],
"senses": [
{
"text": "чӏваркьезе, чӏваркьи бахъине, чӏваркь-чӏваркьи бахъине, гьаркьагъине",
"precomment": "выдаваць трэск",
"examples": [
{
"be": "дровы трашчаць у печы",
"av": "печалъуб цӏулал чӏваркьи бахъунеб буго"
},
{
"be": "трашчаць конікі",
"av": "гарцӏал цӏирцӏидулел руго"
},
{
"be": "мароз трэшчыць",
"av": "цӏороялъ хӏал гьабулеб буго"
}
]
},
{
"text": "гӏемер чвархъезе, чӏечӏого гаргадизе",
"precomment": "балбатаць",
"labels": [
"у пераносным значэнні",
"размоўнае слова"
]
},
{
"text": "расуда бан букӏине",
"precomment": "быць напярэдадні краху",
"labels": [
"у пераносным значэнні"
],
"examples": [
{
"be": "справа трэшчыць па ўсіх швах",
"av": "гьеб иш расуда бан буго; биххулеб буго, гӏодобе кколеб буго"
},
{
"be": "у мяне галава трашчыць",
"av": "кутакалда бетӏер унтулеб буго дир, бетӏер битӏахъе бихъун унеб бугилан кколеб буго"
}
]
}
]
}
{
"word": "трэснуць",
"stress": 3,
"forms": [
"треснуть"
],
"labels": [
"закончанае трыванне"
],
"senses": [
{
"text": "чӏваркь-чӏваркьи бахъине, чӏваркьи бахъине, кьвах-кьвахи бахъине, кьвагьан бахъине",
"precomment": "выдаць трэск"
},
{
"text": "кьватӏизе, кьватӏун ине (бачӏине), кьватӏи реххизе",
"precomment": "даць трэшчыну",
"examples": [
{
"be": "льдзіна трэснула",
"av": "цӏер кьватӏана"
},
{
"be": "шклянка трэснула",
"av": "стаканалда кьватӏи рехана"
}
]
},
{
"text": "чвархъан бахъинабизе, кьабун биччан тезе",
"precomment": "каго-што і без дапаўнення (моцна ўдарыць)",
"comment": "цо нухалъ",
"labels": [
"прастамоўнае слова"
],
"examples": [
{
"be": "хаця трэсні",
"av": "кьвагьун хваниги, вихъ-вихъун аниги (мурадалде щоларо)"
}
]
}
]
}
{
"word": "трэст",
"forms": [
"трест"
],
"labels": [
"мужчынскі род"
],
"senses": [
{
"text": "трест",
"comment": "1) цого тайпаялъул чанго предприятиялъул цолъи; 2) капиталистиял улкабазда производственниял ва дармилал операциял цо бакӏалдасан гьарулел предприятиязул монополияб цолъи"
}
]
}
{
"word": "трэфавы",
"stress": 3,
"stem": "ТРЕФОВ",
"forms": [
"трефовый",
"трефовая",
"трефовое"
],
"senses": [
{
"text": "череказул",
"labels": [
"тэрмін картачнай гульні"
],
"examples": [
{
"be": "дзесятка трэф",
"av": "анцӏилаб черек"
},
{
"be": "трэфавы туз",
"av": "туз черек"
}
]
}
]
}
{
"word": "трэфы",
"stress": 3,
"forms": [
"трефы"
],
"labels": [
"множны лік"
],
"senses": [
{
"text": "черекал",
"labels": [
"тэрмін картачнай гульні"
]
}
]
}
{
"word": "трэці",
"stress": 3,
"stem": "ТРЕТ",
"forms": [
"третий",
"третья",
"третье"
],
"labels": [
"жаночы род",
"ніякі род"
],
"senses": [
{
"text": "лъабабилеб",
"labels": [
"лічэбнік"
],
"examples": [
{
"be": "трэцяя старонка",
"av": "лъабабилеб гьумер"
},
{
"be": "трэцяга чэрвеня",
"av": "лъабабилеб июналда"
},
{
"be": "у трэцяй гадзіне",
"av": "сагӏат лъабгоялде хӏалтӏараб мехалъ"
},
{
"be": "ужо трэцяя гадзіна",
"av": "гьанже сагӏат лъабгоялде хӏалтӏун буго"
},
{
"be": "палова на трэцюю",
"av": "лъабгоялде бащдаб хӏалтӏун буго"
},
{
"be": "з трэціх рук",
"av": "цоги чи гьоркьов ккун, лъабабилев чиясухъан"
},
{
"be": "пазаўчора",
"av": "церекъад"
},
{
"be": "трэцяя асоба",
"av": "лъабабилеб гьумер",
"labels": [
"грамматика"
]
}
]
},
{
"text": "цогидав, тӏокӏав, гъорлъе унарев",
"precomment": "пабочны",
"examples": [
{
"be": "трэція асобы",
"av": "цогидал гӏадамал"
}
]
},
{
"text": "гӏодобегӏанаб, къадараб",
"precomment": "нізкі",
"examples": [
{
"be": "трэці гатунак",
"av": "гӏодобегӏанаб (лъабабилеб) сорт"
},
{
"be": "трэці разрад",
"av": "гӏодобегӏанаб (лъабабилеб) разряд"
}
]
},
{
"text": "щибаб лъабил бутӏа",
"precomment": "адна трэцяя",
"labels": [
"у значэнні назоўніка"
],
"examples": [
{
"be": "адна трэцяя",
"av": "лъабил бутӏа"
}
]
},
{
"text": "кванан хадуб кьолеб гьуинаб гьекъел (компот, сок, чай ва гь. ц.)",
"precomment": "салодкая страва",
"labels": [
"у значэнні назоўніка"
]
}
]
}
{
"word": "трэціраваць",
"stress": 5,
"forms": [
"третировать"
],
"labels": [
"незакончанае трыванне"
],
"senses": [
{
"text": "рикӏкӏалъе восунгутӏизе, малъие гьавунгутӏизе, сансикъ вихьизе, къабихӏаб бер рехизе, рикӏкӏунгутӏизе, хӏангутӏизе",
"precomment": "каго-што (абыходзіцца з кім-небудзь пагардліва)"
}
]
}