{
"word": "цэлае",
"stress": 2,
"stem": "ЦЕЛО",
"forms": [
"целое"
],
"labels": [
"ніякі род"
],
"senses": [
{
"text": "тӏубараб, сахаб",
"examples": [
{
"be": "знайсці частку ад цэлага",
"av": "тӏубараб рикӏкӏеналъул бутӏа батизе"
}
]
}
]
}
{
"word": "цэласнасць",
"stress": 2,
"forms": [
"целостность"
],
"labels": [
"жаночы род"
],
"senses": [
{
"text": "кӏибикьичӏолъи, цолъи цӏуни, цого жолъун букӏин",
"examples": [
{
"be": "тэрытарыяльная цэласнасць",
"av": "ракьалъул (территориялъул) рикьи гьечӏолъи"
}
]
}
]
}
{
"word": "цэласнасць",
"stress": 2,
"stem": "ЦЕЛОСТ",
"forms": [
"целость"
],
"labels": [
"жаночы род"
],
"senses": [
{
"text": "сахго цӏунун букӏин, зарар-зиян ккечӏого цӏуни (хутӏи), сах саламатго цӏуни",
"examples": [
{
"be": "захаваць усе рэчы ў цэласці",
"av": "тӏолго (кинабго) къайи сах-саламатго цӏунизе"
}
]
}
]
}
{
"word": "цэласны",
"stress": 2,
"forms": [
"целостный",
"целостная",
"целостное"
],
"senses": [
{
"text": "кӏибикьичӏеб, цолъи цӏунараб, цого жолъун бугеб, цогояб, рикьи гьечӏеб, тӏубараб"
}
]
}
{
"word": "цэлафан",
"stress": 7,
"forms": [
"целлофан"
],
"labels": [
"мужчынскі род"
],
"senses": [
{
"text": "целлофан",
"comment": "целлюлозаялъул гъорлъан канлъи бихьулеб пленка"
}
]
}
{
"word": "цэлафанавы",
"stress": 7,
"stem": "ЦЕЛЛОФАНОВ",
"forms": [
"целлофановый",
"целлофановая",
"целлофановое"
],
"senses": [
{
"text": "целлофаналъул(аб)",
"examples": [
{
"be": "цэлафанавы цэх",
"av": "целлофан гьабулеб цех"
},
{
"be": "цэлафанавая ўпакоўка",
"av": "целлофаналъул къайи-цӏа гъорлъ жемулеб материал"
}
]
}
]
}
{
"word": "цэломудрасць",
"stress": 6,
"forms": [
"целомудренность"
],
"labels": [
"жаночы род"
],
"see_also": [
{
"target": "целомудрие",
"kind": "see"
}
]
}
{
"word": "цэломудрые",
"stress": 6,
"forms": [
"целомудрие"
],
"labels": [
"ніякі род"
],
"senses": [
{
"text": "яслъи, пикри буголъи",
"precomment": "дзявочасць"
},
{
"text": "яхӏ-намус буголъи (цӏуни), хасиятал пучлъичӏолъи",
"precomment": "маральная чысціня",
"labels": [
"у пераносным значэнні"
]
}
]
}
{
"word": "цэломудrenый",
"forms": [
"целомудренный"
],
"senses": [
{
"text": "вацӏцӏалъи цӏунарав, хасиятал рацӏцӏадав, вацӏцӏадав",
"examples": [
{
"be": "цнатлівы юнак",
"av": "вацӏцӏалъи цӏунарав гӏолилав; чӏужугӏаданалда хъвачӏев гӏолилав"
}
]
}
]
}
{
"word": "цэлулоід",
"stress": 7,
"forms": [
"целлулоид"
],
"labels": [
"мужчынскі род"
],
"senses": [
{
"text": "целлулоид, макъар",
"comment": "целлюлозаялъул гьабураб къвакӏараб пластикияб материал"
}
]
}
{
"word": "цэлулоідны",
"stress": 7,
"forms": [
"целлулоидный",
"целлулоидная",
"целлулоидное",
"целлулоидовый",
"целлулоидовая",
"целлулоидовое"
],
"senses": [
{
"text": "целлулоидалъул(аб), целлулоидалъул гьабураб"
}
]
}
{
"word": "цэлы",
"stress": 2,
"stem": "ЦЕЛ",
"forms": [
"целый",
"целая",
"целое"
],
"senses": [
{
"text": "тӏубараб, сахаб, квер хъвачӏеб; цӏураб, тӏаса камичӏеб",
"examples": [
{
"be": "ён з'еў цэлую булку",
"av": "тӏубараб булка кванана гьес"
},
{
"be": "выпіць цэлы шклянку вады",
"av": "тӏубараб (цӏураб) лъел стакан гьекъезе"
},
{
"be": "цэлых тры дні",
"av": "тӏубараб лъабго къо"
},
{
"be": "цэлымі днямі і начамі",
"av": "тӏубарал сордо-къояз"
}
]
},
{
"text": "кӏудияб, гӏураб къадаралъул, гӏемераб",
"precomment": "вялікі, значны",
"examples": [
{
"be": "цэлы стос папер",
"av": "тӏатӏала бараб гӏемераб кагъат"
},
{
"be": "цэлы шэраг пытанняў",
"av": "гӏемерал суалал"
}
]
},
{
"text": "сахаб, зиян ккечӏеб, зарар ккечӏого хутӏараб, сах-саламатаб",
"precomment": "неўшкоджаны",
"examples": [
{
"be": "усе рэчы цэлыя",
"av": "кинабго къайикъоно зарар ккечӏого буго"
},
{
"be": "цэлы і няўшкоджаны",
"av": "сахго, сах-саламатго вуго"
}
]
},
{
"text": "гӏаммаб куцалда, палхӏасил",
"precomment": "у агульным і цэлым"
},
{
"text": "тӏолабго, тӏубан, кинабго цадахъ",
"precomment": "у цэлым"
}
]
}
{
"word": "цэльнаметалічны",
"forms": [
"цельнометаллический"
],
"senses": [
{
"text": "рацӏцӏи гьечӏого металлалъул гьабураб",
"examples": [
{
"be": "цэльнаметалічны вагон",
"av": "тӏубанго, рацӏцӏи гьечӏого, металлалъул гьабураб вагон"
}
]
}
]
}
{
"word": "цэльнасць",
"stress": 2,
"forms": [
"цельность"
],
"labels": [
"жаночы род"
],
"senses": [
{
"text": "тӏубараб букӏин, цо жоялъул гьабураб букӏин, бацӏцӏинчӏеб букӏин"
}
]
}
{
"word": "цэльны",
"stress": 2,
"stem": "ЦЕЛЬН",
"forms": [
"цельный",
"цельная",
"цельное"
],
"senses": [
{
"text": "цо жоялъул гьабураб (кесказул гуреб), бацӏцӏинчӏеб",
"examples": [
{
"be": "з суцэльнага ліста",
"av": "цо листалъул (кагътил, фанералъул)"
}
]
},
{
"text": "цолъи камилаб, бацӏцӏадаб, лъим ва цоги жо жубачӏеб",
"precomment": "неразбаўлены",
"examples": [
{
"be": "цэльнае малако",
"av": "бацӏцӏадаб рахь"
}
]
},
{
"text": "кьучӏаб, тӏубараб, бутӏабазде бикьулареб",
"labels": [
"у пераносным значэнні"
],
"examples": [
{
"be": "цэльны характар",
"av": "кьучӏаб хасият"
}
]
}
]
}
{
"word": "цэльсій",
"stress": 2,
"forms": [
"цельсий"
],
"labels": [
"мужчынскі род"
],
"senses": [
{
"text": "термометр",
"comment": "лъеда цӏер чӏваялдаса гьалиялде щвезегӏан градусал рихьизарулеб"
}
]
}
{
"word": "цэлюлоза",
"stress": 7,
"forms": [
"целлюлоза"
],
"labels": [
"жаночы род"
],
"senses": [
{
"text": "целлюлоза",
"labels": [
"батаніка"
]
},
{
"text": "целлюлоза",
"comment": "химикияб куцалда цӏулал ва цо-цо хурдузул бахъулеб ва, кагъат гьабулаго, тӏабигӏияб гуреб чиллай гьабулаго, кьвагьизабулеб материалалъе хӏалтӏизабулеб жо",
"labels": [
"тэхніка"
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "клетчатка",
"kind": "see"
}
]
}
{
"word": "цэлюлозны",
"stress": 7,
"stem": "ЦЕЛЛЮЛОЗН",
"forms": [
"целлюлозный",
"целлюлозная",
"целлюлозное"
],
"senses": [
{
"text": "целлюлозалъул(аб)",
"examples": [
{
"be": "цэлюлозная прамысловасць",
"av": "целлюлозалъул промышленность"
}
]
}
]
}
{
"word": "цэліцца",
"stress": 2,
"forms": [
"целиться"
],
"labels": [
"незакончанае трыванне"
],
"senses": [
{
"text": "ишан ккун букӏине, гӏужие босун букӏине",
"examples": [
{
"be": "цэліцца з вінтоўкі",
"av": "тункӏица гӏужие босизе"
}
]
}
]
}
{
"word": "цэліць",
"stress": 2,
"homonym": 1,
"forms": [
"целить"
],
"labels": [
"незакончанае трыванне"
],
"senses": [
{
"text": "ишан босизе (кквезе), гӏужие босизе",
"examples": [
{
"be": "цэліць у мішэнь",
"av": "гӏужде ишан босизе"
}
]
},
{
"text": "хъулухъ яги иш щвезе хӏаракат (жигар) бахъизе",
"precomment": "мецiць",
"labels": [
"у пераносным значэнні",
"размоўнае слова"
]
}
]
}
{
"word": "цэліць",
"stress": 4,
"homonym": 2,
"forms": [
"целить"
],
"labels": [
"незакончанае трыванне"
],
"senses": [
{
"text": "сахлъизавизе"
}
]
}