←

sources.avar.me / phrase-av-ru

кӏал

54 фразеологизмов

→
Оглавление страницы (54)

КӀАЛАГЪОРКЬЕ ЧӀВАЗЕ

сообщить о неточности
{
  "phrase": "КӀАЛАГЪОРКЬЕ ЧӀВАЗЕ",
  "labels": [
    "разг."
  ],
  "senses": [
    {
      "translation": "потерять голову",
      "literal": "ничком упасть"
    }
  ],
  "examples": [
    {
      "av": "Къаси сардил хӏалкӏолъи Сихӏру гьабе ракӏалъе, Дун гьаб рокьул кӏотиналъ КӀалагъоркь чӏвазе гурин.",
      "ru": "О, лунная ночь, Силы мне дай, Голову не потерять бы От любви такой.",
      "author": "М. Гъайирбекова",
      "source": "Магӏарухъа гӏадамал"
    }
  ],
  "page": 174
}

КӀАЛАЛДА МУГЬРУ ЧӀИАЗЕ

сообщить о неточности
{
  "phrase": "КӀАЛАЛДА МУГЬРУ ЧӀИАЗЕ",
  "senses": [
    {
      "translation": "держать язык за зубами",
      "equiv": "approx",
      "literal": "на рот печать поставить"
    }
  ],
  "examples": [
    {
      "av": "— КӀоларо кӏалалда мугьру чӏвазе, — ян абуна ГӀумалатица,— дица нужее бицина дагьаб цебегӏан дирго ккараб.",
      "ru": "— Не могу молчать,— сказал Умалат,— я вам расскажу, что со мной недавно пр’иключилось.",
      "author": "Т. Таймасханов",
      "source": "Сардил чапар"
    }
  ],
  "page": 174
}

КӀАЛАЛДА ТАКЪВА ГЬЕЧӀЕВ

сообщить о неточности
{
  "phrase": "КӀАЛАЛДА ТАКЪВА ГЬЕЧӀЕВ",
  "senses": [
    {
      "translation": "звёзд с нёба не хватает",
      "equiv": "approx",
      "literal": "на рту подковы не имеющий"
    }
  ],
  "examples": [
    {
      "av": "Цогидаб жоялъул бицине цо кӏудияб гьунар гьечӏев, абухъего кӏалалда такъва гьечӏев чи вуго Тажудин.",
      "ru": "Тажудин не был мастером говорить о чём-нибудь другом, как говорят, звёзд с нёба не хватал.",
      "author": "М. Мухӏамадов",
      "source": "Гьитӏинав гьокочи"
    }
  ],
  "page": 175
}

КӀАЛБИЧЧАНКЪО

сообщить о неточности
{
  "phrase": "КӀАЛБИЧЧАНКЪО",
  "senses": [
    {
      "translation": "ураза-байрам (религиозный праздник у мусульман)",
      "literal": "день освобождения рта"
    }
  ],
  "examples": [
    {
      "av": "Ункъачо Жамилатица кӏалбиччанкъо букӏа, байрам КЪО букӏа, «дир вацасул яс, дир месед гӏадай нус»,— ан рукъое ячун сайгъатал кьолаан Парихание.",
      "ru": "Будь то праздник или ураза-байрам, тётя Жами-лат всегда одаривала Парихан, приговаривая: «Моя дорогая племянница, золотая моя невестка».",
      "author": "М. Мухӏамадов",
      "source": "Лъукъарал кьураби"
    }
  ],
  "page": 175
}

КӀАЛГИ БАХЬИН ГЬАБУН, МАХЬАГИ ЧӀЕГӀЕР ГЬАБУН

сообщить о неточности
{
  "phrase": "КӀАЛГИ БАХЬИН ГЬАБУН, МАХЬАГИ ЧӀЕГӀЕР ГЬАБУН",
  "labels": [
    "погов."
  ],
  "senses": [
    {
      "translation": "Ртом бёлый, сычугом чёрный (о лицемере)."
    }
  ],
  "examples": [
    {
      "av": "Дида лъалеб букӏинчӏо кӏалги бахьин гьабун, махьаги чӏегӏер гьабун гьев вукӏин.",
      "ru": "Я не знала, что он такой лицемер.",
      "author": "Ф. ГӀалиева",
      "source": "Ракьул гӏерекъ гьороца унаро"
    }
  ],
  "page": 175
}

КӀАЛДИБЕ БЕГЬАНИ, КИЛИЩ ХӀАНЧӀУЛАРЕВ

сообщить о неточности
{
  "phrase": "КӀАЛДИБЕ БЕГЬАНИ, КИЛИЩ ХӀАНЧӀУЛАРЕВ",
  "senses": [
    {
      "translation": "мягкий, застенчивый, робкий",
      "literal": "в рот сунутый палец не кусает"
    }
  ],
  "examples": [
    {
      "av": "— КӀалдибе бегьани килищ, хӏанчӏуларей, бече гӏадай Субхӏанатил циндаго лъугьарай бацӏ йихьи-чӏищ?",
      "ru": "— Смотрите, из робкой как телёнок Субханат какая вдруг выросла волчица?",
      "author": "М. Мухӏамадов",
      "source": "Лъукъарал кьураби"
    }
  ],
  "page": 176
}

КӀАЛДИБЕ ГЬОЦӀО ТӀЕЗЕ

сообщить о неточности
{
  "phrase": "КӀАЛДИБЕ ГЬОЦӀО ТӀЕЗЕ",
  "senses": [
    {
      "translation": "ласкаться, подлизываться к кому-л.",
      "literal": "в рот наливать мёд"
    }
  ],
  "page": 177
}

КӀАЛДИБЕ КИЛИЩ БЕГЬИЗЕ

сообщить о неточности
{
  "phrase": "КӀАЛДИБЕ КИЛИЩ БЕГЬИЗЕ",
  "labels": [
    "букв."
  ],
  "senses": [
    {
      "translation": "класть палец в рот"
    }
  ],
  "examples": [
    {
      "av": "— ГӀемер кӏалдибе килищ бегьани, гӏанкӏуялъул кӏалдирги гажал рижулилан абуларищха умумуца.",
      "ru": "— Ёсли без конца класть палец в рот, то и у курицы могут вырасти зубы,— говорят наши предки.",
      "author": "Ф. ГӀалиева",
      "source": "Ракьул гӏерекъ гьороца унаро"
    }
  ],
  "page": 177
}

КӀАЛДИБЕ ККАГИ БАЛ АР ГӀЕЧӀ

сообщить о неточности
{
  "phrase": "КӀАЛДИБЕ ККАГИ БАЛ АР ГӀЕЧӀ",
  "labels": [
    "погов."
  ],
  "senses": [
    {
      "translation": "Пусть красное яблоко в рот упадёт."
    }
  ],
  "page": 177
}

КӀАЛДИБЕ ЛЪИМ БОСИЗЕ

сообщить о неточности
{
  "phrase": "КӀАЛДИБЕ ЛЪИМ БОСИЗЕ",
  "senses": [
    {
      "translation": "набрать в рот воды",
      "equiv": "exact"
    }
  ],
  "page": 177
}

КӀАЛДИБЕ РАГӀИ БАЧӀИНЧӀОГО ЛЪУГЬИНЕ

сообщить о неточности
{
  "phrase": "КӀАЛДИБЕ РАГӀИ БАЧӀИНЧӀОГО ЛЪУГЬИНЕ",
  "senses": [
    {
      "translation": "по терять дар речи; язык не повернётся сказать",
      "literal": "в рот слово не приходит"
    }
  ],
  "examples": [
    {
      "av": "Аминат гьурмалъа багӏарлъана, гьерӏ нечон, кӏалдибе рагӏи бачӏунарого лъугьана.",
      "ru": "Аминат покраснела, смутилась, словно язык про-глотила.",
      "author": "Ф. ГӀалиева",
      "source": "ГӀаданлъиялъул къо"
    }
  ],
  "page": 177
}

КӀАЛДИБ БУКӀИНЕ

сообщить о неточности
{
  "phrase": "КӀАЛДИБ БУКӀИНЕ",
  "senses": [
    {
      "translation": "вертеться на языкё",
      "literal": "быть во рту"
    }
  ],
  "page": 175
}

КӀАЛДИБ ГЬОЦӀО ГЬЕЧӀЕВ

сообщить о неточности
{
  "phrase": "КӀАЛДИБ ГЬОЦӀО ГЬЕЧӀЕВ",
  "senses": [
    {
      "translation": "грубый, бестактный",
      "literal": "не имёющий во рту мёда"
    }
  ],
  "page": 175
}

КӀАЛДИБ ЛЪИМ ККУН

сообщить о неточности
{
  "phrase": "КӀАЛДИБ ЛЪИМ ККУН",
  "senses": [
    {
      "translation": "вне себя от радости, с вооду-шевлёнием, с удовольствием",
      "equiv": "approx",
      "literal": "во рту воду держа"
    }
  ],
  "examples": [
    {
      "av": "— ЦӀолболги пихъилги ахазе багъилаб хьин-даллъиги нилъер! — абун кӏалдиб лъим ккун, рехсолел рукӏана ХӀасанбегица букӏинисеб динияб пачалихъалъул, жибго жиндаго чӏараб Дагъистаналъул бечелъаби.",
      "ru": "— И земля у нас прекрасная для садов и вино градников! — с воодушевлёнием пересчитывает Гасан-бёг богатства, которые ждут самостоятельный религиозный Дагестан.",
      "author": "М. Мухӏамадов",
      "source": "Зоб цӏадае гъугъала"
    }
  ],
  "page": 175
}

КӀАЛДИБ МАЦӀ БЕЧЕДАВ

сообщить о неточности
{
  "phrase": "КӀАЛДИБ МАЦӀ БЕЧЕДАВ",
  "senses": [
    {
      "translation": "красноречивый; талантливый",
      "literal": "во рту язык богатый"
    }
  ],
  "examples": [
    {
      "av": "КӀалдиб мацӏ бечедав шигӏрудул эмен, Улка-ракь чӏухӏизе чӏаго хутӏаги!",
      "ru": "Талантливый поэт, живи, Пусть Родина тобой гордится!",
      "author": "ЦӀ. ХӀамзат",
      "source": "ТӀаса рищарал кучӏдул"
    }
  ],
  "page": 176
}

КӀАЛДИБ МАЦӀ ЦӀОРОЗЕ

сообщить о неточности
{
  "phrase": "КӀАЛДИБ МАЦӀ ЦӀОРОЗЕ",
  "senses": [
    {
      "translation": "ж язык отнялся",
      "literal": "во рту замёрз"
    }
  ],
  "examples": [
    {
      "av": "Гьесда ккана жиндир кӏалдиб мацӏ цӏорон гӏунун анилан.",
      "ru": "У него было такое чувство, будто язык отнялся.",
      "author": "Ф. ГӀалиева",
      "source": "ГӀаданлъиялъул къо"
    }
  ],
  "page": 176
}

КӀАЛДИБ НАЦӀ БАЗЕ

сообщить о неточности
{
  "phrase": "КӀАЛДИБ НАЦӀ БАЗЕ",
  "senses": [
    {
      "translation": "умирать с голоду; класть зубы на полку",
      "equiv": "approx",
      "literal": "во рту вши появились"
    }
  ],
  "examples": [
    {
      "av": "ХӀукуматалъул бетӏерлъуде живго ккани, цогидаб халкъ кӏалдиб нацӏ бан холеб бугониги, ургъел гьечӏо гьесие.",
      "ru": "Ёсли сам окажется на высоком посту, ему наплевать, что народ живёт впроголодь.",
      "author": "М. Мухӏамадов",
      "source": "Зоб цӏадае гъугъала"
    }
  ],
  "page": 176
}

КӀАЛДИБ РАГӀИ БИЖИЗЕ

сообщить о неточности
{
  "phrase": "КӀАЛДИБ РАГӀИ БИЖИЗЕ",
  "senses": [
    {
      "translation": "обрести дар рёчи, вымолвить слово",
      "literal": "во рту слово выросло"
    }
  ],
  "examples": [
    {
      "av": "— Гъвалида лълъар бижаниги, гьесул кӏалдиб цо рагӏи бижилеб батани, тамаша буго,— ян гаргадулаан гьев.",
      "ru": "— Удивительно, он и слова не вымолвит, ёсли даже мир перевернётся вверх дном,— говорил он.",
      "author": "Т. Таймасханов",
      "source": "Къисаби ва хабарал"
    }
  ],
  "page": 176
}

КӀАЛДИБ ХӀАЦӀУ ККЕЗЕ

сообщить о неточности
{
  "phrase": "КӀАЛДИБ ХӀАЦӀУ ККЕЗЕ",
  "labels": [
    "разг."
  ],
  "senses": [
    {
      "translation": "слюнки текут",
      "equiv": "approx",
      "literal": "слюна во рту появилась"
    }
  ],
  "page": 176
}

КӀАЛДИБ ЦӀА ККУН

сообщить о неточности
{
  "phrase": "КӀАЛДИБ ЦӀА ККУН",
  "senses": [
    {
      "translation": "стремительно, в порыве",
      "literal": "держа во рту огонь"
    }
  ],
  "examples": [
    {
      "av": "КӀалдиб цӏа ккун араб, «цӏар рагӏараб бо», ЦӀорораб лъим гьекъон, рокъой буссана.",
      "ru": "«Доблестное войско», Что умчалось как на крыльях, Вскоре домой вернулось ни с чем.",
      "author": "ЦӀ. ХӀамзат",
      "source": "ТӀаса рищарал кучӏдул"
    }
  ],
  "page": 176
}

КӀАЛДИСА БАХЪУН КЬЕЗЕ

сообщить о неточности
{
  "phrase": "КӀАЛДИСА БАХЪУН КЬЕЗЕ",
  "senses": [
    {
      "translation": "поделиться с кем-л., отдать последний кусок",
      "literal": "отдать, вынув изо рта"
    }
  ],
  "page": 177
}

КӀАЛДИСА ВАХЪУНГУТӀИЗЕ

сообщить о неточности
{
  "phrase": "КӀАЛДИСА ВАХЪУНГУТӀИЗЕ",
  "senses": [
    {
      "translation": "стать притчей во языцех, быть [у всех] на устах",
      "equiv": "approx",
      "literal": "изо рта не выхо-дить"
    }
  ],
  "page": 177
}

КӀАЛДИСА ЦӀА ПАРХИЗЕ

сообщить о неточности
{
  "phrase": "КӀАЛДИСА ЦӀА ПАРХИЗЕ",
  "senses": [
    {
      "translation": "оскорбить кого-л., срывать гнев на ком-л.",
      "literal": "изо рта огонь вырывается"
    }
  ],
  "page": 177
}

КӀАЛДРӀБ ГӀАЖАЛ ГЪУН

сообщить о неточности
{
  "phrase": "КӀАЛДРӀБ ГӀАЖАЛ ГЪУН",
  "senses": [
    {
      "translation": "идя навстрёчу смёрти",
      "literal": "держа смерть во рту"
    }
  ],
  "page": 175
}

КӀАЛЗУЛ ЖУГЬА

сообщить о неточности
{
  "phrase": "КӀАЛЗУЛ ЖУГЬА",
  "labels": [
    "книжн."
  ],
  "senses": [
    {
      "translation": "слово; вздох"
    }
  ],
  "examples": [
    {
      "av": "Цо дур кӏалзул жугьа жаваблъун щвани, Щобда байрахъ чӏвала чӏахъа рокьиян.",
      "ru": "Ёсли б хоть слово услышать от тебя, В честь любви воздвиг бы памятник я.",
      "author": "Т. Таймасханов",
      "source": "Сардилъ пири"
    }
  ],
  "page": 177
}

КӀАЛКЪОТӀИЯЛДЕ ККЕЗЕ

сообщить о неточности
{
  "phrase": "КӀАЛКЪОТӀИЯЛДЕ ККЕЗЕ",
  "senses": [
    {
      "translation": "ссориться",
      "literal": "устроить перепалку"
    }
  ],
  "page": 177
}

КӀАЛУЛ ГЬУРИ БИЧЧАЗЕ

сообщить о неточности
{
  "phrase": "КӀАЛУЛ ГЬУРИ БИЧЧАЗЕ",
  "senses": [
    {
      "n": 1,
      "translation": "враждовать с кем-л., строить козни кому-л.",
      "literal": "изо рта ветер пус-тить"
    },
    {
      "n": 2,
      "translation": "осуждать кого-л., наговаривать на кого-л."
    }
  ],
  "examples": [
    {
      "av": "Эбел, элхъичиян, хьитал кӏодоян, КӀалул гьури биччан, гьудул какуге.",
      "ru": "Мама, не осуждай моего друга за то, Что он табунщик и в больших чарыках.",
      "author": "ХӀ. ХӀажиев",
      "source": "Дир рекӏел асарал"
    }
  ],
  "page": 178
}

КӀАЛУХЪ БАХЪИЗЕ

сообщить о неточности
{
  "phrase": "КӀАЛУХЪ БАХЪИЗЕ",
  "senses": [
    {
      "n": 1,
      "translation": "вспомнить",
      "literal": "до рта дойти"
    },
    {
      "n": 2,
      "translation": "попасть кому-л. на язык, быть [у всех] на устах",
      "equiv": "approx"
    }
  ],
  "examples": [
    {
      "av": "Доб кьурул ссаналъул бицен гьабила, Берцинаб мацӏ бицун релъа-рохила, Дида, гьеб кидаго кӏочон теларо, Дица гьеб кидаго кӏалухъ бахъила.",
      "ru": "Вспомним о том скалистом перевале. Повеселимся, как бывало. Никогда об этом я не забуду. Всегда я это буду вспоминать.",
      "author": "Р. ХӀамзатов",
      "source": "ТӀаса рищарал кучӏдул"
    }
  ],
  "page": 178
}

КӀАЛУХЪ ВАХЪИЗЕ

сообщить о неточности
{
  "phrase": "КӀАЛУХЪ ВАХЪИЗЕ",
  "senses": [
    {
      "translation": "обсуждать кого-л.; быть [у всех] на устах",
      "equiv": "approx"
    }
  ],
  "examples": [
    {
      "av": "ГӀадамаз жив гьелъул рахъалъ кӏалухъ вахъизе къваригӏун букӏинчӏо гьасие, гьелде регӏунги вукӏинчӏо гьав.",
      "ru": "Он не хотел, чтобы его имя было у всех на устах, ему было сейчас не до этого.",
      "author": "М. Мухӏамадов",
      "source": "Зоб цӏадае гъугъала"
    }
  ],
  "page": 178
}

КӀАЛ БАЗЕ

сообщить о неточности
{
  "phrase": "КӀАЛ БАЗЕ",
  "labels": [
    "разг."
  ],
  "senses": [
    {
      "translation": "задеть, поддеть кого л.",
      "literal": "укусить"
    }
  ],
  "examples": [
    {
      "av": "Бищунго нахъегӏанаб хъорсол гьойица дида кӏал базе бегьула.",
      "ru": "Меня может задеть всякий, даже уличная собака укусит",
      "author": "ГӀ. Шахтаманов",
      "source": "Мугӏалимги мутагӏилги"
    }
  ],
  "page": 171
}

КӀАЛ БАХЬИН

сообщить о неточности
{
  "phrase": "КӀАЛ БАХЬИН",
  "labels": [
    "разг."
  ],
  "senses": [
    {
      "translation": "лицемер",
      "literal": "белый рот"
    }
  ],
  "examples": [
    {
      "av": "КӀал бахьин буго ни, махьида жаниб Бахчараб чороклъи лъида бихьилеб?",
      "ru": "У лицемера кто же заметит Спрятанное в сердце зло?",
      "author": "ЦӀ. ХӀамзат",
      "source": "ТӀаса рищарал кучӏдул"
    }
  ],
  "page": 171
}

КӀАЛ БИЧИЗЕ

сообщить о неточности
{
  "phrase": "КӀАЛ БИЧИЗЕ",
  "senses": [
    {
      "translation": "разговориться",
      "literal": "рот развязать"
    }
  ],
  "examples": [
    {
      "av": "Бухьун букӏараб кӏал ахирги бичана дица.",
      "ru": "В конце концов я разговорился.",
      "author": "ХӀ. ХӀажиев",
      "source": "Севералда бугеб дир милъиршо"
    }
  ],
  "page": 171
}

КӀАЛ БИЧЧАЗЕ

сообщить о неточности
{
  "phrase": "КӀАЛ БИЧЧАЗЕ",
  "senses": [
    {
      "n": 1,
      "translation": "разговеться"
    },
    {
      "n": 2,
      "translation": "распустить язык, дать волю языку",
      "equiv": "approx",
      "literal": "рот"
    }
  ],
  "page": 171
}

КӀАЛ БОГӀОЕ ТЕЗЕ

сообщить о неточности
{
  "phrase": "КӀАЛ БОГӀОЕ ТЕЗЕ",
  "senses": [
    {
      "translation": "молчать; держать язык за зубами",
      "literal": "оставить рот для хлеба"
    }
  ],
  "examples": [
    {
      "av": "— Гьа гӏелин, кӏалги богӏое тун, хӏалтӏе,— ян ахӏана ХӀайбулагьица руччабазде.",
      "ru": "— Хватит, замолчите и продолжайте работать,— прикрикнул Хайбулла на женщин.",
      "author": "М. Мухӏамадов",
      "source": "Лъукъарал кьураби"
    }
  ],
  "page": 171
}

КӀАЛ БУГЕВ ГЬАКИДА, ГЬАКИЛ БЕТӀЕРГЬАН ЛЪЕЛГО

сообщить о неточности
{
  "phrase": "КӀАЛ БУГЕВ ГЬАКИДА, ГЬАКИЛ БЕТӀЕРГЬАН ЛЪЕЛГО",
  "labels": [
    "погов."
  ],
  "senses": [
    {
      "translation": "Умный на арбе, а хозяин арбы пешком."
    }
  ],
  "examples": [
    {
      "av": "Гьединаб жоялда магӏарулаз абула, ГӀабдулгӏазиз: «КӀал бугев гьакида, гьакил бетӏергьан лъелгои», — ян.",
      "ru": "На это горцы говорят, Абдулазиз: «Умный на арбе, а хозяин арбы пешком».",
      "author": "Ф. ГӀалиева",
      "source": "Ракьул гӏерекъ гьороца унаро"
    }
  ],
  "page": 172
}

КӀАЛ БУХӀИЗЕ

сообщить о неточности
{
  "phrase": "КӀАЛ БУХӀИЗЕ",
  "labels": [
    "разг."
  ],
  "senses": [
    {
      "translation": "обжечься, обжечь что-л.",
      "literal": "рот сжечь"
    }
  ],
  "examples": [
    {
      "av": "ХӀанчӏе абе бокьарас КӀал бухӏизе гьабила.",
      "ru": "Пусть попробует, кто хочет — Обожгу тому я рот.",
      "author": "ХӀ. ХӀажиев",
      "source": "Кьагӏрил тӏегь"
    }
  ],
  "page": 172
}

КӀАЛ ГЬАЦӀУЕ ТЕЗЕ

сообщить о неточности
{
  "phrase": "КӀАЛ ГЬАЦӀУЕ ТЕЗЕ",
  "senses": [
    {
      "translation": "не болтать лишнего; придержать язык",
      "equiv": "approx",
      "literal": "рот оставить для мёда"
    }
  ],
  "examples": [
    {
      "av": "Инсуда рагӏани, дос гӏдиб абилеб? Унти ккела досда, кӏал гьацӏуе те!",
      "ru": "Услышит отец, что скажет он? Убьёт он тебя, попридержи язык!",
      "author": "Р. ХӀамзатов",
      "source": "ТӀаса рищарал кучӏдул"
    }
  ],
  "page": 172
}

КӀАЛ ГЬИКЪИЗЕ

сообщить о неточности
{
  "phrase": "КӀАЛ ГЬИКЪИЗЕ",
  "senses": [
    {
      "n": 1,
      "translation": "обвинять, попрекать кого-л."
    },
    {
      "n": 2,
      "translation": "мучить кого-л."
    }
  ],
  "examples": [
    {
      "av": "... кӏиго цӏадуда гьоркьове ккарав Шайих Пари-фида кӏалал гьикъизе лъугьана, дуцадила ургъунго ахӏун вугила гьев.",
      "ru": "... Шайих-Арифа обвиняли в том, что он специально пригласил его.",
      "author": "ГӀ. Шахтаманов",
      "source": "Мугӏалимги мутагӏилги"
    },
    {
      "av": "Карандаса тӏечеӏеб лъимерги рехун Лъикӏго йикӏа абун, кӏал гьикъун тана.",
      "ru": "Измучил и бросил меня С грудным ребёнком на руках.",
      "author": "ЦӀ. ХӀамзат",
      "source": "ТӀаса рищарал кучӏдул"
    }
  ],
  "page": 172
}

КӀАЛ ККВЕЗЕ

сообщить о неточности
{
  "phrase": "КӀАЛ ККВЕЗЕ",
  "senses": [
    {
      "translation": "соблюдать [мусульманский] пост",
      "literal": "рот держать"
    }
  ],
  "page": 172
}

КӀАЛ КЪАЙ

сообщить о неточности
{
  "phrase": "КӀАЛ КЪАЙ",
  "interjection": true,
  "labels": [
    "груб."
  ],
  "senses": [
    {
      "translation": "замолчи!, заткнись!",
      "literal": "закрой рот!"
    }
  ],
  "page": 173
}

КӀАЛ КЪОТӀИЗЕ

сообщить о неточности
{
  "phrase": "КӀАЛ КЪОТӀИЗЕ",
  "senses": [
    {
      "translation": "быть при смерти; дышать на ладан",
      "equiv": "approx",
      "literal": "рот отрезать"
    }
  ],
  "page": 173
}

КӀАЛ КЬАБГӀИЗЕ

сообщить о неточности
{
  "phrase": "КӀАЛ КЬАБГӀИЗЕ",
  "senses": [
    {
      "translation": "ругать, хулить кого-л.",
      "literal": "ртом бить"
    }
  ],
  "examples": [
    {
      "av": "Биччанте, цинциналда кӏал кьабгӏун какдолев вукӏинчӏого, кучӏдузде вуссине ХӀасанилав.",
      "ru": "Пусть Хасанилав лучше пишет стихи, чем ругать то одно, то другое.",
      "author": "М. Мухӏамадов",
      "source": "Бакъдасел"
    }
  ],
  "page": 173
}

КӀАЛ РАГЬИЗЕ

сообщить о неточности
{
  "phrase": "КӀАЛ РАГЬИЗЕ",
  "senses": [
    {
      "translation": "развязать язык",
      "literal": "рот открыть"
    }
  ],
  "page": 173
}

КӀАЛ ЦЕБЕ ККЕЗАБИЗЕ

сообщить о неточности
{
  "phrase": "КӀАЛ ЦЕБЕ ККЕЗАБИЗЕ",
  "labels": [
    "разг."
  ],
  "senses": [
    {
      "translation": "опередить кого-л. в разговоре",
      "literal": "ртом вперёд оказаться"
    }
  ],
  "examples": [
    {
      "av": "— Эбелалъ вас гьавуна, дада, вас гьавуна! — ян кӏал цебе ккезабуна дицаги.",
      "ru": "— Мама родила мальчика, папа, мальчика! — постаралась я опередить всех.",
      "author": "Ф. ГӀалиева",
      "source": "Ракьул гӏерекъ гьороца унаро"
    }
  ],
  "page": 173
}

КӀАЛ ЦУРАБ

сообщить о неточности
{
  "phrase": "КӀАЛ ЦУРАБ",
  "senses": [
    {
      "translation": "около, рядом, близко",
      "literal": "ртом коснувшись"
    }
  ],
  "examples": [
    {
      "av": "Муи гьеб заманалда яхуней йиго хьопил балалъан гӏодоре рачӏунел нухлул, росда к Ӏа л цураб цо свере-лалде.",
      "ru": "В это время Муй поднималась по тропинке к повороту, сразу за которым находилось село.",
      "author": "ГӀ. Шахтаманов",
      "source": "Кьурулъ нух щвечӏеб бис"
    }
  ],
  "page": 173
}

КӀАЛ ЦӀОРОЯВӀ

сообщить о неточности
{
  "phrase": "КӀАЛ ЦӀОРОЯВӀ",
  "senses": [
    {
      "translation": "чтоб язык твой отсох!",
      "literal": "замёрз!"
    }
  ],
  "examples": [
    {
      "av": "— Хъуре, къоролзаби! ЦӀалкӏе, кӏал цӏородалӏ Нуж гӏадал борхьал нижер заманаялъе камун гьечӏе-лин!",
      "ru": "— Болтайте, вдовушки! Есть тепёрь пища для ваших сплетен. Перемывайте косточки, чтоб языки ваши отсохли!",
      "author": "ГӀ. Шахтаманов",
      "source": "Мугӏалимги мутагӏилги"
    }
  ],
  "page": 173
}

КӀАЛ ЦӀУРАБ РАГӀИ

сообщить о неточности
{
  "phrase": "КӀАЛ ЦӀУРАБ РАГӀИ",
  "senses": [
    {
      "translation": "веское слово",
      "literal": "рот заполнившее слово"
    }
  ],
  "examples": [
    {
      "av": "Дуца щайха эсда, гьардухъанасда, кӏал цӏураб рагӏи абичӏеб?",
      "ru": "Почему ты не сказал этому попрошайке веского слова?",
      "author": "М. Мухӏамадов",
      "source": "Мугӏрузул сухъмахъал"
    }
  ],
  "page": 173
}

КӀАЛ ЧОРОК

сообщить о неточности
{
  "phrase": "КӀАЛ ЧОРОК",
  "labels": [
    "разг."
  ],
  "senses": [
    {
      "n": 1,
      "translation": "сплетник",
      "literal": "человек с грязным ртом"
    },
    {
      "n": 2,
      "translation": "сквернослов, похабник"
    }
  ],
  "page": 174
}

КӀАЛ ЧӀВАЗЕ

сообщить о неточности
{
  "phrase": "КӀАЛ ЧӀВАЗЕ",
  "senses": [
    {
      "n": 1,
      "translation": "припасть к чему-л.",
      "literal": "рот бить"
    },
    {
      "n": 2,
      "translation": "ударить по лицу"
    }
  ],
  "examples": [
    {
      "av": "Мугӏрул кӏул-кӏулел иццал, КӀал чӏвазе анищ гьанже.",
      "ru": "К холодным горным родникам Припасть бы губами сейчас.",
      "author": "Ф. ГӀалиева",
      "source": "ЦӀумал мугӏруздаса роржуна"
    }
  ],
  "page": 174
}

КӀАЛ ЧӀЕЗАБИЗЕ

сообщить о неточности
{
  "phrase": "КӀАЛ ЧӀЕЗАБИЗЕ",
  "labels": [
    "разг."
  ],
  "senses": [
    {
      "translation": "заткнуть рот кому-л.",
      "literal": "рот остановить"
    }
  ],
  "examples": [
    {
      "av": "— Бачӏинахъего жаваб кьелин, тӏоцебесеб гъоб каламалъе, дур гьеб Салихӏил жергъен гӏадаб жвар-гъолеб кӏал чӏезабизе.",
      "ru": "— Отвечу тебе сразу, чтоб заткнуть твой болтливый рот, подобный бубну Салиха.",
      "author": "М. Мухӏамадов",
      "source": "Бакъдасел"
    }
  ],
  "page": 174
}

КӀАЛ-КӀАЛ ЧӀВАН

сообщить о неточности
{
  "phrase": "КӀАЛ-КӀАЛ ЧӀВАН",
  "senses": [
    {
      "translation": "настежь"
    }
  ],
  "examples": [
    {
      "av": "Цогияб рахъалдасан кӏал-кӏал чӏван руго нуцӏби.",
      "ru": "С другой стороны настежь открыты двери.",
      "author": "Р. ХӀамзатов",
      "source": "ТӀаса рищарал кучӏдул"
    }
  ],
  "page": 177
}

КӀАЛ-МАЦӀ БУКАРИЗЕ

сообщить о неточности
{
  "phrase": "КӀАЛ-МАЦӀ БУКАРИЗЕ",
  "labels": [
    "ирон."
  ],
  "senses": [
    {
      "translation": "разводить тары-бары; чесать язык",
      "literal": "рот-язык чешется"
    }
  ],
  "page": 178
}

КӀАЛ-МАЦӀ ККВЕЗЕ

сообщить о неточности
{
  "phrase": "КӀАЛ-МАЦӀ ККВЕЗЕ",
  "senses": [
    {
      "n": 1,
      "translation": "потерять дар речи",
      "equiv": "approx",
      "literal": "рот-язык держать"
    },
    {
      "n": 2,
      "translation": "умереть; уйти из жизни"
    }
  ],
  "examples": [
    {
      "av": "Нагагь чияр ракьда кӏал-мацӏ ккунани, КӀаркьазукье базе босилин ракьан.",
      "ru": "Ёсли вдруг на чужбине умру я, Горсть земли родной я возьму с собой.",
      "author": "Ф. ГӀалиева",
      "source": "Нур бикьулеб буго"
    }
  ],
  "page": 178
}

КӀАЛ-МАЦӀ ЦӀОРОЗЕ

сообщить о неточности
{
  "phrase": "КӀАЛ-МАЦӀ ЦӀОРОЗЕ",
  "senses": [
    {
      "translation": "лишиться дара речи; язык отнялся",
      "literal": "рот-язык замёрз"
    }
  ],
  "page": 178
}