{
"word": "квегъи",
"stress": 3,
"forms": [
"квегъи"
],
"senses": [
{
"labels": [
"масдар",
"дзеяслоў"
],
"masdarfrom": "квегъизе"
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "масдар"
}
{
"word": "квегъизе",
"stress": 3,
"stem": "квегъ",
"forms": [
"квегъизе",
"квегъула",
"квегъила",
"квегъана",
"квегъе"
],
"senses": [
{
"text": "прыручаць, прыручыць; прывучаць, прывучыць каго-небудзь да чаго-небудзь",
"examples": [
{
"av": "баси квегъизе",
"be": "прывучыць бычка",
"comment": "да ярма"
},
{
"av": "тагьи квегъизе",
"be": "прывучыць жарабня",
"comment": "да сядла"
}
]
},
{
"text": "пакараць, прыручыць каго-небудзь",
"examples": [
{
"av": "барти квегъизе",
"be": "аўздаць жарабца"
},
{
"av": "квегъизе кӏолареб",
"be": "неўтрымальны"
},
{
"av": "квегъуд буссунареб",
"be": "не паддаецца прыручэнню"
}
]
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "інфінітыў"
}
{
"word": "квегӏаб",
"stress": 3,
"forms": [
"квегӏаб"
],
"gender_forms": [
"квегӏаб",
"квегӏав",
"квегӏай"
],
"senses": [
{
"text": "левы",
"examples": [
{
"av": "квегӏаб бер",
"be": "левае вока"
},
{
"av": "квегӏаб бох (хӏетӏе)",
"be": "левая нага"
},
{
"av": "квегӏаб квер",
"be": "левая рука"
},
{
"av": "квегӏаб хьибил",
"be": "левы бок"
},
{
"av": "квегӏаб рахъалда",
"be": "злева, з левага боку, налева (ад чаго-небудзь); у левым баку"
},
{
"av": "квегӏаб рахъалде",
"be": "налева, у левы бок"
},
{
"av": "квегӏаб рахъалдасан",
"be": "з леваго боку"
}
]
},
{
"text": "левы",
"labels": [
"палітыка"
],
"examples": [
{
"av": "квегӏаб гьетӏи",
"be": "левы ўхіл"
}
]
}
],
"pos": "прыметнік",
"form": "—"
}
{
"word": "квегӏав",
"stress": 3,
"stem": "квегӏа",
"forms": [
"квегӏав",
"квегӏас",
"квегӏасул",
"квегӏал"
],
"senses": [
{
"text": "ляўшун",
"comment": "пра мужчыну"
},
{
"text": "Квеаў",
"precomment": "вялікая літара 'K'",
"comment": "імя ўласнае мужчынскае",
"forms": [
"квегӏас",
"квегӏасул"
]
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "квегӏай",
"stress": 3,
"stem": "квегӏа",
"forms": [
"квегӏай",
"квегӏалъ",
"квегӏалъул",
"квегӏал"
],
"senses": [
{
"text": "ляўшун",
"comment": "пра жанчыну"
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "квегӏенаб",
"stress": 6,
"forms": [
"квегӏенаб"
],
"gender_forms": [
"квегӏенаб",
"квегӏенав",
"квегӏенай"
],
"senses": [
{
"text": "зручны; падыходны; спадручны",
"labels": [
"прастамоўнае слова"
]
}
],
"pos": "прыметнік",
"form": "—"
}
{
"word": "квегӏенго",
"stress": 6,
"forms": [
"квегӏенго"
],
"senses": [
{
"text": "зручна, выгадна; прыдатна; спадручна",
"labels": [
"размоўнае слова",
"прастамоўнае слова",
"прыслоўе"
]
}
],
"pos": "прыслоўе",
"form": "—"
}
{
"word": "квегӏенлъи",
"stress": 6,
"forms": [
"квегӏенлъи",
"квегӏенлъиялъ",
"квегӏенлъиялъул"
],
"senses": [
{
"labels": [
"масдар",
"дзеяслоў"
],
"masdarfrom": "квегӏенлъизе"
},
{
"text": "зручнасць, выгаднасць",
"examples": [
{
"av": "квегӏенлъи бугеб",
"be": "зручны"
},
{
"av": "квегӏенлъи гьечӏеб",
"be": "нязручны"
}
]
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "масдар"
}
{
"word": "квегӏенлъизе",
"stress": 6,
"stem": "квегӏенлъ",
"forms": [
"квегӏенлъизе",
"квегӏенлъула",
"квегӏенлъила",
"квегӏенлъана",
"квегӏенлъе"
],
"senses": [
{
"text": "быць, стаць зручным; быць, стаць выгадным"
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "інфінітыў"
}
{
"word": "квегӏиса",
"stress": 3,
"forms": [
"квегӏиса"
],
"labels": [
"прыслоўе"
],
"see_also": [
{
"target": "квегӏса",
"kind": "see"
}
],
"pos": "прыслоўе",
"form": "—"
}
{
"word": "квегӏисахун",
"stress": 3,
"forms": [
"квегӏисахун"
],
"senses": [
{
"text": "злева, з левага боку",
"labels": [
"прыслоўе"
],
"examples": [
{
"av": "квегӏисахун ахал руго",
"be": "злева размешчаны сады"
}
]
},
{
"text": "на левым баку чаго-небудзь",
"labels": [
"паслялог"
],
"examples": [
{
"av": "росдада квегӏисахун рохьал руго",
"be": "на левым баку ад аула размешчаны лясы"
}
]
}
],
"pos": "прыслоўе",
"form": "—"
}
{
"word": "квегӏса",
"stress": 3,
"forms": [
"квегӏса"
],
"senses": [
{
"text": "налева, злева, з левага боку, па левы бок, на левым баку; улева, у левы бок",
"labels": [
"прыслоўе"
],
"examples": [
{
"av": "квегӏса багъарун ана гӏи",
"be": "баранта рушыла налева"
},
{
"av": "квегӏса вазе",
"be": "падмануць; насміхацца"
}
]
}
],
"pos": "прыслоўе",
"form": "—"
}
{
"word": "кведехал",
"stress": 5,
"forms": [
"кведехал",
"кведехалалъ",
"кведехалалъул",
"кведехалал"
],
"senses": [
{
"text": "кашыца",
"labels": [
"дыялектызм"
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "гьегь",
"kind": "see"
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "квекӏен",
"stress": 6,
"forms": [
"квекӏен",
"квекӏеналъ",
"квекӏеналъул",
"квекӏенал"
],
"senses": [
{
"text": "перашкода, перапона",
"examples": [
{
"av": "квекӏен гьечӏеб",
"be": "бесперашкодны, без перашкод"
},
{
"av": "квекӏен гьабизе",
"be": "перашкаджаць; ствараць перашкоды, чыніць перашкоды; чыніць перапону; перашкаджаць каму-небудзь; устаўляць палкі ў колы",
"comment": "каму-небудзь"
}
]
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "квекӏенаб",
"stress": 6,
"forms": [
"квекӏенаб"
],
"gender_forms": [
"квекӏенаб",
"квекӏенав",
"квекӏенай"
],
"senses": [
{
"text": "які перашкаджае, які чыніць перашкоды каму-небудзь",
"labels": [
"рэдка"
]
}
],
"pos": "прыметнік",
"form": "—"
}
{
"word": "квелъ",
"forms": [
"квелъ",
"квелъалъ",
"квелъалъул",
"кулъдул"
],
"senses": [
{
"text": "павады, лейцы; аброць",
"examples": [
{
"av": "квелъ базе",
"be": "накінуць аброць на каго-небудзь, абуздаць",
"labels": [
"у прамым і пераносным значэнні"
],
"comment": "каго-небудзь"
},
{
"av": "чода квелъ бана",
"be": "накінулі вуздэчку на каня"
},
{
"av": "квелъ бакӏаризе",
"be": "нацягнуць цуглі",
"labels": [
"у прамым і пераносным значэнні"
]
},
{
"av": "квелъ къазе",
"be": "пацягнуць вуздэчку"
},
{
"av": "квелъ къазе",
"be": "аўздаць, усмірыць",
"labels": [
"у пераносным значэнні"
]
},
{
"av": "квелъ цӏазе",
"be": "падцягнуць цуглямі"
},
{
"av": "квелъ чучизе",
"be": "пусціць лейцы"
},
{
"av": "квелъ бахъун вукӏине",
"be": "сваволіць"
},
{
"av": "квелъ бахъун виччарав чи",
"be": "распусны, неўтаймаваны, распушчаны чалавек"
}
]
},
{
"text": "ягада вінаграду, вінаградзіна",
"labels": [
"дыялектызм"
]
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "квелъел",
"stress": 6,
"forms": [
"квелъел",
"квелъелалъ",
"квелъелалъул",
"квелъелал"
],
"senses": [
{
"text": "варэжка, рукавіца",
"examples": [
{
"av": "хинал квелъелал",
"be": "цёплыя варэжкі"
}
]
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "квен",
"homonym": 1,
"forms": [
"квен",
"кваница",
"кванил"
],
"senses": [
{
"text": "ежа, страва, правіянт, снедзь; прыпасы",
"examples": [
{
"av": "тӏагӏамаб (татуяб) квен",
"be": "смачная ежа"
},
{
"av": "квен гьабизе",
"be": "прыгатаваць ежу"
},
{
"av": "вакъарав квен гьабизеги виччаге, квачарав цӏа бакизеги виччаге",
"be": "не даручай галоднаму ежу прыгатаваць, а змерзламу — агонь запаліць",
"labels": [
"прыказка"
]
},
{
"av": "квен цадахъ босизе",
"be": "браць з сабой абед",
"comment": "дасл. еду"
},
{
"av": "квен цебе бахъизе",
"be": "выставіць ежу",
"comment": "напр. на прывале"
},
{
"av": "квен цебе лъуна",
"be": "падалі страву, стол накрылі"
},
{
"av": "квен кье дие!",
"be": "дай мне есці!"
},
{
"av": "квен лъугӏулеб гьечӏищ?",
"be": "ці не заканчваецца прыгатаванне ежы?"
},
{
"av": "хӏалтӏи батаралъув хӏалтӏе, квен батаралъув кванай",
"be": "застанеш [людзей] за працай, уключайся, за ядой застанешь — пакушай [з імі]",
"labels": [
"прымаўка"
]
},
{
"av": "квание гӏамал гӏабизе",
"be": "клапаціцца пра ежу"
},
{
"av": "кванде ахӏизе",
"be": "запрасіць на абед",
"comment": "літ. на ежу"
},
{
"av": "кванда лал тӏамизе",
"be": "з'есці ўсё, што на стале",
"comment": "літ. малоціць ежу"
}
]
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "квен",
"homonym": 2,
"forms": [
"квен",
"квеналъ",
"квеналъул",
"кундул"
],
"senses": [
{
"text": "тонкая балка, шпала"
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "квенчӏел",
"stress": 7,
"forms": [
"квенчӏел",
"квенчӏелалъ",
"квенчӏелалъул",
"квенчӏелал"
],
"senses": [
{
"text": "падол, пала",
"examples": [
{
"av": "гужгатул квенчӏел",
"be": "пала бешмета"
},
{
"av": "гурдел квенчӏел",
"be": "падлонне сукенкі"
},
{
"av": "квенчӏелтӏа лъезе",
"be": "пакласці на падол",
"comment": "што-небудзь"
}
]
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "квенщи",
"stress": 6,
"forms": [
"квенщи",
"квенщиялъ",
"квенщиялъул"
],
"senses": [
{
"text": "лішайнік, ягель",
"labels": [
"батаніка"
],
"examples": [
{
"av": "ритӏучӏаз квенщи кванала",
"be": "алені харчуюцца ягелем"
}
]
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "квен-къел",
"stress": 8,
"forms": [
"квен-къел",
"квен-къелалъ",
"квен-къелалъул"
],
"senses": [
{
"text": "ежа і пітво",
"labels": [
"дыялектызм",
"зборны назоўнік"
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "квен-тӏех",
"kind": "see"
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "квен-тӏех",
"stress": 8,
"forms": [
"квен-тӏех",
"квен-тӏехалъ",
"квен-тӏехалъул"
],
"senses": [
{
"text": "ежа, харчаванне, правізія, ядомае, харч, прадукты харчавання; запасы; хлеб-соль",
"comment": "літ. ежа і талокна",
"labels": [
"зборны назоўнік"
]
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "квен-тӏехалъул",
"stress": 8,
"forms": [
"квен-тӏехалъул"
],
"senses": [
{
"comment": "родны склон ад 'квен-тӏех'"
},
{
"text": "прадуктовы, харчовы",
"examples": [
{
"av": "квен-тӏехалъул тукен",
"be": "прадуктовая крама"
}
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "квен-тӏех",
"kind": "from"
}
],
"pos": "прыметнік",
"form": "—"
}
{
"word": "квер",
"forms": [
"квер",
"квералъ",
"квералъул",
"кверзул",
"кверал"
],
"senses": [
{
"text": "рука, кісць",
"examples": [
{
"av": "кваранаб квер",
"be": "правая рука"
},
{
"av": "квегӏаб квер",
"be": "левая рука"
},
{
"av": "унтараб квер",
"be": "бальная рука"
},
{
"av": "квер базе",
"be": "падступіцца, прыступіцца"
},
{
"av": "квер базего кӏолеб гьечӏо гьаб кьуруялда",
"be": "да гэтай скалы немагчыма падысці"
},
{
"av": "квер базе",
"be": "пачынаць, пачаць што-небудзь; прыступаць, прыступіць да чаго-небудзь; прынімацца за што-небудзь"
},
{
"av": "сундасан квер балеб?",
"be": "з чаго пачынаць?"
},
{
"av": "квер бачине (босизе)",
"be": "абменьвацца рукоціскам, паціснуць руку"
},
{
"av": "квер бегьизе",
"be": "працягнуць руку, падаць руку"
},
{
"av": "чияр жоялде квер бегьулев",
"be": "нечысты на руку"
},
{
"av": "квер битӏизе",
"be": "падняць руку"
},
{
"av": "квер гӏебеде битӏизе",
"be": "працягнуць руку наперад"
},
{
"av": "квер эхеде битӏизе",
"be": "падняць руку"
},
{
"av": "квер ккун бачине",
"be": "павесці за руку"
},
{
"av": "квер ккун бачун ана эбелалъ лъимер",
"be": "маці павяла дзіця за руку"
},
{
"av": "квер борхизе",
"be": "падняць руку, прагаласаваць; падняць на руку",
"comment": "каго-небудзь"
},
{
"av": "квер гӏунтӏизе",
"be": "даставаць рукой; мець магчымасць"
},
{
"av": "квер гӏунтӏулеб гьечӏо",
"be": "рукі не даходзяць"
},
{
"av": "квер гӏунтӏулареб",
"be": "недасяжны"
},
{
"av": "квер гӏунтӏуларелъуб",
"be": "там, куды не дастанеш рукою"
},
{
"av": "квер бакӏав чи вуго дов",
"be": "у яго цяжкая рука"
},
{
"av": "квер гӏунтӏулелъуб",
"be": "там, куды дастанешь рукой"
},
{
"av": "квер къуркьизе",
"be": "вывіхнуць руку"
},
{
"av": "квер кьезе",
"be": "падаць руку для прывітання"
},
{
"av": "квер хъвазе",
"be": "рука скаланулася"
},
{
"av": "квер сородана",
"be": "рука скалаnнулася"
},
{
"av": "квер тӏур-тӏудулеб буго",
"be": "рука дрыжыць"
},
{
"av": "квералъ хъвазе",
"be": "пісаць ад рукі"
},
{
"av": "кверзул ишараялдалъун",
"be": "рухам рукі"
},
{
"av": "кверда убач гьабизе",
"be": "пацалаваць ручку"
},
{
"av": "кверде бачине",
"be": "прыбраць да рук"
},
{
"av": "кверде бачӏине",
"be": "аддацца ў рукі",
"comment": "у палон"
},
{
"av": "кверде босизе",
"be": "браць у рукі, заняць",
"comment": "напр. крэпасць"
},
{
"av": "кверде ине",
"be": "здацца ў палон",
"comment": "даслоўўна ў рукі"
},
{
"av": "кверде ругьунлъизе",
"be": "прыручацца"
},
{
"av": "кверде ругьун гьабизе",
"be": "прыручаць",
"comment": "жывёла"
},
{
"av": "кверзукь кквезе",
"be": "трымаць у руках"
},
{
"av": "кверзукь ккун буго Байзатица кӏаз",
"be": "Байзат трымае ў руках свой хустка"
},
{
"av": "кверзукьа борчӏизе",
"be": "вырвацца з рук"
},
{
"av": "кверал меседилав",
"be": "залатыя рукі"
},
{
"av": "кверал хьвагӏезаризе",
"be": "махаць рукамі"
},
{
"av": "кверал цоцалъ лъулъазаризе",
"be": "церці рукі адна аб адну"
},
{
"av": "кверал къотаги!",
"be": "каб табе рукі адымаліся!",
"labels": [
"лаянкавае слова",
"выраз"
]
},
{
"av": "квер ракъваги!",
"be": "хай асахнуць твае рукі!",
"labels": [
"лаянкавае слова",
"выраз"
]
},
{
"av": "кверал рукарулел ратила дур",
"be": "у цябе, напэўна, рукі свярбяць"
},
{
"av": "хӏарщул квер",
"be": "мулярная лыжка; майстрок"
},
{
"av": "квер баккизе",
"be": "падаць, дапамагчы",
"comment": "чаго-небудзь"
},
{
"av": "квер бахъизе",
"be": "пагладзіць"
},
{
"av": "лъимадул бетӏералда квер бахъизе",
"be": "пагладзіць дзіця па галоўцы"
},
{
"av": "квер биххизе",
"be": "не ручыцца за сябе; звяртацца, звярнуцца да зброі"
},
{
"av": "квер босун тезе",
"be": "адрачыся"
},
{
"av": "квер лъезе",
"be": "захапіць уладу, накласці руку"
},
{
"av": "рукъзабазтӏа квер лъуна гьас",
"be": "ён захапіў уладу ў доме",
"comment": "л. дзет.; ён наклаў руку на дом"
},
{
"av": "квер рекӏине",
"be": "паспяхова ісці, прасоўвацца",
"comment": "пра працу"
},
{
"av": "квер рекӏунеб гьечӏо",
"be": "нічога не можа рабіць, рукі апусціліся"
},
{
"av": "квер рекӏунареб",
"be": "неўразлівы"
},
{
"av": "досда квер рекӏинищ",
"be": "ён непаражальны"
},
{
"av": "квер тохлъизе",
"be": "памыліцца",
"labels": [
"размоўнае слова",
"выраз"
]
},
{
"av": "квер тӏад бахъизе",
"be": "блаславіць"
},
{
"av": "квер тӏатӏала лъечӏого",
"be": "не пакладаючы рук"
},
{
"av": "квер хьвагӏун тезе",
"be": "махнуць рукой на, адмовіцца ад; пакінуць у спакоі; пакінуць",
"comment": "нешта; чаго-нешта; нешта; каго-, што-нешта"
},
{
"av": "квер чӏван бищизе",
"be": "выбіраць, адбіраць тлусцейшае",
"comment": "пра жывёлу"
},
{
"av": "квер бакъаги!",
"be": "бог у дапамогу!, поспехаў у працы!"
},
{
"av": "квер бакӏав",
"be": "з цяжкай рукой"
},
{
"av": "квер битӏарав",
"be": "лёгкая рука ў каго",
"comment": "каго-небудзь"
},
{
"av": "квер биччарав",
"be": "з адкрытай рукой, шчодры"
},
{
"av": "квер гӏатӏидав",
"be": "з шырокай рукой, шчодры"
},
{
"av": "квер къарав",
"be": "скупы, сквапны"
},
{
"av": "квер мекъав",
"be": "нячысты на руку"
},
{
"av": "квер мукъсанав",
"be": "скупы, сквапны, карыслівы"
},
{
"av": "квер сахаватав",
"be": "шчодры, велікадушны"
},
{
"av": "квер цӏалтарав",
"be": "шчодры, дабрадушны; з адвіслай ад падарункаў рукой"
},
{
"av": "квер гӏодобе щвечӏеб",
"be": "зроблены на хуткую руку, абы-як"
},
{
"av": "квер тӏураб бакӏ",
"be": "аддаленае месца, дзікае месца"
},
{
"av": "квер цӏураб гамачӏ",
"be": "камень, які змяшчаецца ў руцэ"
},
{
"av": "квер ккун гьабураб къотӏи",
"be": "цвёрдае абяцанне",
"labels": [
"паэтычнае слова",
"выраз"
],
"comment": "літ. руку патрымаўшы зробленае абяцанне"
},
{
"av": "квералъ кверги ккун чӏезе",
"be": "сядзець склаўшы рукі, гультайнічаць"
},
{
"av": "кверал тӏатӏала лъун чӏезе",
"be": "сядзець склаўшы рукі, гультайнічаць"
},
{
"av": "кверде ругьунлъизе",
"be": "стаць ручным"
},
{
"av": "кверде ругьун гьабизе",
"be": "прыручыць",
"comment": "каго-небудзь"
},
{
"av": "квердаса борчӏараб хӏалалъ квеш",
"be": "горш не прыдумаеш"
},
{
"av": "квердасан камизе",
"be": "быць забітым кім-небудзь"
},
{
"av": "квер кӏобокӏунилан килищ бортуларо",
"be": "колькі руку ні трасі, палец не ўпадзе",
"labels": [
"прыказка"
],
"comment": "г. зн. усё роўна радня ёсць радня"
},
{
"av": "квералъ бетӏербахъи гьабизе",
"be": "пражыць тым, што зароблена ручной працай",
"comment": "літ. рукою"
},
{
"av": "квералъ гьабураб рукъалъе, кӏалалъ гьабураб гӏакълуялъе",
"be": "ад рук — карысць для хаты, ад гаворкі — для розуму",
"labels": [
"прыказка"
]
},
{
"av": "кверда килщалги бащадал гьечӏо",
"be": "пальцы на руцэ, і тыя ўсе розныя",
"labels": [
"прыказка"
]
}
]
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "квералхъахӏ",
"stress": 3,
"forms": [
"квералхъахӏ",
"квералхъахӏица",
"квералхъахӏил",
"квералхъахӏал"
],
"senses": [
{
"text": "беларучка",
"labels": [
"прастамоўнае слова"
]
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "квербакъи",
"stress": 3,
"forms": [
"квербакъи",
"квербакъиялъ",
"квербакъиялъул"
],
"senses": [
{
"labels": [
"масдар",
"дзеяслоў"
],
"masdarfrom": "квербакъизе"
},
{
"text": "дапамога, садзейнічаньне",
"examples": [
{
"av": "квербакъи гьабизе",
"be": "дапамагаць, дапамагчы; садзейнічаць"
}
]
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "масдар"
}
{
"word": "квербакъизе",
"stress": 3,
"stem": "квербакъ",
"forms": [
"квербакъизе",
"квербакъула",
"квербакъила",
"квербакъана",
"квербакъе"
],
"senses": [
{
"text": "дапамагаць, дапамагчы, паспрыяць каму-небудзь; падаць руку дапамогі",
"examples": [
{
"av": "квербакъаги!",
"be": "Бог у дапамогу!"
}
]
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "інфінітыў"
}
{
"word": "квербацӏцӏ",
"stress": 3,
"forms": [
"квербацӏцӏ",
"квербацӏцӏалъ",
"квербацӏцӏалъул",
"квербацӏцӏал"
],
"senses": [
{
"text": "насавая хустачка, хустачка",
"examples": [
{
"av": "багӏараб квербацӏцӏ",
"be": "чырвоная хустачка"
},
{
"av": "бихьиназул квербацӏцӏ",
"be": "мужчынская хустачка"
},
{
"av": "руччабазул квербацӏцӏ",
"be": "жанчынская хустачка"
},
{
"av": "квербацӏцӏалъ мегӏер бацӏцӏине",
"be": "пачысціць нос насавой хусткай"
}
]
},
{
"text": "хустка",
"comment": "невялікі лёгкі галаўны ўбор",
"examples": [
{
"av": "квасул квербацӏцӏ",
"be": "ваўняная хустка"
},
{
"av": "кӏаланчӏадил квербацӏцӏ",
"be": "сітцавая хустка"
},
{
"av": "квербацӏцӏ бичизе",
"be": "зняць хустку"
},
{
"av": "квербацӏцӏ бухьине",
"be": "завязаць хустку"
},
{
"av": "квербацӏцӏ чӏвазе",
"be": "надзець хустку"
}
]
},
{
"text": "хустка",
"comment": "выкарыстоўваецца для скрутка",
"examples": [
{
"av": "квербацӏцӏалтӏа къазе",
"be": "зрабіць скрутак у хустцы"
}
]
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "квергӏанасеб",
"stress": 3,
"forms": [
"квергӏанасеб"
],
"gender_forms": [
"квергӏанасеб",
"квергӏанасев",
"квергӏанасей"
],
"senses": [
{
"text": "вельмі маленькі, малюсенькі, з памер рукі",
"examples": [
{
"av": "квергӏанасеб лъимер",
"be": "малы",
"comment": "літ. дзіця з руку"
}
]
}
],
"pos": "прыметнік",
"form": "—"
}
{
"word": "квергӏатӏилъи",
"stress": 10,
"forms": [
"квергӏатӏилъи",
"квергӏатӏилъиялъ",
"квергӏатӏилъиялъул"
],
"senses": [
{
"labels": [
"масдар",
"дзеяслоў"
],
"masdarfrom": "квергӏатӏилъизе"
},
{
"text": "шчодрасць, шчодраты"
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "масдар"
}
{
"word": "квергӏатӏилъизе",
"stress": 10,
"stem": "квергӏатӏилъ",
"forms": [
"квергӏатӏилъизе",
"квергӏатӏилъула",
"квергӏатӏилъила",
"квергӏатӏилъана",
"квергӏатӏилъе"
],
"senses": [
{
"text": "расшчадрыцца; стаць шчодрым"
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "інфінітыў"
}
{
"word": "квергӏел",
"stress": 3,
"forms": [
"квергӏел",
"квергӏелалъ",
"квергӏелалъул"
],
"senses": [
{
"text": "мяшэчак з зярнятамі",
"labels": [
"устарэлае слова"
],
"comment": "пакінуты на млыне як знак чарговасці"
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "квердаххел",
"stress": 3,
"forms": [
"квердаххел",
"квердаххелалъ",
"квердаххелалъул",
"квердаххелал"
],
"senses": [
{
"text": "пальчатка",
"examples": [
{
"av": "резиналъул квердаххелал",
"be": "гумовыя пальчаткі"
},
{
"av": "квердаххелал ххезе",
"be": "надзець пальчаткі"
}
]
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "кверзул",
"stress": 6,
"forms": [
"кверзул"
],
"senses": [
{
"genitivefrom": "квер",
"comment": "родны склон"
},
{
"text": "ручны",
"examples": [
{
"av": "кверзул гьобо",
"be": "ручны млын"
},
{
"av": "кверзул гӏащтӏи",
"be": "сякерка",
"comment": "літ. ручная сякера"
},
{
"av": "кверзул хъухъадиро",
"be": "нажоўка",
"comment": "літ. ручная піла"
},
{
"av": "кверзул махщел",
"be": "рамесніцтва"
},
{
"av": "кверзул хӏалтӏи",
"be": "ручная работа"
}
]
},
{
"text": "рукапашны",
"examples": [
{
"av": "кверзул рагъ",
"be": "рукапашны бой"
}
]
},
{
"text": "фізічны",
"examples": [
{
"av": "кверзул захӏмат",
"be": "фізічная праца"
}
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "квер",
"kind": "from"
},
{
"target": "кверхелаби",
"kind": "see"
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "родны"
}
{
"word": "кверкъел",
"stress": 7,
"forms": [
"кверкъел",
"кверкъелалъ",
"кверкъелалъул",
"кверкъелал"
],
"senses": [
{
"text": "ручка",
"examples": [
{
"av": "нуцӏил кверкъел",
"be": "дзвярная ручка"
}
]
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "кверкъи",
"stress": 7,
"forms": [
"кверкъи",
"кверкъиялъ",
"кверкъиялъул",
"кверкъидул"
],
"senses": [
{
"text": "суніцы",
"examples": [
{
"av": "кверкъи бетӏизе",
"be": "збіраць суніцы"
},
{
"av": "кверкъи цӏазан",
"be": "лясныя суніцы"
}
]
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "кверкъидул",
"stress": 7,
"forms": [
"кверкъидул"
],
"senses": [
{
"genitivefrom": "кверкъи",
"comment": "родны склон"
},
{
"text": "сунічны",
"examples": [
{
"av": "кверкъидул мурапа",
"be": "сунічнае варэнне"
}
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "кверкъи",
"kind": "from"
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "родны"
}
{
"word": "кверкьовутӏа",
"stress": 3,
"stem": "кверкьовутӏ",
"forms": [
"кверкьовутӏа",
"кверкьовутӏе",
"кверкьовутӏаса",
"кверкьовутӏсан"
],
"senses": [
{
"text": "там, дзе мужчыны выказваюць спачуванне па памерлым",
"labels": [
"прыслоўе"
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "букӏдиб",
"kind": "see"
}
],
"pos": "прыслоўе",
"form": "—"
}
{
"word": "кверлъаби",
"stress": 3,
"stem": "кверлъаб",
"forms": [
"кверлъаби",
"кверлъабаз",
"кверлъабазул"
],
"senses": [
{
"labels": [
"множны лік"
],
"pluralfor": "кверлъин"
}
],
"see_also": [
{
"target": "кверлъин",
"kind": "from"
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "множны лік"
}
{
"word": "кверлъадул",
"stress": 3,
"forms": [
"кверлъадул"
],
"senses": [
{
"genitivefrom": "кверлъин",
"comment": "родны склон"
}
],
"see_also": [
{
"target": "кверлъин",
"kind": "from"
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "родны"
}
{
"word": "кверлъин",
"stress": 3,
"forms": [
"кверлъин",
"кверлъиналъ",
"кверлъаца",
"кверлъиналъул",
"кверлъадул",
"кверлъаби"
],
"senses": [
{
"text": "хустка (галаўная), галаўная павязка",
"labels": [
"дыялектызм"
],
"comment": "жаночая",
"examples": [
{
"av": "кверлъин бахъизе",
"be": "звязаць (развязаць) хустку"
},
{
"av": "кверлъин чӏвазе",
"be": "завязаць хустку"
}
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "гормендо",
"kind": "see"
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "квертӏебич",
"stress": 3,
"forms": [
"квертӏебич",
"квертӏебичалъ",
"квертӏебичалъул",
"квертӏебичал"
],
"senses": [
{
"text": "уток нітак",
"comment": "намотка на кісць рукі або на 4 пальцы"
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "кверхелаби",
"stress": 6,
"stem": "кверхелаб",
"forms": [
"кверхелаби",
"кверхелабаз",
"кверхелабазул"
],
"senses": [
{
"text": "ручны млын",
"labels": [
"множны лік"
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "кверзул",
"kind": "see"
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "множны лік"
}
{
"word": "кверчӏвазе",
"stress": 3,
"stem": "кверчӏва",
"forms": [
"кверчӏвазе",
"кверчӏвала",
"кверчӏвана",
"кверчӏвай"
],
"senses": [
{
"text": "падтрымліваць, падтрымаць каго-небудзь; дапамагаць, дапамагчы каму-небудзь; аказваць, аказаць дапамогу, падтрымку каму-небудзь",
"examples": [
{
"av": "вацасда дагьа-макъаб кверчӏвалаан дос",
"be": "ён трохі падтрымліваў брата"
}
]
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "інфінітыў"
}
{
"word": "кверчӏвай",
"stress": 3,
"stem": "кверчӏва",
"forms": [
"кверчӏвай",
"кверчӏваялъ",
"кверчӏваялъул"
],
"senses": [
{
"labels": [
"масдар",
"дзеяслоў"
],
"masdarfrom": "кверчӏвазе"
},
{
"text": "падтрымка, дапамога, садзейнічанне",
"examples": [
{
"av": "инсул кверчӏвай",
"be": "бацькоўская падтрымка"
}
]
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "масдар"
}
{
"word": "кверщалил",
"stress": 6,
"forms": [
"кверщалил"
],
"senses": [
{
"genitivefrom": "кверщел",
"comment": "родны склон"
}
],
"see_also": [
{
"target": "кверщел",
"kind": "from"
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "родны"
}
{
"word": "кверщел",
"stress": 6,
"forms": [
"кверщел",
"кверщелалъ",
"кверщелалъул",
"кверщалил",
"кверщелал"
],
"senses": [
{
"text": "улада",
"examples": [
{
"av": "кверщел гьабизе",
"be": "прыбраць да рук, браць пад сваю ўладу, пакарыць"
},
{
"av": "кверщаликье ккезе",
"be": "трапіць пад уладу",
"comment": "каго-небудзь"
},
{
"av": "кверщаликьа рорчӏизе",
"be": "збыцца ўлады",
"comment": "каго-небудзь"
}
]
},
{
"text": "згода, дазвол",
"examples": [
{
"av": "кверщел босизе",
"be": "атрымаць чыю-небудзь згоду, дазвол",
"comment": "літ. узяць згоду"
},
{
"av": "кверщел кьезе",
"be": "даваць, даць дазвол, згоду"
},
{
"av": "ясалъул кверщел дица духъе кьуна",
"be": "я дазволю табе распараджацца дачкой",
"comment": "пры выдачы замуж"
}
]
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "кверщелчи",
"stress": 6,
"stem": "кверщелч",
"forms": [
"кверщелчи",
"кверщелчияс",
"кверщелчиясул",
"кверщелчагӏи"
],
"senses": [
{
"text": "уладар"
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "кверщелчилъи",
"stress": 6,
"forms": [
"кверщелчилъи",
"кверщелчилъиялъ",
"кверщелчилъиялъул"
],
"senses": [
{
"text": "улада",
"labels": [
"рэдка"
]
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "квер-бер",
"stress": 7,
"forms": [
"квер-бер",
"квер-бералъ",
"квер-бералъул"
],
"senses": [
{
"text": "рукі і твар",
"labels": [
"зборны назоўнік"
],
"examples": [
{
"av": "квер-бер чуризе",
"be": "памыць рукі і твар",
"comment": "літ. рука і вока"
},
{
"av": "киса-кибего квер-бер щвезабизе",
"be": "шукаць усюды і паўсюль; пашарыць, паглядзець усюды і паўсюль"
}
]
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "кветӏел",
"stress": 6,
"forms": [
"кветӏел",
"кветӏелалъ",
"кветӏелалъул"
],
"senses": [
{
"text": "лішай",
"labels": [
"медыцына"
],
"examples": [
{
"av": "кветӏел базе",
"be": "пакрыцца лішаем"
}
]
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "квеш",
"forms": [
"квеш",
"квешго"
],
"senses": [
{
"text": "дрэнна, блага, кепска, пагана; зло",
"labels": [
"прыслоўе",
"прастамоўнае слова"
],
"examples": [
{
"av": "квеш балагьизе",
"be": "зла глядзець"
},
{
"av": "квеш хьвадизе",
"be": "кепска сябе паводзіць"
},
{
"av": "квешго букӏине",
"be": "бываць, быць у дрэнным стане"
},
{
"av": "кӏодо квешго йиго",
"be": "бабулі блага"
},
{
"av": "квеш букӏине",
"be": "пакрыўдзіцца на",
"comment": "што-небудзь"
},
{
"av": "квеш букӏана",
"be": "крыўдна стала"
},
{
"av": "квешго валагьизе",
"be": "глядзець ваўком"
}
]
},
{
"text": "вельмі, моцна, страшна; моцна",
"labels": [
"размоўнае слова"
],
"examples": [
{
"av": "квешго унтун вуго дов",
"be": "ён моцна хворы"
}
]
}
],
"pos": "прыслоўе",
"form": "—"
}
{
"word": "квешаб",
"stress": 3,
"stem": "квеша",
"forms": [
"квешаб",
"Квешав",
"Квешас",
"Квешасул"
],
"gender_forms": [
"квешаб",
"квешав",
"квешай"
],
"senses": [
{
"text": "дрэнны, благі, кепскі, непрыдатны; паганы; агідны",
"labels": [
"прастамоўнае слова"
],
"examples": [
{
"av": "квешаб бакӏ",
"be": "дрэннае месца"
},
{
"av": "квешаб бакӏ бихьуларо гьаб",
"be": "здаецца, гэта няблагае месца"
},
{
"av": "квешаб гӏамал",
"be": "дурная звычка; дрэнныя паводзіны"
},
{
"av": "квешаб гӏамалалъул вас",
"be": "хлопчык дрэнных паводзін"
},
{
"av": "квешаб махӏ",
"be": "дурны пах, смурод"
},
{
"av": "квешаб рагӏи",
"be": "нецэнзурнае слова",
"comment": "літ. дрэннае слова"
},
{
"av": "квешаб хасият",
"be": "кепскі характар"
},
{
"av": "квешаб макьу бихьана",
"be": "убачыў дрэнны сон"
}
]
},
{
"text": "злы, шкодны, скверны; дрэнны, недобры",
"examples": [
{
"av": "квешаб пикру",
"be": "нядобры задум"
},
{
"av": "квешаб хабар",
"be": "дурная вестка"
},
{
"av": "квешаб хӏалтӏи",
"be": "дрэнны ўчынак; зло, злачынства; клапатлівая праца"
},
{
"av": "квешав чи",
"be": "шкодны чалавек"
},
{
"av": "квешав чиясул баркат гьечӏолъи ралъдалъ бугеб ччугӏие щола",
"be": "злó ад шкоднага чалавека дастаецца нават рыбе ў моры",
"labels": [
"прыказка"
]
},
{
"av": "квешал гӏадамал",
"be": "злыя людзі"
}
]
},
{
"text": "гарэзлівы",
"examples": [
{
"av": "квешаб лъимер",
"be": "гарэзлівае дзіця, гарэза"
},
{
"av": "квешаб къо бихьизе",
"be": "адчуць цяжкасці"
},
{
"av": "квешаб цӏар чӏвазе",
"be": "славіцца благім імем, благімі ўчынкамі"
}
]
},
{
"text": "Квешаў",
"precomment": "вялікая літара 'K'",
"comment": "імя ўласнае мужчынскае",
"forms": [
"Квешав",
"Квешас",
"Квешасул"
]
}
],
"pos": "прыметнік",
"form": "—"
}
{
"word": "квешаб-лъикӏаб",
"stress": 3,
"stem": "квешаб-лъикӏа",
"forms": [
"квешаб-лъикӏаб"
],
"gender_forms": [
"квешаб-лъикӏаб",
"квешав-лъикӏав",
"квешай-лъикӏай"
],
"senses": [
{
"text": "добры і дрэнны",
"examples": [
{
"av": "квешаб-лъикӏалъухъ балагьизе",
"be": "прыглядацца",
"comment": "з мэтай аддаліць зло ад дабра"
}
]
}
],
"pos": "прыметнік",
"form": "—"
}
{
"word": "квешдание",
"stress": 6,
"forms": [
"квешдание"
],
"senses": [
{
"text": "назло, насуперак",
"labels": [
"прыслоўе"
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "квешезе",
"kind": "see"
}
],
"pos": "прыслоўе",
"form": "—"
}
{
"word": "квешезе",
"stress": 5,
"forms": [
"квешезе",
"квешезего"
],
"senses": [
{
"text": "назло, насуперак",
"labels": [
"прыслоўе"
],
"examples": [
{
"av": "дуе квешезе",
"be": "назло табе"
}
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "квешдание",
"kind": "see"
}
],
"pos": "прыслоўе",
"form": "—"
}
{
"word": "квешжо",
"stress": 3,
"forms": [
"квешжо",
"квешжоялъ",
"квешжоялъул",
"квешжоял"
],
"senses": [
{
"text": "пасцельны клоп",
"labels": [
"дыялектызм"
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "жунжра",
"kind": "see",
"link_helper": "жинжра"
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "квешлъи",
"stress": 3,
"forms": [
"квешлъи"
],
"senses": [
{
"labels": [
"масдар",
"дзеяслоў"
],
"masdarfrom": "квешлъизе"
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "масдар"
}
{
"word": "квешлъи",
"stress": 7,
"forms": [
"квешлъи",
"квешлъиялъ",
"квешлъиялъул"
],
"senses": [
{
"text": "зло, шкода",
"examples": [
{
"av": "квешлъи гьабурасда лъикӏлъи бихьулареб",
"be": "хто прычыніў [людзям] зло, той не ўбачыць дабра",
"labels": [
"прыказка"
]
},
{
"av": "лъикӏасдасан — лъикӏлъи, квешасдасан — квешлъи",
"be": "ад добрага — добра, ад дрэннага — зло",
"labels": [
"прыказка"
]
}
]
},
{
"text": "злоба, лютасць",
"examples": [
{
"av": "досул квешлъи бихьулищ!",
"be": "паглядзі, колькі ў ім злосці!; паглядзі, які ён шкодны!"
}
]
},
{
"text": "няшчасце, бяда, бедства, нягода"
},
{
"text": "дрэнь, пагань",
"labels": [
"прастамоўнае слова"
]
},
{
"text": "нужда, вада",
"examples": [
{
"av": "квешлъи бихьизе",
"be": "адчуваць патрэбу"
}
]
},
{
"text": "зґвалтаванне",
"examples": [
{
"av": "квешлъи гьабизе",
"be": "згвалціць"
}
]
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "квешлъизаби",
"stress": 3,
"forms": [
"квешлъизаби"
],
"senses": [
{
"labels": [
"масдар",
"каўзатыўная форма",
"дзеяслоў"
],
"masdarforceto": "квешлъизабизе"
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "масдар"
}
{
"word": "квешлъизабизе",
"stress": 3,
"stem": "квешлъизаб",
"forms": [
"квешлъизабизе",
"квешлъизабула",
"квешлъизабила",
"квешлъизабуна",
"квешлъизабе"
],
"senses": [
{
"text": "пагаршаць, пагоршыць, псаваць, сапсаваць што-небудзь; рабіць дрэнным што-небудзь"
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "інфінітыў"
}
{
"word": "квешлъизе",
"stress": 3,
"stem": "квешлъ",
"forms": [
"квешлъизе",
"квешлъула",
"квешлъила",
"квешлъана",
"квешлъе"
],
"senses": [
{
"text": "быць, стаць дрэнным або горшым; пагаршацца, пагоршыцца, (пас)псавацца"
},
{
"text": "быць, стаць злым"
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "інфінітыў"
}