{
"word": "ахил",
"stress": 3,
"forms": [
"ахил"
],
"senses": [
{
"genitivefrom": "ах",
"comment": "родны склон"
},
{
"text": "садовы",
"examples": [
{
"av": "ахил кьурдул",
"be": "садовыя тэрасы"
}
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "ах",
"kind": "from"
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "родны"
}
{
"word": "ахир",
"stress": 3,
"forms": [
"ахир",
"ахиралъ",
"ахиралъул",
"ахирал"
],
"senses": [
{
"text": "канец, заканчэнне; завяршэнне, зыход",
"forms": [
"ахиралъ",
"ахиралъул"
],
"examples": [
{
"av": "ахир гьечӏеб",
"be": "бясконечны"
},
{
"av": "гӏумруялъул ахир",
"be": "канец жыцця, смерць, канчына"
},
{
"av": "лъагӏалил ахир",
"be": "канец года"
},
{
"av": "моцӏрол ахир",
"be": "канец месяца"
},
{
"av": "ахир хадусеб номералда букӏине буго",
"be": "канчатак [будзе] у наступным нумары"
},
{
"av": "ахир гьабизе",
"be": "пакончыць з чым-небудзь, скончыць",
"comment": "што-небудзь"
},
{
"av": "ахир лъезе",
"be": "пакласці канец, пакончыць з чым-небудзь",
"comment": "чаму-небудзь"
}
]
},
{
"text": "канец, канчына, смерць",
"examples": [
{
"av": "унтарасул ахир гӏагарлъулеб буго",
"be": "канчына хворага блізкая"
}
]
},
{
"text": "канчатак",
"labels": [
"граматыка"
],
"forms": [
"ахиралъ",
"ахиралъул",
"ахирал"
],
"examples": [
{
"av": "рагӏул ахир",
"be": "канчатак слова"
},
{
"av": "ахир гьечӏев",
"be": "ненадзейны"
},
{
"av": "Ахир гьечӏев дургун рокьи гьабуна",
"be": "Улюбілася ў цябе ненадзейнага",
"labels": [
"фальклор"
]
}
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "къиямат",
"kind": "see",
"comment": "ахир къиямасеб къо",
"comment_lang": "av"
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "ахираб",
"stress": 3,
"stem": "ахира",
"forms": [
"ахираб"
],
"gender_forms": [
"ахираб",
"ахирав",
"ахирай"
],
"senses": [
{
"text": "канчатковы, апошні; заключны, вырашальны",
"examples": [
{
"av": "ахираб рукъ",
"be": "апошняе жыллё, той свет",
"comment": "літ. апошні дом"
},
{
"av": "тушманасда ахирааб кьаби щвезабуна",
"be": "нанеслі ворагу вырашальны ўдар"
},
{
"av": "ахираб заманалда дов лъикӏго кӏудияв гӏун вуго",
"be": "апошні час ён значна вырас"
},
{
"av": "ахирал соназда цӏадал гӏемер рана",
"be": "апошнія гады дажджы ішлі часта"
}
]
}
],
"pos": "прыметнік",
"form": "—"
}
{
"word": "ахиралда",
"stress": 3,
"stem": "ахиралд",
"forms": [
"ахиралда",
"ахиралде",
"ахиралдаса",
"ахиралдасан"
],
"senses": [
{
"text": "пад канец, у рэшце рэшт",
"labels": [
"прыслоўе"
],
"examples": [
{
"av": "ахиралдалде щвезегӏан берталъ хутӏана ниж",
"be": "мы засталіся на вяселлі да самага канца"
},
{
"av": "ахиралдалдехун киналго свакана",
"be": "да канца ўсе стаміліся"
}
]
},
{
"text": "дадаецца да імёнаў у родным склоне ў канцы чаго-небудзь",
"labels": [
"паслялог"
],
"examples": [
{
"av": "лъагӏалил ахиралда",
"be": "у канцы года"
},
{
"av": "моцӏрол ахиралде",
"be": "да канца месяца"
}
]
}
],
"pos": "прыслоўе",
"form": "—"
}
{
"word": "ахиралдаги",
"stress": 3,
"forms": [
"ахиралдаги"
],
"labels": [
"прыслоўе"
],
"see_also": [
{
"target": "ахирги",
"kind": "see"
}
],
"pos": "прыслоўе",
"form": "—"
}
{
"word": "ахирарбагӏ",
"stress": 3,
"forms": [
"ахирарбагӏ",
"ахирарбагӏалъ",
"ахирарбагӏалъул"
],
"senses": [
{
"text": "няшчасная гадзіна",
"examples": [
{
"av": "ахирарбагӏалъ гьавурав мунапикъ",
"be": "нягоднік, які нарадзіўся ў благую гадзіну"
}
]
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "ахират",
"stress": 3,
"forms": [
"ахират",
"ахираталъ",
"ахираталъул"
],
"senses": [
{
"text": "патубаронні, замагільны свет; патубароннае, замагільнае жыццё; той свет; царства нябеснае; вечнае жыццё",
"labels": [
"рэлігія"
],
"examples": [
{
"av": "ахират лъикӏаб кьун батаги!",
"be": "царства яму нябеснае; хай будзе яму добрае замагільнае жыццё!",
"comment": "літ. формула спачування"
},
{
"av": "ахираталъул рукъ",
"be": "жыллё будучага вечнага жыцця; замагільны свет, замагільнае жыццё; той свет",
"comment": "літ. дом на тым свеце"
},
{
"av": "ахираталъул рокъов витӏун ккезавеги",
"be": "царства яму нябеснае; хай будзе ён апраўданы на тым свеце",
"comment": "літ. формула спачування"
}
]
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "ахирги",
"stress": 3,
"forms": [
"ахирги"
],
"senses": [
{
"text": "нарэшце, у рэшце рэшт, у канчатковым выніку",
"labels": [
"прыслоўе"
],
"examples": [
{
"av": "ахирги бачӏана гьаб талихӏаб къо",
"be": "нарэшце настаў гэты шчаслівы дзень"
}
]
},
{
"text": "усё роўна",
"examples": [
{
"av": "ахирги дица абухъе ккана",
"be": "усё роўна выйшла па-мойму"
}
]
}
],
"pos": "прыслоўе",
"form": "—"
}
{
"word": "ахирзаман",
"stress": 3,
"forms": [
"ахирзаман",
"ахирзаманалъ",
"ахирзаманалъул"
],
"senses": [
{
"text": "канец свету, светапрастаўленне"
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "ахири",
"stress": 3,
"forms": [
"ахири"
],
"senses": [
{
"labels": [
"масдар",
"дзеяслоў"
],
"masdarfrom": "ахиризе"
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "масдар"
}
{
"word": "ахиризе",
"stress": 3,
"stem": "ахир",
"forms": [
"ахиризе",
"ахирула",
"ахирила",
"ахирана",
"ахире"
],
"senses": [
{
"text": "абразаць, абрэзаць (парасткі дрэў); чаканіць",
"comment": "вінаград"
},
{
"text": "зрэзаць, збіраць, сабраць",
"comment": "вінаград",
"examples": [
{
"av": "цӏибил ахиризе",
"be": "збіраць вінаградныя гронкі"
}
]
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "інфінітыў"
}
{
"word": "ахирисеб",
"stress": 3,
"forms": [
"ахирисеб"
],
"gender_forms": [
"ахирисеб",
"ахирисев",
"ахирисей"
],
"senses": [
{
"text": "апошні",
"examples": [
{
"av": "ахирисеб дарс",
"be": "апошні ўрок"
},
{
"av": "ахирисеб лъимер",
"be": "апошняе дзіця, паслядомыш",
"labels": [
"прастамоўнае слова",
"выраз"
],
"comment": "у сям'і"
},
{
"av": "ахирисеб хӏухьел туркӏизегӏан",
"be": "да апошняга дыхання"
},
{
"av": "ахирисеб нухалъ",
"be": "у апошні раз"
},
{
"av": "ахирисеб нухалъ лъазабулеб буго",
"be": "у апошні раз папярэджваю"
},
{
"av": "моцӏрол ахирисеб къо",
"be": "апошні дзень месяца"
},
{
"av": "ахирисеб батаги дуе гьеб",
"be": "каб ты еў у апошні раз",
"labels": [
"лаянкавае слова",
"выраз"
]
}
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "ахираб",
"kind": "see"
},
{
"target": "ахирияб",
"kind": "see"
}
],
"pos": "прыметнік",
"form": "—"
}
{
"word": "ахирияб",
"stress": 3,
"forms": [
"ахирияб"
],
"gender_forms": [
"ахирияб",
"ахирияв",
"ахирияй"
],
"senses": [
{
"text": "апошні, заключны, канчатковы, выніковы",
"examples": [
{
"av": "ахирияб рагӏи",
"be": "заключнае слова"
},
{
"av": "ахирияб хӏукму",
"be": "апошняе рашэнне"
}
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "ахираб",
"kind": "see"
},
{
"target": "ахирисеб",
"kind": "see"
}
],
"pos": "прыметнік",
"form": "—"
}
{
"word": "ахирлъи",
"stress": 3,
"forms": [
"ахирлъи"
],
"senses": [
{
"labels": [
"масдар",
"дзеяслоў"
],
"masdarfrom": "ахирлъизе"
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "масдар"
}
{
"word": "ахирлъизе",
"stress": 3,
"stem": "ахирлъ",
"forms": [
"ахирлъизе",
"ахирлъула",
"ахирлъила",
"ахирлъана"
],
"senses": [
{
"text": "набліжацца — пра канец",
"examples": [
{
"av": "дуниял ахирлъун буго",
"be": "набліжаецца канец свету"
}
]
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "інфінітыў"
}
{
"word": "ахир-къадги",
"stress": 3,
"forms": [
"ахир-къадги"
],
"senses": [
{
"text": "нарэшце, у рэшце рэшт",
"labels": [
"прыслоўе"
],
"examples": [
{
"av": "ахир-къадги бищун вокьуларесул кверзукье кколевила",
"be": "у рэшце рэшт трапіш у рукі таго, каго больш за ўсё ненавідзіш"
},
{
"av": "ахир-къадги ккела мун дир цӏобалде",
"be": "у рэшце рэшт, папросіш ты літасці ў мяне"
}
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "ахирги",
"kind": "see"
}
],
"pos": "прыслоўе",
"form": "—"
}
{
"word": "ахихъан",
"stress": 3,
"stem": "ахихъа",
"forms": [
"ахихъан",
"ахихъанас",
"ахихъаналъ",
"ахихъанасул",
"ахихъаналъу",
"ахихъаби"
],
"senses": [
{
"text": "садоўнік і садоўніца; садавод",
"examples": [
{
"av": "ахихъанасе ахикь тӏубараб лъагӏелалъ хӏалтӏи букӏуна",
"be": "для садоўніка ў садзе цэлы год працы хапае"
}
]
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "ахихъанлъи",
"stress": 3,
"forms": [
"ахихъанлъи",
"ахихъанлъиялъ",
"ахихъанлъиялъул"
],
"senses": [
{
"text": "садоўніцтва, садаводства",
"examples": [
{
"av": "Дагъистаналъул мугӏрузул ракьанлъабазда ругел гӏемерисел росабалъ аслияб магӏишат ахихъанлъи буго",
"be": "у вёсках, размешчаных у перадгорнай частцы Дагестана, садаводства з'яўляецца асноўнай галіной гаспадаркі"
}
]
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}