{
"word": "гураби",
"stress": 2,
"stem": "гураб",
"forms": [
"гураби",
"гурабаз",
"гурабазул"
],
"senses": [
{
"labels": [
"множны лік"
],
"pluralfor": "гури"
}
],
"see_also": [
{
"target": "гури",
"kind": "from"
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "множны лік"
}
{
"word": "гура-сури",
"stress": 2,
"forms": [
"гура-сури",
"гура-суриялъ",
"гура-суриялъул"
],
"senses": [
{
"labels": [
"масдар",
"дзеяслоў"
],
"masdarfrom": "гура-суризе"
},
{
"text": "натоўп",
"examples": [
{
"av": "халкъалъул гура-сури",
"be": "натоўп людзей"
}
]
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "масдар"
}
{
"word": "гура-суризе",
"stress": 2,
"stem": "гура-сур",
"forms": [
"гура-суризе",
"гура-сурула",
"гура-сурила",
"гура-сурана",
"гура-суре"
],
"senses": [
{
"text": "згортваць, загортваць што-небудзь",
"examples": [
{
"av": "гура-сурун лъезе",
"be": "пакласці згортваючы"
}
]
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "інфінітыў"
}
{
"word": "гурга",
"stress": 5,
"stem": "гург",
"forms": [
"гурга",
"гургаялъ",
"гургица",
"гургаялъул",
"гургадул",
"гургил",
"гургби"
],
"senses": [
{
"text": "круглы хлеб (невялікі і хатняй выпечкі), ляпёшка; калабок; хлебец",
"examples": [
{
"av": "гурга бежизе (гьабизе)",
"be": "выпячы хлебчык"
},
{
"av": "жиндиего гурга гьабуларес, чияе чед гьабуларо",
"be": "хто не здолее сабе калабок выпекчы, другому хлеб не выпячэ",
"labels": [
"прыказка"
]
},
{
"av": "гурга гӏадаб гургинаб",
"be": "круглы як аладка"
}
]
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "гургадиро",
"stress": 2,
"stem": "гургадир",
"forms": [
"гургадиро",
"гургадироялъ",
"гургадироялъул",
"гургадираби"
],
"senses": [
{
"text": "каталка",
"labels": [
"дыялектызм"
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "михир",
"kind": "see"
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "гургин",
"stress": 5,
"forms": [
"гургин",
"гургинго"
],
"senses": [
{
"text": "акругла",
"labels": [
"прыслоўе"
],
"examples": [
{
"av": "гургин гьабизе",
"be": "акругляць, акругліць; (з)рабіць круглым, шарападобным"
}
]
},
{
"text": "цалкам"
}
],
"pos": "прыслоўе",
"form": "—"
}
{
"word": "гургинаб",
"stress": 5,
"forms": [
"гургинаб"
],
"gender_forms": [
"гургинаб",
"гургинав",
"гургинай"
],
"senses": [
{
"text": "круглаваты, акруглы; шарападобны; цыліндрычны",
"examples": [
{
"av": "гургинаб гамачӏ",
"be": "круглы камень"
},
{
"av": "гургинаб гамачӏ бекизе захӏмалъула",
"be": "круглы камень цяжка раскалоць"
},
{
"av": "гургинаб гохӏ",
"be": "круглы ўзгорак"
},
{
"av": "гургинаб гьумер",
"be": "круглы твар"
},
{
"av": "гургинаб гьумералъул яс",
"be": "круглаліцая дзяўчына"
},
{
"av": "гургинаб кӏатӏи",
"be": "хустка (разнавіднасць)",
"comment": "літ. круглы платок"
},
{
"av": "гургинаб цӏул",
"be": "кругляк, круглы лес"
},
{
"av": "гургинаб чаран",
"be": "напільнік",
"comment": "круглы"
},
{
"av": "гургинаб чед",
"be": "круглы хлеб, каравай"
}
]
},
{
"text": "цэлы",
"examples": [
{
"av": "гургинаб лъагӏел",
"be": "цэлы год"
},
{
"av": "гургинаб ункъо соналъ Турциялда чӏана дов",
"be": "ён застаўся ў Турцыі цэлых чатыры гады"
},
{
"av": "гургинаб гъаран",
"be": "каляндра",
"labels": [
"батаніка"
]
}
]
}
],
"pos": "прыметнік",
"form": "—"
}
{
"word": "гургинлъи",
"stress": 5,
"forms": [
"гургинлъи",
"гургинлъиялъ",
"гургинлъиялъул"
],
"senses": [
{
"labels": [
"масдар",
"дзеяслоў"
],
"masdarfrom": "гургинлъизе"
},
{
"text": "круглаватасць, акругласць; шарападобнасць"
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "масдар"
}
{
"word": "гургинлъизаби",
"stress": 5,
"forms": [
"гургинлъизаби"
],
"senses": [
{
"labels": [
"масдар",
"каўзатыўная форма",
"дзеяслоў"
],
"masdarforceto": "гургинлъизабизе"
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "масдар"
}
{
"word": "гургинлъизабизе",
"stress": 5,
"stem": "гургинлъизаб",
"forms": [
"гургинлъизабизе",
"гургинлъизабула",
"гургинлъизабила",
"гургинлъизабуна",
"гургинлъизабе"
],
"senses": [
{
"text": "зрабіць што-небудзь круглым; надаваць, надаць круглую форму чаму-небудзь; акругляць, акругліць што-небудзь; закругляць што-небудзь",
"labels": [
"каўзатыўная форма"
],
"examples": [
{
"av": "гамачӏ гургинлъизабизе",
"be": "надаваць, надаць камяню круглую форму"
}
]
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "каўзатыўная форма"
}
{
"word": "гургинлъизе",
"stress": 5,
"stem": "гургинлъ",
"forms": [
"гургинлъизе",
"гургинлъула",
"гургинлъила",
"гургинлъана",
"гургинлъе"
],
"senses": [
{
"text": "станавіцца, стаць круглым, шарападобным, цыліндрычным; пакруглець; акругляцца, акругліцца; закругляцца"
},
{
"text": "акругляцца, паўнець, папраўляцца",
"labels": [
"у пераносным значэнні"
],
"examples": [
{
"av": "гурга гӏадин гургинлъун вуго дов",
"be": "ён акругліўся, як калабок"
},
{
"av": "кьаралъиялъ гургинлълъун руго бачал",
"be": "цяляты паправіліся і акругліліся"
}
]
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "інфінітыў"
}
{
"word": "гургинхвалчаби",
"stress": 5,
"stem": "гургинхвалчаб",
"forms": [
"гургинхвалчаби",
"гургинхвалчабаз",
"гургинхвалчабазул"
],
"senses": [
{
"labels": [
"множны лік"
],
"pluralfor": "гургинхвалчен"
}
],
"see_also": [
{
"target": "гургинхвалчен",
"kind": "from"
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "множны лік"
}
{
"word": "гургинхвалчадул",
"stress": 5,
"forms": [
"гургинхвалчадул"
],
"senses": [
{
"genitivefrom": "гургинхвалчен",
"comment": "родны склон"
}
],
"see_also": [
{
"target": "гургинхвалчен",
"kind": "from"
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "родны"
}
{
"word": "гургинхвалчен",
"stress": 5,
"forms": [
"гургинхвалчен",
"гургинхвалчаца",
"гургинхвалчадул",
"гургинхвалчаби"
],
"senses": [
{
"text": "рапіра"
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "гурги-шушинаб",
"stress": 5,
"forms": [
"гурги-шушинаб"
],
"gender_forms": [
"гурги-шушинаб",
"гурги-шушинав",
"гурги-шушинай"
],
"senses": [
{
"text": "кругленькі",
"examples": [
{
"av": "гурги-шушинаб гьумер",
"be": "кругленькі тварык"
}
]
}
],
"pos": "прыметнік",
"form": "—"
}
{
"word": "гургур",
"stress": 5,
"forms": [
"гургур",
"гургуралъ",
"гургуралъул",
"гургурал"
],
"senses": [
{
"text": "індык, індычка",
"examples": [
{
"av": "бихьинаб гургур",
"be": "індык"
},
{
"av": "цӏуяб гургур",
"be": "індычка",
"labels": [
"размоўнае слова",
"выраз"
]
},
{
"av": "гургуралъул гьан",
"be": "індычаціна"
}
]
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "гургури",
"stress": 5,
"forms": [
"гургури"
],
"senses": [
{
"labels": [
"масдар",
"шматразовая форма",
"дзеяслоў"
],
"masdarfrom": "гургуризе"
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "масдар"
}
{
"word": "гургуризе",
"stress": 5,
"stem": "гургур",
"forms": [
"гургуризе",
"гургурула",
"гургурила",
"гургурана",
"гургуре"
],
"senses": [
{
"text": "згортваць што-небудзь",
"labels": [
"шматразовая форма"
]
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "шматразовая форма"
}
{
"word": "гурда",
"stress": 5,
"forms": [
"гурда",
"гурдаялъ",
"гурдаялъул",
"гурдаби"
],
"senses": [
{
"text": "меч",
"labels": [
"устарэлае слова"
],
"examples": [
{
"av": "гурда борчине",
"be": "апаясацца мечам"
}
]
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "гурде",
"stress": 5,
"stem": "гурд",
"forms": [
"гурде",
"гурдица",
"гурдил",
"гурдал"
],
"senses": [
{
"text": "сукенка; кашуля, сарочка, рубаха",
"labels": [
"размоўнае слова"
],
"examples": [
{
"av": "бахӏаралъул гурде",
"be": "вясельная сукенка"
},
{
"av": "кӏаланчӏадил (читил) гурде",
"be": "сіцэвая сукенка"
},
{
"av": "къвалал гьечӏеб гурде",
"be": "сукенка без рукавоў"
},
{
"av": "къвалал къокъаб гурде",
"be": "кашуля (альбо сукенка) з кароткімі рукавамі"
},
{
"av": "гурде букъизе",
"be": "пашыць кашулю",
"comment": "ці сукенка"
},
{
"av": "гурде ретӏине",
"be": "апрануць кашулю",
"comment": "ці сукенка"
},
{
"av": "гурдел къвал",
"be": "рукаў кашулі",
"comment": "ці сукенкі"
}
]
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "гуреб",
"stress": 2,
"homonym": 1,
"stem": "гуре",
"forms": [
"гуреб"
],
"senses": [
{
"text": "не",
"labels": [
"часціца"
],
"examples": [
{
"av": "лъикӏаб гуреб",
"be": "нядобры"
},
{
"av": "микки гуреб, батӏияб хӏинчӏ",
"be": "не голуб, а іншая птушка"
},
{
"av": "гьев гурев, цогидав",
"be": "не ён, а іншы"
}
]
},
{
"text": "акрамя",
"labels": [
"паслялог"
],
"examples": [
{
"av": "лъим гуреб жо гьекъоларо",
"be": "акрамя вады, нічога не п'е"
},
{
"av": "мун гурев чиясухъе дица гӏарац кьелароан",
"be": "іншаму [акрамя цябе] я б не пазычыў грошай"
}
]
}
],
"pos": "паслялог",
"form": "—"
}
{
"word": "гуреб",
"stress": 2,
"homonym": 2,
"stem": "гуре",
"forms": [
"гуреб"
],
"gender_forms": [
"гуреб",
"гурев",
"гурей"
],
"senses": [
{
"text": "нікчэмны, пусцяковы",
"labels": [
"размоўнае слова"
],
"examples": [
{
"av": "гуреб жо",
"be": "нікчэмная рэч"
},
{
"av": "гурел жал рицунге",
"be": "не гавары глупства"
}
]
}
],
"pos": "прыметнік",
"form": "—"
}
{
"word": "гуреблъи",
"stress": 2,
"forms": [
"гуреблъи"
],
"senses": [
{
"text": "не",
"comment": "перакладаецца часціцай",
"examples": [
{
"av": "гьаб тӏехь дур гуреблъи дида лъала",
"be": "я ведаю, што гэтая кніга не твая"
},
{
"av": "досда бичӏчӏизабе, гьаб жиндир рукъ гуреблъи",
"be": "дай яму зразумець, што гэта не яго дом"
}
]
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "гуреблъидал",
"stress": 2,
"forms": [
"гуреблъидал"
],
"senses": [
{
"text": "паколькі не…",
"labels": [
"прыслоўе"
],
"examples": [
{
"av": "гьаб тӏехь дур гуреблъидал, дуца эб дие кьоге",
"be": "паколькі гэтая кніга не твая, не давай яе мне"
},
{
"av": "дур эбел-инсул бакӏ гуреблъидал аб, мун тӏасанккоге",
"be": "паколькі гэта месца не належыць тваім бацькам, не сваволь"
}
]
}
],
"pos": "прыслоўе",
"form": "—"
}
{
"word": "гурелъул",
"stress": 2,
"forms": [
"гурелъул"
],
"senses": [
{
"text": "паколькі",
"labels": [
"прыслоўе"
],
"examples": [
{
"av": "мун я рекъав, я херав гурелъул, лъелго а",
"be": "паколькі ты не кульгавы і не стары, ідзі-ка пешшу"
}
]
}
],
"pos": "прыслоўе",
"form": "—"
}
{
"word": "гуренж",
"stress": 4,
"forms": [
"гуренж",
"гуренжалъ",
"гуренжалъул",
"гуренжал"
],
"senses": [
{
"text": "п'яўка",
"examples": [
{
"av": "гуренж гӏадин рекӏун чӏун вуго",
"be": "прычапіўся як п'яўка"
},
{
"av": "гуренжал риччазе",
"be": "паставіць п'яўкі"
}
]
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "гуржи",
"stress": 5,
"forms": [
"гуржи"
],
"senses": [
{
"text": "грузінскі",
"examples": [
{
"av": "гуржи гӏаракъи",
"be": "чача, грузінская гарэлка"
},
{
"av": "гуржи мацӏ",
"be": "грузінская мова"
},
{
"av": "гуржи мачуял",
"be": "чувякі",
"comment": "літ. грузінскія чувякі"
},
{
"av": "Дир хулжиниб квен лъе, хирияй лъади, Дица гуржи мачу, чухъа ретӏинин",
"be": "Жонка дарагая, кладзі ў хурджуны ежу, Пакуль я надзену чаркеску і чувякі грузінскія",
"labels": [
"фальклор"
]
},
{
"av": "гуржи микьир",
"be": "грузінскі персік",
"comment": "гатунак"
},
{
"av": "гуржи мусудул",
"be": "грузінскія прыгажуні",
"labels": [
"устарэлае слова",
"выраз",
"паэтычнае слова"
]
},
{
"av": "гуржи чӏинчӏо",
"be": "грузінская хустка",
"comment": "трохвугольнай формы"
},
{
"av": "гуржи Тамари",
"be": "грузінская [царыца] Тамара"
}
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "гуржистаналъулаб",
"kind": "see"
},
{
"target": "гуржиязул",
"kind": "see"
}
],
"pos": "часціца",
"form": "—"
}
{
"word": "гуржиба",
"stress": 5,
"forms": [
"гуржиба",
"гуржибаялъ",
"гуржибаялъул"
],
"senses": [
{
"text": "карункі",
"examples": [
{
"av": "гуржиба кквезе",
"be": "абшыць карункамі"
},
{
"av": "гуржиба хьухьине",
"be": "плесці карункі"
}
]
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "гуржистаналъулаб",
"stress": 5,
"forms": [
"гуржистаналъулаб"
],
"gender_forms": [
"гуржистаналъулаб",
"гуржистаналъулав",
"гуржистаналъулай"
],
"senses": [
{
"text": "грузінскі"
}
],
"see_also": [
{
"target": "гуржи",
"kind": "see"
},
{
"target": "гуржиязул",
"kind": "see"
}
],
"pos": "прыметнік",
"form": "—"
}
{
"word": "гуржияв",
"stress": 5,
"stem": "гуржия",
"forms": [
"гуржияв",
"гуржияс",
"гуржиясул"
],
"senses": [
{
"text": "грузін"
}
],
"pos": "прыметнік",
"form": "—"
}
{
"word": "гуржиязул",
"stress": 5,
"forms": [
"гуржиязул"
],
"senses": [
{
"genitivefrom": "гуржиял",
"comment": "родны склон"
},
{
"text": "грузінскі"
}
],
"see_also": [
{
"target": "гуржиял",
"kind": "from"
},
{
"target": "гуржи",
"kind": "see"
},
{
"target": "гуржистаналъулаб",
"kind": "see"
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "родны"
}
{
"word": "гуржияй",
"stress": 5,
"stem": "гуржия",
"forms": [
"гуржияй",
"гуржиялъ",
"гуржиялъул"
],
"senses": [
{
"text": "грузінка"
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "гуржиял",
"stress": 5,
"stem": "гуржия",
"forms": [
"гуржиял",
"гуржияз",
"гуржиязул"
],
"senses": [
{
"text": "грузіны"
}
],
"pos": "прыметнік",
"form": "—"
}
{
"word": "гури",
"stress": 2,
"homonym": 1,
"stem": "гур",
"forms": [
"гури",
"гуриялъ",
"гуриялъул",
"гураби"
],
"senses": [
{
"labels": [
"масдар",
"дзеяслоў"
],
"masdarfrom": "гуризе",
"refwordnum": "1"
},
{
"text": "натоўп, зборышча; кола",
"examples": [
{
"av": "ясазул гури",
"be": "кола дзяўчат"
},
{
"av": "гур-гури гьабун халкъ бакӏарана",
"be": "народ сабраўся кучамі"
},
{
"av": "байрамалде рачӏаразул гур-гури лъугьана",
"be": "ўтварыліся натоўпы людзей, якія сабраліся на свята"
},
{
"av": "майданалда гӏадамазул гураби рихьулел руго",
"be": "на плошчы бачны натоўпы людзей"
}
]
},
{
"text": "маток; клубок",
"examples": [
{
"av": "маххукунал гури",
"be": "маток правалокі"
},
{
"av": "цӏедехӏдерил габани гури гьабун лъун буго",
"be": "ляжыць маток цудахарскай пянькі"
}
]
},
{
"text": "вязанка",
"comment": "калючак і таму падобнага",
"examples": [
{
"av": "цо зазил гури босизе ине лъен къваригӏун буго",
"be": "патрэбны вілы, каб пайсці па вязанку калючак"
}
]
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "масдар"
}
{
"word": "гури",
"stress": 2,
"homonym": 2,
"forms": [
"гури"
],
"senses": [
{
"labels": [
"масдар",
"дзеяслоў"
],
"masdarfrom": "гуризе",
"refwordnum": "2"
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "масдар"
}
{
"word": "гури",
"stress": 2,
"homonym": 3,
"forms": [
"гури"
],
"senses": [
{
"labels": [
"масдар",
"дзеяслоў"
],
"masdarfrom": "гуризе",
"refwordnum": "3"
},
{
"text": "паварот",
"labels": [
"дыялектызм"
],
"examples": [
{
"av": "гурулъан сверулаго пуруц бекана",
"be": "саха паламалася пры павароце"
}
]
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "масдар"
}
{
"word": "гуризаби",
"stress": 2,
"homonym": 1,
"forms": [
"гуризаби"
],
"senses": [
{
"labels": [
"масдар",
"каўзатыўная форма",
"дзеяслоў"
],
"masdarforceto": "гуризабизе",
"refwordnum": "1"
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "масдар"
}
{
"word": "гуризаби",
"stress": 2,
"homonym": 2,
"forms": [
"гуризаби"
],
"senses": [
{
"labels": [
"масдар",
"каўзатыўная форма",
"дзеяслоў"
],
"masdarforceto": "гуризабизе",
"refwordnum": "2"
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "масдар"
}
{
"word": "гуризаби",
"stress": 2,
"homonym": 3,
"forms": [
"гуризаби"
],
"senses": [
{
"labels": [
"масдар",
"каўзатыўная форма",
"дзеяслоў"
],
"masdarforceto": "гуризабизе",
"refwordnum": "3"
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "масдар"
}
{
"word": "гуризабизе",
"stress": 2,
"homonym": 1,
"stem": "гуризаб",
"forms": [
"гуризабизе",
"гуризабула",
"гуризабила",
"гуризабуна",
"гуризабе"
],
"senses": [
{
"text": "збіраць",
"labels": [
"каўзатыўная форма"
],
"comment": "людзей куды-небудзь у адно месца"
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "каўзатыўная форма"
}
{
"word": "гуризабизе",
"stress": 2,
"homonym": 2,
"stem": "гуризаб",
"forms": [
"гуризабизе",
"гуризабула",
"гуризабила",
"гуризабуна",
"гуризабе"
],
"senses": [
{
"text": "скачваць, скаціць; закачваць, закаціць; згортваць, згарнуць; загортваць, загарнуць; загінаць, загнуць што-небудзь",
"labels": [
"каўзатыўная форма"
]
},
{
"text": "кідаць на зямлю",
"labels": [
"пагардліва"
],
"comment": "пры барацьбе"
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "каўзатыўная форма"
}
{
"word": "гуризабизе",
"stress": 2,
"homonym": 2,
"stem": "гуризаб",
"forms": [
"гуризабизе",
"гуризабула",
"гуризабила",
"гуризабуна",
"гуризабе"
],
"senses": [
{
"text": "паварочваць, павярнуць",
"labels": [
"каўзатыўная форма"
],
"comment": "валоў пры ворыве"
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "каўзатыўная форма"
}
{
"word": "гуризе",
"stress": 2,
"homonym": 1,
"stem": "гур",
"forms": [
"гуризе",
"гурула",
"гурила",
"гурана",
"гуре"
],
"senses": [
{
"text": "збірацца ў натоўп, утварацца — пра натоўп, сход",
"examples": [
{
"av": "халкъ азбаралде гурана",
"be": "у двары сабраўся натоўп"
}
]
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "інфінітыў"
}
{
"word": "гуризе",
"stress": 2,
"homonym": 2,
"stem": "гур",
"forms": [
"гуризе",
"гурула",
"гурила",
"гурана",
"гуре"
],
"senses": [
{
"text": "скачвацца, скаціцца; закачвацца, закаціцца; згортвацца, згарнуцца; заварочвацца, завярнуцца; загінацца, загнуцца",
"examples": [
{
"av": "гурун гъуждулгун хӏалтӏуда гъорлъе жувазе",
"be": "засучыўшы рукавы, уключыцца ў работу"
},
{
"av": "борохь гурун чӏун буго",
"be": "змея скруцілася клубочкам"
},
{
"av": "кагъат гурула",
"be": "папера скручваецца"
},
{
"av": "гьаб буртина гуре, чол кьолода бухье",
"be": "скачай гэтую бурку, прывяжы яе да сядла каня"
}
]
},
{
"text": "лягчы",
"labels": [
"пагардліва"
],
"comment": "згарнуўшыся",
"examples": [
{
"av": "руссниб гурараб гважи гӏадин",
"be": "падобна суцэ, скруціўшыся лежачы ў яслях"
}
]
},
{
"text": "скачваць, скаціць; закачваць, закаціць; згортваць, згарнуць; загортваць, загарнуць; загінаць, загнуць што-небудзь",
"examples": [
{
"av": "тӏаждал гӏагал гуризе",
"be": "закасаць штаніны"
}
]
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "інфінітыў"
}
{
"word": "гуризе",
"stress": 2,
"homonym": 3,
"stem": "гур",
"forms": [
"гуризе",
"гурула",
"гурила",
"гурана",
"гуре"
],
"senses": [
{
"text": "паварочвацца, павярнуцца",
"comment": "пры араванні"
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "інфінітыў"
}
{
"word": "гурин",
"stress": 4,
"forms": [
"гурин"
],
"senses": [
{
"comment": "дадаецца да мэтавай формы дзеяслова і выражае асцярогу; адпавядае рускаму 'смотри'",
"examples": [
{
"av": "вортизе гурин",
"be": "глядзі, упадзеш"
},
{
"av": "дуца бекизе гурин гьеб гӏанса",
"be": "глядзі, ты паламаеш гэты кій"
},
{
"av": "кьезе гурин дуца досухъе гӏарац",
"be": "глядзі, не давай ты яму грошай"
},
{
"av": "эмен семизе гурин дуде",
"be": "глядзі, бацька пасварыць цябе"
}
]
},
{
"comment": "выказвае адмаўленне",
"examples": [
{
"av": "гьаниб гурин гьобо базе бугеб",
"be": "не тут млын пабудуюць"
},
{
"av": "гьеб бече жиндир гурин абуна долъ",
"be": "яна сказала, што гэта не яе цяля"
},
{
"av": "шагьаралде гурин дов арав",
"be": "не ў горад ён паехаў"
}
]
}
],
"pos": "часціца",
"form": "—"
}
{
"word": "гурищ",
"stress": 4,
"forms": [
"гурищ"
],
"senses": [
{
"text": "бо ж, ці ж не…",
"comment": "часціца аргументацыі",
"examples": [
{
"av": "гьобол гурищ вачӏарав",
"be": "бо ж кунак прыехаў"
},
{
"av": "гӏака гурищ къинлъараб",
"be": "бо карова ацялілася"
},
{
"av": "гьедин гурищ, гьудулав чи",
"be": "ці не так, дружа"
},
{
"av": "дуда гурищ дун!",
"be": "ці ж не да цябе я звяртаюся!, каму кажуць!"
}
]
}
],
"pos": "часціца",
"form": "—"
}
{
"word": "гуро",
"stress": 2,
"forms": [
"гуро"
],
"senses": [
{
"text": "не, не",
"examples": [
{
"av": "гуро, гуро!",
"be": "не, не!"
},
{
"av": "гьаб нижер гӏака гуро",
"be": "гэта не наша карова"
},
{
"av": "гьаб чу гуро, гӏорцӏен буго",
"be": "гэта не конь, а мул"
},
{
"av": "гьадав чи дур гьоболищ? — Гуро, дир гьудул вуго дов",
"be": "Гэты чалавек твой кунак? — Не, ён мой сябар"
},
{
"av": "гьеб анцӏго гуро, ичӏго буго",
"be": "гэта не дзесяць, а дзевяць"
},
{
"av": "гьеб гуро дие къваригӏараб",
"be": "не гэта мне трэба"
},
{
"av": "тӏоцебесеб нухалъ гуро дос нилъ гуккулел ругел",
"be": "не першы раз ён нас падманвае"
},
{
"av": "махсара гуро",
"be": "акрамя жартаў, без жартаў"
}
]
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "інфінітыў"
}
{
"word": "гуро",
"stress": 4,
"forms": [
"гуро"
],
"senses": [
{
"text": "кыш, прэч",
"comment": "воклік, якім адганяюць курэй"
}
],
"see_also": [
{
"target": "ишо",
"kind": "see"
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "гурого",
"stress": 2,
"forms": [
"гурого"
],
"see_also": [
{
"target": "гурони",
"kind": "see",
"refwordnum": "1"
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "родны"
}
{
"word": "гуродай",
"stress": 2,
"forms": [
"гуродай"
],
"senses": [
{
"text": "ці… ці не",
"labels": [
"паслялог"
],
"examples": [
{
"av": "дур эмен гуродай вачӏунев вугев",
"be": "ці не твой бацька набліжаецца"
},
{
"av": "тукатӏа гуродай дов хӏалтӏулев вугев",
"be": "ці не ў магазіне ён працуе"
}
]
}
],
"pos": "паслялог",
"form": "—"
}
{
"word": "гурони",
"stress": 2,
"forms": [
"гурони"
],
"senses": [
{
"text": "акрамя; толькі, усяго",
"examples": [
{
"av": "бугеб гурони кьезе кколаро, кьураб гурони квине кколаро",
"be": "падары тое, што маеш, паеж толькі тое, што прапануюць",
"labels": [
"прымаўка"
]
},
{
"av": "вац гурони, кумекалъе чи вачӏинчӏо",
"be": "акрамя брата, ніхто не прыйшоў на дапамогу"
},
{
"av": "жакъа базаралда дагьал гурони гӏадамал гьечӏо",
"be": "сёння на рынку мала людзей"
},
{
"av": "мун гурони, дие щийниги йокьуларо, хирияй",
"be": "акрамя цябе, я нікога не люблю, дарагая"
},
{
"av": "нуж гурони, ахӏичӏо дица",
"be": "я запрашаў толькі вас"
},
{
"av": "щуго чи гурони вукӏинчӏо дида цадахъ",
"be": "са мною было ўсяго пяць чалавек"
}
]
},
{
"text": "інакш, у іншым выпадку, а то",
"examples": [
{
"av": "цӏа баке нужеца, гурони нилъ гьанир квачан хвела",
"be": "запальвайце вогнішча, інакш мы тут замерзнем"
}
]
}
],
"pos": "прыслоўе",
"form": "—"
}
{
"word": "гурул",
"stress": 2,
"forms": [
"гурул"
],
"senses": [
{
"genitivefrom": "гури",
"comment": "родны склон ад 'гури' ва ўсіх значэннях"
}
],
"see_also": [
{
"target": "гури",
"kind": "from"
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "родны"
}
{
"word": "гурущ-гурущ",
"stress": 8,
"forms": [
"гурущ-гурущ"
],
"senses": [
{
"text": "цып-цып",
"comment": "воклік, якім склікаюць курэй"
}
],
"pos": "выклічнік",
"form": "—"
}
{
"word": "гурхӏадго",
"stress": 2,
"forms": [
"гурхӏадго"
],
"senses": [
{
"text": "спачувальна, літасціва; з спачуваннем, з жалем, з спагадай",
"labels": [
"прыслоўе"
],
"examples": [
{
"av": "гурхӏадго валагьана дов дихъ",
"be": "ён паглядзеў на мяне спачувальна"
}
]
}
],
"pos": "прыслоўе",
"form": "—"
}
{
"word": "гурхӏалил",
"stress": 6,
"forms": [
"гурхӏалил"
],
"senses": [
{
"genitivefrom": "гурхӏел",
"comment": "родны склон"
}
],
"see_also": [
{
"target": "гурхӏел",
"kind": "from"
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "родны"
}
{
"word": "гурхӏел",
"stress": 6,
"forms": [
"гурхӏел",
"гурхӏелалъ",
"гурхӏелалъул",
"гурхӏалил"
],
"senses": [
{
"text": "жаль, шкадаванне; спачуванне, спагадлівасць; літасць, міласэрнасць",
"examples": [
{
"av": "гурхӏел бугев",
"be": "спачувальны; жалослівы; спагадлівы"
},
{
"av": "гурхӏел букӏин",
"be": "жаль, спачуванне, спагада"
},
{
"av": "гурхӏел гьечӏев",
"be": "бязжаласны, бяспащадны, жорсткі, неміласэрны"
},
{
"av": "гурхӏел гьечӏолъи",
"be": "бязлітаснасць, бяслітаснасць, жорсткасць"
},
{
"av": "гурхӏел гьечӏого",
"be": "бязлітасна, бязлітасна, жорстка; без усякага спачування, спагады"
},
{
"av": "гурхӏел гьечӏого гӏазаб кьезе",
"be": "бязлітасна падвяргаць мучэнням"
},
{
"av": "гурхӏел гьабизе",
"be": "пашкадаваць, злітавацца"
},
{
"av": "гурхӏел гьабуге дозда",
"be": "не давай ім літасці"
},
{
"av": "гурхӏел тун",
"be": "бязлітасна, бязлітасна, неміласэрна"
},
{
"av": "хвалчада гурхӏел лъаларо, гуллида берал гьечӏо",
"be": "шашка літасці не ведае, куля вока не мае",
"labels": [
"прыказка"
]
}
]
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "гурхӏелаб",
"stress": 6,
"forms": [
"гурхӏелаб"
],
"gender_forms": [
"гурхӏелаб",
"гурхӏелав",
"гурхӏелай"
],
"senses": [
{
"text": "жаласлівы",
"examples": [
{
"av": "гурхӏелаб гьаракь",
"be": "жаласлівы голас"
}
]
}
],
"pos": "прыметнік",
"form": "—"
}
{
"word": "гурхӏелгьечӏ",
"stress": 6,
"forms": [
"гурхӏелгьечӏ",
"гурхӏелгьечӏица",
"гурхӏелгьечӏил",
"гурхӏелгьечӏал"
],
"senses": [
{
"text": "бязжаласны, бязлітасны, неміласэрны, жорсткі чалавек"
}
],
"pos": "прыметнік",
"form": "—"
}
{
"word": "гурхӏел-рахӏму",
"stress": 6,
"forms": [
"гурхӏел-рахӏму",
"гурхӏел-рахӏмуялъ",
"гурхӏел-рахӏмуялъул"
],
"senses": [
{
"text": "міласэрнасць",
"labels": [
"зборны назоўнік"
],
"examples": [
{
"av": "Аллагьасул гурхӏел-рахӏму",
"be": "міласэрнасць Алаха"
}
]
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "гурхӏел-цӏоб",
"stress": 6,
"forms": [
"гурхӏел-цӏоб",
"гурхӏел-цӏобалъ",
"гурхӏел-цӏобалъул"
],
"labels": [
"зборны назоўнік"
],
"see_also": [
{
"target": "гурхӏел-рахӏму",
"kind": "see"
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "гурхӏи",
"stress": 2,
"forms": [
"гурхӏи"
],
"senses": [
{
"labels": [
"масдар",
"дзеяслоў"
],
"masdarfrom": "гурхӏизе"
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "масдар"
}
{
"word": "гурхӏизаби",
"stress": 2,
"forms": [
"гурхӏизаби"
],
"senses": [
{
"labels": [
"масдар",
"каўзатыўная форма",
"дзеяслоў"
],
"masdarforceto": "гурхӏизабизе"
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "масдар"
}
{
"word": "гурхӏизабизе",
"stress": 2,
"stem": "гурхӏизаб",
"forms": [
"гурхӏизабизе",
"гурхӏизабула",
"гурхӏизабила",
"гурхӏизабуна",
"гурхӏизабе"
],
"senses": [
{
"text": "звяртацца да міласэрнасці, маліць аб літасці",
"labels": [
"каўзатыўная форма"
],
"examples": [
{
"av": "гӏагарлъи гурхӏизабизе",
"be": "заклікаць родных да міласэрнасці"
}
]
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "каўзатыўная форма"
}
{
"word": "гурхӏизе",
"stress": 2,
"stem": "гурхӏ",
"forms": [
"гурхӏизе",
"гурхӏула",
"гурхӏила",
"гурхӏна",
"гурхӏа"
],
"senses": [
{
"text": "пашкадаваць, пашкадаваць каго-небудзь; злітавацца, змілавацца над кім-небудзь; быць міласэрным, выявіць міласэрнасць да каго-небудзь; спачуваць каму-небудзь",
"examples": [
{
"av": "херасда гурхӏана дой",
"be": "яна пашкадавала старога"
},
{
"av": "цӏогьорасда гурхӏуларо дун",
"be": "у мяне няма жалосці да злодзея"
},
{
"av": "гурхӏа, Бечед, нижеда!",
"be": "памілуй нас, Госпадзе!"
},
{
"av": "гурхӏараб бихьугеги, хӏинкъараб бачӏунгеги",
"be": "хай не здарыцца тое, з-за чаго цябе стане шкада, хай не дагоніць тое, з-за чаго табе стане страшна",
"labels": [
"прыказка"
]
},
{
"av": "дуда гурхӏарасда Аллагь гурхӏагиян гьаре",
"be": "прасі, каб Алах змілаваўся над тым, хто літасцівы да цябе"
},
{
"av": "гурхӏун ХӀасан теларо, хӏинкъун ХӀусен теларо",
"be": "Гасана не пакінуць з-за жалосці да яго, Гусейна не пакінуць з-за страху перад ім",
"labels": [
"прымаўка"
]
}
]
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "інфінітыў"
}
{
"word": "гурхӏулев",
"stress": 2,
"forms": [
"гурхӏулев"
],
"senses": [
{
"labels": [
"дзеепрыметнік"
],
"comment": "ад 'гурхӏизе'"
},
{
"text": "міласэрны, літасцівы",
"examples": [
{
"av": "гурхӏулев Аллагь",
"be": "міласцівы Алах"
}
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "гурхӏизе",
"kind": "from"
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "дзеепрыметнік"
}
{
"word": "гурхӏуледухъ",
"stress": 2,
"forms": [
"гурхӏуледухъ"
],
"senses": [
{
"text": "скардліва, жаласна",
"labels": [
"прыслоўе"
],
"examples": [
{
"av": "гурхӏуледухъ гьаризе",
"be": "жалкуючы прасіць"
}
]
}
],
"pos": "прыслоўе",
"form": "—"
}
{
"word": "гурхӏундай",
"stress": 2,
"forms": [
"гурхӏундай"
],
"senses": [
{
"text": "вядома, а як жа інакш; яшчэ б; вось менавіта",
"labels": [
"прыслоўе"
],
"examples": [
{
"av": "Гурхӏундай бокьила дие Гьолокь бакӏ, ГӀурул лъим цӏорораб, микьир гьуинаб",
"be": "Як не любіць мне аул Галотль, Дзе вада ў рацэ халодная, персікі салодкія",
"labels": [
"фальклор"
]
}
]
}
],
"pos": "прыслоўе",
"form": "—"
}
{
"word": "гурхӏунищ",
"stress": 2,
"forms": [
"гурхӏунищ"
],
"labels": [
"прыслоўе"
],
"see_also": [
{
"target": "гурхӏундай",
"kind": "see"
}
],
"pos": "прыслоўе",
"form": "—"
}
{
"word": "гурцӏ",
"forms": [
"гурцӏ",
"гурцӏалъ",
"гурцӏалъул",
"гурцӏал"
],
"senses": [
{
"text": "жаўранак",
"examples": [
{
"av": "рагьдаса гьурал ана, гьороса гурцӏал ана",
"be": "на двары вятры спыніліся, з сенавалаў жаўрукі паляцелі",
"comment": "напярэдадні вясны"
}
]
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "гурцӏаб",
"stress": 2,
"homonym": 2,
"forms": [
"гурцӏаб"
],
"gender_forms": [
"гурцӏаб",
"гурцӏав",
"гурцӏай"
],
"senses": [
{
"text": "кававага колеру, светла-карычневы",
"examples": [
{
"av": "гурцӏаб кьер",
"be": "светла-карычневы колер"
}
]
}
],
"pos": "прыметнік",
"form": "—"
}
{
"word": "гурцӏаб",
"stress": 2,
"homonym": 2,
"forms": [
"гурцӏаб"
],
"gender_forms": [
"гурцӏаб",
"гурцӏав",
"гурцӏай"
],
"senses": [
{
"text": "малапоўсцевы",
"comment": "пераважна пра авечак, бараноў",
"examples": [
{
"av": "гурцӏаб чахъу",
"be": "малапоўсцевая авечка"
},
{
"av": "керчаб цӏцӏедаса гурцӏаб куйго лъикӏ",
"be": "лепш малапоўсцевы баран, чым кудлатая каза",
"labels": [
"прыказка"
]
}
]
}
],
"pos": "прыметнік",
"form": "—"
}
{
"word": "гурцӏкари",
"stress": 2,
"forms": [
"гурцӏкари",
"гурцӏкариялъ",
"гурцӏкариялъул",
"гурцӏкаридул"
],
"see_also": [
{
"target": "гурцӏтути",
"kind": "see"
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "гурцӏтути",
"stress": 2,
"forms": [
"гурцӏтути",
"гурцӏтутиялъ",
"гурцӏтутиялъул",
"гурцӏтутидул"
],
"senses": [
{
"text": "дзікая шаўкоўніца"
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}