{
"word": "хӏара",
"stress": 5,
"forms": [
"хӏара",
"хӏараялъ",
"хӏараялъул",
"хӏарадул",
"хӏараби"
],
"senses": [
{
"text": "namlu",
"comment": "ateşli silahın",
"examples": [
{
"av": "гӏарададул хӏара",
"tr": "top namlusu"
},
{
"av": "тункӏил хӏара",
"tr": "tüfek namlusu"
},
{
"av": "танчил хӏара",
"tr": "tabanca namlusu"
}
]
},
{
"text": "kılıç, bıçak ağzı",
"examples": [
{
"av": "хвалчадул хӏара",
"tr": "kılıç namlusu"
}
]
},
{
"text": "şiş, soba temizleme şişi, kebap şişi"
},
{
"text": "maşa"
},
{
"text": "levye, kazık",
"labels": [
"ağız sözü"
]
},
{
"text": "endam, yapı"
},
{
"text": "şiddetli ağrılar; ağrı nöbeti; sancı",
"examples": [
{
"av": "лъимадуе хӏара чӏвай",
"tr": "doğum sancıları"
}
]
},
{
"text": "düğün ağacı; süslü dal",
"comment": "düğünde"
},
{
"examples": [
{
"av": "бихьинаб хӏара!",
"tr": "adam!, aferin!"
},
{
"av": "янгъизаб хӏара",
"tr": "yalnız insan"
}
]
}
],
"pos": "isim",
"form": "yalın durum"
}
{
"word": "хӏаракат",
"stress": 5,
"forms": [
"хӏаракат",
"хӏаракаталъ",
"хӏаракаталъул"
],
"senses": [
{
"text": "faaliyet, etkinlik; çeviklik",
"examples": [
{
"av": "хӏаракат гьабизе",
"tr": "faaliyet göstermek; başarıyla çalışmak"
}
]
},
{
"text": "çaba, gayret, özen, sebat, şevk",
"examples": [
{
"av": "хӏаракат бахъизе",
"tr": "çabalamak; gayret göstermek"
},
{
"av": "унтарав сахлъизавизе хӏаракат бахъана тохтурас",
"tr": "doktor hastayı iyileştirmeye çalıştı"
},
{
"av": "кигӏан хӏаракат бахъаниги, тӏехь хъван лъугӏизабизе кӏвечӏо дида",
"tr": "ne kadar uğraştıysam kitabı bitiremedim"
}
]
},
{
"text": "hareket, eylem"
}
],
"pos": "isim",
"form": "yalın durum"
}
{
"word": "хӏаракатаб",
"stress": 5,
"stem": "хӏараката",
"forms": [
"хӏаракатаб"
],
"gender_forms": [
"хӏаракатаб",
"хӏаракатав",
"хӏаракатай"
],
"senses": [
{
"text": "aktif, faal, çalışkan",
"examples": [
{
"av": "хӏаракатаб хӏалтӏи",
"tr": "aktif çalışma"
}
]
},
{
"text": "çevik, becerikli, atik",
"examples": [
{
"av": "хӏаракатав чи",
"tr": "becerikli insan"
}
]
},
{
"text": "çalışkan, gayretli"
}
],
"pos": "sıfat",
"form": "—"
}
{
"word": "хӏаракаталда",
"stress": 5,
"forms": [
"хӏаракаталда"
],
"senses": [
{
"text": "aktif olarak, faal bir şekilde",
"labels": [
"zarf"
]
},
{
"text": "özenle, gayretle"
}
],
"pos": "zarf",
"form": "—"
}
{
"word": "хӏаракатчи",
"stress": 5,
"stem": "хӏаракатч",
"forms": [
"хӏаракатчи",
"хӏаракатчияс",
"хӏаракатчиясул",
"хӏаракатчагӏи"
],
"senses": [
{
"text": "faal kimse, eylemci; toplumcu; aktivist",
"examples": [
{
"av": "Дагъистан Республикаялъул культураялъул мустахӏикъав хӏаракатчи",
"tr": "Dağıstan Cumhuriyeti Emektar Kültür Çalışanı"
}
]
}
],
"pos": "isim",
"form": "yalın durum"
}
{
"word": "хӏаракатчилъи",
"stress": 5,
"forms": [
"хӏаракатчилъи",
"хӏаракатчилъиялъ",
"хӏаракатчилъиялъул"
],
"senses": [
{
"text": "faaliyet, etkinlik"
},
{
"text": "çeviklik, atiklik"
},
{
"text": "gayret, çaba, özen",
"examples": [
{
"av": "хӏаракатчилъи бихьизабизе",
"tr": "gayret göstermek"
}
]
}
],
"pos": "isim",
"form": "yalın durum"
}
{
"word": "хӏаракатчӏужу",
"stress": 5,
"forms": [
"хӏаракатчӏужу",
"хӏаракатчӏужуялъ",
"хӏаракатчӏужуялъул"
],
"senses": [
{
"text": "aktif kadın; aktivist; toplumcu kadın; eylemci kadın"
}
],
"pos": "isim",
"form": "yalın durum"
}
{
"word": "хӏарам",
"stress": 5,
"homonym": 1,
"forms": [
"хӏарам",
"хӏарамалъ",
"хӏарамалъул"
],
"senses": [
{
"text": "yasak; yasak olan şey; tabu",
"examples": [
{
"av": "хӏарам гьабизе",
"tr": "yasak koymak, yasaklamak"
},
{
"av": "хӏарам гьабурасе хӏучч битӏуларо",
"tr": "yasağı çiğneyenin işi rast gitmez",
"labels": [
"atasözü"
]
},
{
"av": "хӏарам гьабизе",
"tr": "yasağı çiğnemek; izin verilmeyen şeyi yapmak"
},
{
"av": "хӏарам гьабизе",
"tr": "içmek",
"labels": [
"mecaz anlamda"
],
"comment": "alkollü içki"
}
]
}
],
"pos": "isim",
"form": "yalın durum"
}
{
"word": "хӏарамаб",
"stress": 5,
"forms": [
"хӏарамаб"
],
"gender_forms": [
"хӏарамаб",
"хӏарамав",
"хӏарамай"
],
"senses": [
{
"text": "yasak, haram, caiz olmayan",
"labels": [
"din"
],
"examples": [
{
"av": "хӏарамаб иш",
"tr": "yasak iş; izin verilmeyen davranış"
},
{
"av": "хӏарамаб квен",
"tr": "yasak yemek"
}
]
}
],
"pos": "sıfat",
"form": "—"
}
{
"word": "хӏарамалъул",
"stress": 5,
"forms": [
"хӏарамалъул"
],
"senses": [
{
"genitivefrom": "хӏарам",
"refwordnum": "2",
"comment": "ismin -in hâli"
},
{
"text": "tapınağa ait; tapınak",
"examples": [
{
"av": "хӏарамалъул ах",
"tr": "tapınak bahçesi"
}
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "хӏарам",
"kind": "from",
"refwordnum": "2"
}
],
"pos": "isim",
"form": "ilgi durumu"
}
{
"word": "хӏарамзада",
"stress": 5,
"forms": [
"хӏарамзада",
"хӏарамзадаца",
"хӏарамзадал",
"хӏарамзадаби"
],
"senses": [
{
"text": "dolandırıcı, sahtekar; alçak, namussuz, hain; şaki"
}
],
"pos": "isim",
"form": "yalın durum"
}
{
"word": "хӏарамзадалъи",
"stress": 5,
"forms": [
"хӏарамзадалъи",
"хӏарамзадалъиялъ",
"хӏарамзадалъиялъул"
],
"senses": [
{
"text": "dolandırıcılık, sahtekarlık; alçaklık, kötülük"
}
],
"pos": "isim",
"form": "yalın durum"
}
{
"word": "хӏарамлъи",
"stress": 5,
"forms": [
"хӏарамлъи",
"хӏарамлъиялъ",
"хӏарамлъиялъул"
],
"senses": [
{
"labels": [
"masdar",
"fiil"
],
"masdarfrom": "хӏарамлъизе"
},
{
"text": "yasaklık, izin verilmezlik"
}
],
"pos": "fiil",
"form": "masdar"
}
{
"word": "хӏарамлъизаби",
"stress": 5,
"forms": [
"хӏарамлъизаби"
],
"senses": [
{
"labels": [
"masdar",
"ettirgen çatı",
"fiil"
],
"masdarforceto": "хӏарамлъизабизе"
}
],
"pos": "fiil",
"form": "masdar"
}
{
"word": "хӏарамлъизабизе",
"stress": 5,
"stem": "хӏарамлъизаб",
"forms": [
"хӏарамлъизабизе",
"хӏарамлъизабула",
"хӏарамлъизабила",
"хӏарамлъизабуна",
"хӏарамлъизабе"
],
"senses": [
{
"text": "yasak etmek",
"labels": [
"ettirgen çatı"
]
}
],
"pos": "fiil",
"form": "ettirgen çatı"
}
{
"word": "хӏарамлъизе",
"stress": 5,
"stem": "хӏарамлъ",
"forms": [
"хӏарамлъизе",
"хӏарамлъула",
"хӏарамлъила",
"хӏарамлъана",
"хӏарамлъе"
],
"senses": [
{
"text": "yasak, haram, memnu olmak"
}
],
"pos": "fiil",
"form": "mastar"
}
{
"word": "хӏарамлъи-хӏалаллъи",
"stress": 5,
"forms": [
"хӏарамлъи-хӏалаллъи",
"хӏарамлъи-хӏалаллъиялъ",
"хӏарамлъи-хӏалаллъиялъул"
],
"senses": [
{
"text": "yasak ve helal olan",
"labels": [
"topluluk adı"
]
}
],
"pos": "isim",
"form": "yalın durum"
}
{
"word": "хӏарамхана",
"stress": 5,
"forms": [
"хӏарамхана",
"хӏарамханаялъ",
"хӏарамханаялъул",
"хӏарамханаби"
],
"senses": [
{
"text": "genelev, genel ev"
}
],
"pos": "isim",
"form": "yalın durum"
}
{
"word": "хӏарам-балагьалъ",
"stress": 5,
"forms": [
"хӏарам-балагьалъ"
],
"labels": [
"seyrek",
"zarf"
],
"see_also": [
{
"target": "хӏалалъ",
"kind": "see"
},
{
"target": "хӏалица",
"kind": "see"
}
],
"pos": "zarf",
"form": "—"
}
{
"word": "хӏарбу",
"stress": 3,
"forms": [
"хӏарбу",
"хӏарбуялъ",
"хӏарбуялъул"
],
"senses": [
{
"text": "savaş; sefer, kampanya; muharebe, çarpışma",
"labels": [
"kitabî"
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "рагъ",
"kind": "see"
}
],
"pos": "isim",
"form": "yalın durum"
}
{
"word": "хӏари",
"stress": 3,
"stem": "хӏар",
"forms": [
"хӏари",
"хӏарялъ",
"хӏарялъул"
],
"senses": [
{
"labels": [
"masdar",
"fiil"
],
"masdarfrom": "хӏаризе"
},
{
"text": "mil, balçık, ıslak çamur",
"examples": [
{
"av": "хӏор букӏаралъуса хӏари камуларо",
"tr": "gölün (havuzun) olduğu yerde balçık kalır",
"labels": [
"atasözü"
]
},
{
"av": "хӏарулъ къазе",
"tr": "çamura saplanmak"
}
]
},
{
"text": "ufantı; çürük odun tozu",
"examples": [
{
"av": "ракул хӏариялъул гохӏ буго гъанситухъ",
"tr": "ocağın yanında bir yığın tezek tozu var"
}
]
}
],
"pos": "fiil",
"form": "masdar"
}
{
"word": "хӏаризаби",
"stress": 3,
"forms": [
"хӏаризаби"
],
"senses": [
{
"labels": [
"masdar",
"ettirgen çatı",
"fiil"
],
"masdarforceto": "хӏаризабизе"
}
],
"pos": "fiil",
"form": "masdar"
}
{
"word": "хӏаризабизе",
"stress": 3,
"stem": "хӏаризаб",
"forms": [
"хӏаризабизе",
"хӏаризабула",
"хӏаризабила",
"хӏаризабуна",
"хӏаризабе"
],
"senses": [
{
"labels": [
"ettirgen çatı"
],
"forceto": "хӏаризе"
}
],
"see_also": [
{
"target": "хӏаризе",
"kind": "from"
}
],
"pos": "fiil",
"form": "ettirgen çatı"
}
{
"word": "хӏаризе",
"stress": 3,
"stem": "хӏар",
"forms": [
"хӏаризе",
"хӏарула",
"хӏарила",
"хӏарана",
"хӏаре"
],
"senses": [
{
"text": "bir şeyi ufalamak"
},
{
"text": "serpmek; dökmek",
"comment": "ufak tefek şey; küçük şey"
},
{
"text": "tıkınmak, atıştırmak",
"labels": [
"mecaz anlamda"
]
}
],
"pos": "fiil",
"form": "mastar"
}
{
"word": "хӏарикӏутӏ",
"stress": 3,
"forms": [
"хӏарикӏутӏ",
"хӏарикӏутӏалъ",
"хӏарикӏутӏалъул",
"хӏарикӏутӏал"
],
"senses": [
{
"text": "kül tablası"
}
],
"pos": "isim",
"form": "yalın durum"
}
{
"word": "хӏарим",
"stress": 5,
"forms": [
"хӏарим",
"хӏарималъ",
"хӏарималъул",
"хӏаримал"
],
"senses": [
{
"text": "ortak tarla, ortak çayır",
"labels": [
"eskimiş"
],
"examples": [
{
"av": "хӏарим къазе",
"tr": "kamusal çayırı çitle çevirmek"
},
{
"av": "рехьед хӏарималде биччаге",
"tr": "sürüyü ortak çayıra bırakma"
}
]
}
],
"pos": "isim",
"form": "yalın durum"
}
{
"word": "хӏарир",
"stress": 5,
"forms": [
"хӏарир",
"хӏариралъ",
"хӏариралъул"
],
"senses": [
{
"text": "ipek",
"labels": [
"kitabî"
]
}
],
"pos": "isim",
"form": "yalın durum"
}
{
"word": "хӏаркуч",
"stress": 6,
"forms": [
"хӏаркуч",
"хӏаркучалъ",
"хӏаркучалъул"
],
"senses": [
{
"text": "melez veba otu",
"labels": [
"botanik"
]
}
],
"pos": "isim",
"form": "yalın durum"
}
{
"word": "хӏарп",
"forms": [
"хӏарп",
"хӏарпалъ",
"хӏарпалъул",
"хӏарпил",
"хӏарпал",
"хӏурупал"
],
"senses": [
{
"text": "harf",
"examples": [
{
"av": "гьитӏинаб хӏарп",
"tr": "küçük harf, küçük karakter"
},
{
"av": "кӏудияб хӏарп",
"tr": "büyük harf, büyük karakter"
},
{
"av": "хӏарп хъвазе",
"tr": "harf yazmak"
},
{
"av": "хӏарп цӏализе",
"tr": "harfi harfine okumak"
},
{
"av": "хӏарп-хӏарпккун цӏализе",
"tr": "harf harf okumak"
},
{
"av": "хӏарп абизе лъаларев чи",
"tr": "okuma yazma bilmeyen kişi",
"comment": "kelimenin tam anlamıyla harfi söyleyemeyen kimse"
}
]
}
],
"pos": "isim",
"form": "yalın durum"
}
{
"word": "хӏарпил",
"stress": 6,
"homonym": 1,
"forms": [
"хӏарпил"
],
"senses": [
{
"genitivefrom": "хӏарп",
"comment": "ismin -in hâli"
},
{
"text": "harfi; harfsel",
"examples": [
{
"av": "хӏарпил гъалатӏ",
"tr": "harf hatası"
}
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "хӏарп",
"kind": "from"
}
],
"pos": "isim",
"form": "ilgi durumu"
}
{
"word": "хӏарпил",
"stress": 6,
"homonym": 2,
"forms": [
"хӏарпил"
],
"senses": [
{
"genitivefrom": "хӏапара",
"comment": "ismin -in hâli"
}
],
"see_also": [
{
"target": "хӏапара",
"kind": "from"
}
],
"pos": "isim",
"form": "ilgi durumu"
}
{
"word": "хӏарччал",
"stress": 7,
"stem": "хӏарчча",
"forms": [
"хӏарччал",
"хӏарччаз",
"хӏарччазул"
],
"senses": [
{
"labels": [
"çoğul"
],
"pluralfor": "хӏерчч"
}
],
"see_also": [
{
"target": "хӏерчч",
"kind": "from"
}
],
"pos": "isim",
"form": "çoğul"
}
{
"word": "хӏарччикьлъел",
"stress": 7,
"forms": [
"хӏарччикьлъел",
"хӏарччикьлъелалъ",
"хӏарччикьлъелалъул",
"хӏарччикьлъелал"
],
"senses": [
{
"text": "tabak altlığı"
}
],
"see_also": [
{
"target": "хӏарччилмагъакь",
"kind": "see"
}
],
"pos": "isim",
"form": "yalın durum"
}
{
"word": "хӏарччил",
"stress": 7,
"forms": [
"хӏарччил"
],
"senses": [
{
"genitivefrom": "хӏерчч",
"comment": "ismin -in hâli"
}
],
"see_also": [
{
"target": "хӏерчч",
"kind": "from"
}
],
"pos": "isim",
"form": "ilgi durumu"
}
{
"word": "хӏарччилмагъакь",
"stress": 7,
"forms": [
"хӏарччилмагъакь",
"хӏарччилмагъакьалъ",
"хӏарччилмагъакьалъул",
"хӏарччилмагъакьал"
],
"see_also": [
{
"target": "хӏарччикьлъел",
"kind": "see"
}
],
"pos": "isim",
"form": "yalın durum"
}
{
"word": "хӏарщ",
"forms": [
"хӏарщ",
"хӏарщуца",
"хӏарщул"
],
"senses": [
{
"text": "çamur, balçık, sulu çamur, çamur birikintisi; sulu kar",
"examples": [
{
"av": "бакъваяб хӏарщ",
"tr": "koyu bulamaç, koyu karışım"
},
{
"av": "хӏарщ лъугьине",
"tr": "çamura dönmek; cıvımak; çamurlaşmak"
},
{
"av": "хӏарщ мерхьине",
"tr": "çamur yoğurmak, çamurda yürümek"
},
{
"av": "хӏарщ багъарана",
"tr": "çamur oluştu",
"comment": "yağmurdan, kar erimesinden"
},
{
"av": "кверал хӏарщул цӏуна",
"tr": "eller cıvık çamurla kirlendi"
},
{
"av": "хӏарщулъ гӏодов речӏчӏана",
"tr": "çamura düştü"
},
{
"av": "хӏарщулъ къазе вахъана",
"tr": "neredeyse çamura saplanacaktı"
},
{
"av": "накалтӏе щвезегӏан хӏарщулъ къана",
"tr": "çamura diz boyu batmak"
}
]
},
{
"text": "killi sıva harcı",
"examples": [
{
"av": "хӏарщ буцизе",
"tr": "çamur yoğurmak (harç için); kil harcı hazırlamak",
"comment": "ör. duvar örgü için"
},
{
"av": "къадазда хӏарщ чӏвазе",
"tr": "duvarları kil ile sıvamak"
},
{
"av": "къед хӏарщуца ккола",
"tr": "duvar örgüsü harçla duruyor",
"labels": [
"atasözü"
]
}
]
},
{
"text": "tedavi çamuru",
"labels": [
"tıp"
],
"examples": [
{
"av": "хӏарщуца сахлъизаризе",
"tr": "çamur tedavisi görmek"
}
]
},
{
"text": "çok, çok fazla, yeterli miktarda, bolca; bolluk içinde",
"examples": [
{
"av": "хӏарщ гӏадин буго досухъ гӏарац",
"tr": "çok fazla parası var"
},
{
"av": "хӏарщ гӏадин букӏана берталъ квинеги гьекъезеги жо",
"tr": "düğünde bol bol yiyecek ve içecek vardı"
},
{
"av": "хӏарщулъ тӏилал кьабизе",
"tr": "gürültü koparmak, kavga çıkarmak",
"comment": "kelimenin tam anlamıyla çamura sopalarla vurmak"
},
{
"av": "хӏарщулъ тӏилал кьабуни, тӏири нилъедего щола",
"tr": "değnekle çamura vursan, sıçrantısı sana gelir",
"labels": [
"atasözü"
],
"comment": "kazma kuyum, kazarlar kuyunu"
}
],
"comment": "'gӏadin' kelimesiyle birlikte"
}
],
"pos": "isim",
"form": "yalın durum"
}
{
"word": "хӏарщуквер",
"stress": 6,
"forms": [
"хӏарщуквер",
"хӏарщуквералъ",
"хӏарщуквералъул"
],
"see_also": [
{
"target": "хъалахъ",
"kind": "see"
}
],
"pos": "isim",
"form": "yalın durum"
}
{
"word": "хӏарщул",
"stress": 6,
"forms": [
"хӏарщул"
],
"senses": [
{
"genitivefrom": "хӏарщ",
"comment": "ismin -in hâli"
},
{
"text": "çamurlu",
"examples": [
{
"av": "хӏарщул къватӏ",
"tr": "çamurlu sokak"
}
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "хӏарщ",
"kind": "from"
}
],
"pos": "isim",
"form": "ilgi durumu"
}
{
"word": "хӏарщ-хӏатӏ",
"stress": 3,
"forms": [
"хӏарщ-хӏатӏ",
"хӏарщ-хӏатӏалъ",
"хӏарщ-хӏатӏалъул"
],
"senses": [
{
"text": "sulu çamur, cıvık çamur",
"labels": [
"topluluk adı"
],
"examples": [
{
"av": "хӏарщ-хӏатӏ бугеб мехалъ къватӏиве вахъине бокьуларо дие",
"tr": "dışarısı sulusepken/çamurlu olduğunda dışarı çıkmayı sevmem"
}
]
}
],
"pos": "isim",
"form": "yalın durum"
}