{
"word": "хӏакъ",
"homonym": 1,
"forms": [
"хӏакъ",
"хӏакъалъ",
"хӏакъалъул"
],
"senses": [
{
"text": "гріх",
"examples": [
{
"av": "хӏакъ батизе",
"uk": "бути грішним"
},
{
"av": "хӏакъ батила",
"uk": "грішно"
},
{
"av": "хӏакъ батиларо",
"uk": "не гріх"
},
{
"av": "хӏакъ батиларищ",
"uk": "чи не гріх?"
},
{
"av": "гьедин лъимаде гӏакъуба кьуни хӏакъ батиларищ",
"uk": "чи не гріх так мучити дитину"
},
{
"av": "хӏакъ батулеб",
"uk": "грішний"
},
{
"av": "хӏакъ речине",
"uk": "отримувати кару за гріх"
},
{
"av": "хӏакъалъ вухӏила",
"uk": "потрапиш у пекло [аду] за гріхи"
},
{
"av": "хӏакъалде вачӏинчӏого",
"uk": "не боячись гріха"
},
{
"av": "хӏакъалде вачӏун гуревани",
"uk": "якби гріха не боявся"
},
{
"av": "хӏакъалдегӏагийищ вачӏунарев",
"uk": "гріха хоч боявся б"
},
{
"av": "хӏакъалдаса хӏинкъизе",
"uk": "боятися гріха"
},
{
"av": "хӏакъалдасагӏагийищ хӏинкъуларев!",
"uk": "хоч гріха не боїшся!"
}
]
},
{
"text": "вина, проступок, провина; злочин",
"examples": [
{
"av": "бидул хӏакъ босизе дун хӏинкъун вуго",
"uk": "я боюся брати на себе провину за кровопролиття"
}
]
}
],
"pos": "іменник",
"form": "називний"
}
{
"word": "хӏакъ",
"homonym": 2,
"forms": [
"хӏакъ",
"хӏакъалъ",
"хӏакъалъул"
],
"senses": [
{
"text": "ціна, вартість",
"examples": [
{
"av": "гьалъул хӏакъ босе",
"uk": "отримай вартість цієї [речі]"
}
]
},
{
"text": "плата, жалування; винагорода",
"examples": [
{
"av": "гьелъул хӏакъ дуца цебего босун букӏана",
"uk": "плату за це ти давно одержав"
},
{
"av": "хӏакъалде щвезавизе",
"uk": "призначити платню"
}
]
}
],
"pos": "іменник",
"form": "називний"
}
{
"word": "хӏакъ",
"homonym": 3,
"forms": [
"хӏакъ",
"хӏакъалъ",
"хӏакъалъул"
],
"senses": [
{
"text": "істина, істинність; правдивість, правда; правота, справедливість",
"examples": [
{
"av": "хӏакъ гьабизе",
"uk": "стверджувати"
},
{
"av": "хӏакъаб жо хӏакъ гьабизе",
"uk": "стверджувати істину"
}
]
}
],
"pos": "іменник",
"form": "називний"
}
{
"word": "хӏакъаб",
"stress": 3,
"stem": "хӏакъа",
"forms": [
"хӏакъаб"
],
"gender_forms": [
"хӏакъаб",
"хӏакъав",
"хӏакъай"
],
"senses": [
{
"text": "істинний, дійсний; справжній; автентичний, правильний",
"examples": [
{
"av": "хӏакъаб жо",
"uk": "істина; правда"
},
{
"av": "хӏакъаб къотӏи",
"uk": "істинна обітниця"
},
{
"av": "хӏакъаб рагӏи",
"uk": "істинне слово"
},
{
"av": "хӏакъаалде тӏоритӏулеб нух",
"uk": "шлях правоти"
},
{
"av": "хӏакъав малик",
"uk": "цар справжній",
"comment": "про Аллаха"
}
]
},
{
"text": "правдивий"
},
{
"text": "справедливий"
},
{
"text": "гідний, заслужений",
"examples": [
{
"av": "хӏакъаб къимат",
"uk": "заслужена пошана"
},
{
"av": "хӏакъабги тӏекъабги чӏван",
"uk": "всіма правдами і неправдами"
}
]
}
],
"pos": "прикметник",
"form": "—"
}
{
"word": "хӏакъалъулъ",
"stress": 3,
"forms": [
"хӏакъалъулъ"
],
"senses": [
{
"text": "про, щодо, з приводу",
"comment": "прийменник",
"examples": [
{
"av": "дирго хӏакъалъулъ",
"uk": "про себе"
},
{
"av": "гьеб суалалъул хӏакъалъулъ",
"uk": "про це питання"
},
{
"av": "дун шагьаралде иналъул хӏакъалъулъ",
"uk": "щодо моєї поїздки до міста"
},
{
"av": "нилъер букӏараб къотӏиялъул хӏакъалъулъ",
"uk": "щодо нашого договору"
},
{
"av": "рахьдал мацӏалъул хӏакъалъулъ",
"uk": "про рідну мову"
}
]
}
],
"pos": "післяйменник",
"form": "—"
}
{
"word": "хӏакъикъ",
"stress": 6,
"forms": [
"хӏакъикъ",
"хӏакъикъалъ",
"хӏакъикъалъул"
],
"senses": [
{
"text": "зарізана вівця",
"comment": "на честь народження дитини"
},
{
"text": "перше стрижене волосся немовляти",
"labels": [
"у переносному значенні"
]
}
],
"pos": "іменник",
"form": "називний"
}
{
"word": "хӏакъикъат",
"stress": 6,
"forms": [
"хӏакъикъат",
"хӏакъикъаталъ",
"хӏакъикъаталъул"
],
"senses": [
{
"text": "суть, сутність; істина; дійсність; справжність, реальність; правда",
"examples": [
{
"av": "хӏакъикъат баян гьабизе",
"uk": "з'ясувати суть справи; пояснити, розтлумачити",
"comment": "що-небудь"
},
{
"av": "хӏакъикъат мухӏканлъизабизе",
"uk": "установити істину"
},
{
"av": "гьеб ишалъул хӏакъикъат гьанже баянлъана",
"uk": "тепер з'ясувалася сутність цієї справи"
}
]
}
],
"pos": "іменник",
"form": "називний"
}
{
"word": "хӏакъикъаталда",
"stress": 6,
"forms": [
"хӏакъикъаталда"
],
"senses": [
{
"text": "насправді; дійсно; справді; справді-бо",
"labels": [
"просторічне слово",
"прислівник"
],
"examples": [
{
"av": "хӏакъикъаталда дов витӏун вуго",
"uk": "насправді він має рацію"
},
{
"av": "хӏакъикъаталда иш батӏайиса букӏана",
"uk": "насправді справа була інакше"
}
]
}
],
"pos": "прислівник",
"form": "—"
}
{
"word": "хӏакъикъаталдаги",
"stress": 6,
"forms": [
"хӏакъикъаталдаги"
],
"senses": [
{
"text": "і справді, дійсно",
"labels": [
"прислівник"
],
"examples": [
{
"av": "хӏакъикъаталдаги гьедин букӏана",
"uk": "і справді було так"
}
]
}
],
"pos": "прислівник",
"form": "—"
}
{
"word": "хӏакъикъияб",
"stress": 6,
"stem": "хӏакъикъия",
"forms": [
"хӏакъикъияб"
],
"gender_forms": [
"хӏакъикъияб",
"хӏакъикъияв",
"хӏакъикъияй"
],
"senses": [
{
"text": "істинний, дійсний, справжній, реальний",
"examples": [
{
"av": "хӏакъикъияб хабар",
"uk": "реальна вістка"
},
{
"av": "Россиялъул ГӀелмабазул академиялъул хӏакъикъияв член-корреспондент",
"uk": "дійсний член-кореспондент Російської Академії наук"
}
]
},
{
"text": "документальний",
"examples": [
{
"av": "хӏакъикъияб къиса",
"uk": "документальна повість"
},
{
"av": "хӏакъикъияб фильм",
"uk": "документальний фільм"
}
]
}
],
"pos": "прикметник",
"form": "—"
}
{
"word": "хӏакъир",
"stress": 6,
"forms": [
"хӏакъир",
"хӏакъирго"
],
"senses": [
{
"text": "зневажливо, образливо",
"labels": [
"прислівник"
],
"examples": [
{
"av": "хӏакъир гьаби",
"uk": "образа"
},
{
"av": "хӏакъир гьабизе",
"uk": "ображати, образити, зневажати; принизити; підняти на сміх когось",
"comment": "кого-небудь"
},
{
"av": "хӏакъирго валагьизе",
"uk": "зневажливо дивитися"
}
]
}
],
"pos": "прислівник",
"form": "—"
}
{
"word": "хӏакъираб",
"stress": 6,
"stem": "хӏакъира",
"forms": [
"хӏакъираб"
],
"gender_forms": [
"хӏакъираб",
"хӏакъирав",
"хӏакъирай"
],
"senses": [
{
"text": "зневажений, підлий, нікчемний; жалюгідний",
"examples": [
{
"av": "хӏакъираб иш",
"uk": "підлий вчинок"
},
{
"av": "хӏакъирав чи",
"uk": "нікчемна людина"
}
]
}
],
"pos": "прикметник",
"form": "—"
}
{
"word": "хӏакъираб-къабихӏаб",
"stress": 6,
"forms": [
"хӏакъираб-къабихӏаб"
],
"see_also": [
{
"target": "хӏакъираб",
"kind": "see"
}
],
"pos": "прикметник",
"form": "—"
}
{
"word": "хӏакъирлъи",
"stress": 6,
"forms": [
"хӏакъирлъи",
"хӏакъирлъиялъ",
"хӏакъирлъиялъул"
],
"senses": [
{
"labels": [
"масдар",
"дієслово"
],
"masdarfrom": "хӏакъирлъизе"
},
{
"text": "підлість, нікчемність",
"examples": [
{
"av": "хӏакъирлъи бихьизабизе",
"uk": "виявити підлість"
}
]
}
],
"pos": "дієслово",
"form": "масдар"
}
{
"word": "хӏакъирлъизаби",
"stress": 6,
"forms": [
"хӏакъирлъизаби"
],
"senses": [
{
"labels": [
"масдар",
"каузативна форма",
"дієслово"
],
"masdarforceto": "хӏакъирлъизабизе"
}
],
"pos": "дієслово",
"form": "масдар"
}
{
"word": "хӏакъирлъизабизе",
"stress": 6,
"stem": "хӏакъирлъизаб",
"forms": [
"хӏакъирлъизабизе",
"хӏакъирлъизабула",
"хӏакъирлъизабила",
"хӏакъирлъизабуна",
"хӏакъирлъизабе"
],
"senses": [
{
"labels": [
"каузативна форма"
],
"forceto": "хӏакъирлъизе"
}
],
"see_also": [
{
"target": "хӏакъирлъизе",
"kind": "from"
}
],
"pos": "дієслово",
"form": "каузативна форма"
}
{
"word": "хӏакъирлъизе",
"stress": 6,
"stem": "хӏакъирлъ",
"forms": [
"хӏакъирлъизе",
"хӏакъирлъула",
"хӏакъирлъила",
"хӏакъирлъана",
"хӏакъирлъе"
],
"senses": [
{
"text": "бути, стати презирним, підлим, нікчемним; принизитися перед кимось",
"examples": [
{
"av": "доб иш гьабун хадув гьев хӏакъирлъана",
"uk": "після того проступку його стали зневажати"
}
]
}
],
"pos": "дієслово",
"form": "інфінітив"
}
{
"word": "хӏакълъи",
"stress": 3,
"forms": [
"хӏакълъи",
"хӏакълъиялъ",
"хӏакълъиялъул"
],
"senses": [
{
"labels": [
"масдар",
"дієслово"
],
"masdarfrom": "хӏакълъизе"
},
{
"text": "підтвердження, достовірність, істина"
}
],
"pos": "дієслово",
"form": "масдар"
}
{
"word": "хӏакълъизаби",
"stress": 3,
"forms": [
"хӏакълъизаби",
"хӏакълъизабиялъ",
"хӏакълъизабиялъул"
],
"senses": [
{
"labels": [
"масдар",
"каузативна форма",
"дієслово"
],
"masdarforceto": "хӏакълъизабизе"
},
{
"text": "підтвердження достовірності чого-небудь, встановлення істини"
}
],
"pos": "дієслово",
"form": "масдар"
}
{
"word": "хӏакълъизабизе",
"stress": 3,
"stem": "хӏакълъизаб",
"forms": [
"хӏакълъизабизе",
"хӏакълъизабула",
"хӏакълъизабила",
"хӏакълъизабуна",
"хӏакълъизабе"
],
"senses": [
{
"text": "підтверджувати, підтвердити достовірність чого-небудь; встановлювати, встановити істину",
"labels": [
"каузативна форма"
]
}
],
"pos": "дієслово",
"form": "каузативна форма"
}
{
"word": "хӏакълъизе",
"stress": 3,
"stem": "хӏакълъ",
"forms": [
"хӏакълъизе",
"хӏакълъула",
"хӏакълъила",
"хӏакълъана"
],
"senses": [
{
"text": "пересвідчуватися, пересвідчитися в чому-небудь"
},
{
"text": "заслужити",
"examples": [
{
"av": "гӏазаб хӏакълъизе",
"uk": "заслужити муку"
}
]
}
],
"pos": "дієслово",
"form": "інфінітив"
}
{
"word": "хӏакълъунго",
"stress": 3,
"forms": [
"хӏакълъунго"
],
"senses": [
{
"text": "воістину, справді",
"labels": [
"прислівник"
],
"examples": [
{
"av": "хӏакълъунго дов витӏарав вуго",
"uk": "воістину він має рацію"
}
]
}
],
"pos": "прислівник",
"form": "—"
}
{
"word": "хӏакъ-къо",
"stress": 3,
"forms": [
"хӏакъ-къо",
"хӏакъ-къоялъ",
"хӏакъ-къоялъул"
],
"senses": [
{
"text": "гріхи",
"labels": [
"збірний іменник"
],
"examples": [
{
"av": "хӏакъ-къоялъул ургъел кколев чи гуро дов",
"uk": "він не боїться гріхів, гріхи його не турбують"
}
]
}
],
"pos": "іменник",
"form": "називний"
}
{
"word": "хӏакъ-мунагь",
"stress": 3,
"forms": [
"хӏакъ-мунагь",
"хӏакъ-мунагьалъ",
"хӏакъ-мунагьалъул"
],
"senses": [
{
"text": "гріхи",
"labels": [
"збірний іменник"
]
}
],
"pos": "іменник",
"form": "називний"
}