{
"word": "хӏама",
"stress": 5,
"stem": "хӏам",
"forms": [
"хӏама",
"хӏамица",
"хӏамил",
"хӏамул"
],
"senses": [
{
"text": "осел, ішак",
"examples": [
{
"av": "хераб хӏама",
"uk": "старий осел"
},
{
"av": "цӏуяб хӏама",
"uk": "ослиця"
},
{
"av": "хӏама биччазе",
"uk": "позичити осла",
"comment": "напр. на млин"
},
{
"av": "Мамукаца хӏама биччачӏони, ХӀанукаца оцги биччаларо",
"uk": "якщо Мамука не позичить осла, то Ханука не позичить вола",
"labels": [
"прислів'я"
]
},
{
"av": "хӏама кьолозе",
"uk": "осідлати осла"
},
{
"av": "хӏама гьагӏула (гьагӏдола)",
"uk": "осел реве"
},
{
"av": "хӏама хӏункъдула",
"uk": "осел реве"
},
{
"av": "хӏамитӏа рекӏине",
"uk": "сісти верхи на осла"
},
{
"av": "хӏамитӏа гьагьалги лъун, базаралде къокъана Къасум",
"uk": "Касум вирушив на базар, нав'ючивши кошики на осла"
},
{
"av": "хӏама бергьинегӏан чу бекеризе биччаларо",
"uk": "коня не ганяють на перегонах доти, поки осел не прийде першим",
"labels": [
"прислів'я"
]
},
{
"av": "хӏама гъотӏотӏе бахараб мехалъ",
"uk": "коли віслюк залізе на дерево",
"labels": [
"відповідає російському"
],
"comment": "коли рак свисне на горі"
},
{
"av": "хӏама чӏвараб бацӏ гӏадин вукӏине",
"uk": "чудово почуватися",
"comment": "досл. почуватися як той вовк, що осла зарізав"
},
{
"av": "хӏама гӏадин вухила",
"uk": "поб'ю як осла"
},
{
"av": "хӏама гӏадин чӏвала!",
"uk": "вб'ю як осла!"
},
{
"av": "хӏамагӏанасеб бацӏ дандчӏвана чанахъанасда",
"uk": "мисливець зустрів вовка завбільшки з осла"
},
{
"av": "капурго хвараб хӏама!",
"uk": "щоб ти здох як осел!",
"labels": [
"лайливе слово",
"вираз"
]
},
{
"av": "хӏамадан хӏама!",
"uk": "осел ти справжній!",
"labels": [
"лайливе слово",
"вираз"
]
},
{
"av": "хӏамил базарган",
"uk": "продавець речей, навантажених на осла"
},
{
"av": "хӏамил бетӏергӏанасеб росу",
"uk": "маленький аул",
"comment": "літ. аул з ослину голову"
},
{
"av": "хӏамил мугъ гӏадаб",
"uk": "довгий і гострокінцевий",
"comment": "досл. подібний до ослиного хребта"
},
{
"av": "хӏамил рачӏалца чаргъедо ккуна",
"uk": "пощастило, щастя привалило",
"comment": "досл. ослиним хвостом сороку спіймав"
},
{
"av": "хӏамида кечӏ гӏадин лъазе",
"uk": "розбиратися як свиня в апельсинах",
"comment": "літ. розбиратися як віл у багнівці"
},
{
"av": "хӏамида жиндирго кӏертӏ берцин бихьулеб",
"uk": "для віслючки рідне вісля найкраще за всіх",
"labels": [
"прислів'я"
]
},
{
"av": "хӏамитӏа кванан, чотӏа гьекъон",
"uk": "на ослі сидить — частує, на коні сидить — попиває",
"comment": "про безалаберне життя"
}
]
},
{
"text": "шафер, дружка (на весіллі); дружок",
"comment": "він і вона",
"examples": [
{
"av": "бахӏаралъул хӏама",
"uk": "дружка нареченої"
},
{
"av": "бахӏарасул хӏама",
"uk": "шафер, дружка нареченого"
}
]
},
{
"text": "камінь для встановлення казанка в каміні"
},
{
"text": "кобилка",
"comment": "дерев'яна підставка під струни музичних інструментів",
"examples": [
{
"av": "тӏармил хӏама",
"uk": "підставка на пандурі"
}
]
},
{
"text": "нижня щелепа"
},
{
"text": "кам'яна кладка в перев'язь",
"examples": [
{
"av": "хӏама къотӏизе",
"uk": "класти камінь у палітурку"
}
]
},
{
"text": "міра сіна (або чого-небудь), що нав'ючується на одного осла"
},
{
"text": "козачок, раб",
"labels": [
"у переносному значенні"
]
}
],
"pos": "іменник",
"form": "називний"
}
{
"word": "хӏамабагьадур",
"stress": 5,
"forms": [
"хӏамабагьадур",
"хӏамабагьадурас",
"хӏамабагьадурасул",
"хӏамабагьадурзаби"
],
"senses": [
{
"text": "самодур; безрозсудний герой",
"comment": "досл. осел-герой"
}
],
"pos": "іменник",
"form": "називний"
}
{
"word": "хӏамабагьадурлъи",
"stress": 5,
"forms": [
"хӏамабагьадурлъи",
"хӏамабагьадурлъиялъ",
"хӏамабагьадурлъиялъул"
],
"senses": [
{
"text": "самодурство; безрозсудне геройство",
"comment": "літ. осляче геройство"
}
],
"pos": "іменник",
"form": "називний"
}
{
"word": "хӏамагага",
"stress": 5,
"forms": [
"хӏамагага",
"хӏамагагаялъ",
"хӏамагагаялъул"
],
"senses": [
{
"text": "кульбаба"
}
],
"pos": "іменник",
"form": "називний"
}
{
"word": "хӏамагъанкъ",
"stress": 5,
"forms": [
"хӏамагъанкъ",
"хӏамагъанкъалъ",
"хӏамагъанкъалъул",
"хӏамагъанкъал"
],
"senses": [
{
"text": "равлик",
"labels": [
"діалектизм"
],
"examples": [
{
"av": "хӏамагъанкъил къали",
"uk": "шкаралупа равлика",
"labels": [
"діалектизм"
]
}
]
}
],
"pos": "іменник",
"form": "називний"
}
{
"word": "хӏамагъанкъгени",
"stress": 5,
"stem": "хӏамагъанкъген",
"forms": [
"хӏамагъанкъгени",
"хӏамагъанкъгенуца",
"хӏамагъанкъгенул"
],
"senses": [
{
"text": "сорт твердої груші"
}
],
"pos": "іменник",
"form": "—"
}
{
"word": "хӏамагӏаларча",
"stress": 5,
"forms": [
"хӏамагӏаларча",
"хӏамагӏаларчаялъ",
"хӏамагӏаларчаялъул",
"хӏамагӏаларчадул",
"хӏамагӏаларчаби"
],
"senses": [
{
"text": "кляча"
}
],
"pos": "іменник",
"form": "називний"
}
{
"word": "хӏамалияв",
"stem": "хӏамалия",
"forms": [
"хӏамалияв",
"хӏамалияс",
"хӏамалиясул",
"хӏамалиял"
],
"senses": [
{
"text": "амбал, носій; вантажник"
}
],
"pos": "іменник",
"form": "називний"
}
{
"word": "хӏамам",
"stress": 5,
"forms": [
"хӏамам",
"хӏамамалъ",
"хӏамамалъул",
"хӏамамал"
],
"senses": [
{
"text": "лазня",
"examples": [
{
"av": "хӏамамалъул бетӏергьан",
"uk": "хазяїн лазні"
},
{
"av": "хӏамамалда чвердезе",
"uk": "скупатися в лазні"
},
{
"av": "хӏамамалде ине",
"uk": "піти в лазню"
}
]
}
],
"pos": "іменник",
"form": "називний"
}
{
"word": "хӏамамичӏ",
"stress": 5,
"forms": [
"хӏамамичӏ",
"хӏамамичӏалъ",
"хӏамамичӏалъул"
],
"senses": [
{
"text": "пустирник",
"labels": [
"ботаніка"
]
}
],
"pos": "іменник",
"form": "називний"
}
{
"word": "хӏамамчи",
"stress": 5,
"stem": "хӏамамч",
"forms": [
"хӏамамчи",
"хӏамамчияс",
"хӏамамчиясул",
"хӏамамчагӏи"
],
"senses": [
{
"text": "банщик"
}
],
"pos": "іменник",
"form": "називний"
}
{
"word": "хӏамамчилъи",
"stress": 5,
"forms": [
"хӏамамчилъи",
"хӏамамчилъиялъ",
"хӏамамчилъиялъул"
],
"senses": [
{
"text": "робота, заняття, професія банщика"
}
],
"pos": "іменник",
"form": "називний"
}
{
"word": "хӏаманакӏкӏигъветӏ",
"stress": 5,
"forms": [
"хӏаманакӏкӏигъветӏ",
"хӏаманакӏкӏигъотӏоца",
"хӏаманакӏкӏигъотӏол",
"хӏаманакӏкӏигъутӏби"
],
"senses": [
{
"text": "кедр"
}
],
"pos": "іменник",
"form": "називний"
}
{
"word": "хӏаманакӏкӏигъотӏол",
"stress": 5,
"forms": [
"хӏаманакӏкӏигъотӏол"
],
"senses": [
{
"genitivefrom": "хӏаманакӏкӏигъветӏ",
"comment": "родовий відмінок"
}
],
"see_also": [
{
"target": "хӏаманакӏкӏигъветӏ",
"kind": "from"
}
],
"pos": "іменник",
"form": "родовий"
}
{
"word": "хӏаманакӏкӏигъутӏби",
"stress": 5,
"stem": "хӏаманакӏкӏигъутӏб",
"forms": [
"хӏаманакӏкӏигъутӏби",
"хӏаманакӏкӏигъутӏбуз",
"хӏаманакӏкӏигъутӏбузул"
],
"senses": [
{
"labels": [
"множина"
],
"pluralfor": "хӏаманакӏкӏигъветӏ"
}
],
"see_also": [
{
"target": "хӏаманакӏкӏигъветӏ",
"kind": "from"
}
],
"pos": "іменник",
"form": "множина"
}
{
"word": "хӏамацӏибил",
"stress": 5,
"forms": [
"хӏамацӏибил",
"хӏамацӏолбоца",
"хӏамацӏолбол"
],
"senses": [
{
"text": "сорт винограду"
}
],
"pos": "іменник",
"form": "називний"
}
{
"word": "хӏамацӏолбол",
"stress": 5,
"forms": [
"хӏамацӏолбол"
],
"senses": [
{
"genitivefrom": "хӏамацӏибил",
"comment": "родовий відмінок"
}
],
"see_also": [
{
"target": "хӏамацӏибил",
"kind": "from"
}
],
"pos": "іменник",
"form": "родовий"
}
{
"word": "хӏама-хьвани",
"stress": 5,
"forms": [
"хӏама-хьвани",
"хӏама-хьваниялъ",
"хӏама-хьваниялъул"
],
"senses": [
{
"text": "осли, коні та мули",
"labels": [
"збірний іменник"
]
}
],
"pos": "іменник",
"form": "називний"
}
{
"word": "хӏамд",
"forms": [
"хӏамд",
"хӏамдалъ",
"хӏамдалъул"
],
"senses": [
{
"text": "похвала, хвала; восхвалення; прославляння; слава",
"labels": [
"книжне"
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "рецц",
"kind": "see"
}
],
"pos": "іменник",
"form": "називний"
}
{
"word": "хӏамигендур",
"stress": 5,
"forms": [
"хӏамигендур",
"хӏамигендуралъ",
"хӏамигендуралъул"
],
"senses": [
{
"text": "жовтушник розсіяний",
"labels": [
"ботаніка"
]
}
],
"pos": "іменник",
"form": "називний"
}
{
"word": "хӏамигьагьал",
"stress": 5,
"stem": "хӏамигьагьа",
"forms": [
"хӏамигьагьал",
"хӏамигьагьаз",
"хӏамигьагьазул"
],
"senses": [
{
"text": "кошики для ослів",
"labels": [
"множина"
]
}
],
"pos": "іменник",
"form": "множина"
}
{
"word": "хӏамизаз",
"stress": 5,
"forms": [
"хӏамизаз",
"хӏамизазица",
"хӏамизазил"
],
"senses": [
{
"text": "будяк колючий",
"labels": [
"ботаніка"
]
}
],
"pos": "іменник",
"form": "називний"
}
{
"word": "хӏамикӏерт",
"stress": 5,
"forms": [
"хӏамикӏерт",
"хӏамикӏртица",
"хӏамикӏартил",
"хӏамикӏуртул"
],
"senses": [
{
"text": "осля, віслючок",
"examples": [
{
"av": "росдал хӏамуз квараб хур хӏамикӏартитӏе баге",
"uk": "не вали на віслючка витолочення полів, зроблене ослами всього аулу",
"labels": [
"прислів'я"
]
}
]
}
],
"pos": "іменник",
"form": "називний"
}
{
"word": "хӏамикӏилкӏал",
"stress": 5,
"stem": "хӏамикӏилкӏа",
"forms": [
"хӏамикӏилкӏал",
"хӏамикӏилкӏаз",
"хӏамикӏилкӏазул"
],
"senses": [
{
"text": "сокирки високі",
"labels": [
"множина",
"ботаніка"
]
}
],
"pos": "іменник",
"form": "множина"
}
{
"word": "хӏамикӏучӏ",
"stress": 5,
"forms": [
"хӏамикӏучӏ",
"хӏамикӏучӏалъ",
"хӏамикӏучӏалъул",
"хӏамикӏучӏал"
],
"senses": [
{
"text": "осляче лайно"
}
],
"pos": "іменник",
"form": "називний"
}
{
"word": "хӏамил",
"stress": 5,
"forms": [
"хӏамил"
],
"senses": [
{
"genitivefrom": "хӏама",
"comment": "родовий відмінок"
},
{
"text": "ослячий, ішачий"
}
],
"see_also": [
{
"target": "хӏама",
"kind": "from"
}
],
"pos": "іменник",
"form": "родовий"
}
{
"word": "хӏамилав",
"stress": 5,
"stem": "хӏамила",
"forms": [
"хӏамилав",
"хӏамилас",
"хӏамиласул",
"хӏамилал"
],
"senses": [
{
"text": "вершник на ослі або людина, що веде осла",
"labels": [
"рідко"
]
}
],
"pos": "іменник",
"form": "називний"
}
{
"word": "хӏамилгьакал",
"stress": 5,
"stem": "хӏамилгьака",
"forms": [
"хӏамилгьакал",
"хӏамилгьаказ",
"хӏамилгьаказул"
],
"senses": [
{
"labels": [
"множина"
],
"pluralfor": "хӏамилгьоко"
}
],
"see_also": [
{
"target": "хӏамилгьоко",
"kind": "from"
}
],
"pos": "іменник",
"form": "множина"
}
{
"word": "хӏамилгьакил",
"stress": 5,
"forms": [
"хӏамилгьакил"
],
"senses": [
{
"genitivefrom": "хӏамилгьоко",
"comment": "родовий відмінок"
}
],
"see_also": [
{
"target": "хӏамилгьоко",
"kind": "from"
}
],
"pos": "іменник",
"form": "родовий"
}
{
"word": "хӏамилгьоко",
"stress": 5,
"forms": [
"хӏамилгьоко",
"хӏамилгьакица",
"хӏамилгьакил",
"хӏамилгьакал"
],
"senses": [
{
"text": "віз, запряжений віслюком"
}
],
"pos": "іменник",
"form": "називний"
}
{
"word": "хӏамиллъи",
"stress": 5,
"forms": [
"хӏамиллъи"
],
"senses": [
{
"labels": [
"масдар",
"дієслово",
"книжне"
],
"masdarfrom": "хӏамиллъизе"
}
],
"pos": "дієслово",
"form": "масдар"
}
{
"word": "хӏамиллъизе",
"stress": 5,
"stem": "хӏамиллъ",
"forms": [
"хӏамиллъизе",
"хӏамиллъула",
"хӏамиллъила",
"хӏамиллъана",
"хӏамиллъе"
],
"senses": [
{
"text": "важчати, ставати важким",
"labels": [
"книжне"
],
"comment": "при вагітності"
}
],
"pos": "дієслово",
"form": "інфінітив"
}
{
"word": "хӏамим",
"stress": 5,
"forms": [
"хӏамим",
"хӏамималъ",
"хӏамималъул"
],
"senses": [
{
"text": "гаряча вода, пекельний окріп",
"examples": [
{
"av": "хӏамим гьекъезабула",
"uk": "окропом напоять",
"comment": "у пеклі"
}
]
}
],
"pos": "іменник",
"form": "називний"
}
{
"word": "хӏамимагъакь",
"stress": 5,
"forms": [
"хӏамимагъакь",
"хӏамимагъкьица",
"хӏамимагъкьил"
],
"senses": [
{
"text": "підхвісник осла"
}
],
"pos": "іменник",
"form": "називний"
}
{
"word": "хӏамимагъкьил",
"stress": 5,
"forms": [
"хӏамимагъкьил"
],
"senses": [
{
"genitivefrom": "хӏамимагъакь",
"comment": "родовий відмінок"
}
],
"see_also": [
{
"target": "хӏамимагъакь",
"kind": "from"
}
],
"pos": "іменник",
"form": "родовий"
}
{
"word": "хӏамимусур",
"stress": 5,
"forms": [
"хӏамимусур",
"хӏамимусуралъ",
"хӏамимусуралъул"
],
"senses": [
{
"text": "чебрець",
"labels": [
"ботаніка"
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "хӏамисур",
"kind": "see"
},
{
"target": "ташкӏо",
"kind": "see"
}
],
"pos": "іменник",
"form": "називний"
}
{
"word": "хӏамиохцер",
"stress": 5,
"forms": [
"хӏамиохцер",
"хӏамиохцералъ",
"хӏамиохцералъул"
],
"senses": [
{
"text": "ослинник дворічний",
"labels": [
"ботаніка"
]
}
],
"pos": "іменник",
"form": "називний"
}
{
"word": "хӏамирахь",
"stress": 5,
"forms": [
"хӏамирахь",
"хӏамирахьалъ",
"хӏамирахьалъул"
],
"senses": [
{
"text": "молочай",
"labels": [
"ботаніка"
]
}
],
"pos": "іменник",
"form": "називний"
}
{
"word": "хӏамирачӏ",
"stress": 5,
"forms": [
"хӏамирачӏ",
"хӏамирачӏалъ",
"хӏамирачӏалъул"
],
"senses": [
{
"text": "хвойник кінський, ефедра, кузмичева трава",
"labels": [
"ботаніка"
],
"comment": "трав'яниста рослина з хвоєю, попіл якої підмішують у нюхальний тютюн"
}
],
"see_also": [
{
"target": "хьурут",
"kind": "see"
}
],
"pos": "іменник",
"form": "називний"
}
{
"word": "хӏамисур",
"stress": 5,
"forms": [
"хӏамисур",
"хӏамисуралъ",
"хӏамисуралъул",
"хӏамисурица",
"хӏамисурил"
],
"senses": [
{
"text": "чебрець",
"labels": [
"діалектизм"
],
"forms": [
"хӏамисуралъ",
"хӏамисуралъул"
]
},
{
"text": "Хамісур",
"precomment": "велика буква 'ХӀ'",
"forms": [
"хӏамисурица",
"хӏамисурил"
],
"comment": "ім'я власне чоловіче"
}
],
"see_also": [
{
"target": "хӏамимусур",
"kind": "see"
},
{
"target": "ташкӏо",
"kind": "see"
}
],
"pos": "іменник",
"form": "називний"
}
{
"word": "хӏамитӏалъел",
"stress": 5,
"forms": [
"хӏамитӏалъел",
"хӏамитӏалъелалъ",
"хӏамитӏалъелалъул",
"хӏамитӏалъелал"
],
"senses": [
{
"text": "в'язка, що нав'ючується на одного осла",
"comment": "тобто: міра ослиної ноші"
}
],
"pos": "іменник",
"form": "називний"
}
{
"word": "хӏамитӏанклил",
"stress": 5,
"forms": [
"хӏамитӏанклил"
],
"senses": [
{
"genitivefrom": "хӏамитӏенкел",
"comment": "родовий відмінок"
}
],
"see_also": [
{
"target": "хӏамитӏенкел",
"kind": "from"
}
],
"pos": "іменник",
"form": "родовий"
}
{
"word": "хӏамитӏенкел",
"stress": 5,
"forms": [
"хӏамитӏенкел",
"хӏамитӏанклица",
"хӏамитӏанклил",
"хӏамитӏунклул"
],
"senses": [
{
"text": "попона для осла"
}
],
"pos": "іменник",
"form": "називний"
}
{
"word": "хӏамитӏунклул",
"stress": 5,
"stem": "хӏамитӏунклу",
"forms": [
"хӏамитӏунклул",
"хӏамитӏунклуз",
"хӏамитӏунклузул"
],
"senses": [
{
"labels": [
"множина"
],
"pluralfor": "хӏамитӏенкел"
}
],
"see_also": [
{
"target": "хӏамитӏенкел",
"kind": "from"
}
],
"pos": "іменник",
"form": "множина"
}
{
"word": "хӏамихинкӏ",
"stress": 5,
"forms": [
"хӏамихинкӏ",
"хӏамихинкӏалъ",
"хӏамихинкӏалъул"
],
"senses": [
{
"text": "просвірник лісовий",
"labels": [
"ботаніка"
]
}
],
"pos": "іменник",
"form": "називний"
}
{
"word": "хӏамихъего",
"stress": 5,
"forms": [
"хӏамихъего"
],
"senses": [
{
"text": "по-ослиному, по-ішачому",
"labels": [
"прислівник"
],
"examples": [
{
"av": "хӏамихъего мал балаго, бачил бох бекарабила",
"uk": "стало теля лягати по-ослячому і зламало собі ногу",
"labels": [
"прислів'я"
]
}
]
}
],
"pos": "прислівник",
"form": "—"
}
{
"word": "хӏамицӏам",
"stress": 5,
"forms": [
"хӏамицӏам",
"хӏамицӏамалъ",
"хӏамицӏамалъул"
],
"senses": [
{
"text": "кмин; чебрець",
"labels": [
"діалектизм"
]
}
],
"pos": "іменник",
"form": "називний"
}
{
"word": "хӏамият",
"stress": 5,
"forms": [
"хӏамият",
"хӏамияталъ",
"хӏамияталъул"
],
"senses": [
{
"text": "гордість, високомір'я, пихатість, зарозумілість",
"labels": [
"книжне"
]
}
],
"pos": "іменник",
"form": "називний"
}
{
"word": "хӏамул",
"stem": "хӏаму",
"forms": [
"хӏамул",
"хӏамуз",
"хӏамузул"
],
"senses": [
{
"labels": [
"множина"
],
"pluralfor": "хӏама"
},
{
"text": "козли",
"examples": [
{
"av": "хӏамузда тӏад лъун цӏул хъухъазе",
"uk": "пиляти дрова на козлах"
}
]
},
{
"text": "полози, ніжки",
"examples": [
{
"av": "кинидул хӏамул",
"uk": "ніжки колиски"
}
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "хӏама",
"kind": "from"
}
],
"pos": "іменник",
"form": "множина"
}
{
"word": "хӏамшарияв",
"stress": 6,
"stem": "хӏамшария",
"forms": [
"хӏамшарияв",
"хӏамшарияс",
"хӏамшариясул"
],
"senses": [
{
"text": "іранець",
"labels": [
"застаріле слово"
]
}
],
"pos": "іменник",
"form": "називний"
}
{
"word": "хӏамшариязул",
"stress": 6,
"forms": [
"хӏамшариязул"
],
"senses": [
{
"labels": [
"застаріле слово"
],
"genitivefrom": "хӏамшариял",
"comment": "родовий відмінок"
},
{
"text": "іранський"
}
],
"see_also": [
{
"target": "хӏамшариял",
"kind": "from"
}
],
"pos": "прикметник",
"form": "—"
}
{
"word": "хӏамшарияй",
"stress": 6,
"stem": "хӏамшария",
"forms": [
"хӏамшарияй",
"хӏамшариялъ",
"хӏамшариялъул"
],
"senses": [
{
"text": "іранка",
"labels": [
"застаріле слово"
]
}
],
"pos": "іменник",
"form": "називний"
}
{
"word": "хӏамшариял",
"stress": 6,
"stem": "хӏамшария",
"forms": [
"хӏамшариял",
"хӏамшарияз",
"хӏамшариязул"
],
"senses": [
{
"text": "іранці",
"labels": [
"застаріле слово",
"множина"
]
}
],
"pos": "іменник",
"form": "називний"
}