{
"word": "улада",
"stem": "ВЛАСТ",
"forms": [
"власть"
],
"labels": [
"жаночы род"
],
"senses": [
{
"text": "власть",
"examples": [
{
"be": "савецкая ўлада",
"av": "совет хӏукумат"
},
{
"be": "вярхоўная ўлада",
"av": "тӏадегӏанаб власть"
}
]
},
{
"text": "хӏакимзаби, власть",
"labels": [
"множны лік"
],
"examples": [
{
"be": "ваенныя ўлады",
"av": "рагъулал хӏакимзаби"
},
{
"be": "мясцовыя ўлады",
"av": "бакӏалъулал хӏакимзаби"
}
]
},
{
"text": "ихтияр, кверщел",
"precomment": "права распараджацца",
"examples": [
{
"be": "улада старшыні",
"av": "председателасул ихтияр"
}
]
},
{
"text": "къуват",
"precomment": "сіла чаго-небудзь",
"examples": [
{
"be": "улада слова",
"av": "рагӏул къуват"
}
]
},
{
"precomment": "ваша ўлада",
"text": "гьеб дур иш буго, бокьараб гьабе, дуда лъала"
}
]
}
{
"word": "уладальнік",
"stress": 5,
"forms": [
"владелец"
],
"labels": [
"мужчынскі род"
],
"senses": [
{
"text": "бетӏергьан, хважайин",
"examples": [
{
"be": "уладальнік дома",
"av": "рукъалъул бетӏергьан (хважайин)"
}
]
}
]
}
{
"word": "уладальніца",
"stress": 5,
"forms": [
"владелица"
],
"labels": [
"жаночы род"
],
"senses": [
{
"text": "бетӏергьан",
"comment": "чӏужу"
}
]
}
{
"word": "уладалюбны",
"stress": 10,
"forms": [
"властолюбивый",
"властолюбивая",
"властолюбивое"
],
"senses": [
{
"text": "хӏакимлъи (тӏадчилъи) бокьулев",
"examples": [
{
"be": "ён вельмі ўладалюбны",
"av": "досие цӏакъ хӏакимлъи бокьула, дов цӏакъ хӏакимлъи бокьулев чи вуго"
}
]
}
]
}
{
"word": "уладалюбства",
"stress": 8,
"forms": [
"властолюбие"
],
"labels": [
"ніякі род"
],
"senses": [
{
"text": "хӏакимлъи (тӏадчилъи) бокьи"
}
]
}
{
"word": "уладар",
"stress": 5,
"forms": [
"владыка"
],
"labels": [
"мужчынскі род"
],
"senses": [
{
"text": "тӏадегӏанав (киналъулго) бетӏергьан"
}
]
}
{
"word": "уладар",
"stress": 8,
"forms": [
"властелин",
"властитель"
],
"labels": [
"мужчынскі род"
],
"senses": [
{
"text": "кӏудияв хӏаким, ихтияр (кверщел) кодосев",
"labels": [
"устарэлае слова"
]
}
]
}
{
"word": "уладар",
"stress": 6,
"forms": [
"повелитель"
],
"labels": [
"мужчынскі род"
],
"senses": [
{
"text": "ихтияр кодосев, парчахӏ, хан, шагь",
"labels": [
"высокі стыль"
]
}
]
}
{
"word": "уладарка",
"stress": 6,
"forms": [
"повелительница"
],
"labels": [
"жаночы род"
],
"senses": [
{
"text": "ихтияр кодосей, парччахӏ, хан, шагь"
}
]
}
{
"word": "уладжвацца",
"stress": 3,
"forms": [
"улаживать(ся)"
],
"labels": [
"незакончанае трыванне"
],
"see_also": [
{
"target": "уладить",
"kind": "see"
}
]
}
{
"word": "уладзіцца",
"stress": 3,
"forms": [
"уладиться"
],
"labels": [
"закончанае трыванне"
],
"senses": [
{
"text": "рекъезе, рекъа-решезе, битӏа-бишизе, нухда ккезе, нухде бачӏине",
"examples": [
{
"be": "справа ўладкавалася",
"av": "иш нухда ккана"
}
]
}
]
}
{
"word": "уладзіць",
"stress": 3,
"forms": [
"уладить"
],
"labels": [
"закончанае трыванне"
],
"senses": [
{
"text": "рекъезабизе, рекъа-решезабизе, битӏабишизабизе, нухда ккезабизе, нухда бачине",
"precomment": "што",
"examples": [
{
"be": "уладзіць справы",
"av": "ишал рекъа-решезаризе"
},
{
"be": "уладзіць спрэчнае пытанне",
"av": "дагӏбаяб суал рекъа-решезабизе"
}
]
}
]
}
{
"word": "уладкавацца",
"stress": 5,
"forms": [
"устроиться"
],
"labels": [
"закончанае трыванне"
],
"senses": [
{
"text": "тӏубазе, тӏуба-гъубазе, паракъалъизе, рекъа-решон ккезе",
"precomment": "наладзіцца",
"examples": [
{
"be": "усё ўладкавалася добра",
"av": "кинабго лъикӏ тӏуба-гъубана"
}
]
},
{
"text": "чӏезе, паракъалъизе",
"precomment": "размясціцца",
"examples": [
{
"be": "уладкавацца зручней",
"av": "санагӏалъиялда чӏезе"
}
]
},
{
"text": "лъугьине",
"precomment": "паступіць куды-небудзь",
"examples": [
{
"be": "уладкавацца на работу",
"av": "хӏалтӏуде лъугьине"
}
]
}
]
}
{
"word": "уладкавацца; асесці",
"stress": 8,
"forms": [
"обосноваться"
],
"labels": [
"закончанае трыванне",
"размоўнае слова"
],
"senses": [
{
"text": "думалъго цо бакӏалда чӏезе",
"examples": [
{
"be": "абаisнуцца на новым месцы",
"av": "думалъго цӏияб бакӏалда чӏезе"
}
]
}
]
}
{
"word": "уладкаваць",
"stress": 5,
"stem": "УСТРОИ",
"forms": [
"устроить"
],
"labels": [
"закончанае трыванне"
],
"senses": [
{
"text": "гӏуцӏизе, гьабизе",
"precomment": "што (арганізаваць)",
"examples": [
{
"be": "ладзіць выставу",
"av": "выставка гӏуцӏизе"
},
{
"be": "ўладкаваць канцэрт",
"av": "концерт гьабизе"
}
]
},
{
"text": "рекъа-решезабизе",
"precomment": "што (прывесці ў парадак)",
"examples": [
{
"be": "ўладкаваць свае справы",
"av": "жиндирго ишал рекъа-решезаризе"
}
]
},
{
"text": "гьабизе",
"precomment": "што (чыніць, зрабіць)",
"examples": [
{
"be": "зрабіць каму-небудзь непрыемнасць",
"av": "лъиениги лазатбахъи гьабизе"
}
]
},
{
"text": "восизавизе",
"precomment": "каго-што (размясціць)",
"examples": [
{
"be": "уладкаваць дзіця ў школу",
"av": "лъимер школалде кьезе, босизабизе"
}
]
},
{
"text": "данде ккезе, рекъон ккезе",
"precomment": "каго-што (апынуцца зручным)",
"examples": [
{
"be": "гэтая работа мяне задаволіць",
"av": "гьеб хӏалтӏи дие данде ккола"
}
]
},
{
"text": "гьабизе",
"precomment": "што (збудаваць, пабудаваць)",
"examples": [
{
"be": "ўстроіць сцэну на паляне",
"av": "рохьил рацӏцӏалъуда сцена гьабизе"
}
]
},
{
"text": "балагьизе, щвезабизе",
"precomment": "што каму",
"examples": [
{
"be": "дастаць білет у тэатр",
"av": "театралде ине билет щвезабизе"
}
]
}
]
}
{
"word": "уладкоўвацца",
"stress": 5,
"forms": [
"устраивать(ся)"
],
"labels": [
"незакончанае трыванне"
],
"see_also": [
{
"target": "устроить",
"kind": "see"
}
]
}
{
"word": "уладнасць",
"stress": 3,
"forms": [
"властность"
],
"labels": [
"жаночы род"
],
"senses": [
{
"text": "кверщел буголъи",
"examples": [
{
"be": "уладнасць характару",
"av": "кверщел гьабулеб хасият"
}
]
}
]
}
{
"word": "уладны",
"stress": 3,
"forms": [
"властный",
"властная",
"властное"
],
"senses": [
{
"text": "буюрун ругьунлъарав, кверщел (ихтияр) бугев",
"examples": [
{
"be": "уладны чалавек",
"av": "буюрун ругьунлъарав (кверщел бугев) чи"
},
{
"be": "я не ўладны над ім",
"av": "дир досда тӏад кверщел гьечӏо, досул кверщел дихъ гьечӏо"
},
{
"be": "ён вольны распараджацца сабой",
"av": "досул кверщел жиндихъго буго"
}
]
}
]
}
{
"word": "улазіць",
"stress": 5,
"forms": [
"влезать"
],
"labels": [
"незакончанае трыванне"
],
"see_also": [
{
"target": "влезть",
"kind": "see"
}
]
}
{
"word": "уламаць",
"stress": 5,
"forms": [
"уломать"
],
"labels": [
"закончанае трыванне",
"размоўнае слова"
],
"senses": [
{
"text": "векизавизе, къуркьизавизе, мукӏур гьавизе",
"precomment": "пераканаць, угаварыць"
}
]
}
{
"word": "уласльніцкі",
"stress": 2,
"forms": [
"собственнический",
"собственническая",
"собственническое"
],
"senses": [
{
"text": "бетӏергьанчилъиялъулаб"
}
]
}
{
"word": "уласна",
"stress": 2,
"homonym": 1,
"forms": [
"собственно"
],
"senses": [
{
"text": "битӏун бицани",
"labels": [
"устаўное слова"
],
"examples": [
{
"be": "ён, уласна, мае рацыю",
"av": "битӏун бицани, дов витӏун вуго"
},
{
"be": "уласна кажучы",
"av": "битӏухъе абуни"
}
]
},
{
"text": "жибго, тӏубан",
"labels": [
"часціца"
],
"examples": [
{
"be": "волжскую сістэму складаюць уласна Волга і яе прытокі",
"av": "Волгаялъул системалъун ккола жибго Волга ва гьелде журалел гӏорал"
}
]
}
]
}
{
"word": "уласнаручна",
"stress": 12,
"forms": [
"собственноручно"
],
"labels": [
"прыслоўе"
],
"senses": [
{
"text": "жиндирго квералъ"
}
]
}
{
"word": "уласнасць",
"stress": 2,
"forms": [
"собственность"
],
"labels": [
"жаночы род"
],
"senses": [
{
"text": "бетӏергьанлъи, милк",
"examples": [
{
"be": "знішчыць прыватную ўласнасць на зямлю",
"av": "ракьул бетӏергьанлъи тӏагӏинабизе"
}
]
},
{
"text": "бетӏергьанаб жо, милклъун бугеб жо",
"examples": [
{
"be": "дзяржаўная ўласнасць",
"av": "пачалихъалъул бетӏергьанлъи, милк"
},
{
"be": "прыватная ўласнасць",
"av": "цо чи бетӏергьанаб милк"
}
]
}
]
}
{
"word": "уласнатаручны",
"stress": 12,
"stem": "СОБСТВЕННОРУЧН",
"forms": [
"собственноручный",
"собственноручная",
"собственноручное"
],
"senses": [
{
"text": "жиндирго квералъ гьабураб",
"examples": [
{
"be": "уласнаручны подпіс",
"av": "жиндирго квералъ гьабураб гъолбас"
}
]
}
]
}
{
"word": "уласны",
"stress": 2,
"stem": "СОБСТВЕНН",
"forms": [
"собственный",
"собственная",
"собственное"
],
"senses": [
{
"text": "живго бетӏергьанаб",
"precomment": "які належыць каму-, чаму-небудзь",
"examples": [
{
"be": "уласны дом",
"av": "живго бетӏергьанаб мина"
}
]
},
{
"text": "хасаб",
"precomment": "уласцівы каму-небудзь",
"examples": [
{
"be": "уласнае імя",
"av": "хасаб цӏар",
"labels": [
"грамматика"
]
},
{
"be": "уласны вага",
"av": "жиндаго бугеб цӏайи"
},
{
"be": "уласнымі сіламі",
"av": "жиндирго хӏалалъ, къуваталдалъун"
},
{
"be": "пачуццё ўласнай годнасці",
"av": "жиндирго напсалъул къимат гьаби, къимат букӏин"
}
]
}
]
}
{
"word": "уласнік",
"stress": 2,
"forms": [
"собственник"
],
"labels": [
"мужчынскі род"
],
"senses": [
{
"text": "бетӏергьанчи, сундулниги бетӏергьанлъи гьабулев чи; ракь-милкалъул бетӏергьан"
}
]
}
{
"word": "уласніца",
"stress": 2,
"forms": [
"собственница"
],
"labels": [
"жаночы род"
],
"senses": [
{
"text": "бетӏергьанчӏужу, бетӏергьанлъи гьабулей гӏадан, ракь-милкалъул бетӏергьанай гӏадан"
}
]
}
{
"word": "уласцівасць",
"stress": 3,
"homonym": 1,
"forms": [
"свойство"
],
"labels": [
"ніякі род"
],
"senses": [
{
"text": "хасият, тӏабигӏат, гӏамал",
"examples": [
{
"be": "цэлебныя ўласцівасці крыніцы",
"av": "лъадал унти сахлъизарулел хасиятал"
}
]
}
]
}
{
"word": "уласцівасць",
"stress": 8,
"homonym": 2,
"forms": [
"свойство"
],
"labels": [
"ніякі род"
],
"senses": [
{
"text": "ригьнал рахъалъан ккараб гӏагарлъи, ригьнал гӏагарлъи",
"comment": "родство не по крови"
}
]
}
{
"word": "уласцівы",
"stress": 3,
"forms": [
"свойственный",
"свойственная",
"свойственное"
],
"senses": [
{
"text": "хасиятлъун бугеб, хасиятаб"
}
]
}