{
"word": "у",
"forms": [
"в"
],
"senses": [
{
"precomment": "з в. скл. (на пытанне куды?)",
"examples": [
{
"be": "пойсці ў тэатр",
"av": "театралде ине"
},
{
"be": "увайсці ў пакой",
"av": "рокъове лъугьине"
}
]
},
{
"precomment": "з месным склонам (на пытанне \"дзе?\")",
"examples": [
{
"be": "паперы ляжаць у шуфлядзе",
"av": "кагътал ящикалъур руго"
},
{
"be": "у пакоі",
"av": "рокъоб"
},
{
"be": "жыць у Крыме",
"av": "Крымалда гӏумру гьабизе"
},
{
"be": "вучыцца ва ўніверсітэце",
"av": "университеталда цӏализе"
}
]
},
{
"precomment": "з вінавальным і месным склонам",
"examples": [
{
"be": "а 5-й гадзіне",
"av": "сагӏат щугоялда"
},
{
"be": "апоўдні",
"av": "къалъутӏа"
},
{
"be": "апоўначы",
"av": "сордо бащалъараб мехалъ (сардилъ)"
},
{
"be": "у аўторак",
"av": "талат къоялъ"
},
{
"be": "у гэтым годзе",
"av": "гьаб соналъ (исана)"
},
{
"be": "у верасні",
"av": "сентябралда"
}
]
},
{
"precomment": "з віннасным і месным склонамі (пры абазначэнні якасці, уласцівасці, віду)",
"examples": [
{
"be": "сшытак у клетку",
"av": "клеткаби ругеб тетрадь"
},
{
"be": "ён быў у паліто",
"av": "гьев пальтоялъулъ вугоан (вукӏана)"
},
{
"be": "камедыя ў трох актах",
"av": "лъабго акталъул комедия"
}
]
},
{
"precomment": "з в. в. (праз)",
"examples": [
{
"be": "глядзець у бінокль",
"av": "дурнабаз (дурнабаздасан) валагьизе"
},
{
"be": "глядзець у вакно",
"av": "гордухъан валагьизе"
}
]
},
{
"precomment": "з він. скл. (дзеля, для, у якасці, у выглядзе)",
"examples": [
{
"be": "узяць у прыклад",
"av": "мисалалъе босизе"
}
]
},
{
"precomment": "з він. п. (пры ўказанні на падабенства)",
"examples": [
{
"be": "характарам у бацьку",
"av": "гӏамал-хасияталъ инсуда релъарав (эмен гӏадав)"
}
]
},
{
"precomment": "з в. с. (пры абазначэнні памеру, вагі і г.д.)",
"examples": [
{
"be": "мароз у тры градусы",
"av": "лъабго градусалъул квач"
},
{
"be": "вагой у пяць кілаграмаў",
"av": "щуго килограммалъул цӏайи бугеб"
},
{
"be": "два метры ў даўжыню",
"av": "халалъи (халалъухъе) кӏиго метр бугеб"
},
{
"be": "у тры разы больш",
"av": "лъабго нухалъ кӏудияб"
}
]
},
{
"precomment": "з прыназ. месным скл. з назоўн. у множ. л. (паказвае прафесію і катэгорыю асоб)",
"examples": [
{
"be": "раней ён служыў у механіках",
"av": "цеве гьев механиклъун хӏалтӏулев вукӏана"
}
]
},
{
"precomment": "з прыназ. в. (пры абазначэнні адлегласці)",
"examples": [
{
"be": "за два кіламетры ад горада",
"av": "шагьаралдаса кӏиго километралъ добегӏан"
}
]
},
{
"precomment": "фразеалагізмы",
"examples": [
{
"be": "хлопчык увесь у бацьку",
"av": "тӏубанго инсуда релъарав вас"
},
{
"be": "гуляць у шахматы",
"av": "шахматал хӏазе"
},
{
"be": "загарнуць у паперу",
"av": "кагътилъ жемизе"
},
{
"be": "дарога ў лес",
"av": "рохьобе нух"
},
{
"be": "снег ператварыўся ў ваду",
"av": "гӏазу лъеде сверана"
},
{
"be": "выцягнуцца ў струнку",
"av": "чӏва гӏадин витӏун чӏезе"
},
{
"be": "сказаць у жарт",
"av": "махсарадего абизе"
},
{
"be": "з года ў год",
"av": "соналдаса соналде"
},
{
"be": "быць у складзе камісіі",
"av": "комиссиялда (гьоркьов) вукӏине"
},
{
"be": "памагчы ў працы",
"av": "хӏалтӏулъ кумек гьабизе"
},
{
"be": "сказаць у двух словах",
"av": "кӏиго рагӏиялдалъун абизе"
}
]
}
]
}
{
"word": "у",
"forms": [
"во"
],
"senses": [
{
"text": "“в” предлогалъул бакӏалда хӏалтӏизабула",
"comment": "предлог; цо-цо рагьукъал гьаркьазул цадахълъиязда цебе",
"examples": [
{
"be": "у двор",
"av": "азбаралде"
},
{
"be": "у сне",
"av": "макьилъ"
},
{
"be": "ва ўвесь рост",
"av": "къаркъала (щват) битӏун (биччан) (вегизе, вахъун чӏезе)"
}
]
}
]
}
{
"word": "у",
"homonym": 1,
"forms": [
"у"
],
"labels": [
"прыназоўнік"
],
"senses": [
{
"text": "аскӏоб, цебе, хьолбохъ, ахада, хьибилалда",
"precomment": "каля, каля таго",
"examples": [
{
"be": "каля сцяны",
"av": "кьадада аскӏоб"
},
{
"be": "сядзець каля вакна",
"av": "горда аскӏов гӏодов чӏезе"
},
{
"be": "ля падножжа гары",
"av": "мугӏрул ахалъуда"
},
{
"be": "ля ложка хворага",
"av": "унтарасул бусада цеве"
}
]
},
{
"text": "рулалъухъ",
"precomment": "пры абазначэнні прылады чыёй-небудзь дзейнасці",
"examples": [
{
"be": "ля руля",
"av": "рулалъухъ"
}
]
},
{
"text": "хаслъул падежалъул магӏнаялда",
"precomment": "пры абазначэнні ўласніка",
"examples": [
{
"be": "у кожнага свой розум",
"av": "щивасул жиндирго гӏакълу"
},
{
"be": "у мяне шмат кніг",
"av": "дир гӏемерал тӏахьал руго"
}
]
},
{
"text": "жиндихъ, жиндихъа падежазул магӏнаялда",
"precomment": "пры абазначэнні асобы або аб'екта, у якіх што-небудзь адбываецца",
"examples": [
{
"be": "жыць у родных",
"av": "яшав гьабун, гӏагарал чагӏазухъ чӏезе"
},
{
"be": "шукаць дапамогі ў каго-небудзь",
"av": "лъихъаниги кумек тӏалаб гьабизе"
}
]
},
{
"text": "жиндихъа падежалъул магӏнаялда",
"precomment": "пры паказанні на крыніцу",
"examples": [
{
"be": "узяць кнігу ў таварыша",
"av": "гьалмагъасухъа тӏехь босизе"
}
]
},
{
"text": "хаслъул падежалъул магӏнаялда",
"precomment": "пры абазначэнні часткі чаго-небудзь",
"examples": [
{
"be": "у гэтага стула адна ножка зламана",
"av": "гьаб бакӏил цо бох бекун буго"
}
]
}
]
}
{
"word": "у",
"homonym": 2,
"forms": [
"у"
],
"labels": [
"выклічнік"
],
"senses": [
{
"text": "вай",
"precomment": "выказвае страх, спалох",
"examples": [
{
"be": "ой, як страшна!",
"av": "вай, дун хӏинкъулев вуго!"
}
]
},
{
"text": "гӏай",
"precomment": "выказвае папрок, пагрозу, абурэнне",
"examples": [
{
"be": "у, пракляты!",
"av": "гӏай, нагӏанабатад!"
}
]
},
{
"text": "вай, вабабай, валалай",
"precomment": "выказвае здзіўленне",
"examples": [
{
"be": "ух, як тут добра!",
"av": "вабабай, гьаниб бугеб лъикӏ!"
}
]
}
]
}