{
"word": "чисельник",
"stress": 5,
"forms": [
"числитель"
],
"labels": [
"чоловічий рід"
],
"senses": [
{
"text": "числитель",
"comment": "дробазда жиб бикьулеб",
"labels": [
"математика"
]
}
]
}
{
"word": "чисельність",
"stress": 2,
"forms": [
"численность"
],
"labels": [
"жіночий рід",
"чоловічий рід"
],
"senses": [
{
"text": "къадар",
"examples": [
{
"uk": "чисельність населення",
"av": "халкъалъул къадар",
"comment": "халкъалъул хӏисаб гьаби, халкъалъул перепись"
}
]
}
]
}
{
"word": "численний",
"stress": 7,
"stem": "МНОГОЧИСЛЕНН",
"forms": [
"многочисленный",
"многочисленная",
"многочисленное"
],
"senses": [
{
"text": "гӏемер къадаралъулаб, къадар цӏикӏкӏараб",
"examples": [
{
"uk": "велика сім'я",
"av": "кӏудияб хъизан"
}
]
}
]
}
{
"word": "численний",
"stress": 2,
"stem": "ЧИСЛЕНН",
"forms": [
"численный",
"численная",
"численное"
],
"senses": [
{
"text": "тарихалъулаб, числоялъулаб",
"precomment": "числовий",
"examples": [
{
"uk": "чисельний масштаб",
"av": "тарихалъулаб масштаб"
}
]
},
{
"text": "къадаралъул, рикӏкӏеналъул",
"precomment": "кількісний",
"examples": [
{
"uk": "чисельний склад армії",
"av": "аскаралъул рикӏкӏеналъул состав"
},
{
"uk": "чисельна перевага",
"av": "рикӏкӏеналъул (къадаралъул) рахъалъ тӏокӏлъи"
}
]
}
]
}
{
"word": "числити",
"stress": 2,
"forms": [
"числить"
],
"labels": [
"недоконаний вид"
],
"senses": [
{
"text": "рикӏкӏине",
"precomment": "кого-що ким-чим",
"labels": [
"офіційний вираз"
],
"examples": [
{
"uk": "бути у відпустці",
"av": "отпускалда ругезда гъорлъ рикӏкӏине"
},
{
"uk": "вважати когось хворим",
"av": "щив вугониги унтаразда гъорлъ рикӏкӏине, унтаразда гъоркьове вачине"
}
]
}
]
}
{
"word": "число",
"stress": 5,
"forms": [
"число"
],
"labels": [
"середній рід"
],
"senses": [
{
"text": "число, рикӏкӏен",
"labels": [
"математика"
],
"examples": [
{
"uk": "ціле число",
"av": "тӏубараб число"
},
{
"uk": "просте число",
"av": "гӏадатаб число"
},
{
"uk": "невідоме число",
"av": "лъалареб число"
}
]
},
{
"text": "моцӏил къо",
"precomment": "дата",
"examples": [
{
"uk": "у перших числах вересня",
"av": "сентябралъул тӏоцересел къояз"
},
{
"uk": "яке сьогодні число?",
"av": "жакъа чанабилеб къо?"
}
]
},
{
"text": "къадар",
"precomment": "кількість",
"examples": [
{
"uk": "велика кількість людей",
"av": "гӏадамазул гӏемераб къадар"
},
{
"uk": "за кількістю членів сім'ї",
"av": "хъизамалда ругезул къадар хӏисабалде босун"
}
]
},
{
"text": "форма",
"labels": [
"граматика"
],
"examples": [
{
"uk": "однина",
"av": "цолъул форма"
},
{
"uk": "множина",
"av": "гӏемерлъул форма"
},
{
"uk": "змінюватися за числами та відмінками",
"av": "формабаздеги падежаздеги хисизе"
}
]
},
{
"text": "гьоркьоб букӏине",
"precomment": "склад",
"comment": "цощинаб жоялъул къадаралда",
"examples": [
{
"uk": "кількість присутніх",
"av": "рачӏаразул къадар"
},
{
"uk": "бути серед найкращих",
"av": "лъикӏазда гьоркьов вукӏине"
},
{
"uk": "я не з їх числа",
"av": "дун гьезда гьоркьоса гуро"
},
{
"uk": "незліченно; без ліку",
"av": "рикӏкӏен гьечӏого, цӏакъ гӏемер"
},
{
"uk": "зокрема",
"av": "гьезда гьоркьоб"
},
{
"uk": "на перше число",
"av": "кьварун, кутакалда"
}
]
}
]
}
{
"word": "числовий",
"stress": 7,
"forms": [
"числовой",
"числовая",
"числовое"
],
"senses": [
{
"text": "тарихалъулаб, тарихъалъ бихьизабулеб",
"examples": [
{
"uk": "числова величина",
"av": "тарихалъул кӏодолъи, къадар"
}
]
}
]
}
{
"word": "числівник",
"stress": 5,
"forms": [
"числительное"
],
"labels": [
"середній рід"
],
"senses": [
{
"examples": [
{
"uk": "іменник числівник",
"av": "рикӏкӏен",
"labels": [
"грамматика"
]
}
]
}
]
}
{
"word": "чистий",
"stress": 2,
"stem": "ЧИСТ",
"forms": [
"чистый",
"чистая",
"чистое"
],
"senses": [
{
"text": "бацӏцӏадаб",
"examples": [
{
"uk": "чиста кімната",
"av": "бацӏцӏадаб рукъ"
},
{
"uk": "чистий одяг",
"av": "бацӏцӏадаб ретӏел"
},
{
"uk": "чистий посуд",
"av": "бацӏцӏадаб цӏарагӏ"
}
]
},
{
"text": "бацӏцӏадаб",
"precomment": "нічим не заповнений",
"examples": [
{
"uk": "чистий бланк",
"av": "бацӏцӏадаб (щибго жо хъвачӏеб) бланк"
}
]
},
{
"text": "бацӏцӏадаб",
"precomment": "про шкіру",
"examples": [
{
"uk": "чисте обличчя",
"av": "бацӏцӏадаб гьумер"
},
{
"uk": "чистий спирт",
"av": "бацӏцӏадаб спирт"
},
{
"uk": "чиста вимова",
"av": "бацӏцӏадаб аби, бацӏцӏадаб гьаракь бахъи"
}
]
},
{
"text": "бацӏцӏадаб",
"precomment": "про дохід",
"examples": [
{
"uk": "чистий прибуток",
"av": "бацӏцӏадаб хайир"
}
]
},
{
"text": "ракӏ бацӏцӏадав, щайтӏанлъи гьечӏев, ракӏ ачихъав, ракӏ битӏарав",
"precomment": "чесний, правдивий"
},
{
"text": "унго-унгояб, хӏакъикъияб",
"precomment": "досконалий, справжній",
"examples": [
{
"uk": "чиста правда",
"av": "унго-унгояб хӏакъикъат"
},
{
"uk": "чиста вага",
"av": "бацӏцӏадаб цӏайи"
},
{
"uk": "чиста робота",
"av": "цӏакъ лъикӏ гьабураб хӏалтӏи"
},
{
"uk": "від щирого серця",
"av": "ракӏракӏалъго, ракӏ бацӏцӏадго, хӏалал гьабун"
},
{
"uk": "вивести на чисту воду",
"av": "къватӏив чӏвазавизе"
}
]
}
]
}
{
"word": "чистилище",
"stress": 5,
"forms": [
"чистилище"
],
"labels": [
"середній рід"
],
"senses": [
{
"text": "мунагьал рацӏцӏунеб (чурулеб) бакӏ",
"comment": "католиказул диналда рекъон, хваразул рухӏал алжаналде иналде мунагьаздаса рацӏцӏад гьарулеб бакӏ",
"labels": [
"релігія"
]
}
]
}
{
"word": "чистильний",
"stress": 5,
"stem": "ЧИСТИЛЬН",
"forms": [
"чистильный",
"чистильная",
"чистильное"
],
"senses": [
{
"text": "бацӏцӏад гьабулеб",
"labels": [
"технічний термін"
],
"examples": [
{
"uk": "чистильна машина",
"av": "бацӏцӏад гьабулеб машина",
"comment": "щиб бугониги жо"
}
]
}
]
}
{
"word": "чистильник",
"stress": 2,
"forms": [
"чистильщик"
],
"labels": [
"чоловічий рід"
],
"senses": [
{
"text": "бацӏцӏад гьабулев чи, рацӏцӏалъи гьабулев чи",
"precomment": "від 'shib bugonigi'",
"examples": [
{
"uk": "чистильник взуття",
"av": "чакмаби рацӏцӏунев чи"
}
]
}
]
}
{
"word": "чистити",
"stress": 2,
"forms": [
"чистить"
],
"labels": [
"недоконаний вид"
],
"senses": [
{
"text": "бацӏцӏине, бацӏцӏад гьабизе",
"precomment": "кого-що",
"examples": [
{
"uk": "чистити коня",
"av": "барти бацӏцӏине"
},
{
"uk": "чистити зуби",
"av": "цаби рацӏцӏад гьаризе"
}
]
},
{
"text": "хъал бахъизе",
"examples": [
{
"uk": "чистити яблуко",
"av": "гӏечудаса хъал бахъизе"
},
{
"uk": "чистити картоплю",
"av": "картошкаялдаса хъал бахъизе"
},
{
"uk": "чистити часник",
"av": "ражи чехъезе"
}
]
},
{
"text": "эркен гьабизе, чӏобого гьабизе",
"precomment": "що (звільнити)",
"examples": [
{
"uk": "прибирати кімнату",
"av": "рукъ эркен гьабизе"
}
]
},
{
"text": "бищизе, (гъорлъа) хъублъи батӏа гьабизе",
"precomment": "що (звільнити від домішок)",
"examples": [
{
"uk": "чистити спирт",
"av": "спирт бацӏцӏадаблъун лъугьинабизе"
},
{
"uk": "чистити воду",
"av": "лъелъа хъублъи батӏа гьабизе"
}
]
},
{
"text": "бахъизе, эркен гьабизе",
"precomment": "що (видалити зайве)",
"examples": [
{
"uk": "чистити полицю від речей",
"av": "кьогъен къайиялдаса эркен гьабизе"
}
]
},
{
"text": "чӏехьезе, лъугӏизабизе",
"precomment": "що",
"labels": [
"просторічне слово"
],
"examples": [
{
"uk": "чистити тарілку",
"av": "гъадаро чӏехьезе"
}
]
},
{
"text": "бикъизе, вацӏцӏад гьавизе",
"precomment": "кого-що",
"comment": "цӏогьабаз",
"labels": [
"просторічне слово"
]
}
]
}
{
"word": "чиститися",
"stress": 2,
"forms": [
"чиститься"
],
"labels": [
"недоконаний вид"
],
"senses": [
{
"text": "живго, тӏад ретӏараб жо бацӏцӏад гьабизе"
},
{
"text": "кибниги гӏадлу-низам, рацӏцӏалъи букӏинабизе"
}
]
}
{
"word": "чистити; натирати",
"stress": 6,
"forms": [
"начищать"
],
"labels": [
"недоконаний вид"
],
"see_also": [
{
"target": "начистить",
"kind": "see"
}
]
}
{
"word": "чистка",
"stress": 2,
"forms": [
"чистка"
],
"labels": [
"жіночий рід"
],
"senses": [
{
"text": "бацӏцӏад гьаби, бацӏцӏин",
"precomment": "за дієсл. чистити",
"examples": [
{
"uk": "чистка взуття",
"av": "хьитал рацӏцӏад гьари"
},
{
"uk": "чистка партії",
"av": "партия (данде кколарел гӏадамаздаса) бацӏцӏад гьаби"
}
]
}
]
}
{
"word": "чисто",
"stress": 2,
"forms": [
"чисто"
],
"labels": [
"прислівник"
],
"senses": [
{
"text": "бацӏцӏад",
"examples": [
{
"uk": "чисто вимити руки",
"av": "рацӏцӏадго кверал чуризе"
}
]
},
{
"text": "бацӏцӏад буго",
"labels": [
"у значенні присудка"
],
"examples": [
{
"uk": "тут чисто",
"av": "гьаниб бацӏцӏад буго"
}
]
}
]
}
{
"word": "чистовий",
"stress": 7,
"forms": [
"чистовой",
"чистовая",
"чистовое"
],
"senses": [
{
"text": "бацӏцӏадаб, бацӏцӏад гьабун хъвараб",
"examples": [
{
"uk": "чистовий рукопис",
"av": "бацӏцӏад гьабун квералъ хъвараб хӏалтӏи, квералъ хъвараб бацӏцӏадаб хӏалтӏи"
}
]
}
]
}
{
"word": "чистовик",
"stress": 7,
"forms": [
"чистовик"
],
"labels": [
"розмовне слово",
"чоловічий рід"
],
"senses": [
{
"text": "бацӏцӏадаб, щибго хъвачӏеб тӏамач",
"labels": [
"розмовне слово"
],
"examples": [
{
"uk": "переписати на біло",
"av": "бацӏцӏадаб тӏанчида хъвазе"
}
]
},
{
"text": "бацӏцӏадго квералъ хъвараб хӏалтӏи"
}
]
}
{
"word": "чистововняний",
"stress": 13,
"forms": [
"чистошерстяной",
"чистошерстяная",
"чистошерстяное"
],
"senses": [
{
"text": "бацӏцӏадаб квасул, тӏубан квасул гьабураб"
}
]
}
{
"word": "чистоган",
"stress": 7,
"forms": [
"чистоган"
],
"labels": [
"чоловічий рід",
"розмовне слово"
],
"senses": [
{
"text": "кодоб бугеб гӏарац",
"labels": [
"розмовне слово"
],
"examples": [
{
"uk": "заплатити готівкою",
"av": "кодоб бугеб гӏарац кьезе"
},
{
"uk": "отримати готівкою",
"av": "гӏарац кодобе щвезе"
},
{
"uk": "лицарі наживи",
"av": "бигьаго бечелъизе (гӏарац щвезе) бокьулел чагӏи"
}
]
}
]
}
{
"word": "чистокровка",
"stress": 8,
"forms": [
"чистокровка"
],
"labels": [
"розмовне слово",
"чоловічий рід",
"жіночий рід"
],
"senses": [
{
"text": "бацӏцӏадаб жинсалъул, бидаяб жо",
"precomment": "від 'shib bugonigi'",
"labels": [
"розмовне слово"
]
}
]
}
{
"word": "чистокровний",
"stress": 8,
"stem": "ЧИСТОКРОВН",
"forms": [
"чистокровный",
"чистокровная",
"чистокровное"
],
"senses": [
{
"text": "бацӏцӏадаб тайпаялъул, бидаяб",
"examples": [
{
"uk": "чистокровний кінь",
"av": "бидаяб чу"
}
]
},
{
"text": "унго-унгояб, хӏакъикъияб",
"precomment": "справжній",
"labels": [
"розмовне слово"
]
}
]
}
{
"word": "чистокровний",
"stress": 8,
"stem": "ЧИСТОПРОБН",
"forms": [
"чистопробный",
"чистопробная",
"чистопробное"
],
"senses": [
{
"text": "бацӏцӏадаб",
"examples": [
{
"uk": "чистопробне золото",
"av": "бацӏцӏадаб месед",
"comment": "тӏадегӏанаб пробаялъул месед"
}
]
}
]
}
{
"word": "чистописання",
"stress": 9,
"stem": "ЧИСТОПИСАНИ",
"forms": [
"чистописание"
],
"labels": [
"середній рід"
],
"senses": [
{
"text": "берцинхъвай",
"examples": [
{
"uk": "урок чистописання",
"av": "берцинхъваялъул дарс"
}
]
}
]
}
{
"word": "чистоплотний",
"stress": 8,
"forms": [
"чистоплотный",
"чистоплотная",
"чистоплотное"
],
"senses": [
{
"text": "рацӏцӏалъи бокьулев, вацӏцӏадав",
"examples": [
{
"uk": "охайла людина",
"av": "вацӏцӏадав чи"
}
]
},
{
"text": "намус-яхӏ бугев, вацӏцӏадав, тазаяв, лайикълъи гьечӏев, хӏалихьатаб жо гьабуларев",
"labels": [
"у переносному значенні"
]
}
]
}
{
"word": "чистоплотність",
"stress": 8,
"forms": [
"чистоплотность"
],
"labels": [
"жіночий рід"
],
"senses": [
{
"text": "рацӏцӏалъи бокьи"
},
{
"text": "намус буголъи, яхӏ буголъи, вацӏцӏалъи",
"precomment": "порядність",
"labels": [
"у переносному значенні"
]
}
]
}
{
"word": "чистопородний",
"stress": 9,
"forms": [
"чистопородный",
"чистопородная",
"чистопородное"
],
"senses": [
{
"text": "бацӏцӏадаб тайпаялъул, тайпа лъикӏлъизабураб, жинс лъикӏаб, бидаяб",
"examples": [
{
"uk": "чистопородна худоба",
"av": "тайпа лъикӏлъизабураб боцӏи"
}
]
}
]
}
{
"word": "чистопородність",
"stress": 9,
"forms": [
"чистопородность"
],
"labels": [
"жіночий рід"
],
"senses": [
{
"text": "бидаяб, жинс лъикӏаб, тайпа лъикӏаб букӏин"
}
]
}
{
"word": "чистосердечний",
"stress": 10,
"stem": "ЧИСТОСЕРДЕЧН",
"forms": [
"чистосердечный",
"чистосердечная",
"чистосердечное"
],
"senses": [
{
"text": "ракӏ бацӏцӏадав, шайтӏан гьечӏев, ракӏ рагьарав, ракӏ ачихъав",
"examples": [
{
"uk": "щиросердна людина",
"av": "ракӏ рагьарав (ракӏ бацӏцӏадав) чи"
},
{
"uk": "щиросердечне зізнання",
"av": "ракӏ бацӏцӏадго мукӏурлъи"
}
]
}
]
}
{
"word": "чистосердечність",
"stress": 10,
"forms": [
"чистосердечие"
],
"labels": [
"середній рід"
],
"senses": [
{
"text": "ракӏбацӏцӏалъи, рекӏелъ щайтӏан гьечӏолъи",
"examples": [
{
"uk": "ставитися до кого-небудь із щиросердістю",
"av": "лъихъ вугониги ракӏ бацӏцӏадго балагьизе"
}
]
}
]
}
{
"word": "чистосортний",
"stress": 7,
"stem": "ЧИСТОСОРТН",
"forms": [
"чистосортный",
"чистосортная",
"чистосортное"
],
"senses": [
{
"text": "бацӏцӏадаб, бацӏцӏадаб сорталъул",
"examples": [
{
"uk": "чистосортне зерно",
"av": "бацӏцӏадаб сорталъул тӏорщел"
}
]
}
]
}
{
"word": "чистота",
"stress": 7,
"forms": [
"чистота"
],
"labels": [
"жіночий рід"
],
"senses": [
{
"text": "рацӏцӏа-ракъалъи, рацӏцӏалъи, бацӏцӏалъи",
"examples": [
{
"uk": "чистота приміщення",
"av": "рукъалъул рацӏцӏа-ракъалъи"
},
{
"uk": "дотримуватися чистоти в кімнаті",
"av": "рокъоб рацӏцӏа-ракъалъи цӏунизе"
},
{
"uk": "чистота неба",
"av": "зодил бацӏцӏалъи"
}
]
},
{
"text": "ракӏбацӏцӏалъи, дуруслъи",
"labels": [
"у переносному значенні"
],
"examples": [
{
"uk": "чистота душі",
"av": "рекӏел бацӏцӏалъи"
}
]
},
{
"text": "ачихъго, щибниги бахчичӏого",
"precomment": "на чистоту"
}
]
}
{
"word": "чистотіл",
"stress": 7,
"forms": [
"чистотел"
],
"labels": [
"чоловічий рід"
],
"senses": [
{
"text": "цӏинкразул хер",
"labels": [
"ботаніка"
]
}
]
}
{
"word": "чистюля",
"stress": 5,
"forms": [
"чистюля"
],
"labels": [
"розмовне слово",
"чоловічий рід",
"жіночий рід"
],
"senses": [
{
"text": "цӏакъго рацӏцӏа-ракъалъи бокьулев чи"
}
]
}
{
"word": "чистіше",
"stress": 2,
"forms": [
"чище"
],
"see_also": [
{
"target": "чистый",
"kind": "from",
"comment": "сравнительная степень",
"comment_lang": "ru"
},
{
"target": "чисто",
"kind": "from",
"comment": "сравнительная степень",
"comment_lang": "ru"
}
]
}