{
"word": "чӏаго",
"stress": 3,
"forms": [
"чӏаго"
],
"senses": [
{
"text": "у жывых, у жывым стане",
"labels": [
"прыслоўе"
],
"examples": [
{
"av": "чӏаго букӏине",
"be": "быць жывым, быць у жывых"
},
{
"av": "гъоркьиса дир кӏодо чӏаго йикӏана",
"be": "у мінулым годзе мая бабуля была яшчэ жывая"
},
{
"av": "дов жеги чӏаго вуго",
"be": "ён яшчэ жывы"
},
{
"av": "нижеда лъана дой чӏаго йикӏин",
"be": "нам стала вядома, што яна жывая"
},
{
"av": "чӏаго гьабизе",
"be": "ажывіць каго-небудзь; аднавіць",
"comment": "нешта; што-небудзь"
},
{
"av": "чӏаго хутӏизе",
"be": "заставацца ў жывых"
},
{
"av": "дов чӏаго хутӏана",
"be": "ён застаўся ў жывых"
},
{
"av": "чӏаго хутӏаги!",
"be": "дай бог табе жыцця!",
"comment": "дасл. каб ты застаўся ў жывых!"
},
{
"av": "мун чӏаго хутӏаяв",
"be": "хай застанешся ты ў жывых [надоўга], хай прадоўжыцца тваё жыццё"
},
{
"av": "чӏаго таги",
"be": "дай бог, каб ты [надоўга] жыў"
},
{
"av": "чӏаго рикьи — анкьго хвел",
"be": "жывымі разлучыцца — сямі смерці падобна",
"labels": [
"прыказка"
]
}
]
}
],
"pos": "прыслоўе",
"form": "—"
}
{
"word": "чӏагого",
"stress": 3,
"forms": [
"чӏагого"
],
"senses": [
{
"text": "жывым, жыўцом, зажыва",
"labels": [
"прыслоўе"
],
"examples": [
{
"av": "чӏагого вукъизе",
"be": "жыўцом пахаваць"
},
{
"av": "чӏагого хабалъ лъезе",
"be": "пахаваць у магілу жыўцом"
},
{
"av": "чӏагого хвезе",
"be": "быць нябожчыкам; быць нікудышным, бескарысным"
},
{
"av": "чӏагого хабалъе лъугьинавун вуго",
"be": "хаця б у магілу жыўцом закапайся",
"comment": "г. зн. замучаны кім-чым-небудзь"
}
]
},
{
"text": "у сырым выглядзе"
}
],
"pos": "прыслоўе",
"form": "—"
}
{
"word": "чӏаголъи",
"stress": 3,
"forms": [
"чӏаголъи",
"чӏаголъиялъ",
"чӏаголъиялъул"
],
"senses": [
{
"labels": [
"масдар",
"дзеяслоў"
],
"masdarfrom": "чӏаголъизе"
},
{
"text": "ажыванне"
},
{
"text": "адраджэнне; абуджэнне",
"comment": "прыроды"
},
{
"text": "жыццё, існаванне",
"examples": [
{
"av": "дунявияб чӏаголъи",
"be": "бліжайшае жыццё; жыццё на гэтым свеце",
"labels": [
"каранічны тэрмін"
]
},
{
"av": "дунявияб чӏаголъиялда разилъизе",
"be": "задавальняцца жыццём на гэтым свеце"
},
{
"av": "чӏаголъи кин бугеб?",
"be": "як жыццё?"
}
]
},
{
"text": "жывасць, ажыўленне; рухомасць, разваротлівасць, спрытнасць, жвавасць",
"examples": [
{
"av": "чӏаголъи бачӏинабизе",
"be": "надаць ажыўленне каму-небудзь, чаму-небудзь"
},
{
"av": "чӏаголъи бачӏине",
"be": "ажыўляцца, ажывіцца"
},
{
"av": "чӏаголъи бугей гӏадан йиго Баху",
"be": "Баху — жанчына разваротлівая"
}
]
},
{
"text": "здольнасць",
"examples": [
{
"av": "чӏаголъи бугев",
"be": "здольны"
},
{
"av": "чӏаголъи гьечӏев",
"be": "нездольны, слабы"
},
{
"av": "чӏаголъи гьабизе",
"be": "выявіць здольнасць"
},
{
"av": "чӏаголъи хвезе",
"be": "аслабець, страціць здольнасць [працаваць]"
}
]
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "масдар"
}
{
"word": "чӏаголъизаби",
"stress": 3,
"forms": [
"чӏаголъизаби"
],
"senses": [
{
"labels": [
"масдар",
"каўзатыўная форма",
"дзеяслоў"
],
"masdarforceto": "чӏаголъизабизе"
},
{
"text": "уваскрашэнне; ажыўленне"
},
{
"text": "адраджэнне"
},
{
"text": "ажыўленне; ажыўленасць"
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "масдар"
}
{
"word": "чӏаголъизабизе",
"stress": 3,
"stem": "чӏаголъизаб",
"forms": [
"чӏаголъизабизе",
"чӏаголъизабула",
"чӏаголъизабила",
"чӏаголъизабуна",
"чӏаголъизабе"
],
"senses": [
{
"text": "уваскрашаць, уваскрасіць каго-небудзь; вярнуць каго-небудзь да жыцця",
"labels": [
"каўзатыўная форма"
]
},
{
"text": "адраджаць, адрадзіць што-небудзь"
},
{
"text": "абуджаць, абудзіць",
"comment": "прыроду"
},
{
"text": "ажыўляць, ажывіць каго-н., што-н.; прыдаць ажыўленне каму-н., чаму-н."
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "каўзатыўная форма"
}
{
"word": "чӏаголъизе",
"stress": 3,
"stem": "чӏаголъ",
"forms": [
"чӏаголъизе",
"чӏаголъула",
"чӏаголъила",
"чӏаголъана",
"чӏаголъе"
],
"senses": [
{
"text": "уваскрасаць, уваскрэснуць; ажываць, ажыць",
"examples": [
{
"av": "хваралъуса чӏаголъизе",
"be": "уваскрэснуць з мёртвых"
}
]
},
{
"text": "адраджацца, адрадзіцца"
},
{
"text": "прачынацца, прачнуцца",
"comment": "пра прыроду",
"examples": [
{
"av": "ихдал тӏолабго тӏабигӏат чӏаголъула",
"be": "вясной уся прырода абуджаецца"
}
]
},
{
"text": "ажыўляцца, ажывіцца",
"examples": [
{
"av": "лъимер чӏаголъана",
"be": "малы ажыў"
}
]
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "інфінітыў"
}
{
"word": "чӏагояб",
"stress": 3,
"stem": "чӏагоя",
"forms": [
"чӏагояб"
],
"gender_forms": [
"чӏагояб",
"чӏагояв",
"чӏагояй"
],
"senses": [
{
"text": "жывы, здаровы",
"examples": [
{
"av": "чӏагояб къаркъала",
"be": "жывы арганізм",
"comment": "літ. жывое цела"
},
{
"av": "я чӏагоязулъ гуро, я хваразулъ гуро",
"be": "ні жывы ні мёртвы, паўжывы"
}
]
},
{
"text": "жывы, адушаўлёны",
"examples": [
{
"av": "чӏагояб тӏабигӏат",
"be": "жывая прырода"
},
{
"av": "чӏагояб гуреб тӏабигӏат",
"be": "нежывая прырода"
}
]
},
{
"text": "жывы, рухавы, бойкі, спрытны, растаропны",
"examples": [
{
"av": "чӏагояб лъимер",
"be": "жывое дзіця"
}
]
},
{
"text": "дзеяльны, дзеяздольны; жыццяздольны, моцны",
"labels": [
"у пераносным значэнні"
],
"examples": [
{
"av": "нижеда лъана дов чӏагояв чи вукӏин",
"be": "мы даведаліся, што ён моцны чалавек"
}
]
},
{
"text": "нямолаты",
"examples": [
{
"av": "чӏагояб ролъ",
"be": "немалотая пшаніца, пшаніца ў зярнятах"
},
{
"av": "чӏагояб цӏайи",
"be": "жывая вага"
}
]
}
],
"pos": "прыметнік",
"form": "—"
}
{
"word": "чӏаго-гӏатӏго",
"stress": 3,
"forms": [
"чӏаго-гӏатӏго"
],
"senses": [
{
"text": "у жывых, у жывым стане; жывы-здаровы",
"labels": [
"прыслоўе"
],
"examples": [
{
"av": "дун жеги чӏаго-гӏатӏго вуго",
"be": "я яшчэ жывы і здаровы"
}
]
}
],
"pos": "прыслоўе",
"form": "—"
}