{
"word": "цо",
"forms": [
"цо"
],
"senses": [
{
"text": "einer, eines, eine",
"comment": "beim konkreten (Kardinalzahlen-) Zählen",
"examples": [
{
"av": "дозул цо вас вуго",
"de": "sie haben einen Sohn"
},
{
"av": "жакъа цо цӏалдохъан дарсиде кватӏана",
"de": "heute kam eine Schülerin zu spät zum Unterricht"
},
{
"av": "эбелалъ цо гурде босана",
"de": "die Mutter hat ein Kleid gekauft"
},
{
"av": "цо чи хутӏун",
"de": "außer einer [Person]"
}
]
},
{
"comment": "wird als Attribut gebraucht",
"examples": [
{
"av": "цо гъурущ",
"de": "Rubel"
},
{
"av": "цо сагӏат",
"de": "[eine] Stunde"
},
{
"av": "цо минуталъ чӏа",
"de": "warte eine Minute"
},
{
"av": "цо кьерда",
"de": "in einer Reihe"
},
{
"av": "цо акталъул пьеса",
"de": "einaktiges Stück"
},
{
"av": "цо бакӏалде данделъизе",
"de": "sich an einem Ort versammeln"
},
{
"av": "цо тӏехьалда цӏалана дица гьелъул хӏакъалъулъ",
"de": "in einem Buch habe ich darüber gelesen"
},
{
"av": "цо чияс валагьулев вукӏана мун",
"de": "jemand hat dich gesucht"
},
{
"av": "цо ганчӏил си лъугьунаро, цо гъотӏол ах букӏунаро",
"de": "aus einem Stein baut man keinen Turm, aus einem Baum zieht man keinen Garten groß",
"labels": [
"Sprichwort"
]
}
]
},
{
"comment": "wird im Sinne eines unbestimmten Pronomens verwendet: ein, irgendein, gewisser; irgendwelcher",
"examples": [
{
"av": "цо жо",
"de": "etwas, irgendetwas, eine Sache"
},
{
"av": "цо чи",
"de": "jemand, eine gewisse Person"
},
{
"av": "сон цо чи ана гьанисан магӏарде",
"de": "gestern ging hier jemand vorbei und stieg in die Berge"
},
{
"av": "цо лъалев чи",
"de": "ein Bekannter [Mensch]"
},
{
"av": "цо лъалев чияс бицана дида гьеб",
"de": "das hat mir ein Bekannter erzählt"
},
{
"av": "цо росдал гӏадамал",
"de": "Dorfbewohner"
},
{
"av": "цо роцадул",
"de": "gleicher Größe"
},
{
"av": "цо тӏил къотӏе гьаниса",
"de": "schneid hier irgendeinen Stock ab"
}
]
},
{
"text": "bitte",
"labels": [
"Verb"
],
"comment": "in der Bedeutung der Partikel „-ka“; steht im Satz nach Imperativformen des Verbs",
"examples": [
{
"av": "вагъаричӏого чӏая цо",
"de": "rühr dich bitte nicht"
},
{
"av": "цӏалея цо",
"de": "lies mal"
},
{
"av": "гьаниве вачӏая цо",
"de": "komm mal her"
},
{
"av": "гьеб тӏехь дихъе кьея цо",
"de": "gib bitte dieses Buch weiter"
},
{
"av": "цо бугони",
"de": "erstens",
"labels": [
"Parenthese"
]
},
{
"av": "цо къадаралда",
"de": "bestimmt; definitiv"
},
{
"av": "цо кӏалдисан",
"de": "einstimmig",
"comment": "wörtl. aus einem Mund"
},
{
"av": "цо кӏалдисан гӏадин кӏалъазе",
"de": "sich einstimmig äußern"
},
{
"av": "цо лахӏзаталда",
"de": "augenblicklich, blitzschnell, in einem Nu"
},
{
"av": "цо нухалъ",
"de": "einmal"
},
{
"av": "цо нухалъ вихьаравго",
"de": "auf den ersten Blick"
},
{
"av": "моцӏида жанив цо нухалъ вачӏуна дов росулъе",
"de": "einmal im Monat kommt er ins Aul"
},
{
"av": "цо нухалъ риидал",
"de": "eines Sommers"
},
{
"av": "цо речӏчӏаралъ",
"de": "mit einem Schuss"
},
{
"av": "цо хьвагӏаралъ",
"de": "mit einem Schlag"
},
{
"av": "цо рахъалъ босани",
"de": "erstens",
"labels": [
"Parenthese"
]
},
{
"av": "цо хӏал ккунгутӏи",
"de": "Unbeständigkeit"
},
{
"av": "цо чанго",
"de": "einige"
},
{
"av": "цо чанго тӏехь",
"de": "einige Bücher"
},
{
"av": "цо хутӏичӏого",
"de": "alle bis auf den letzten"
},
{
"av": "цо хутӏичӏого нахъе ана",
"de": "alle bis auf den letzten gingen weg"
},
{
"av": "цо хӏалалда",
"de": "ruhig"
},
{
"av": "цо хӏалалда чӏа",
"de": "still stehen"
},
{
"av": "цо-цо мехалъ",
"de": "manchmal; von Zeit zu Zeit"
},
{
"av": "цо нухалъ",
"de": "eines Tages, einmal"
}
]
}
],
"pos": "Numerale",
"form": "—"
}