{
"word": "гӏин",
"forms": [
"гӏин",
"гӏиналъ",
"гӏинзул",
"гӏундул"
],
"senses": [
{
"text": "ухо",
"examples": [
{
"av": "гӏин базе (баккизе, рехизе)",
"ru": "(по)слушать, прислушиваться"
},
{
"av": "хӏанчӏазул кучӏдузухъ гӏин базе",
"ru": "слушать пение птиц"
},
{
"av": "гӏин ккун бачине",
"ru": "тянуть за уши"
},
{
"av": "гӏин кьуризе",
"ru": "драть за ухо"
},
{
"av": "гӏин кьурун мацӏ къватӏибе рехулеб жо",
"ru": "ухо покрутишь — язык высунет",
"labels": [
"загадка"
],
"comment": "'нартил чирахъ' керосиновая лампа"
},
{
"av": "гӏин кьурун рехизе",
"ru": "пустить по ветру",
"comment": "напр. пропить"
},
{
"av": "гӏин чӏвазе (чӏван чӏезе)",
"ru": "подставить ухо, прислушаться"
},
{
"av": "гӏин-гӏинго багӏарлъана",
"ru": "даже уши покраснели"
},
{
"av": "гӏинда нахъа зар базе",
"ru": "ударить кулаком за ухом"
},
{
"av": "гӏинда нахъа хъатги чӏван, гӏенеккун чӏана",
"ru": "слушал, держа ладонь за ухом",
"comment": "чтобы слышал"
},
{
"av": "гӏинда (гӏинзуниб) тӏала бана",
"ru": "в ушах зажужжало"
},
{
"av": "цо гьаракь гӏинда чӏвана",
"ru": "послышался какой-то голос"
},
{
"av": "гӏинтӏа бакӏав (къарав)",
"ru": "тугой на ухо, тугоухий, глуховатый"
},
{
"av": "гӏинтӏа бакӏлъун (къан) вуго дов",
"ru": "он туг на ухо, он глуховат, он плохо слышит"
},
{
"av": "гӏинтӏа тӏагъур базабизе",
"ru": "надвинуть папаху на ухо",
"comment": "считалось делом чести для горца"
},
{
"av": "гӏинтӏа цӏодорав",
"ru": "с острым слухом"
},
{
"av": "гӏинтӏе щуризе",
"ru": "говорить на ухо, шептать"
},
{
"av": "гӏиналда рагӏаралдаса бералда бихьараб лъикӏ",
"ru": "лучше глазами видеть, чем ушами слышать",
"labels": [
"пословица"
]
},
{
"av": "гӏинзулъ жо базе",
"ru": "дать по уху"
},
{
"av": "гӏинзукь чӏезе",
"ru": "стоять там, где слышно",
"comment": "букв. под ухом"
},
{
"av": "гӏинзуниб салахӏ цӏалулеб буго",
"ru": "в ушах звенит"
},
{
"av": "гӏинзуниб хӏебецӏ букарулеб буго",
"ru": "в ухе чешется от гноя"
},
{
"av": "гӏинзунибе тӏезе",
"ru": "прочитать вслух",
"labels": [
"книжное"
],
"comment": "напр. Коран; букв. влить в ухо"
},
{
"av": "цояб гӏинзунибе ани, цогидаб гӏинзуниса къватӏибе бачӏуна",
"ru": "в одно ухо входит, из другого выходит",
"labels": [
"поговорка"
],
"comment": "о том, кто непослушен"
},
{
"av": "гӏундул гъуцӏизаризе",
"ru": "навострить уши, насторожиться"
},
{
"av": "гӏундул рорлъизе",
"ru": "проколоть уши",
"comment": "для серёг"
},
{
"av": "гӏундул ругеб тӏагъур",
"ru": "ушанка"
},
{
"av": "гӏундул гьечӏеб",
"ru": "безухий, без ушей"
},
{
"av": "гӏин борлъараб капекги кьеларо",
"ru": "не дам даже копейку дырявую",
"comment": "букв.; в старину ювелиры припаивали ушки к мелким монетам, а горянки вешали их на груди как украшения; с дыркой в ушке"
},
{
"av": "гӏинда нахъе щун буго досул кӏал",
"ru": "у него рот до ушей",
"comment": "имеется в виду широкая улыбка от радости, удовлетворения"
},
{
"av": "гӏинтӏе квачӏ бегьизе чӏечӏо",
"ru": "никак не соглашался, близко не подпускал; ни в зуб ногой",
"comment": "букв. не давал дотрагиваться до ушей лапой"
},
{
"av": "тӏоргъол гӏундул",
"ru": "наушники шапки"
},
{
"av": "гӏундул къокъаб бацӏ",
"ru": "корноухий волк",
"labels": [
"поэтическое слово",
"выражение"
],
"comment": "эпитет героя"
},
{
"av": "ГӀодугеян абе дир эбелалда, ГӀададани хвечӏин гӏундул къокъаб бацӏ!",
"ru": "Скажите, матери моей, чтоб не плакала она; Не напрасно погиб корноухий волк!",
"labels": [
"фольклор"
]
},
{
"av": "къададаги гӏундул руго, гӏалахалдаги берал руго",
"ru": "и у стен есть уши, и у поля есть глаза",
"labels": [
"пословица"
]
}
]
}
],
"pos": "существительное",
"form": "именительный",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "гӏиндамес",
"stress": 3,
"forms": [
"гӏиндамес"
],
"senses": [
{
"examples": [
{
"av": "гӏиндамес бакъвазабизе",
"ru": "раздирать уши (криком, шумом); прогудеть в уши"
},
{
"av": "гӏиндамес бакъвазабизе",
"ru": "надоесть россказнями, морочить голову"
}
]
}
],
"pos": "существительное",
"form": "—",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "гӏинзукъаб",
"stress": 3,
"stem": "гӏинзукъа",
"forms": [
"гӏинзукъаб"
],
"gender_forms": [
"гӏинзукъаб",
"гӏинзукъав",
"гӏинзукъай"
],
"senses": [
{
"text": "глухой, глуховатый; тугоухий",
"examples": [
{
"av": "гӏинзукъав херав",
"ru": "глухой старик"
}
]
}
],
"pos": "прилагательное",
"form": "—",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "гӏинзукълъи",
"stress": 3,
"forms": [
"гӏинзукълъи",
"гӏинзукълъиялъ",
"гӏинзукълъиялъул"
],
"senses": [
{
"labels": [
"масдар",
"глагол"
],
"masdarfrom": "гӏинзукълъизе"
},
{
"text": "глухота",
"examples": [
{
"av": "гӏинзукълъи бачӏун буго",
"ru": "глухотой страдаю"
}
]
}
],
"pos": "глагол",
"form": "масдар",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "гӏинзукълъизе",
"stress": 3,
"stem": "гӏинзукълъ",
"forms": [
"гӏинзукълъизе",
"гӏинзукълъула",
"гӏинзукълъила",
"гӏинзукълъана",
"гӏинзукълъе"
],
"senses": [
{
"text": "быть, стать глухим; (о)глохнуть",
"examples": [
{
"av": "тӏохтӏаса гъоркье йортаралдаса гӏинзукълъана дой",
"ru": "она оглохла после того, как упала с крыши"
}
]
}
],
"pos": "глагол",
"form": "инфинитив",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "гӏинзул",
"stress": 3,
"forms": [
"гӏинзул"
],
"senses": [
{
"genitivefrom": "гӏин",
"comment": "родительный падеж"
},
{
"text": "ушной",
"examples": [
{
"av": "гӏинзул пардав",
"ru": "барабанная перепонка",
"labels": [
"анатомия"
]
},
{
"av": "гӏинзул тӏарс",
"ru": "ушная раковина"
}
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "гӏин",
"kind": "from"
}
],
"pos": "существительное",
"form": "родительный",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "гӏинккунбач",
"stress": 3,
"forms": [
"гӏинккунбач",
"гӏинккунбачица",
"гӏинккунбачил"
],
"senses": [
{
"text": "мямля",
"comment": "букв. тот, которого можно тянуть за уши"
}
],
"pos": "прилагательное",
"form": "—",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "гӏинкъаб",
"stress": 3,
"stem": "гӏинкъа",
"forms": [
"гӏинкъаб",
"ГӀинкъав",
"ГӀинкъас",
"ГӀинкъасул",
"ГӀинкъай",
"ГӀинкъалъ",
"ГӀинкъалъул"
],
"gender_forms": [
"гӏинкъаб",
"гӏинкъав",
"гӏинкъай"
],
"senses": [
{
"text": "глухой, глуховатый, тугой на ухо, тугоухий",
"examples": [
{
"av": "гӏинкъай кӏодо",
"ru": "глухая старушка"
},
{
"av": "гӏинкъаб гъвала",
"ru": "глухая тетеря",
"labels": [
"пренебрежительно"
],
"comment": "букв. комолая коза"
}
]
},
{
"text": "Инкав",
"precomment": "'ГӀ' прописная буква",
"comment": "имя собственное мужское",
"forms": [
"ГӀинкъав",
"ГӀинкъас",
"ГӀинкъасул"
]
},
{
"text": "Инкай",
"precomment": "'ГӀ' прописная буква",
"comment": "имя собственное женское",
"forms": [
"ГӀинкъай",
"ГӀинкъалъ",
"ГӀинкъалъул"
]
}
],
"pos": "прилагательное",
"form": "—",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "гӏинкъвар",
"stress": 8,
"forms": [
"гӏинкъвар",
"гӏинкъварица",
"гӏинкъварил",
"гӏинкъварал"
],
"senses": [
{
"text": "туговатый на ухо, глуховатый человек; глухая тетеря",
"labels": [
"разговорное слово",
"пренебрежительно"
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "гӏинкъуч",
"kind": "see"
}
],
"pos": "существительное",
"form": "именительный",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "гӏинкъго",
"stress": 3,
"forms": [
"гӏинкъго"
],
"senses": [
{
"text": "глухо, в глухом состоянии",
"labels": [
"наречие"
],
"examples": [
{
"av": "гӏинкъго хутӏизе",
"ru": "остаться глухим"
}
]
}
],
"pos": "наречие",
"form": "—",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "гӏинкълъи",
"stress": 3,
"forms": [
"гӏинкълъи",
"гӏинкълъиялъ",
"гӏинкълъиялъул"
],
"senses": [
{
"labels": [
"масдар",
"глагол"
],
"masdarfrom": "гӏинкълъизе"
}
],
"pos": "глагол",
"form": "масдар",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "гӏинкълъи",
"stress": 9,
"forms": [
"гӏинкълъи",
"гӏинкълъиялъ",
"гӏинкълъиялъул"
],
"senses": [
{
"text": "глухота"
}
],
"pos": "существительное",
"form": "именительный",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "гӏинкълъизаби",
"stress": 3,
"forms": [
"гӏинкълъизаби"
],
"senses": [
{
"labels": [
"масдар",
"понудительная форма",
"глагол"
],
"masdarforceto": "гӏинкълъизабизе"
}
],
"pos": "глагол",
"form": "масдар",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "гӏинкълъизабизе",
"stress": 3,
"stem": "гӏинкълъизаб",
"forms": [
"гӏинкълъизабизе",
"гӏинкълъизабула",
"гӏинкълъизабила",
"гӏинкълъизабуна",
"гӏинкълъизабе"
],
"senses": [
{
"text": "оглушать, оглушить; лишать, лишить слуха",
"labels": [
"понудительная форма"
],
"examples": [
{
"av": "гӏарадабазул гъугъадиялъ гӏинкълъизавуна рагъухъан",
"ru": "громыханье артиллерийского залпа оглушило солдата"
}
]
}
],
"pos": "глагол",
"form": "понудительная форма",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "гӏинкълъизе",
"stress": 3,
"stem": "гӏинкълъ",
"forms": [
"гӏинкълъизе",
"гӏинкълъула",
"гӏинкълъила",
"гӏинкълъана",
"гӏинкълъе"
],
"senses": [
{
"text": "(о)глохнуть, сделаться тугим на ухо; становиться, стать глухим; лишиться слуха",
"examples": [
{
"av": "гьале гьанже канлъукълъунги вуго, гӏинкълъунги вуго, дир вас, дун",
"ru": "теперь-то, сынок мой, и зрение ослабло, и слуха лишился"
}
]
}
],
"pos": "глагол",
"form": "инфинитив",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "гӏинкъуч",
"stress": 7,
"forms": [
"гӏинкъуч",
"гӏинкъучица",
"гӏинкъучил",
"гӏинкъучал"
],
"senses": [
{
"text": "тугой на ухо человек; глухой человек",
"labels": [
"пренебрежительно"
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "гӏинкъвар",
"kind": "see"
}
],
"pos": "прилагательное",
"form": "—",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "гӏинлъир",
"stress": 7,
"forms": [
"гӏинлъир",
"гӏинлъиралъ",
"гӏинлъиралъул",
"гӏинлъирал"
],
"senses": [
{
"text": "спица колоса",
"labels": [
"диалектизм"
]
}
],
"pos": "существительное",
"form": "именительный",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "гӏинтӏами",
"stress": 3,
"forms": [
"гӏинтӏами"
],
"senses": [
{
"labels": [
"масдар",
"глагол"
],
"masdarfrom": "гӏинтӏамизе"
}
],
"see_also": [
{
"target": "гӏенекки",
"kind": "see"
}
],
"pos": "глагол",
"form": "масдар",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "гӏинтӏамизаби",
"stress": 3,
"forms": [
"гӏинтӏамизаби"
],
"senses": [
{
"labels": [
"масдар",
"понудительная форма",
"глагол"
],
"masdarforceto": "гӏинтӏамизабизе"
}
],
"see_also": [
{
"target": "гӏенеккизаби",
"kind": "see"
}
],
"pos": "глагол",
"form": "масдар",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "гӏинтӏамизабизе",
"stress": 3,
"stem": "гӏинтӏамизаб",
"forms": [
"гӏинтӏамизабизе",
"гӏинтӏамизабула",
"гӏинтӏамизабила",
"гӏинтӏамизабуна",
"гӏинтӏамизабе"
],
"senses": [
{
"labels": [
"понудительная форма"
],
"forceto": "гӏинтӏамизе"
}
],
"see_also": [
{
"target": "гӏинтӏамизе",
"kind": "from"
},
{
"target": "гӏенеккизабизе",
"kind": "see"
}
],
"pos": "глагол",
"form": "понудительная форма",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "гӏинтӏамизе",
"stress": 3,
"stem": "гӏинтӏам",
"forms": [
"гӏинтӏамизе",
"гӏинтӏамула",
"гӏинтӏамила",
"гӏинтӏамуна",
"гӏинтӏаме"
],
"senses": [
{
"text": "(по)слушать, выслушать кого-что-либо",
"examples": [
{
"av": "вагӏзаялъулъ гӏинтӏамизе",
"ru": "слушать проповедь"
},
{
"av": "кочӏохъ гӏинтӏамун руго лъимал",
"ru": "дети слушают песню"
},
{
"av": "лъикӏго гӏинтӏамун чӏана",
"ru": "слушал с интересом"
},
{
"av": "дир рагӏабазухъ гӏинтӏаме",
"ru": "слушай мои слова"
}
]
},
{
"text": "прислушаться кого-чего-либо, повиноваться кому-чему-либо",
"examples": [
{
"av": "инсухъ гӏинтӏамизе",
"ru": "прислушиваться к отцу"
},
{
"av": "цӏикӏкӏаразухъ гӏинтӏаме нужеца",
"ru": "повинуйтесь старшим"
}
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "гӏенеккизе",
"kind": "see"
}
],
"pos": "глагол",
"form": "инфинитив",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "гӏинтӏахер",
"stress": 3,
"forms": [
"гӏинтӏахер",
"гӏинтӏахералъ",
"гӏинтӏахералъул"
],
"senses": [
{
"text": "затравочный порох, пороховая мякоть",
"labels": [
"устаревшее слово"
],
"examples": [
{
"av": "туманкӏул гӏинтӏахер балеб бакӏ",
"ru": "затравка кремнёвки",
"comment": "ружья"
}
]
}
],
"pos": "существительное",
"form": "именительный",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "гӏинтӏацӏодор",
"stress": 3,
"forms": [
"гӏинтӏацӏодор",
"гӏинтӏацӏодорица",
"гӏинтӏацӏодорил"
],
"senses": [
{
"text": "тот, кто имеет острый, чуткий слух",
"labels": [
"разговорное слово"
]
}
],
"pos": "существительное",
"form": "именительный",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "гӏинтӏацӏодорлъи",
"stress": 3,
"forms": [
"гӏинтӏацӏодорлъи",
"гӏинтӏацӏодорлъиялъ",
"гӏинтӏацӏодорлъиялъул"
],
"senses": [
{
"text": "острота, чуткость слуха"
}
],
"pos": "существительное",
"form": "именительный",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "гӏинтӏи",
"stress": 3,
"forms": [
"гӏинтӏи"
],
"senses": [
{
"labels": [
"масдар",
"глагол"
],
"masdarfrom": "гӏинтӏизе"
}
],
"pos": "глагол",
"form": "масдар",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "гӏинтӏи",
"stress": 7,
"stem": "гӏинтӏ",
"forms": [
"гӏинтӏи",
"гӏинтӏиялъ",
"гӏинтӏиялъул",
"гӏинтӏидул",
"гӏинтӏул"
],
"senses": [
{
"text": "шиповник, дикая роза",
"examples": [
{
"av": "гӏинтӏи тӏегьан буго",
"ru": "шиповник цветёт"
},
{
"av": "гӏинтӏдул заз",
"ru": "шипы шиповника"
},
{
"av": "гӏинтӏдул тӏегь",
"ru": "цветок шиповника"
},
{
"av": "гӏинтӏидул хьуялда гъоркь гъапулъун вукӏана вехь",
"ru": "чабан дремал под кустарником дикой розы"
}
]
},
{
"text": "ягоды шиповника",
"examples": [
{
"av": "гӏинтӏи бакӏаризе (бетӏизе)",
"ru": "собирать ягоды шиповника"
},
{
"av": "гӏинтӏи гьализабизе",
"ru": "заварить ягоды шиповника",
"comment": "на чай"
},
{
"av": "гӏинтӏдул чай",
"ru": "чай из ягод шиповника"
}
]
}
],
"pos": "существительное",
"form": "именительный",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "гӏинтӏизе",
"stress": 3,
"stem": "гӏинтӏ",
"forms": [
"гӏинтӏизе",
"гӏинтӏула",
"гӏинтӏила",
"гӏинтӏана",
"гӏинтӏе"
],
"senses": [
{
"text": "поворачивать, повернуть; заворачивать, заворотить",
"comment": "например быка на пахоте",
"examples": [
{
"av": "оц гӏинтӏизе",
"ru": "повернуть быка"
},
{
"av": "гьеб оц гьанибехун гӏинтӏе!",
"ru": "заворачивай этого быка сюда!"
},
{
"av": "гӏинтӏизе кӏолареб",
"ru": "неукротимый"
}
]
}
],
"pos": "глагол",
"form": "инфинитив",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "гӏинчӏи",
"stress": 3,
"forms": [
"гӏинчӏи"
],
"senses": [
{
"labels": [
"масдар",
"глагол",
"диалектизм"
],
"masdarfrom": "гӏинчӏизе"
}
],
"see_also": [
{
"target": "рагӏи",
"kind": "see"
}
],
"pos": "глагол",
"form": "масдар",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "гӏинчӏизе",
"stress": 3,
"stem": "гӏинчӏ",
"forms": [
"гӏинчӏизе",
"гӏинчӏула",
"гӏинчӏила",
"гӏинчӏана",
"гӏинчӏе"
],
"senses": [
{
"text": "услышать",
"labels": [
"диалектизм"
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "рагӏизе",
"kind": "see"
}
],
"pos": "глагол",
"form": "инфинитив",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "гӏинщ",
"forms": [
"гӏинщ",
"гӏинщалъ",
"гӏинщалъул",
"гӏинщал"
],
"senses": [
{
"text": "край, горловина чего-либо",
"examples": [
{
"av": "кӏазил гӏинщ",
"ru": "край платка"
}
]
}
],
"pos": "существительное",
"form": "именительный",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "гӏин-квачӏ",
"stress": 3,
"forms": [
"гӏин-квачӏ",
"гӏин-квачӏалъ",
"гӏин-квачӏалъул"
],
"senses": [
{
"text": "органы тела",
"comment": "букв. ухо и рука",
"labels": [
"собирательное существительное"
],
"examples": [
{
"av": "гӏин-квачӏалда курхьин-кӏиликӏ базе",
"ru": "надеть на уши серьги и браслет на руку"
}
]
}
],
"pos": "существительное",
"form": "именительный",
"source": "av-ru.2006"
}