{
"word": "вол",
"forms": [
"вол"
],
"labels": [
"мужчынскі род"
],
"senses": [
{
"text": "оц",
"examples": [
{
"be": "працаваць як вол",
"av": "оц гӏадин хӏалтӏизе"
}
]
}
]
}
{
"word": "волава",
"stress": 1,
"forms": [
"олово"
],
"labels": [
"ніякі род"
],
"senses": [
{
"text": "гъалай"
}
]
}
{
"word": "волас",
"stress": 2,
"forms": [
"волос"
],
"labels": [
"мужчынскі род"
],
"senses": [
{
"text": "рас",
"labels": [
"у розных значэннях"
],
"examples": [
{
"be": "сівы волас",
"av": "хъахӏаб рас"
},
{
"be": "яго валасы былі коратка абстрыжаны",
"av": "досул рас къокъго къунцӏун букӏана"
},
{
"be": "прыгожыя кучаравыя валасы",
"av": "берцинаб кӏургӏараб рас"
},
{
"be": "конскі волас",
"av": "чол (чодул) рас"
},
{
"be": "дажыць да сівых валасоў",
"av": "херлъизегӏан (хъахӏрас баккизегӏан) гӏумру гьабизе"
}
]
}
]
}
{
"word": "воласць",
"stress": 2,
"forms": [
"волость"
],
"labels": [
"жаночы род"
],
"senses": [
{
"text": "волость",
"comment": "цебе росабазул бакӏалда уездалда гьоркьобе унеб букӏараб цо бутӏа, районалдасаги гьитӏинаб бакӏ",
"labels": [
"які адносяцца да гісторыі",
"гістарычны тэрмін"
]
}
]
}
{
"word": "волат",
"stress": 6,
"forms": [
"исполин"
],
"labels": [
"мужчынскі род"
],
"senses": [
{
"text": "нартав, кӏодоч, мазалияв чи",
"precomment": "багатыр"
},
{
"text": "къудратав (гӏакъилав) чи",
"labels": [
"у пераносным значэнні"
],
"examples": [
{
"be": "велікан навукі",
"av": "гӏелмуялъулъ къудратав чи"
}
]
}
]
}
{
"word": "волевы",
"stress": 6,
"forms": [
"волевой",
"волевая",
"волевое"
],
"senses": [
{
"text": "ияхӏ (кверщел) бугеб, кверщалилаб",
"examples": [
{
"be": "валявы чалавек",
"av": "ияхӏ (кверщел) бугев чи"
},
{
"be": "волявы камандзір",
"av": "къвакӏараб хасияталъул командир"
},
{
"be": "волявае рашэнне",
"av": "таваккалаб хӏукму"
}
]
}
]
}
{
"word": "вольна",
"stress": 2,
"forms": [
"вольно"
],
"labels": [
"прыслоўе"
],
"senses": [
{
"text": "эркенго, бокьухъе",
"examples": [
{
"be": "весці сябе вольна",
"av": "бокьухъе вукӏине (хьвадизе)"
},
{
"be": "вальна!",
"av": "вольно!",
"comment": "команда"
}
]
}
]
}
{
"word": "вольнаадпушчанік",
"stress": 10,
"forms": [
"вольноотпущенник"
],
"labels": [
"мужчынскі род"
],
"senses": [
{
"text": "тархъан гьавурав лагъ, тархъанлъарав лагъ",
"precomment": "адпушчаны прыгонны раб",
"labels": [
"які адносяцца да гісторыі",
"гістарычны тэрмін"
]
}
]
}
{
"word": "вольнаадпушчанік",
"stress": 10,
"forms": [
"вольноотпущенный",
"вольноотпущенная",
"вольноотпущенное"
],
"senses": [
{
"text": "тархъан гьавурав"
},
{
"text": "тархъанлъарав"
}
]
}
{
"word": "вольналюбівы",
"stress": 10,
"forms": [
"вольнолюбивый",
"вольнолюбивая",
"вольнолюбивое"
],
"senses": [
{
"text": "эркенлъи бокьулеб",
"examples": [
{
"be": "вольналюбівы народ",
"av": "эркенлъи бокьулеб халкъ"
}
]
}
]
}
{
"word": "вольнанаёмны",
"stress": 2,
"forms": [
"вольнонаёмный",
"вольнонаёмная",
"вольнонаёмное"
],
"senses": [
{
"text": "мухьдахъ (ижараялъе) ккурав"
}
]
}
{
"word": "вольнаслухач",
"stress": 9,
"forms": [
"вольнослушатель"
],
"labels": [
"мужчынскі род"
],
"senses": [
{
"text": "вольнослушатель",
"comment": "жиндиего бокьун, хьвадун цӏалулев чи"
}
]
}
{
"word": "вольнасць",
"stress": 2,
"forms": [
"вольность"
],
"labels": [
"жаночы род"
],
"senses": [
{
"text": "эркенлъи",
"precomment": "свабода, незалежнасць",
"labels": [
"устарэлае слова"
]
},
{
"text": "бокьа-бокьараб (гӏорхъолъа борчӏараб) жо гьаби",
"precomment": "несстрыманасць"
}
]
}
{
"word": "вольна; свабодна",
"stress": 5,
"homonym": 1,
"forms": [
"свободно"
],
"labels": [
"прыслоўе"
],
"senses": [
{
"text": "эркенго, эркенаб куцалда",
"precomment": "незалежна"
},
{
"text": "бокьараб хӏалалда, жиндиего бокьухъе, парахатго, лъикӏ",
"precomment": "без цяжкасцей",
"examples": [
{
"be": "свабодна гаварыць па-руску",
"av": "гӏурус мацӏ лъикӏ лъазе, гӏурус мацӏ эркенго бицине"
}
]
},
{
"text": "гӏатӏидго (буго)",
"precomment": "прасторна",
"labels": [
"у значэнні выказніка",
"безасабовае ўжыванне"
],
"examples": [
{
"be": "у доме свабодна",
"av": "рокъоб гӏатӏидго буго"
}
]
}
]
}
{
"word": "вольны",
"stress": 2,
"stem": "ВОЛЬН",
"forms": [
"вольный",
"вольная",
"вольное"
],
"senses": [
{
"text": "эркенаб, тархъанаб, жибго жиндаго чӏараб, чияда бухьинчӏеб",
"precomment": "незалежны",
"comment": "бачӏеб",
"examples": [
{
"be": "вольны народ",
"av": "эркенаб халкъ"
}
]
},
{
"text": "эркенаб, гӏурхъичӏвай (къадар чӏезаби, гьукъи, квекӏен) гьечӏеб",
"precomment": "не абмежаваны законамі",
"examples": [
{
"be": "вольны продаж хлеба",
"av": "гӏурхъичӏвай (къадар чӏезаби, гьукъи, квекӏен) гьечӏеб чед бичи"
},
{
"be": "вольныя думкі",
"av": "эркенал пикраби"
}
]
},
{
"text": "квалквал (квекӏен, кквей) гьечӏого, биччараб",
"precomment": "нічым не абмежаваны",
"examples": [
{
"be": "ты вольны думаць так",
"av": "дуца гьедин пикру гьабизе бегьула"
}
]
},
{
"text": "эркенаб (яги тӏасан ккун эркенаб, адаб гьечӏеб) куцалъул (къагӏидаялъул)",
"precomment": "непрынуджаны; развязлы; няскромны",
"examples": [
{
"be": "вольныя размовы",
"av": "эркенал (адаб гьечӏел) гара чӏвариял"
},
{
"be": "вольнае абыходжанне",
"av": "эркенаб (адаб гьечӏеб) гьоркьоблъи"
}
]
},
{
"text": "эркен (тархъан) гьавиялъул кагъат",
"precomment": "у значэнні назоўніка вольная ж",
"labels": [
"які адносяцца да гісторыі",
"гістарычны тэрмін"
],
"examples": [
{
"be": "даць вольную прыгоннаму",
"av": "(помещикасул) векьарухъанасе тархъан гьавиялъул кагъат кьезе"
}
]
},
{
"text": "бокьун (ургъун) ва бокьичӏого (ургъичӏого) гьарулел ишал (гӏамалал)",
"precomment": "вольныя і невольныя ўчынкі"
},
{
"text": "эркенал рагъарачариял",
"precomment": "вольныя руху",
"labels": [
"спартыўны тэрмін"
]
},
{
"text": "эркенаб стиль (лъедеялъул)",
"precomment": "вольны стыль",
"labels": [
"спартыўны тэрмін"
]
}
]
}
{
"word": "вольны",
"stress": 5,
"stem": "СВОБОДН",
"forms": [
"свободный",
"свободная",
"свободное"
],
"senses": [
{
"text": "эркенаб",
"examples": [
{
"be": "свабодны народ",
"av": "эркенаб халкъ"
}
]
},
{
"text": "жиндирго квершел жиндихъго бугеб",
"precomment": "незалежны, нязмушаны",
"examples": [
{
"be": "я чалавек вольны",
"av": "дун вуго бокьухъе вугев, парахатав чи"
}
]
},
{
"text": "чӏобогояб, цоги чияс кквечӏеб, гӏодоб бугеб, хӏалтӏулеб гьечӏеб, кквечӏеб, бошго бугеб; тӏокӏаб, нахъе лъураб",
"precomment": "незаняты",
"examples": [
{
"be": "няма вольных грошай",
"av": "гӏодоб лъураб гӏарац гьечӏо"
},
{
"be": "вольнае месца",
"av": "чӏобогояб бакӏ"
},
{
"be": "свабодная машына",
"av": "цогияс ккун гьечӏеб машина"
}
]
},
{
"text": "гӏатӏидаб",
"precomment": "прасторны",
"examples": [
{
"be": "свабодны касцюм",
"av": "гӏатӏидаб костюм"
}
]
},
{
"text": "бигьаяб, квалквал гьечӏеб",
"precomment": "незацруднены",
"examples": [
{
"be": "свабоднае дыханне",
"av": "бигьаяб хӏухьел боси"
}
]
},
{
"text": "эркенаб махщел",
"precomment": "свабодная прафесія",
"comment": "хъвадарухъанлъи, хъулухъалда гьечӏев гӏакълияб хӏалтӏул чи"
}
]
}
{
"word": "вольны час",
"stress": 4,
"forms": [
"досуг"
],
"labels": [
"мужчынскі род"
],
"senses": [
{
"text": "регӏараб; хӏалтӏи гьечӏеб заман; паракъатаб гӏуж",
"examples": [
{
"be": "у яго мала вольнага часу",
"av": "гьесул регӏараб заман дагьаб буго"
},
{
"be": "у гадзіны вольнага часу",
"av": "эркенаб, регӏараб заманалда"
}
]
}
]
}
{
"word": "вольт",
"homonym": 1,
"forms": [
"вольт"
],
"labels": [
"мужчынскі род"
],
"senses": [
{
"text": "вольт",
"labels": [
"фізіка"
]
}
]
}
{
"word": "вольт",
"homonym": 2,
"forms": [
"вольт"
],
"labels": [
"мужчынскі род"
],
"senses": [
{
"text": "вольт",
"precomment": "круг на манежы",
"comment": "1. манежалда: рекӏарас яги рекӏараз гьабулеб кьурун буссараб свери; 2. фехтованиялда: дандеясул кьабиялдаса тари, кьури, гьетӏи",
"labels": [
"спартыўны тэрмін"
]
}
]
}
{
"word": "воля",
"stress": 2,
"stem": "ВОЛ",
"forms": [
"воля"
],
"labels": [
"жаночы род"
],
"senses": [
{
"text": "ияхӏ, хасияталъул къвакӏи, тӏадчӏей, таваккал",
"examples": [
{
"be": "сіла волі",
"av": "ияхӏалъул гуч"
},
{
"be": "выхаванне волі",
"av": "ияхӏ куцай"
}
]
},
{
"text": "сундуениги жигар, хӏаракат",
"precomment": "імкненне да чаго-небудзь",
"examples": [
{
"be": "воля да перамогі",
"av": "бергьенлъия-лъе жигар (хӏаракат) бахъи"
}
]
},
{
"text": "бокьи, къасд, мурад, анищ, нигат",
"precomment": "жаданне, патрабаванне",
"examples": [
{
"be": "воля народа",
"av": "халкъалъул мурад"
},
{
"be": "зрабіць па сваёй волі",
"av": "жиндиего бокьун, гьабизе"
}
]
},
{
"text": "кверщел, ихтияр",
"precomment": "улада, права",
"examples": [
{
"be": "дай толькі яму волю, ён наведзе парадак",
"av": "досие ихтияр (кверщел) кьуни, дос низам гьабила"
}
]
},
{
"text": "эркенлъи, тархъанлъи",
"precomment": "свабода",
"examples": [
{
"be": "адпусціць на волю",
"av": "тархъан (эркен) гьавизе"
}
]
},
{
"precomment": "як хочаце",
"text": "кин дуе бокьаниги (ихтияр дур буго)"
},
{
"precomment": "на волі",
"text": "эркен-лъуда"
},
{
"precomment": "даць волю рукам",
"text": "вагъизе, щивниги вухизе"
}
]
}
{
"word": "воляй-няволяй",
"stress": 10,
"forms": [
"волей-неволей"
],
"labels": [
"прыслоўе"
],
"senses": [
{
"text": "бокьаниги-бокьичӏониги; хӏалица",
"examples": [
{
"be": "воляй-няволяй пагадзіўся",
"av": "бокьаниги-бокьичӏониги разилъана"
}
]
}
]
}