{
"phrase": "КЪВАКӀУН ЧӀЕЗЕ",
"senses": [
{
"translation": "стоять на своём; одержать характер, не сдаваться",
"literal": "крепко"
}
],
"examples": [
{
"av": "Сагӏаца къвакӏуи чӏезе жигар бахъана.",
"ru": "Саа стояла на своём.",
"author": "Т. Таймасханов",
"source": "Къисаби ва хабарал"
}
],
"page": 151
}
КЪВАЛАКЬ ГЬЕЦӀ ККВЕЗЕ
сообщить о неточности{
"phrase": "КЪВАЛАКЬ ГЬЕЦӀ ККВЕЗЕ",
"labels": [
"разг."
],
"senses": [
{
"translation": "держать камень за пазухой",
"equiv": "approx",
"literal": "под мышкой"
}
],
"examples": [
{
"av": "Гурого кидаллъегӏан, къвалакь гьецӏо ккун, гьев телев?",
"ru": "До каких пор терпеть его, держащего камень за пазухой?",
"author": "М. Мухӏамадов",
"source": "Лъукъарал кьураби"
}
],
"page": 151
}
КЪВАЛАКЬ МИККИ БЕЖУЛЕВ
сообщить о неточности{
"phrase": "КЪВАЛАКЬ МИККИ БЕЖУЛЕВ",
"senses": [
{
"translation": "страстный, горячий, любвеобильный",
"literal": "под мышкой голубя жарящий"
}
],
"examples": [
{
"av": "ГӀемерисеб гьаз рагьулеб нуцӏа къвалакь микки бежулел къоролзабазул букӏана.",
"ru": "Многие дома, в которых они бывали, были домами пылких вдов.",
"author": "ГӀ. Шахтаманов",
"source": "Мугӏалимги мутагӏилги"
}
],
"page": 151
}
{
"phrase": "КЪВАЛАЛ ГУРИЗЕ",
"senses": [
{
"translation": "засучить рукава"
}
],
"page": 151
}
КЪВАЛАЛ ГӀОДОРЕ РИЧЧАЧӀОГО
сообщить о неточности{
"phrase": "КЪВАЛАЛ ГӀОДОРЕ РИЧЧАЧӀОГО",
"senses": [
{
"translation": "усердно, старательно, энергично; засучив рукава"
}
],
"examples": [
{
"av": "Бертадул тӏутӏ буцӏинегӏан, гьудуласул тохаб, гӏинчӏаб бакӏ рекъезабулев, хьагил, росол чучаб бакӏ гӏужие босулев, гурарал къвалал гӏодоре риччачӏого, гӏодоб ракьалда хӏетӏе хъвалареб хӏалалъ тириго. вукӏана ГӀумардада.",
"ru": "Пока готовилась свадьба, Омардада, засучив рукава, летал как на крыльях, приводя в порядок всё в доме друга.",
"author": "Ф. ГӀалиева",
"source": "Ракьул гӏерекъ гьороца унаро"
}
],
"page": 151
}
{
"phrase": "КЪВАЛИ БАТУЛЕБ ХУР",
"labels": [
"ирон."
],
"senses": [
{
"translation": "дойная корова (бутень — дикая петрушка)",
"equiv": "approx",
"literal": "поле, где бутень находят"
}
],
"page": 152
}
{
"phrase": "КЪВАЛ БАЗЕ",
"senses": [
{
"translation": "обнять кого-л.",
"literal": "рукой накрыть"
}
],
"examples": [
{
"av": "Муи къороллъаниги, Къвал базе щолей гьечӏо.",
"ru": "Хотя и стала Муй вдовой. Но не обнять тебе её.",
"author": "М. ГӀабасил",
"source": "Накӏкӏутӏа мугӏрул"
}
],
"page": 151
}
{
"phrase": "КЪВАЛ КЪАЗЕ",
"labels": [
"разг."
],
"senses": [
{
"translation": "затянуть потуже пояс",
"equiv": "approx",
"literal": "подпругу подтянуть"
}
],
"page": 151
}
КЪВАРИГӀИНЧӀЕБ БОСАНИ, КЪВАРИГӀАРАБ БИЧИЗЕ ККОЛА
сообщить о неточности{
"phrase": "КЪВАРИГӀИНЧӀЕБ БОСАНИ, КЪВАРИГӀАРАБ БИЧИЗЕ ККОЛА",
"labels": [
"посл."
],
"senses": [
{
"translation": "Кушгв ненужное, продашь нужное."
}
],
"page": 152
}
КЪВАРИЛЪИЯЛДА ХАДУБ ГӀАТӀИЛЪИ КАМУЛАРО
сообщить о неточности{
"phrase": "КЪВАРИЛЪИЯЛДА ХАДУБ ГӀАТӀИЛЪИ КАМУЛАРО",
"labels": [
"посл."
],
"senses": [
{
"translation": "После горестей приходит радость. После ночи наступает день."
}
],
"examples": [
{
"av": "Мун къвакӏе дун вуссинин, Къадал лъугӏизарилин, Къварилъиялда хадуб ГӀатӏилъи камуларин.",
"ru": "Ты жди, и я вернусь, Достроим дом. После ночи ведь Наступает день.",
"author": "Ф. ГӀалиева",
"source": "Мугӏрул гӏазудаса хӏинкъуларо"
}
],
"page": 152
}
{
"phrase": "КЪВАРИЛЪИ БАЧАХЪИЗЕ",
"senses": [
{
"translation": "развеять горе",
"equiv": "exact"
}
],
"examples": [
{
"av": "Хирияй, дир ялгъузаб гъасда рохел кунчӏизе, Кочӏоца дир рокъоса къварилъи бачахъизе.",
"ru": "Любимая, чтоб в очаге моём Огонь горел не потухая, Песней избавь мой дом от горя и несчастий.",
"author": "Ф. ГӀалиева",
"source": "Мугӏрул гӏазудаса хӏинкъуларо"
}
],
"page": 152
}
{
"phrase": "КЪВАРИЛЪИ БИХЬИЗЕ",
"senses": [
{
"translation": "пережить; перенести трудности",
"literal": "увидеть"
}
],
"examples": [
{
"av": "Аллагь, дир тушманасдаги гьадинаб къварилъи бихьизе хъван батугеги.",
"ru": "Даже врагу своему я не пожелаю пережить такое.",
"author": "Ф. ГӀалиева",
"source": "Ракьул гӏерекъ гьороца унаро"
}
],
"page": 152
}
{
"phrase": "КЪВАРИЛЪИ ЧУЧИЗЕ",
"senses": [
{
"translation": "открыть, излить душу",
"literal": "горе облегчить"
}
],
"examples": [
{
"av": "Кочӏое рагӏаби тӏагӏараб мехалъ, Лъикӏал гьудулзаби барщараб къоялъ, Къварилъи чучизе, ургъел бикьизе, Бокьулеб ралъад, дун духъе вачӏуна.",
"ru": "Когда иссякают слова для стихов, В день ссоры с близкими друзьями Излить душу, разделить печаль, Любимое море, я к тебе прихожу.",
"author": "Р. ХӀамзатов",
"source": "ТӀаса рищарал кучӏдул"
}
],
"page": 152
}
{
"phrase": "КЪВАТӀАЗДА РАГӀИЗЕ",
"labels": [
"разг."
],
"senses": [
{
"translation": "выносить сор из избы",
"equiv": "approx",
"literal": "улицы слышат"
}
],
"examples": [
{
"av": "Рокъоб къец, дагӏба, гаргар... Къватӏире рахъунелъул, Къватӏазда рагӏизе гьеб Дуца цадахъ босуге.",
"ru": "Домашние споры, раздоры... Выходя на улицу, Из избы их не выноси.",
"author": "Р. ХӀамзатов",
"source": "ТӀаса рищарал кучӏдул"
}
],
"page": 153
}
КЪВАТӀАЗДА ХАБАР ЩУЩАЗАБИЗЕ
сообщить о неточности{
"phrase": "КЪВАТӀАЗДА ХАБАР ЩУЩАЗАБИЗЕ",
"labels": [
"разг."
],
"senses": [
{
"translation": "распространять слухи, сплётни",
"literal": "разбрасывать вести по улицам"
}
],
"examples": [
{
"av": "Имгӏаласул чӏужуялъ гӏантай йигин гьейиланцин хабар щущазабун букӏана къватӏазда.",
"ru": "Жена дяди даже распространила про неё слухи, будто она сумасшёдшая.",
"author": "Ф. ГӀалиева",
"source": "Ракьул гӏерекъ гьороца унаро"
}
],
"page": 153
}
{
"phrase": "КЪВАТӀИБ ГЬУРЩИЗЕ",
"senses": [
{
"translation": "открыть сёрдце, душу",
"literal": "наружу вытрясти"
}
],
"examples": [
{
"av": "Урхъадго, гӏащикъго гӏищкъуги, ракӏги, Къатӏра хутӏичӏого къватӏиб гьурщизе.",
"ru": "И мысли, и чувства, и пламенное сёрдце — Всё хочу я раскрыть перед вами.",
"author": "М. ГӀисаев",
"source": "Лъабгӏин"
}
],
"page": 153
}
{
"phrase": "КЪВАТӀИВ ГЪЕЗЕ",
"senses": [
{
"translation": "выгнать кого-л.; указать кому-л. на дверь",
"equiv": "approx"
}
],
"examples": [
{
"av": "Мацӏалъул пасихӏалъ пана гьабулев, Гьобол къватӏив гъезе къасдищ дур бугеб?",
"ru": "Гостю, который пленяет всех своим краснорё-чием, Ты указать на порог хочешь?",
"author": "ГӀ. Махӏамад",
"source": "Кучӏдул"
}
],
"page": 153
}
{
"phrase": "КЪВАТӀИВ ЧӀВАЗЕ",
"senses": [
{
"translation": "разоблачить; выявить; вывести на чистую воду",
"equiv": "approx"
}
],
"examples": [
{
"av": "Дир мугьал рикъарав къватӏив чӏварав куц, ЦӀехе ГӀабасида, ГӀободе щвани.",
"ru": "Вывели же на чистую воду Того, кто украл моё зерно; Будешь в Обода, снроси у Абаса.",
"author": "ЦӀ. ХӀамзат",
"source": "ТӀаса рищарал кучӏдул"
}
],
"page": 154
}
{
"phrase": "КЪВАТӀИВ ЧӀЕЗЕ",
"senses": [
{
"translation": "остаться на чужбине",
"literal": "на улице"
}
],
"examples": [
{
"av": "ЧӀван чигун къватӏив чӏана Ахӏмад. Моцӏиде тушбабаз кьун загьругун хвезавун ватана гьевги.",
"ru": "Убив человека, Ахмед остался на чужбине. Но чёрез месяц враги отравили и его самого.",
"author": "М. Мухӏамадов",
"source": "Зоб цӏадае гъугъала"
}
],
"page": 154
}
{
"phrase": "КЪВАТӀУЛ БАХӀРИ",
"variants": [
"ТУЛА"
],
"labels": [
"бран."
],
"senses": [
{
"translation": "бездёльник, лодырь; бродяга",
"literal": "уличная собака"
}
],
"examples": [
{
"av": "Наибас дун, гӏантлъараб къватӏул бахӏри гӏадин, хъамуна...",
"ru": ". Найб выгнал меня как уличную собаку.",
"author": "ГӀ. Шахтаманов",
"source": "Мугӏалимги мутагӏилги"
}
],
"page": 154
}
{
"phrase": "КЪВАТӀУЛ УНТИ",
"senses": [
{
"translation": "насморк, простуда",
"literal": "уличная болёзнь"
}
],
"examples": [
{
"av": "Халатаб очередалда ахиралда вукӏарав Къура-чиласул бищунго цӏикӏараб ццин бахъун букӏана къватӏул унти щварай ГӀашурада.",
"ru": "Курачилав, который стоял в очереди позади всех, больше всего был сердит на Ашуру с её насморком.",
"author": "П. Муртазагӏалиева",
"source": "Дир хъахӏаб кӏаз"
}
],
"page": 154
}
КЪВАТӀУЛ ХАРБАЗУЛ ЦӀАДАКЬ РИЧЧИЗЕ
сообщить о неточности{
"phrase": "КЪВАТӀУЛ ХАРБАЗУЛ ЦӀАДАКЬ РИЧЧИЗЕ",
"senses": [
{
"translation": "быть [у всех] на устах",
"literal": "под дождём уличных разговоров мокнуть"
}
],
"examples": [
{
"av": "Шайих-Парифица абуна халат бахъараб мехалъ ГӀабдулагь гьаб росулъ хутӏани къватӏул харбазул цӏадакь гьевги ясги риччизе руги лагӏ, яс гьарараб рукъалдаги рагӏичӏого хутӏизе гьечӏилан.",
"ru": "Шайих-Ариф сказал, что ёсли Абдула не поторопится покинуть село, то его самого и дочь обольют грязью, и родственники жениха тоже могут услышать это.",
"author": "ГӀ. Шахтаманов",
"source": "Мугӏалимги мутагӏилги"
}
],
"page": 154
}
{
"phrase": "КЪВАЧӀА БАЧЧИЗЕ",
"labels": [
"ирон."
],
"senses": [
{
"translation": "уйти восвояси; сматывать удочки",
"equiv": "approx",
"literal": "мешок тащить"
}
],
"page": 155
}
КЪВАЧӀИЛ КӀАЛ БУХЬИНЕ
сообщить о неточности{
"phrase": "КЪВАЧӀИЛ КӀАЛ БУХЬИНЕ",
"senses": [
{
"translation": "предупредить, предотвратить что-л.",
"literal": "горловину мешка завязать"
}
],
"examples": [
{
"av": "Дие къваригӏун букӏана къваригӏел гьечӏеб гъал-магъиралде Муил гӏагарлъиялъ гали тӏамилалде гьеб гъалмагъиралъул къвачӏил кӏал бухьине.",
"ru": "Я хотёл предотвратить скандал, пока родственники Муй не начали ненужные разговоры.",
"author": "ГӀ. Шахтаманов",
"source": "Мугӏалимги мутагӏилги"
}
],
"page": 155
}
КЪВАЧӀИЛ КӀАЛ БУХЬУНАРЕВ
сообщить о неточности{
"phrase": "КЪВАЧӀИЛ КӀАЛ БУХЬУНАРЕВ",
"labels": [
"ирон."
],
"senses": [
{
"translation": "острый на язык; с длинным языком; любящий поболтать, почесать языком",
"literal": "не завязывающий мешок"
}
],
"examples": [
{
"av": "Цо гьудуй Бахтика гӏадай къвачӏил кӏал бухьуна-рей гӏадамалда щурани дурги Субхӏанатилги балай-кӏалъай рагӏулин абун, цинги тӏубала иш.",
"ru": "Ёсли о вашей связи с Субханат сказать женщине, подобной Бахтике, которая любит поболтать, дело пойдёт своим чередом.",
"author": "М. Мухӏамадов",
"source": "Кьалбаз ккола гъветӏ"
}
],
"page": 155
}
{
"phrase": "КЪВАЧӀИЛ УМАТ",
"senses": [
{
"translation": "бёдный люд; ниш,ие"
}
],
"page": 155
}