{
"word": "глава",
"stress": 5,
"homonym": 1,
"forms": [
"глава"
],
"labels": [
"женский род",
"мужской род"
],
"senses": [
{
"text": "бетӏер",
"precomment": "голова",
"labels": [
"устаревшее слово"
]
},
{
"text": "бетӏер",
"precomment": "главное лицо",
"examples": [
{
"ru": "глава семьи",
"av": "хъизаналъул бетӏер"
},
{
"ru": "главы собора",
"av": "килисаялъул хъубаби"
},
{
"ru": "во главе кого-чего (под руководством)",
"av": "бетӏералда щивгунниги, лъилниги нухмалъиялда гъоркь"
},
{
"ru": "во главе кого-чего (впереди)",
"av": "цеве щивгунниги"
}
]
}
]
}
{
"word": "глава",
"stress": 5,
"homonym": 2,
"forms": [
"глава"
],
"labels": [
"женский род"
],
"senses": [
{
"text": "бетӏер",
"examples": [
{
"ru": "роман из шести глав",
"av": "анлъго бетӏералдаса данде гьабураб роман"
}
]
}
]
}
{
"word": "главарь",
"stress": 5,
"forms": [
"главарь"
],
"labels": [
"мужской род"
],
"senses": [
{
"text": "бетӏер; цевехъан",
"examples": [
{
"ru": "главарь шайки",
"av": "шайкаялъул бетӏер"
},
{
"ru": "главарь мятежа",
"av": "мятежалъул бетӏер"
}
]
}
]
}
{
"word": "главенство",
"stress": 5,
"forms": [
"главенство"
],
"labels": [
"средний род"
],
"senses": [
{
"text": "бетӏерлъи, цевехъанлъи"
}
]
}
{
"word": "главенствовать",
"stress": 5,
"forms": [
"главенствовать"
],
"labels": [
"несовершенный вид"
],
"senses": [
{
"text": "бетӏерлъи (цебехъанлъи) гьабизе",
"precomment": "над кем-чем"
}
]
}
{
"word": "главк",
"forms": [
"главк"
],
"labels": [
"мужской род"
],
"senses": [
{
"text": "главк",
"precomment": "главное управление",
"comment": "бетӏераб управление"
}
]
}
{
"word": "главнокомандующий",
"stress": 10,
"forms": [
"главнокомандующий"
],
"labels": [
"мужской род"
],
"senses": [
{
"text": "бетӏерав командующий",
"examples": [
{
"ru": "главнокомандующий сухопутными войсками",
"av": "ракъдада рукӏунел (ракъдалал) аскаразул бетӏерав командующий"
}
]
}
]
}
{
"word": "главный",
"stress": 3,
"stem": "ГЛАВН",
"forms": [
"главный",
"главная",
"главное"
],
"senses": [
{
"text": "бетӏераб; аслияб",
"examples": [
{
"ru": "главная улица",
"av": "аслияб къватӏ"
},
{
"ru": "главный врач",
"av": "бетӏерав тохтир"
},
{
"ru": "главные силы",
"av": "аслиял къуватал"
},
{
"ru": "самое главное",
"av": "бищунго аслияб"
},
{
"ru": "вы не сказали главного",
"av": "аслияб жо дуца абичӏо"
},
{
"ru": "главным образом",
"av": "аслияб куцалда"
},
{
"ru": "главное предложение",
"av": "бетӏераб предложение",
"comment": "грамматика"
}
]
}
]
}
{
"word": "глагол",
"stress": 5,
"forms": [
"глагол"
],
"labels": [
"мужской род"
],
"senses": [
{
"text": "глагол",
"labels": [
"грамматика"
],
"examples": [
{
"ru": "вспомогательный глагол",
"av": "кумекалъулаб глагол"
},
{
"ru": "переходный глагол",
"av": "бухьараб глагол"
}
]
}
]
}
{
"word": "глагольный",
"stress": 5,
"stem": "ГЛАГОЛЬН",
"forms": [
"глагольный",
"глагольная",
"глагольное"
],
"senses": [
{
"text": "глаголияб, глаголалъулаб (глаголалъул)",
"examples": [
{
"ru": "глагольное окончание",
"av": "глаголалъул ахир"
}
]
}
]
}
{
"word": "гладиатор",
"stress": 6,
"forms": [
"гладиатор"
],
"labels": [
"мужской род"
],
"senses": [
{
"text": "гладиатор",
"comment": "некӏсияб Рималъул циркалда живго гӏадав рагъухъангун яги жанаваргун вагъулев вукӏарав рагъухъан яги лагъ",
"labels": [
"относящийся к истории",
"исторический термин"
]
}
]
}
{
"word": "гладильный",
"stress": 5,
"stem": "ГЛАДИЛЬН",
"forms": [
"гладильный",
"гладильная",
"гладильное"
],
"senses": [
{
"text": "иту чӏвалеб (бахъулеб)",
"examples": [
{
"ru": "гладильная доска",
"av": "иту чӏвалеб (бахъулеб) хъарщи"
},
{
"ru": "гладильный цех",
"av": "иту чӏвалеб (бахъулеб) цех"
}
]
}
]
}
{
"word": "гладиолус",
"stress": 6,
"forms": [
"гладиолус"
],
"labels": [
"мужской род"
],
"senses": [
{
"text": "гладиолус",
"comment": "тӏегь",
"labels": [
"ботаника"
]
}
]
}
{
"word": "гладить",
"stress": 3,
"forms": [
"гладить"
],
"labels": [
"несовершенный вид"
],
"senses": [
{
"text": "иту бахъизе",
"precomment": "что",
"examples": [
{
"ru": "гладить бельё",
"av": "бусадул къайиялда иту бахъизе"
}
]
},
{
"text": "лъухьизе; квер бахъизе",
"precomment": "кого-что"
},
{
"examples": [
{
"ru": "гладить по головке кого-либо",
"av": "бокьа-бокьараб гьабизе тезе; щиб гьабуниги, тӏад рекъезе"
},
{
"ru": "кого-либо гладить против шерсти",
"av": "лъиданиги рекӏелъ рекъолареб жо абизе, лъиениги бокьулареб жо гьабизе"
}
]
}
]
}
{
"word": "гладкий",
"stress": 3,
"stem": "ГЛАДК",
"forms": [
"гладкий",
"гладкая",
"гладкое"
],
"senses": [
{
"text": "цӏвакараб, битӏараб, битӏабищараб, цокӏалаб",
"precomment": "ровный",
"examples": [
{
"ru": "гладкая кожа",
"av": "цӏвакараб (битӏа-бищараб) тӏом"
}
]
},
{
"text": "чвахун бачӏунеб",
"labels": [
"в переносном значении"
],
"examples": [
{
"ru": "гладкая речь",
"av": "чвахун бачӏунеб калам"
}
]
},
{
"examples": [
{
"ru": "с него взятки гладки",
"av": "гьесухъан (гьесдасан) щибниги щвеларо"
}
]
}
]
}
{
"word": "гладко",
"stress": 3,
"forms": [
"гладко"
],
"labels": [
"наречие"
],
"senses": [
{
"text": "цӏвакун; цокӏалго; битӏа-бищун",
"precomment": "ровно",
"examples": [
{
"ru": "выстругать доску гладко",
"av": "хъарщи, сургу бан, цӏвакизабизе, битӏизабизе"
}
]
},
{
"text": "битӏун, битӏа-бишун, лъикӏ, чвахун",
"labels": [
"в переносном значении"
],
"examples": [
{
"ru": "всё идёт гладко",
"av": "кинабго бигьаго унеб буго"
},
{
"ru": "он говорит гладко",
"av": "гьев цӏакъ бигьаго кӏалъала (чвахун бачӏуна)"
}
]
}
]
}
{
"word": "гладкоствольный",
"stress": 10,
"stem": "ГЛАДКОСТВОЛЬН",
"forms": [
"гладкоствольный",
"гладкоствольная",
"гладкоствольное"
],
"senses": [
{
"text": "жаниса хӏара цӏвакараб; жаниб бурав бахъичӏеб хӏараялъул",
"examples": [
{
"ru": "гладкоствольное ружьё",
"av": "жаниса хӏара цӏвакараб (бурав бахъичӏеб) туманкӏ"
}
]
}
]
}
{
"word": "гладкость",
"stress": 3,
"forms": [
"гладкость"
],
"labels": [
"женский род"
],
"senses": [
{
"text": "цӏваки; битӏа-бищи; цокӏаллъи",
"examples": [
{
"ru": "гладкость стиля",
"av": "стилалъул цокӏаллъи"
}
]
}
]
}
{
"word": "гладь",
"homonym": 1,
"forms": [
"гладь"
],
"labels": [
"женский род"
],
"senses": [
{
"text": "лъел битӏараб гьумер",
"precomment": "водная поверхность",
"examples": [
{
"ru": "морская гладь",
"av": "ралъдал битӏараб гьумер"
}
]
},
{
"examples": [
{
"ru": "тишь да гладь",
"av": "парахатаб, ургъел гьечӏеб гӏумру"
}
]
}
]
}
{
"word": "гладь",
"homonym": 2,
"forms": [
"гладь"
],
"labels": [
"женский род"
],
"senses": [
{
"text": "гъункараб угьин",
"precomment": "вышивка",
"comment": "угьиналъул цо къагӏида",
"examples": [
{
"ru": "вышивать гладью",
"av": "гъункараб угьин гьабизе, гъункун угьинзе"
}
]
}
]
}
{
"word": "глажение",
"stress": 5,
"forms": [
"глажение"
],
"labels": [
"средний род"
],
"senses": [
{
"text": "иту бахъи",
"comment": "чӏвай"
},
{
"text": "лъухьи"
}
]
}
{
"word": "глаз",
"forms": [
"глаз"
],
"labels": [
"мужской род"
],
"senses": [
{
"text": "бер",
"examples": [
{
"ru": "голубые глаза",
"av": "канчӏхъахӏилал (цӏикарал) берал"
}
]
},
{
"text": "канлъи, берал",
"precomment": "зрение",
"labels": [
"множественное число"
],
"examples": [
{
"ru": "у него хорошие глаза",
"av": "досул берал лъикӏал руго, досул канлъи бихьи лъикӏаб буго, досда канлъи лъикӏ бихьула"
}
]
},
{
"text": "халкквей, хъаравуллъи, тӏаде балагьи",
"precomment": "надзор",
"examples": [
{
"ru": "тут нужен глаз да глаз",
"av": "гьаниб лъикӏаб халкквей (хъаравуллъи) къваригӏуна"
}
]
},
{
"examples": [
{
"ru": "дурной глаз",
"av": "бербай, берккей"
},
{
"ru": "острый глаз",
"av": "цӏодораб бер"
},
{
"ru": "с глазу на глаз",
"av": "чи гьечӏеб бакӏалда, бадиса бадибе"
},
{
"ru": "глазом не моргнув",
"av": "бер къапи-чӏого, хӏинкъичӏого, сундулго пикру гьабичӏого"
},
{
"ru": "смотреть в оба глаза",
"av": "кӏвар кьун балагьизе, цӏодорго вукӏине"
},
{
"ru": "куда глаза глядят",
"av": "бокьаралъуве, бокьараб рахъалде"
},
{
"ru": "невооружённым глазом",
"av": "гӏадатаб бералъ, щибго къо бихьичӏого"
},
{
"ru": "за глаза",
"av": "нахъасан (гаргадизе)"
},
{
"ru": "сказать в глаза",
"av": "бадибе абизе"
},
{
"ru": "как бельмо на глазу",
"av": "бадив къан вукӏине, квалквал гьабизе, хӏал бачӏинабизе"
}
]
}
]
}
{
"word": "глазастый",
"stress": 5,
"forms": [
"глазастый",
"глазастая",
"глазастое"
],
"labels": [
"разговорное слово"
],
"senses": [
{
"text": "берал чӏахӏияв, берал чӏваркьарав",
"precomment": "большеглазый"
},
{
"text": "берал цӏодорав"
},
{
"text": "бадибе рехулеб",
"precomment": "бросающийся в глаза",
"comment": "канчӏаб, гвангъараб"
}
]
}
{
"word": "глазеть",
"stress": 5,
"forms": [
"глазеть"
],
"labels": [
"несовершенный вид"
],
"senses": [
{
"text": "интерес ккун, лъихъниги сундухъниги балагьизе",
"precomment": "на кого-что",
"labels": [
"разговорное слово"
]
}
]
}
{
"word": "глазник",
"stress": 6,
"forms": [
"глазник"
],
"labels": [
"мужской род",
"разговорное слово"
],
"senses": [
{
"text": "беразул тохтир",
"labels": [
"разговорное слово"
]
}
]
}
{
"word": "глазной",
"stress": 6,
"forms": [
"глазной",
"глазная",
"глазное"
],
"senses": [
{
"text": "беразулаб (берзулаб)",
"examples": [
{
"ru": "глазные болезни",
"av": "беразул унтаби"
},
{
"ru": "глазной врач",
"av": "беразул тохтир"
},
{
"ru": "глазное яблоко",
"av": "берзул горо, (тӏубараб) бер",
"labels": [
"анатомия"
]
}
]
}
]
}
{
"word": "глазок",
"stress": 5,
"forms": [
"глазок"
],
"labels": [
"мужской род",
"множественное число"
],
"senses": [
{
"text": "гьитӏинаб бер",
"comment": "мн. глазки"
},
{
"text": "гургинал тӏанкӏал",
"comment": "хӏанчӏазда, хӏутӏ-хъумуралда; мн. глазки"
},
{
"text": "бекӏ тилъулеб горо",
"comment": "мн. глазки",
"labels": [
"ботаника"
]
},
{
"text": "глазок",
"comment": "рукъалъул нуцӏида балагьизе тараб каратӏ, бер"
}
]
}
{
"word": "глазомер",
"stress": 7,
"forms": [
"глазомер"
],
"labels": [
"мужской род"
],
"senses": [
{
"text": "бералдалъун манзил борцин; гьедин манзил борцине бугеб гьунар",
"examples": [
{
"ru": "хороший глазомер",
"av": "бералдалъун манзил борцине бугеб лъикӏаб гьунар"
}
]
}
]
}
{
"word": "глазунья",
"stress": 5,
"forms": [
"глазунья"
],
"labels": [
"женский род"
],
"senses": [
{
"text": "хайгин",
"precomment": "яичница",
"comment": "хоно жубазабичӏого гьабураб"
}
]
}
{
"word": "глазурь",
"stress": 5,
"forms": [
"глазурь"
],
"labels": [
"женский род"
],
"senses": [
{
"text": "глазурь, сир",
"precomment": "на посуде",
"comment": "цӏвакизе шагӏил цӏарагӏалда тӏаде биччалеб",
"examples": [
{
"ru": "глазурь осыпалась",
"av": "сир тӏаса гъун ана"
}
]
},
{
"text": "гьализабун бакъвалъараб чакаралъул лъим",
"precomment": "сахарный сироп",
"comment": "гьоцӏо, сироп"
}
]
}
{
"word": "гланды",
"stress": 3,
"stem": "ГЛАНД",
"forms": [
"гланды"
],
"labels": [
"множественное число"
],
"senses": [
{
"text": "щокърол гарцӏцӏал",
"comment": "ед. гланда ж.",
"labels": [
"анатомия"
]
}
]
}
{
"word": "гласить",
"stress": 5,
"stem": "ГЛАСИ",
"forms": [
"гласить"
],
"labels": [
"несовершенный вид"
],
"senses": [
{
"text": "бицине, абизе, лъазабизе",
"precomment": "что",
"examples": [
{
"ru": "письмо гласит",
"av": "кагътица бицунеб буго"
},
{
"ru": "закон гласит…",
"av": "законалъ абулеб буго …"
},
{
"ru": "как гласит пословица",
"av": "кициялъ абухъе"
}
]
}
]
}
{
"word": "гласность",
"stress": 3,
"forms": [
"гласность"
],
"labels": [
"женский род"
],
"senses": [
{
"text": "загьирлъи, рагьун бицин, рагьараб букӏин, тӏатараблъун (загьираблъун) букӏин",
"examples": [
{
"ru": "предать гласности",
"av": "загьирлъизабизе"
}
]
}
]
}
{
"word": "гласный",
"stress": 3,
"stem": "ГЛАСН",
"homonym": 1,
"forms": [
"гласный",
"гласная",
"гласное"
],
"labels": [
"мужской род",
"женский род"
],
"senses": [
{
"text": "рагьараб",
"labels": [
"лингвистика"
],
"examples": [
{
"ru": "гласные звуки",
"av": "рагьарал гьаркьал"
}
]
},
{
"text": "рагьараб",
"precomment": "в значении существительного (гласный м, гласная ж)",
"comment": "гьаракь",
"examples": [
{
"ru": "гласные переднего ряда",
"av": "цебесеб кьералъул рагьарал гьаркьал"
}
]
}
]
}
{
"word": "гласный",
"stress": 3,
"homonym": 2,
"forms": [
"гласный",
"гласная",
"гласное"
],
"senses": [
{
"text": "тӏатараб, загьираб, рагьараб",
"examples": [
{
"ru": "гласный суд",
"av": "рагьараб суд"
}
]
}
]
}
{
"word": "глаукома",
"stress": 6,
"forms": [
"глаукома"
],
"labels": [
"медицина",
"женский род"
],
"senses": [
{
"text": "глаукома",
"comment": "беразда жаниб, тӏадецуй цӏикӏкӏун, лъугьунеб унти"
}
]
}
{
"word": "глашатай",
"stress": 5,
"forms": [
"глашатай"
],
"labels": [
"мужской род"
],
"senses": [
{
"text": "гӏакӏа ахӏулев чи, гӏел",
"labels": [
"относящийся к истории",
"исторический термин"
]
},
{
"labels": [
"в переносном значении"
],
"examples": [
{
"ru": "глашатай истины",
"av": "хӏакъикъат лъазабулев чи, хӏакъикъияб (битӏараб) бицине кӏолев чи"
}
]
}
]
}