{
"word": "гора",
"stress": 4,
"forms": [
"гора"
],
"labels": [
"женский род"
],
"senses": [
{
"text": "мегӏер",
"examples": [
{
"ru": "высокие горы",
"av": "рорхатал мугӏрул"
}
]
},
{
"text": "гъуни",
"precomment": "множество",
"comment": "сундулниги",
"labels": [
"в переносном значении"
],
"examples": [
{
"ru": "горы ящиков",
"av": "ящикӏазул гъунал"
}
]
},
{
"text": "гӏемер риккӏад гьечӏо",
"precomment": "не за горами"
},
{
"text": "кӏудияб квана-гъекъей",
"precomment": "пир горой"
},
{
"text": "буцурлъун чӏезе",
"precomment": "стоять горой"
},
{
"text": "мугъзадаса гьир борхана, рекӏее бигьалъи лъугьана",
"precomment": "гора с плеч"
}
]
}
{
"word": "гораздо",
"stress": 4,
"forms": [
"гораздо"
],
"labels": [
"наречие"
],
"senses": [
{
"text": "лъикӏаланго, гӏезегӏанго, дагьабги",
"examples": [
{
"ru": "гораздо лучше",
"av": "гӏезегӏанго (дагьабги) лъикӏ"
},
{
"ru": "там гораздо теплее",
"av": "дова дагьабги хинго буго"
}
]
}
]
}
{
"word": "горб",
"forms": [
"горб"
],
"labels": [
"мужской род"
],
"senses": [
{
"text": "цӏутӏел, гьодил къули, къулараб гьод, гьод",
"precomment": "у человека"
},
{
"text": "кьили",
"precomment": "у верблюда",
"comment": "варанидул"
},
{
"text": "захӏматаб хӏалтӏи гьабизе",
"precomment": "гнуть горб"
},
{
"text": "жиндирго захӏматалъ, живго хӏалтӏун, гьабизе, балагьизе",
"precomment": "своим горбом зарабатывать"
}
]
}
{
"word": "горбатый",
"stress": 5,
"stem": "ГОРБАТ",
"forms": [
"горбатый",
"горбатая",
"горбатое"
],
"senses": [
{
"text": "цӏутӏараб мугъалъул, гьодилъа къуларав"
},
{
"text": "кӏичӏараб, цӏутӏараб",
"precomment": "изогнутый, с горбинкой",
"examples": [
{
"ru": "горбатый нос",
"av": "кӏичӏараб мегӏер"
}
]
},
{
"text": "къуларав (чи), къуларай (гӏадан)",
"precomment": "горбатый м, горбатая ж",
"labels": [
"в значении имени существительного"
]
}
]
}
{
"word": "горбить",
"stress": 5,
"forms": [
"горбить"
],
"labels": [
"несовершенный вид"
],
"senses": [
{
"text": "къулун цӏутӏизабизе, къулизабизе",
"precomment": "что",
"examples": [
{
"ru": "горбить спину",
"av": "мугъ къулизабизе"
}
]
}
]
}
{
"word": "горбиться",
"stress": 5,
"forms": [
"горбиться"
],
"labels": [
"несовершенный вид"
],
"senses": [
{
"text": "мугъ (гьод) къулизе, къулун ине",
"examples": [
{
"ru": "горбиться при ходьбе",
"av": "къулун хьвадизе",
"comment": "хьвадулелъул къулизе, къули рехизе"
}
]
}
]
}
{
"word": "горбоносый",
"stress": 7,
"forms": [
"горбоносый",
"горбоносая",
"горбоносое"
],
"senses": [
{
"text": "мегӏер кӏичӏарав, мегӏеркӏичӏ"
}
]
}
{
"word": "горбун",
"stress": 5,
"forms": [
"горбун"
],
"labels": [
"мужской род"
],
"senses": [
{
"text": "къуларав чи, мугъ (гьод) къуларав (цӏутӏарав) чи"
}
]
}
{
"word": "горбунья",
"stress": 5,
"forms": [
"горбунья"
],
"labels": [
"женский род"
],
"senses": [
{
"text": "къуларай гӏадан, мугъ (гьод) къуларай (цӏутӏарай) гӏадан"
}
]
}
{
"word": "горбушка",
"stress": 5,
"forms": [
"горбушка"
],
"labels": [
"женский род"
],
"senses": [
{
"text": "чадил къотӏараб макъараб рагӏал, чадил макъар"
}
]
}
{
"word": "горбыль",
"stress": 5,
"forms": [
"горбыль"
],
"labels": [
"мужской род"
],
"senses": [
{
"text": "хъалал хъарщи",
"labels": [
"собирательное существительное"
]
}
]
}
{
"word": "горделивый",
"stress": 7,
"stem": "ГОРДЕЛИВ",
"forms": [
"горделивый",
"горделивая",
"горделивое"
],
"senses": [
{
"text": "пахруяб, чӏухӏараб",
"examples": [
{
"ru": "горделивая осанка",
"av": "чӏухӏараб чорхол кквей",
"comment": "черх ккураб куц"
}
]
}
]
}
{
"word": "гордец",
"stress": 5,
"forms": [
"гордец"
],
"labels": [
"мужской род"
],
"senses": [
{
"text": "чӏухӏухъан, гӏамалкӏодо"
}
]
}
{
"word": "гордиться",
"stress": 5,
"forms": [
"гордиться"
],
"labels": [
"несовершенный вид"
],
"senses": [
{
"text": "чӏухӏизе",
"precomment": "кем-чем",
"examples": [
{
"ru": "он гордится своим сыном",
"av": "дов жиндирго васасдаса чӏухӏун вукӏуна"
}
]
},
{
"text": "чӏухӏдаризе"
}
]
}
{
"word": "гордость",
"stress": 2,
"forms": [
"гордость"
],
"labels": [
"женский род"
],
"senses": [
{
"text": "жиндирго къадру-ас гьаби (цӏуни), чӏухӏи, сий буголъи",
"examples": [
{
"ru": "национальная гордость",
"av": "миллияб чӏухӏи"
}
]
},
{
"text": "чӏухӏи",
"precomment": "чувство удовлетворения",
"examples": [
{
"ru": "гордость победой",
"av": "бергьенлъиялдаса чӏухӏи"
}
]
}
]
}
{
"word": "гордый",
"stress": 2,
"forms": [
"гордый",
"гордая",
"гордое"
],
"senses": [
{
"text": "пахруяв, чӏухӏарав, гӏамал кӏудияв",
"examples": [
{
"ru": "она горда своими достижениями",
"av": "дой чӏухӏарай йиго жиндирго бергьенлъабаздаса"
}
]
}
]
}
{
"word": "гордячка",
"stress": 5,
"forms": [
"гордячка"
],
"labels": [
"женский род"
],
"senses": [
{
"text": "чӏухӏухъан, гӏамалкӏодо",
"comment": "чӏужугӏадан"
}
]
}
{
"word": "горе",
"stress": 2,
"stem": "ГОР",
"forms": [
"горе"
],
"labels": [
"средний род"
],
"senses": [
{
"text": "ургъел, къварилъи, пашманлъи",
"precomment": "печаль",
"examples": [
{
"ru": "заболеть с горя",
"av": "ургъалица унтизе"
},
{
"ru": "поседеть от горя",
"av": "ургъелалъ хъахӏрас баккизе"
},
{
"ru": "причинить кому-либо много горя",
"av": "лъиениги гӏемер къварилъи гьабизе"
}
]
},
{
"text": "талихӏкъин, балагь",
"precomment": "несчастье",
"examples": [
{
"ru": "горе ему!",
"av": "эсул талихӏкъин!"
},
{
"ru": "горе мне!",
"av": "дир талихӏкъин!"
},
{
"ru": "горе мне с тобой!",
"av": "дие дур бугеб балагь!"
},
{
"ru": "на моё горе",
"av": "дие балагьалъе"
},
{
"ru": "случилось большое горе",
"av": "кӏудияб къварилъи ккана"
}
]
},
{
"precomment": "с горем пополам",
"text": "хӏалицаго, хӏала-малалъ, хӏалималица"
},
{
"precomment": "ему и горя мало",
"text": "досие сундулниги ургъел гьечӏо"
}
]
}
{
"word": "горевать",
"stress": 6,
"forms": [
"горевать"
],
"labels": [
"несовершенный вид"
],
"senses": [
{
"text": "ургъалилъе (къварилъиялде) ккезе, къварилъизе",
"precomment": "о ком-чем",
"examples": [
{
"ru": "не горюй!",
"av": "къварилъуге! ургъел гьабуге!"
}
]
}
]
}
{
"word": "горелка",
"stress": 4,
"forms": [
"горелка"
],
"labels": [
"женский род"
],
"senses": [
{
"text": "горелка",
"examples": [
{
"ru": "горелка газовой плиты",
"av": "газалъул плитаялъул горелка"
}
]
}
]
}
{
"word": "горелый",
"stress": 4,
"stem": "ГОРЕЛ",
"forms": [
"горелый",
"горелая",
"горелое"
],
"senses": [
{
"text": "къвагъараб, къвагъизе бахъараб, бухӏараб, бухӏизе бахъараб, бухӏ-бухӏараб",
"examples": [
{
"ru": "горелые доски",
"av": "рухӏарал хъарщал"
}
]
},
{
"text": "къвагъараб (бухӏараб) жо",
"labels": [
"в значении имени существительного"
],
"examples": [
{
"ru": "пахнет горелым",
"av": "бухӏараб (къвагъараб) жоялъул махӏ буго"
}
]
}
]
}
{
"word": "горемыка",
"stress": 6,
"forms": [
"горемыка"
],
"labels": [
"мужской род",
"женский род",
"разговорное слово"
],
"senses": [
{
"text": "талихӏкъос, гъарин, пакъир",
"labels": [
"разговорное слово"
]
}
]
}
{
"word": "горемычный",
"stress": 6,
"forms": [
"горемычный",
"горемычная",
"горемычное"
],
"labels": [
"разговорное слово"
],
"senses": [
{
"text": "талихӏ къосарав, гъаримав, пакъирав",
"labels": [
"разговорное слово"
]
}
]
}
{
"word": "горение",
"stress": 4,
"forms": [
"горение"
],
"labels": [
"средний род"
],
"senses": [
{
"text": "цӏа рекӏин, цӏаккей, цӏеца бухӏи",
"precomment": "по глаголу гореть"
},
{
"text": "хӏасраталъ вухӏи",
"labels": [
"в переносном значении"
]
}
]
}
{
"word": "горестный",
"stress": 2,
"stem": "ГОРЕСТН",
"forms": [
"горестный",
"горестная",
"горестное"
],
"senses": [
{
"text": "ургъалилаб, пашманаб, пашманлъиялъулаб, ракӏ гурхӏизесеб",
"examples": [
{
"ru": "горестное известие",
"av": "пашманаб хабар"
}
]
}
]
}
{
"word": "горесть",
"stress": 2,
"stem": "ГОРЕСТ",
"forms": [
"горесть"
],
"labels": [
"женский род"
],
"senses": [
{
"text": "ургъел, къварилъи, пашманлъи",
"precomment": "печаль, скорбь"
},
{
"text": "талихӏ къин (къосин, гьечӏолъи), къварилъи, балагь",
"precomment": "несчастье",
"labels": [
"множественное число"
],
"examples": [
{
"ru": "пережить много горестей",
"av": "гӏемер къварилъи хӏехьезе",
"comment": "бихьизе"
}
]
}
]
}
{
"word": "гореть",
"stress": 4,
"stem": "ГОР",
"forms": [
"гореть"
],
"labels": [
"несовершенный вид"
],
"senses": [
{
"text": "рекӏине",
"comment": "цӏа",
"examples": [
{
"ru": "дрова горят",
"av": "цӏулада цӏа рекӏун буго"
}
]
},
{
"text": "рекӏине; гвангъизе, канлъи кьезе",
"precomment": "давать свет",
"examples": [
{
"ru": "все лампы горят",
"av": "киналго чирахъал рекӏун руго"
}
]
},
{
"text": "вухӏизе, вежизе",
"precomment": "быть в жару",
"comment": "цӏа-каналъ",
"examples": [
{
"ru": "у меня жар, у меня горит лицо",
"av": "дида цӏа-кан буго, дир гьумер бухӏулеб буго"
}
]
},
{
"text": "кенчӏезе",
"precomment": "сверкать, блестеть",
"examples": [
{
"ru": "глаза горят от радости",
"av": "вохиялъ берал кенчӏолел руго"
}
]
},
{
"text": "вухӏизе, вежизе",
"precomment": "испытывать сильное чувство",
"examples": [
{
"ru": "гореть желанием занять первое место",
"av": "тӏоцебесеб бакӏ кквезе бугеб гъираялъ вухӏизе"
}
]
},
{
"text": "туризе, цӏаккине",
"precomment": "преть, гнить",
"examples": [
{
"ru": "мокрое сено горит в стогах",
"av": "биччараб хер гӏархъазда турулеб буго"
}
]
},
{
"precomment": "на воре шапка горит",
"text": "цӏогьорасул гӏадалъ цӏа"
},
{
"precomment": "не горит!",
"text": "гӏедегӏизе хӏажат гьечӏо"
},
{
"precomment": "работа горит в его руках",
"text": "дос хӏалтӏуда цӏа рекӏинабула"
},
{
"precomment": "он в огне не горит и в воде не тонет",
"text": "дов цӏеца вухӏуларо, лъеца гъанкъуларо"
}
]
}
{
"word": "горец",
"stress": 2,
"forms": [
"горец"
],
"labels": [
"мужской род"
],
"senses": [
{
"text": "мугӏрузда гӏумру гьабулев чи"
}
]
}
{
"word": "горечь",
"stress": 2,
"forms": [
"горечь"
],
"labels": [
"женский род"
],
"senses": [
{
"text": "кьогӏлъи, кьогӏаб тӏагӏам, кьогӏаб махӏ",
"precomment": "вкус",
"examples": [
{
"ru": "горечь во рту",
"av": "кӏалдиб кьогӏлъи буго"
}
]
},
{
"text": "кьогӏаб жо",
"precomment": "что-либо горькое",
"examples": [
{
"ru": "проглотить какую-то горечь",
"av": "кинабалиго кьогӏаб жо къулчӏизе"
}
]
},
{
"text": "кьогӏлъи",
"precomment": "чего и без дополнения (горькое чувство)",
"examples": [
{
"ru": "горечь одиночества",
"av": "янгъизлъиялъул кьогӏлъи"
},
{
"ru": "горечь воспоминаний",
"av": "ракӏалдещвеязул кьогӏлъи"
},
{
"ru": "сказать с горечью в голосе",
"av": "гьаркьилъ кьогӏлъигун (кьогӏго) абизе"
}
]
}
]
}
{
"word": "горизонт",
"stress": 6,
"forms": [
"горизонт"
],
"labels": [
"мужской род"
],
"senses": [
{
"text": "горизонт",
"comment": "ракьалъулги зобалъулги бихьулеб гӏурхъи",
"examples": [
{
"ru": "солнце скрылось за горизонтом",
"av": "бакъ горизонталда нахъе тӏерхьун ана"
}
]
},
{
"text": "лъай, даража",
"labels": [
"в переносном значении"
],
"examples": [
{
"ru": "человек с широким горизонтом",
"av": "гӏатӏидаб лъаялъул чи"
}
]
},
{
"text": "ресал",
"labels": [
"множественное число",
"в переносном значении"
],
"examples": [
{
"ru": "перед нашей молодёжью открылись широкие горизонты",
"av": "нилъер гӏолохъанаб гӏелалда цере гӏатӏидал ресал руго"
}
]
},
{
"precomment": "появиться на чьем-либо горизонте",
"text": "кинаб-буго-ниги обществоялде, къокъаялде гьоркьове лъугьине (вачӏине)"
},
{
"precomment": "он исчез с нашего горизонта",
"text": "дов нижеда гьоркьоса тӏагӏун ана"
}
]
}
{
"word": "горизонталь",
"stress": 9,
"stem": "ГОРИЗОНТАЛ",
"forms": [
"горизонталь"
],
"labels": [
"женский род"
],
"senses": [
{
"text": "горизонталь",
"comment": "горизонталъул хӏучч",
"examples": [
{
"ru": "по горизонтали",
"av": "горизонталъул хӏуччалдасан"
}
]
}
]
}
{
"word": "горизонтально",
"stress": 9,
"forms": [
"горизонтально"
],
"labels": [
"наречие"
],
"senses": [
{
"text": "горизонталъул хӏуччалда рекъон"
}
]
}
{
"word": "горизонтальный",
"stress": 9,
"stem": "ГОРИЗОНТАЛЬН",
"forms": [
"горизонтальный",
"горизонтальная",
"горизонтальное"
],
"senses": [
{
"text": "горизонталияб",
"comment": "горизонталъул хӏуччалда битӏараб",
"examples": [
{
"ru": "горизонтальная поверхность",
"av": "горизонталияб тӏасияб рахъ"
}
]
}
]
}
{
"word": "горилла",
"stress": 4,
"forms": [
"горилла"
],
"labels": [
"женский род"
],
"senses": [
{
"text": "горилла",
"comment": "гӏадамасда релълъарал маймалаказул цо тайпа",
"labels": [
"зоология"
]
}
]
}
{
"word": "гористый",
"stress": 4,
"stem": "ГОРИСТ",
"forms": [
"гористый",
"гористая",
"гористое"
],
"senses": [
{
"text": "мугӏрул ругеб (гӏемераб), мугӏрулаб",
"examples": [
{
"ru": "гористая местность",
"av": "мугӏрулаб бакӏ"
}
]
}
]
}
{
"word": "горицвет",
"stress": 7,
"forms": [
"горицвет"
],
"labels": [
"мужской род"
],
"senses": [
{
"text": "горицвет",
"comment": "канчӏтӏогьилаб ва багӏараб кьералъул михикӏ тайпаялъул тӏегь"
}
]
}
{
"word": "горка",
"stress": 2,
"forms": [
"горка"
],
"labels": [
"женский род"
],
"senses": [
{
"text": "гьитӏинаб шкаф",
"precomment": "шкафчик",
"comment": "цӏарагӏ лъолеб"
},
{
"text": "горка",
"comment": "тӏадегӏанаб пилотажалъул цо фигура",
"labels": [
"авиация"
]
},
{
"text": "горка",
"comment": "маххул нухазул станциялда вагоназул сортировка гьабизе санагӏатаб гӏодорайги бугеб нухазул система"
}
],
"see_also": [
{
"target": "гора",
"kind": "from",
"comment": "уменьшительное значение",
"comment_lang": "ru"
}
]
}
{
"word": "горкнуть",
"stress": 2,
"forms": [
"горкнуть"
],
"labels": [
"несовершенный вид"
],
"senses": [
{
"text": "кьогӏлъизе",
"examples": [
{
"ru": "масло в тепле горкнет",
"av": "нах хинаб бакӏалда кьогӏлъула"
}
]
}
]
}
{
"word": "горком",
"stress": 5,
"forms": [
"горком"
],
"labels": [
"мужской род"
],
"senses": [
{
"text": "шагьаралъул комитет, горком",
"precomment": "городской комитет"
}
]
}
{
"word": "горланить",
"stress": 5,
"forms": [
"горланить"
],
"labels": [
"несовершенный вид",
"разговорное слово"
],
"senses": [
{
"text": "ахӏун гаргадизе, гӏергӏедун кечӏ ахӏизе, гӏергӏедизе",
"labels": [
"разговорное слово"
]
}
]
}
{
"word": "горластый",
"stress": 5,
"forms": [
"горластый",
"горластая",
"горластое"
],
"labels": [
"разговорное слово"
],
"senses": [
{
"text": "гьаракь кӏудияб",
"comment": "кутакаб",
"labels": [
"разговорное слово"
],
"examples": [
{
"ru": "горластый петух",
"av": "гьаракь кӏудияб хӏелеко"
},
{
"ru": "горластый парень",
"av": "гӏергӏедулев (гьаракь кӏудияв) гӏолилав"
}
]
}
]
}
{
"word": "горлинка",
"stress": 2,
"forms": [
"горлинка",
"горлица"
],
"labels": [
"женский род"
],
"senses": [
{
"text": "рохьимикки, гьерко",
"labels": [
"зоология"
]
}
]
}
{
"word": "горло",
"stress": 2,
"stem": "ГОРЛ",
"forms": [
"горло"
],
"labels": [
"средний род"
],
"senses": [
{
"text": "щекъер",
"examples": [
{
"ru": "полоскать горло",
"av": "щекъер хулизе"
},
{
"ru": "у меня пересохло в горле",
"av": "дир мукъулукъ бакъван буго"
}
]
},
{
"text": "щекъер",
"precomment": "у сосуда",
"examples": [
{
"ru": "горло бутылки",
"av": "шишадул щекъер"
},
{
"ru": "по горло",
"av": "щокъронибе бахун",
"comment": "щун"
},
{
"ru": "у меня работы по горло",
"av": "дир, щокъронибе бахун (цӏакъ гӏемер), хӏалтӏи буго"
},
{
"ru": "быть сытым по горло",
"av": "щокърониве вахун, гӏорцӏун вукӏине"
},
{
"ru": "взять кого-либо за горло",
"av": "лъилниги щекъер кквезе"
},
{
"ru": "у меня слова застряли в горле",
"av": "дир рагӏаби щокъронир къан хутӏана"
}
]
}
]
}
{
"word": "горловик",
"stress": 7,
"forms": [
"горловик"
],
"labels": [
"мужской род",
"разговорное слово"
],
"senses": [
{
"text": "щекъер-мукъулукъалъул тохтир",
"labels": [
"разговорное слово"
]
}
]
}
{
"word": "горловина",
"stress": 7,
"forms": [
"горловина"
],
"labels": [
"женский род"
],
"senses": [
{
"text": "гъваридаб, къварилъун унеб каратӏ, кӏалтӏу",
"examples": [
{
"ru": "горловина вулкана",
"av": "вулканалъул кӏалтӏу"
}
]
}
]
}
{
"word": "горловой",
"stress": 7,
"forms": [
"горловой",
"горловая",
"горловое"
],
"senses": [
{
"text": "щокърол, щекъералъул(аб), щекъералда хурхараб",
"examples": [
{
"ru": "горловое кровотечение",
"av": "шокъросан би чвахи"
}
]
}
]
}
{
"word": "горлышко",
"stress": 2,
"forms": [
"горлышко"
],
"labels": [
"средний род"
],
"senses": [
{
"examples": [
{
"ru": "горлышко бутылки",
"av": "шишадул кӏал"
}
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "горло",
"kind": "see"
}
]
}
{
"word": "гормон",
"stress": 5,
"forms": [
"гормон"
],
"labels": [
"мужской род"
],
"senses": [
{
"text": "гормон",
"comment": "жанисел секрециялъулал железабаз бидулъе биччалеб ва жинца лугбузул хӏалтӏи кутаклъизабулеб жо",
"labels": [
"физиология"
]
}
]
}
{
"word": "горн",
"homonym": 1,
"forms": [
"горн"
],
"labels": [
"мужской род"
],
"senses": [
{
"text": "къебелъул гъасито",
"labels": [
"техника"
]
},
{
"text": "горн",
"precomment": "нижняя часть доменной печи",
"comment": "махх-чаран биунеб печалъул гъоркьияб бутӏа"
}
]
}
{
"word": "горн",
"homonym": 2,
"forms": [
"горн"
],
"labels": [
"мужской род"
],
"senses": [
{
"text": "накъира",
"precomment": "сигнальный"
}
]
}
{
"word": "горнист",
"stress": 5,
"forms": [
"горнист"
],
"labels": [
"мужской род"
],
"senses": [
{
"text": "накъирачи"
}
]
}
{
"word": "горница",
"stress": 2,
"forms": [
"горница"
],
"labels": [
"женский род"
],
"senses": [
{
"text": "къачӏараб рукъ",
"labels": [
"устаревшее слово"
]
}
]
}
{
"word": "горничная",
"stress": 2,
"forms": [
"горничная"
],
"labels": [
"женский род"
],
"senses": [
{
"text": "горничная",
"comment": "рукъ бакӏарулей, богорукъа-лъул хӏалтӏи гьабулей гӏадан"
}
]
}
{
"word": "горнодобывающий",
"stress": 11,
"stem": "ГОРНОДОБЫВАЮЩ",
"forms": [
"горнодобывающий",
"горнодобывающая",
"горнодобывающее"
],
"senses": [
{
"text": "ракьулъа магӏданал рахъулеб",
"examples": [
{
"ru": "горнодобывающая промышленность",
"av": "ракьулъа магӏданал рахъулеб промышленность"
}
]
}
]
}
{
"word": "горнозаводский",
"stress": 9,
"forms": [
"горнозаводский",
"горнозаводская",
"горнозаводское"
],
"senses": [
{
"text": "ракьулъа магӏданал рахъиялъул(аб)",
"examples": [
{
"ru": "горнозаводский район",
"av": "ракьулъа магӏданал рахъулеб район",
"comment": "бакӏ"
}
]
}
]
}
{
"word": "горнолыжник",
"stress": 7,
"forms": [
"горнолыжник"
],
"labels": [
"мужской род"
],
"senses": [
{
"text": "горнолыжник",
"comment": "мугӏрузул шартӏазда лыжабазул спорталда тӏад чӏарав чи",
"labels": [
"спортивный термин"
]
}
]
}
{
"word": "горнолыжница",
"stress": 7,
"forms": [
"горнолыжница"
],
"labels": [
"женский род"
],
"senses": [
{
"text": "горнолыжница",
"comment": "мугӏрузул шартӏазда лыжабазул спорталда тӏад чӏарай гӏадан",
"labels": [
"спортивный термин"
]
}
]
}
{
"word": "горнолыжный",
"stress": 7,
"stem": "ГОРНОЛЫЖН",
"forms": [
"горнолыжный",
"горнолыжная",
"горнолыжное"
],
"senses": [
{
"text": "горнолыжный",
"comment": "мугӏрузул шартӏазда лыжабазул спорталда хурхараб",
"labels": [
"спортивный термин"
],
"examples": [
{
"ru": "горнолыжная станция",
"av": "горнолыжная станция"
}
]
}
]
}
{
"word": "горнопромышленный",
"forms": [
"горнопромышленный",
"горнопромышленная",
"горнопромышленное"
],
"senses": [
{
"examples": [
{
"ru": "горнопромышленный район",
"av": "магӏдан бахъулеб промышленносталъул район"
}
]
}
]
}
{
"word": "горнопроходческий",
"stress": 10,
"stem": "ГОРНОПРОХОДЧЕСК",
"forms": [
"горнопроходческий",
"горнопроходческая",
"горнопроходческое"
],
"senses": [
{
"examples": [
{
"ru": "горнопроходческие работы",
"av": "бухъун магӏдан бахъиялъулал хӏалтӏаби"
}
]
}
]
}
{
"word": "горнорабочий",
"stress": 9,
"forms": [
"горнорабочий"
],
"labels": [
"мужской род"
],
"senses": [
{
"text": "магӏдан бахъулев хӏалтӏухъан"
}
]
}
{
"word": "горнорудный",
"stress": 7,
"stem": "ГОРНОРУДН",
"forms": [
"горнорудный",
"горнорудная",
"горнорудное"
],
"senses": [
{
"text": "магӏдан бахъиялъул (бахъулеб)",
"examples": [
{
"ru": "горнорудная промышленность",
"av": "магӏдан бахъулеб промышленность"
}
]
}
]
}
{
"word": "горностаевый",
"stress": 8,
"forms": [
"горностаевый",
"горностаевая",
"горностаевое"
],
"senses": [
{
"text": "горностаялъул, горностаялъул цӏакил",
"examples": [
{
"ru": "горностаевый мех",
"av": "горностаялъул цӏоко"
}
]
}
]
}
{
"word": "горностай",
"stress": 8,
"forms": [
"горностай"
],
"labels": [
"мужской род"
],
"senses": [
{
"text": "горностай",
"comment": "цӏоко багьаяб гӏондокь гӏадаб гьитӏинаб хӏайван"
}
]
}
{
"word": "горный",
"stress": 2,
"stem": "ГОРН",
"forms": [
"горный",
"горная",
"горное"
],
"senses": [
{
"text": "мугӏрул, мугӏрузул",
"examples": [
{
"ru": "горный перевал",
"av": "мугӏрул габурлъи"
},
{
"ru": "горная вершина",
"av": "мугӏрул тӏогь",
"comment": "бетӏер, борхалъи"
},
{
"ru": "горная страна",
"av": "мугӏрузул улка"
}
]
},
{
"text": "магӏданияб, ракьулъа бахъулеб",
"precomment": "добываемый из недр земли"
},
{
"text": "магӏданал рахъиялъул(аб)",
"precomment": "относящийся к разработке земных недр",
"examples": [
{
"ru": "горная промышленность",
"av": "магӏданияб (магӏданал рахъиялъул) промышленность"
}
]
},
{
"precomment": "горная болезнь",
"text": "борхалъиялъул унти (кӏудияб борхалъиялде рахунелъул лъугьунеб бетӏер сверизе ва лагӏизе гьабулеб унти)"
},
{
"precomment": "горный хрусталь",
"text": "мугӏрул хрусталь"
}
]
}
{
"word": "горняк",
"stress": 5,
"forms": [
"горняк"
],
"labels": [
"мужской род",
"разговорное слово"
],
"senses": [
{
"text": "магӏданал рахъулеб бакӏалъул хӏалтӏухъан",
"comment": "горнорабочий",
"labels": [
"разговорное слово"
]
}
]
}
{
"word": "город",
"stress": 2,
"forms": [
"город"
],
"labels": [
"мужской род"
],
"senses": [
{
"text": "шагьар",
"examples": [
{
"ru": "главный город",
"av": "бетӏераб шагьар"
},
{
"ru": "провинциальный город",
"av": "провинциялъулаб шагьар",
"labels": [
"устаревшее слово"
]
},
{
"ru": "город Москва",
"av": "Москва шагьар"
},
{
"ru": "жить за городом",
"av": "шагьар тун къватӏибехун (шагьаралда аскӏоб) гӏумру гьабизе"
},
{
"ru": "за городом",
"av": "шагьаралдаса къватӏибехун (шагьаралда аскӏоб)"
},
{
"ru": "город и деревня",
"av": "шагьарги росуги"
},
{
"ru": "город-герой",
"av": "бахӏарчияб шагьар"
}
]
}
]
}
{
"word": "городить",
"stress": 6,
"forms": [
"городить"
],
"labels": [
"несовершенный вид"
],
"senses": [
{
"text": "сверун къазе, сверун галан (къед, чали) гьабизе",
"precomment": "что"
},
{
"precomment": "не стоит огород городить",
"text": "квалквадун (гӏададисеб иш гьабун) лъикӏ гуро"
},
{
"precomment": "что за чепуху ты городишь?",
"text": "дуца бицунеб чӏана щиб?"
}
]
}
{
"word": "городище",
"stress": 6,
"forms": [
"городище"
],
"labels": [
"средний род"
],
"senses": [
{
"text": "некӏо шагьар букӏараб бакӏ",
"labels": [
"археология"
]
}
]
}
{
"word": "городки",
"stress": 7,
"forms": [
"городки"
],
"labels": [
"множественное число"
],
"senses": [
{
"text": "городки",
"precomment": "игра",
"comment": "спорталъул хӏаязул цояб"
}
]
}
{
"word": "городничий",
"stress": 7,
"forms": [
"городничий"
],
"labels": [
"мужской род"
],
"senses": [
{
"text": "городничий",
"comment": "Россиялда ХӀХ векалъул бащалъиялде щвезегӏан уездалъулаб шагьаралда полициялъул бетӏер",
"labels": [
"относящийся к истории",
"исторический термин"
]
}
]
}
{
"word": "городовой",
"stress": 8,
"forms": [
"городовой"
],
"labels": [
"мужской род"
],
"senses": [
{
"text": "городовой",
"comment": "пачаясул Россиялда шагьаралъул полициялъул гъоркьияб чин"
}
]
}
{
"word": "городок",
"stress": 6,
"forms": [
"городок"
],
"labels": [
"мужской род"
],
"senses": [
{
"text": "гьитӏинаб шагьар"
},
{
"examples": [
{
"ru": "студенческий городок",
"av": "студентазул городок"
},
{
"ru": "спортивный городок",
"av": "спорталъул(аб) городок"
}
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "город",
"kind": "from",
"comment": "уменьшительное значение",
"comment_lang": "ru"
}
]
}
{
"word": "городской",
"stress": 8,
"forms": [
"городской",
"городская",
"городское"
],
"senses": [
{
"text": "шагьаралъул(аб)",
"examples": [
{
"ru": "городской сад",
"av": "шагьаралъул ах"
},
{
"ru": "городской комитет",
"av": "шагьаралъул комитет"
}
]
}
]
}
{
"word": "горожанин",
"stress": 6,
"forms": [
"горожанин"
],
"labels": [
"мужской род"
],
"senses": [
{
"text": "шагьаралъул чи, шагьаралда гӏурав (гӏумру гьабулев) чи"
}
]
}
{
"word": "горожанка",
"stress": 6,
"forms": [
"горожанка"
],
"labels": [
"женский род"
],
"senses": [
{
"text": "шагьаралда гӏумру гьабулей чӏужугӏадан, шагьаралъул гӏадан"
}
]
}
{
"word": "гороскоп",
"stress": 7,
"forms": [
"гороскоп"
],
"labels": [
"мужской род"
],
"senses": [
{
"text": "гороскоп",
"comment": "астрологиялда: цӏвабзазухъ балагьун, лъилниги букӏинесеб къисмат бицине хӏалтӏизабулеб мистикияб таблица"
}
]
}
{
"word": "горох",
"stress": 4,
"forms": [
"горох"
],
"labels": [
"мужской род"
],
"senses": [
{
"text": "хилъало",
"comment": "нухуд",
"examples": [
{
"ru": "лущёный горох",
"av": "чӏучӏараб хилъало"
},
{
"ru": "как об стенку горох",
"av": "кигӏан дагьабги асар гьабуларо"
},
{
"ru": "при царе Горохе",
"av": "Нухӏил заманаялъ",
"comment": "цӏакъ цебегӏанго"
}
]
}
]
}
{
"word": "гороховый",
"stress": 4,
"stem": "ГОРОХОВ",
"forms": [
"гороховый",
"гороховая",
"гороховое"
],
"senses": [
{
"text": "хилъалодул",
"examples": [
{
"ru": "гороховый суп",
"av": "хилъалодул чурпа"
},
{
"ru": "гороховый цвет",
"av": "хилъалодул кьер"
},
{
"ru": "чучело гороховое",
"av": "чӏовогояв чи, лъай-гӏакълу гьечӏев чи, чи гурев чи"
}
]
}
]
}
{
"word": "горошек",
"stress": 4,
"forms": [
"горошек"
],
"labels": [
"мужской род"
],
"senses": [
{
"text": "тӏанкӏ",
"precomment": "крапинки на ткани",
"comment": "ххамида",
"examples": [
{
"ru": "ситец в горошек",
"av": "тӏанкӏал ругеб (тӏанкӏ бугеб) чит"
},
{
"ru": "зелёный горошек",
"av": "гӏурччинаб хилъало"
}
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "горох",
"kind": "from",
"comment": "уменьшительное значение",
"comment_lang": "ru"
}
]
}
{
"word": "горошина",
"stress": 4,
"stem": "ГОРОШИН",
"forms": [
"горошина"
],
"labels": [
"женский род"
],
"senses": [
{
"text": "хилъалодул мугь",
"examples": [
{
"ru": "с горошину",
"av": "хилъалодул мугьгӏанасеб"
}
]
}
]
}
{
"word": "горсточка",
"stress": 2,
"forms": [
"горсточка"
],
"labels": [
"женский род"
],
"see_also": [
{
"target": "горсть",
"kind": "from",
"comment": "уменьшительное значение",
"comment_lang": "ru"
}
]
}
{
"word": "горсть",
"forms": [
"горсть"
],
"labels": [
"женский род"
],
"senses": [
{
"text": "хъат",
"precomment": "руки",
"examples": [
{
"ru": "держать руку горстью",
"av": "гъуд гӏадин хъат кквезе"
}
]
},
{
"text": "хъат цӏун",
"precomment": "количество",
"examples": [
{
"ru": "горсть соли",
"av": "цӏамул хъат, хъат цӏун цӏам"
},
{
"ru": "горсть храбрецов",
"av": "цӏакъ дагьал бахӏарзал, бахӏарзазул гьитӏинаб къокъа"
}
]
}
]
}
{
"word": "гортанный",
"stress": 5,
"stem": "ГОРТАНН",
"forms": [
"гортанный",
"гортанная",
"гортанное"
],
"senses": [
{
"text": "мукъулукъил",
"labels": [
"анатомия"
]
},
{
"text": "мукъулукъилаб, мукъулукъидасан бахъулеб",
"labels": [
"лингвистика"
],
"examples": [
{
"ru": "гортанные звуки",
"av": "мукъулукъилал, мукъулукъидасан рахъулел гьаркьал"
}
]
}
]
}
{
"word": "гортань",
"stress": 5,
"forms": [
"гортань"
],
"labels": [
"женский род"
],
"senses": [
{
"text": "мукъулукъ",
"labels": [
"анатомия"
]
}
]
}
{
"word": "горчить",
"stress": 5,
"stem": "ГОРЧИ",
"forms": [
"горчить"
],
"labels": [
"несовершенный вид"
],
"senses": [
{
"text": "кьогӏлъизе, кьогӏккараб тату букӏине",
"examples": [
{
"ru": "мука горчит",
"av": "ханжуялъул кьогӏлъи буго, ханжу кьогӏлъун буго"
}
]
}
]
}
{
"word": "горчица",
"stress": 5,
"forms": [
"горчица"
],
"labels": [
"женский род"
],
"senses": [
{
"text": "горчица"
}
]
}
{
"word": "горчичник",
"stress": 5,
"forms": [
"горчичник"
],
"labels": [
"мужской род"
],
"senses": [
{
"text": "горчичник",
"examples": [
{
"ru": "поставить горчичники",
"av": "горчичникал лъезе"
}
]
}
]
}
{
"word": "горчичница",
"stress": 5,
"forms": [
"горчичница"
],
"labels": [
"женский род"
],
"senses": [
{
"text": "горчичница, горчица чӏвалеб жо"
}
]
}
{
"word": "горчичный",
"stress": 5,
"stem": "ГОРЧИЧН",
"forms": [
"горчичный",
"горчичная",
"горчичное"
],
"senses": [
{
"text": "горчицаялъул(аб)",
"examples": [
{
"ru": "горчичное масло",
"av": "горчицаялъул нах"
},
{
"ru": "горчичный газ",
"av": "горчицаялъул газ"
}
]
}
]
}
{
"word": "горшечник",
"forms": [
"горшечник"
],
"labels": [
"мужской род"
],
"senses": [
{
"text": "щагӏихъан, щагӏил цӏарагӏ гьабулев чи"
}
]
}
{
"word": "горшечный",
"stress": 5,
"stem": "ГОРШЕЧН",
"forms": [
"горшечный",
"горшечная",
"горшечное"
],
"senses": [
{
"text": "щагӏил цӏарагӏалъул",
"examples": [
{
"ru": "горшечное производство",
"av": "щагӏил цӏарагӏ гьаби"
}
]
}
]
}
{
"word": "горшок",
"stress": 5,
"forms": [
"горшок"
],
"labels": [
"мужской род"
],
"senses": [
{
"text": "горшок; щагӏил хъаба"
}
]
}
{
"word": "горький",
"stress": 2,
"stem": "ГОРЬК",
"forms": [
"горький",
"горькая",
"горькое"
],
"senses": [
{
"text": "кьогӏаб",
"labels": [
"в прямом и переносном значении"
],
"examples": [
{
"ru": "горькое лекарство",
"av": "кьогӏаб дару"
},
{
"ru": "горький опыт",
"av": "кьогӏаб хӏалбихьи"
},
{
"ru": "горькие слёзы",
"av": "кьогӏаб (бухӏараб) магӏу"
},
{
"ru": "горькая участь",
"av": "кьогӏаб къисмат"
},
{
"ru": "горькая соль",
"av": "кьогӏаб цӏам",
"comment": "чехь лъама гьабулеб дару, сернокислый магний"
},
{
"ru": "горький пьяница",
"av": "квер хьвагӏун тарав гьекъолдухъан"
},
{
"ru": "горе горькое",
"av": "кьогӏаб къварилъи (балагь, пашманлъи, ургъел)"
}
]
},
{
"text": "гӏаракъи",
"precomment": "водка",
"labels": [
"в значении имени существительного"
]
}
]
}
{
"word": "горько",
"stress": 2,
"forms": [
"горько"
],
"labels": [
"наречие"
],
"senses": [
{
"text": "кьогӏ"
},
{
"text": "кьогӏ буго, захӏматго буго",
"labels": [
"в значении сказуемого"
],
"examples": [
{
"ru": "у меня горько во рту",
"av": "дир кӏалдиб кьогӏго буго, дир кӏал кьогӏлъун буго"
},
{
"ru": "у него на душе горько",
"av": "досул рекӏелъ ургъел (пашманлъи, къварилъи) буго"
}
]
}
]
}
{
"word": "горючий",
"stress": 4,
"stem": "ГОРЮЧ",
"homonym": 1,
"forms": [
"горючий",
"горючая",
"горючее"
],
"senses": [
{
"text": "пархун цӏа рекӏунеб",
"examples": [
{
"ru": "горючий газ",
"av": "цӏа рекӏунеб газ"
}
]
},
{
"text": "пархун цӏа рекӏунеб материал",
"precomment": "горючее",
"comment": "бензин, нарт ва ц.",
"labels": [
"в значении имени существительного"
]
}
]
}
{
"word": "горючий",
"stress": 4,
"stem": "ГОРЮЧ",
"homonym": 2,
"forms": [
"горючий",
"горючая",
"горючее"
],
"senses": [
{
"labels": [
"разговорное слово"
],
"examples": [
{
"ru": "плакать горючими слезами",
"av": "бухӏараб магӏу тӏун, гӏодизе"
}
]
}
]
}
{
"word": "горянка",
"stress": 4,
"forms": [
"горянка"
],
"labels": [
"женский род"
],
"senses": [
{
"text": "магӏарулай"
}
]
}
{
"word": "горячий",
"stress": 4,
"stem": "ГОРЯЧ",
"forms": [
"горячий",
"горячая",
"горячее"
],
"senses": [
{
"text": "бухӏараб, багӏарараб, боркьараб",
"examples": [
{
"ru": "горячая вода",
"av": "бухӏараб лъим"
}
]
},
{
"text": "боркьараб, хӏалуцараб, хӏасратаб",
"precomment": "выражающий глубину чувства",
"examples": [
{
"ru": "горячая любовь",
"av": "хӏасратаб (хӏалуцараб, боркьараб) рокьи"
},
{
"ru": "горячее желание",
"av": "кӏудияб гъира"
}
]
},
{
"text": "ццин бахъунев, хехдарулев",
"precomment": "вспыльчивый",
"examples": [
{
"ru": "горячий человек",
"av": "ццин бахъунев, хехдарулев чи"
}
]
},
{
"text": "хӏалуцараб",
"precomment": "напряженный",
"examples": [
{
"ru": "горячая работа",
"av": "хӏалуцараб хӏалтӏи"
},
{
"ru": "по горячим следам",
"av": "цӏияб лъакӏда хадур"
},
{
"ru": "под горячую руку",
"av": "ццим бахъараб мехалъ данде чӏвазе, цеве ватизе, ццидакье кодове щвезе"
}
]
}
]
}
{
"word": "горячить",
"stress": 6,
"forms": [
"горячить"
],
"labels": [
"несовершенный вид"
],
"senses": [
{
"text": "хӏалуцинабизе, гьалаглъизабизе",
"precomment": "кого-что (возбуждать)",
"examples": [
{
"ru": "горячить лошадь",
"av": "чу гьалаглъизабизе"
}
]
}
]
}
{
"word": "горячиться",
"stress": 6,
"forms": [
"горячиться"
],
"labels": [
"несовершенный вид"
],
"senses": [
{
"text": "хехдаризе, ццидахине",
"examples": [
{
"ru": "успокойся, не горячись",
"av": "гӏодове виччай, хехдаруге"
}
]
}
]
}
{
"word": "горячка",
"stress": 4,
"stem": "ГОРЯЧК",
"forms": [
"горячка"
],
"labels": [
"женский род",
"разговорное слово"
],
"senses": [
{
"text": "цӏа-кангун сири",
"precomment": "лихорадка",
"labels": [
"устаревшее слово"
],
"examples": [
{
"ru": "лежать в горячке",
"av": "сириялъ унтизе"
}
]
},
{
"text": "хӏалакин, гӏедегӏахъди, кьалха-риххи",
"precomment": "спешка",
"examples": [
{
"ru": "горячка перед отъездом",
"av": "сапаралда цебесеб кьалха-риххи (гӏедегӏахъди)"
}
]
},
{
"text": "шавкъ (хӏал) бачӏин",
"precomment": "азарт",
"examples": [
{
"ru": "биржевая горячка",
"av": "биржаялда букӏунеб рихха-хочи"
}
]
},
{
"text": "хехдаризе, гӏедегӏахъдизе",
"precomment": "пороть горячку"
}
]
}
{
"word": "горячность",
"stress": 4,
"forms": [
"горячность"
],
"labels": [
"женский род"
],
"senses": [
{
"text": "хехдари, гӏедегӏахъди, хехго ццин бахъин",
"precomment": "вспыльчивость"
}
]
}
{
"word": "горячо",
"stress": 6,
"homonym": 1,
"forms": [
"горячо"
],
"labels": [
"наречие"
],
"senses": [
{
"text": "цӏакъ кутакалда",
"precomment": "пылко",
"examples": [
{
"ru": "я горячо тебе сочувствую",
"av": "дун дуда кутакалда гурхӏула, дир дуда цӏакъ ракӏ унтула"
},
{
"ru": "горячо любить",
"av": "кутакалда вокьизе"
}
]
},
{
"text": "бухӏун (багӏарун, боркьун) буго",
"labels": [
"в значении сказуемого",
"безличное предложение"
],
"examples": [
{
"ru": "рукам горячо",
"av": "кверал рухӏулел (рухӏизарулел) руго"
}
]
}
]
}