{
"word": "раб",
"forms": [
"раб"
],
"labels": [
"мужской род"
],
"senses": [
{
"text": "лагъ",
"labels": [
"в разных значениях"
],
"examples": [
{
"ru": "рабы капитала",
"av": "капиталалъул лагъзал"
},
{
"ru": "рабы своих привычек",
"av": "жидерго хасиятазул лагъзал"
}
]
}
]
}
{
"word": "раба",
"stress": 4,
"forms": [
"раба"
],
"labels": [
"женский род"
],
"senses": [
{
"text": "лагъ, лагъай"
}
]
}
{
"word": "рабовладелец",
"stress": 9,
"forms": [
"рабовладелец"
],
"labels": [
"мужской род"
],
"senses": [
{
"text": "лагъзадерил бетӏергьан"
}
]
}
{
"word": "рабовладение",
"stress": 9,
"forms": [
"рабовладение"
],
"labels": [
"средний род"
],
"senses": [
{
"text": "лагълъи хӏалтӏизаби, лагъзадерида бетӏергьанлъи гьаби"
}
]
}
{
"word": "раболепие",
"stress": 6,
"forms": [
"раболепие"
],
"labels": [
"средний род"
],
"senses": [
{
"text": "лагъ гӏадин хӏелхӏеди, къула-ворхун хъулухъ гьаби"
}
]
}
{
"word": "раболепствовать",
"stress": 6,
"forms": [
"раболепствовать"
],
"labels": [
"несовершенный вид"
],
"senses": [
{
"text": "лагъ гӏадин хӏелхӏедизе, къула-ворхун хъулухъ гьабизе"
}
]
}
{
"word": "работа",
"stress": 4,
"stem": "РАБОТ",
"forms": [
"работа"
],
"labels": [
"женский род"
],
"senses": [
{
"text": "хӏалтӏи",
"labels": [
"в разных значениях"
],
"examples": [
{
"ru": "работа двигателя",
"av": "двигателалъул (моторалъул) хӏалтӏи"
},
{
"ru": "работа сердца",
"av": "рекӏел хӏалтӏи"
},
{
"ru": "физическая работа",
"av": "кверзулаб захӏмат"
},
{
"ru": "умственная работа",
"av": "гӏакълияб хӏалтӏи"
},
{
"ru": "домашняя работа",
"av": "рокъоб (гьабулеб) хӏалтӏи"
},
{
"ru": "контрольная работа",
"av": "(халгьабиялъулаб) контролияб хӏалтӏи"
},
{
"ru": "письменная работа",
"av": "хъвавулаб хӏалтӏи"
},
{
"ru": "постоянная работа",
"av": "чӏараб, цо ккураб, хисулареб, даимаб хӏалтӏи"
},
{
"ru": "место работы",
"av": "хӏалтӏулеб бакӏ"
},
{
"ru": "поступить на работу",
"av": "хӏалтӏуде лъугьине"
},
{
"ru": "приступить к работе",
"av": "хӏалтӏуде байбихьизе"
},
{
"ru": "наладить работу",
"av": "хӏалтӏи рекъезабизе"
},
{
"ru": "снять с работы",
"av": "хӏалтӏудаса вахъизе"
},
{
"ru": "раздать всем работу",
"av": "киназего хӏалтӏи (бикьун) кьезе"
},
{
"ru": "тонкая работа",
"av": "махщалида гьабураб, мухӏканаб хӏалтӏи"
},
{
"ru": "оросительные работы",
"av": "лъалъадиялъулал хӏалтӏаби"
},
{
"ru": "полевые работы",
"av": "а) къватӏир (авлахъалда) гьарулел хӏалтӏаби; б) хур-хералъул (хурул) хӏалтӏаби"
},
{
"ru": "уборочные работы",
"av": "бачӏин бакӏариялъул хӏалтӏаби"
},
{
"ru": "земляные работы",
"av": "ракьулал хӏалтӏаби"
},
{
"ru": "принудительные работы",
"av": "хӏалалъ гьаризарулел хӏалтӏаби"
},
{
"ru": "печатные работы",
"av": "басмаялда рахъарал хӏалтӏаби"
},
{
"ru": "выставка работ известного художника",
"av": "машгьурав художникасул хӏалтӏабазул выставка"
},
{
"ru": "уйти с головой в работу",
"av": "хӏалтӏулъ къан вукӏине, кинабго кӏочон тун хӏалтӏуде вуссине"
}
]
}
]
}
{
"word": "работать",
"stress": 4,
"stem": "РАБОТА",
"forms": [
"работать"
],
"labels": [
"несовершенный вид"
],
"senses": [
{
"text": "хӏалтӏизе, гьарудизе",
"labels": [
"в разных значениях"
],
"examples": [
{
"ru": "работать на заводе",
"av": "заводалда хӏалтӏизе"
},
{
"ru": "работать на дому",
"av": "рокъов хӏалтӏизе"
},
{
"ru": "работать со словарем",
"av": "словарьгун хӏалтӏизе"
},
{
"ru": "механизм работает хорошо",
"av": "механизм лъикӏ хӏалтӏулеб буго"
},
{
"ru": "завод работает на угле",
"av": "завод тӏорччода хӏалтӏула",
"comment": "тӏорччоца хӏалтӏизабулеб буго"
},
{
"ru": "телефон не работает",
"av": "телефон хӏалтӏулеб гьечӏо"
},
{
"ru": "он любит работать",
"av": "гьесие хӏалтӏизе бокьула"
},
{
"ru": "сердце отказывается работать",
"av": "рекӏеца хӏалтӏизе инкар гьабулеб буго"
},
{
"ru": "магазин работает с восьми часов",
"av": "тукен сагӏат микьгоялдаса нахъе (микьгоялдасан) хӏалтӏула"
},
{
"ru": "кем он работает?",
"av": "щивлъун дов хӏалтӏулев вугев?"
},
{
"ru": "работать руками",
"av": "квераз хӏалтӏизе"
},
{
"ru": "работать педалью",
"av": "педалалъ хӏалтӏизе"
},
{
"ru": "работать на самого себя",
"av": "жиндиего хӏалтӏизе"
},
{
"ru": "работать на всю семью",
"av": "тӏолабго хъизамалъе гӏоло хӏалтӏизе, тӏолабго хъизамалъул хӏалтӏи гьабизе"
},
{
"ru": "время работает на нас",
"av": "заман нилъее пайдаялъе хӏалтӏулеб буго"
},
{
"ru": "работать над собою",
"av": "жиндаго тӏад хӏалтӏизе, махшел камил гьабизе"
},
{
"ru": "работать головой",
"av": "бетӏер хӏалтӏизабизе"
}
]
}
]
}
{
"word": "работаться",
"stress": 4,
"forms": [
"работаться"
],
"labels": [
"несовершенный вид"
],
"senses": [
{
"labels": [
"безличный глагол"
],
"examples": [
{
"ru": "по утрáм хорошó работается",
"av": "радарадал лъикӏ хӏалтӏизе кӏола"
},
{
"ru": "мне сегóдня работается",
"av": "жакъа дида лъикӏ хӏалтӏизе кӏолеб буго"
}
]
}
]
}
{
"word": "работник",
"stress": 4,
"forms": [
"работник"
],
"labels": [
"мужской род"
],
"senses": [
{
"text": "хӏалтӏухъан, хъулухъчи",
"labels": [
"в разных значениях"
],
"examples": [
{
"ru": "отличный работник",
"av": "цӏакъав хӏалтӏухъан"
},
{
"ru": "научный работник",
"av": "гӏелмияв хӏалтӏухъан"
}
]
},
{
"text": "хӏалтӏун бажарулев чи",
"examples": [
{
"ru": "в семье два работника",
"av": "хъизамалда хӏалтӏун бажарулев кӏиго чи вуго"
}
]
},
{
"text": "цеве тарав чи, цеветел",
"precomment": "батрак",
"labels": [
"устаревшее слово"
]
}
]
}
{
"word": "работница",
"stress": 4,
"forms": [
"работница"
],
"labels": [
"женский род"
],
"senses": [
{
"text": "хӏалтӏухъан (чӏужу), хъулухъчӏужу"
},
{
"text": "рокъой тарай гӏадан (хӏалтӏи гьабизе), цеетел"
}
]
}
{
"word": "работорговля",
"stress": 9,
"forms": [
"работорговля"
],
"labels": [
"женский род"
],
"senses": [
{
"text": "лагъзал рича-хиси, лагъзадерил даран гьаби"
}
]
}
{
"word": "работоспособность",
"stress": 11,
"forms": [
"работоспособность"
],
"labels": [
"женский род"
],
"senses": [
{
"text": "хӏалтӏун бажари, хӏалтӏизе кӏвей"
}
]
}
{
"word": "работоспособный",
"stress": 11,
"forms": [
"работоспособный",
"работоспособная",
"работоспособное"
],
"senses": [
{
"text": "хӏалтӏизе кӏолев"
},
{
"text": "хӏалтӏун бажарулев"
}
]
}
{
"word": "работяга",
"stress": 6,
"forms": [
"работяга"
],
"labels": [
"разговорное слово",
"мужской род",
"женский род"
],
"senses": [
{
"text": "хӏалтӏулев, хӏалтӏи бокьулев чи"
}
]
}
{
"word": "работящий",
"stress": 6,
"forms": [
"работящий",
"работящая",
"работящее"
],
"labels": [
"разговорное слово"
],
"senses": [
{
"text": "лъикӏ (жигаралда) хӏалтӏулев"
}
]
}
{
"word": "рабочий",
"stress": 4,
"stem": "РАБОЧ",
"homonym": 1,
"forms": [
"рабочий"
],
"labels": [
"мужской род"
],
"senses": [
{
"text": "хӏалтӏухъан",
"examples": [
{
"ru": "подсобный рабочий",
"av": "кумекалъе хӏалтӏи гьабулев чи, кумекчи-хӏалтӏухъан"
},
{
"ru": "рабочие и служащие",
"av": "хӏалтӏухъаби ва хъулухъчагӏи"
}
]
}
]
}
{
"word": "рабочий",
"stress": 4,
"stem": "РАБОЧ",
"homonym": 2,
"forms": [
"рабочий",
"рабочая",
"рабочее"
],
"senses": [
{
"text": "хӏалтӏухъабазул(аб)",
"examples": [
{
"ru": "рабочий класс",
"av": "хӏалтӏухъабазул класс"
},
{
"ru": "рабочее движение",
"av": "хӏалтӏухъабазулаб багъа-бачари"
},
{
"ru": "рабочий район",
"av": "хӏалтӏухъабазул (хӏалтӏухъаби рукӏунеб) район"
}
]
},
{
"text": "хӏалтӏул",
"precomment": "предназначенный для работы",
"examples": [
{
"ru": "рабочий день",
"av": "хӏалтӏул къо"
},
{
"ru": "рабочее время",
"av": "хӏалтӏул заман"
},
{
"ru": "рабочий чертеж",
"av": "хӏалтӏулаб чертёж"
},
{
"ru": "рабочее платье",
"av": "хӏалтӏулеб мехалъ ретӏунеб ретӏел"
},
{
"ru": "рабочее место",
"av": "хӏалтӏулеб бакӏ"
}
]
},
{
"text": "пайдаяб хӏалтӏи гьабулеб, хӏалтӏулеб",
"precomment": "производящий полезную работу",
"examples": [
{
"ru": "рабочая лошадь",
"av": "хӏалтӏул чу"
},
{
"ru": "рабочие руки",
"av": "хӏалтӏухъаби"
},
{
"ru": "рабочая сила",
"av": "хӏалтӏулаб къуват, хӏалтӏухъаби"
}
]
}
]
}
{
"word": "рабский",
"stress": 2,
"forms": [
"рабский",
"рабская",
"рабское"
],
"senses": [
{
"text": "лагъасул, лагъасулаб",
"precomment": "тяжелый, непосильный",
"examples": [
{
"ru": "рабский труд",
"av": "захӏматаб хӏалтӏи"
}
]
},
{
"text": "мутӏигӏаб",
"precomment": "покорный",
"examples": [
{
"ru": "рабский характер",
"av": "лагъаб (лагъилаб) гӏамал-хасият"
}
]
}
]
}
{
"word": "рабство",
"stress": 2,
"stem": "РАБСТВ",
"forms": [
"рабство"
],
"labels": [
"средний род"
],
"senses": [
{
"text": "лагълъи",
"precomment": "положение раба",
"examples": [
{
"ru": "освободить от рабства",
"av": "лагълъиялдаса эркен гьавизе"
}
]
},
{
"text": "лагъзадерилаб пачалихъияб гӏуцӏи",
"precomment": "общественный строй"
}
]
}
{
"word": "рабыня",
"stress": 4,
"forms": [
"рабыня"
],
"labels": [
"женский род"
],
"senses": [
{
"text": "лагъай"
}
]
}