{
"word": "род",
"forms": [
"род"
],
"labels": [
"мужской род"
],
"senses": [
{
"text": "тайпа, наслу, тухум, кьибил"
},
{
"text": "род, жинс",
"labels": [
"грамматика"
],
"examples": [
{
"ru": "люди разного рода",
"av": "батӏи-батӏияб тайпаялъул гӏадамал"
},
{
"ru": "мужской род",
"av": "бихьинал"
},
{
"ru": "женский род",
"av": "руччаби"
}
]
},
{
"precomment": "род людской",
"text": "гӏадамал, инсаният"
},
{
"precomment": "от роду",
"text": "вижаралдаса, гьавуралдаса нахъе"
},
{
"precomment": "без роду, без племени",
"text": "тухум-тайпа лъаларев, табулди"
},
{
"precomment": "он родом из Ростова",
"text": "досул вижараб бакӏ Ростов буго"
}
]
}
{
"word": "родий",
"stress": 2,
"forms": [
"родий"
],
"labels": [
"мужской род"
],
"senses": [
{
"text": "родий",
"comment": "химический элемент, металл",
"comment_lang": "ru"
}
]
}
{
"word": "родильница",
"stress": 4,
"forms": [
"родильница"
],
"labels": [
"женский род"
],
"senses": [
{
"text": "лъимер гьабун мех бачӏей гӏадан"
}
]
}
{
"word": "родильный",
"stress": 4,
"forms": [
"родильный",
"родильная",
"родильное"
],
"senses": [
{
"text": "лъимер гьабиялъулаб, лъимер гьабулаго кумекалъе бугеб",
"examples": [
{
"ru": "родильная горячка",
"av": "лъимер гьабун хадуб кколеб захӏматаб унти"
}
]
},
{
"text": "лъимал гьарулеб",
"examples": [
{
"ru": "родильный дом",
"av": "лъимал гьарулеб рукъ"
}
]
}
]
}
{
"word": "родимый",
"stress": 4,
"stem": "РОДИМ",
"forms": [
"родимый",
"родимая",
"родимое"
],
"senses": [
{
"text": "чохьол",
"precomment": "родной",
"comment": "лъимер",
"labels": [
"разговорное слово"
]
},
{
"text": "рекӏел дарман",
"labels": [
"ласкательное"
]
},
{
"text": "хирияб, гӏагараб, рекӏее бокьулеб"
},
{
"precomment": "родинка",
"examples": [
{
"ru": "родимое пятно",
"av": "лъимерлъудасанго тӏомода бугеб тӏанкӏ, цӏинкир"
}
]
}
]
}
{
"word": "родина",
"stress": 2,
"forms": [
"родина"
],
"labels": [
"женский род"
],
"senses": [
{
"text": "ватӏан",
"precomment": "отечество",
"examples": [
{
"ru": "наша родина",
"av": "нилъер ватӏан"
}
]
},
{
"text": "вижараб бакӏ",
"precomment": "место рождения"
}
]
}
{
"word": "родинка",
"stress": 2,
"forms": [
"родинка"
],
"labels": [
"женский род"
],
"senses": [
{
"text": "цӏинкир, черхалда букӏунеб тӏанкӏ"
}
]
}
{
"word": "родители",
"stress": 4,
"forms": [
"родители"
],
"labels": [
"множественное число"
],
"senses": [
{
"text": "эбел-эмен"
}
]
}
{
"word": "родительный",
"stress": 4,
"forms": [
"родительный"
],
"senses": [
{
"labels": [
"грамматика"
],
"examples": [
{
"ru": "родительный падеж",
"av": "хаслъул падеж"
}
]
}
]
}
{
"word": "родительский",
"stress": 4,
"stem": "РОДИТЕЛЬСК",
"forms": [
"родительский",
"родительская",
"родительское"
],
"senses": [
{
"text": "эбел-инсул",
"examples": [
{
"ru": "родительская любовь",
"av": "эбел-инсул рокьи"
},
{
"ru": "родительский дом",
"av": "эбел-инсул мина"
},
{
"ru": "родительский комитет",
"av": "умумузул комитет"
}
]
}
]
}
{
"word": "родить",
"stress": 4,
"stem": "РОДИ",
"forms": [
"родить"
],
"labels": [
"совершенный вид",
"несовершенный вид"
],
"senses": [
{
"text": "гьабизе",
"examples": [
{
"ru": "родить мальчика",
"av": "вас гьавизе"
},
{
"ru": "она родила троих детей",
"av": "долъ лъабго лъимер гьабуна"
}
]
},
{
"text": "бижизе, бачӏин кьезе",
"precomment": "что (давать урожай)",
"examples": [
{
"ru": "та земля хорошо родит",
"av": "гьаб ракьалда жо лъикӏ бижула"
}
]
},
{
"examples": [
{
"ru": "в чем мать родила",
"av": "толохӏоч гьавун, гӏицӏго, эбелалъ гьавухъе"
}
]
}
]
}
{
"word": "родиться",
"stress": 4,
"forms": [
"родиться"
],
"labels": [
"совершенный вид",
"несовершенный вид"
],
"senses": [
{
"text": "гьавизе",
"examples": [
{
"ru": "я родилась в 1934 году",
"av": "дун 1934 абилеб соналъ гьаюна"
},
{
"ru": "у нее родилась дочь",
"av": "гьелъие яс гьаюна"
}
]
},
{
"text": "бижизе, лъугьине",
"precomment": "появиться, возникнуть",
"labels": [
"в переносном значении"
],
"examples": [
{
"ru": "у меня родилась мысль",
"av": "(цо) пикру бижана дир рекӏелъ"
}
]
},
{
"text": "бижизе",
"precomment": "произрасти",
"examples": [
{
"ru": "здесь хорошо родится пшеница",
"av": "гьаниб ролъ лъикӏ бижула"
}
]
}
]
}
{
"word": "родич",
"stress": 2,
"forms": [
"родич"
],
"labels": [
"разговорное слово",
"мужской род"
],
"senses": [
{
"text": "тухумалъул чи, наслу цояв чи, гӏагарав чи"
}
]
}
{
"word": "родник",
"stress": 5,
"forms": [
"родник"
],
"labels": [
"мужской род"
],
"senses": [
{
"text": "ицц"
},
{
"text": "аслу, кьучӏ",
"labels": [
"в переносном значении"
]
}
]
}
{
"word": "родниковый",
"stress": 7,
"stem": "РОДНИКОВ",
"forms": [
"родниковый",
"родниковая",
"родниковое"
],
"senses": [
{
"text": "иццул",
"examples": [
{
"ru": "родниковая вода",
"av": "иццул лъим"
}
]
}
]
}
{
"word": "роднить",
"stress": 5,
"forms": [
"роднить"
],
"labels": [
"несовершенный вид"
],
"senses": [
{
"text": "гӏагарал чагӏилъун гьаризе, гӏагараллъун лъугьинаризе; тухум цояблъун гьабизе",
"precomment": "кого-что, с кем-чем (создавать отношения родства)"
},
{
"text": "гӏагарлъизабизе, лъикӏал гьоркьорлъаби гьаризе",
"precomment": "кого-что, с кем-чем (сближать, устанавливать близкие отношения)"
}
]
}
{
"word": "родниться",
"stress": 5,
"forms": [
"родниться"
],
"labels": [
"несовершенный вид"
],
"senses": [
{
"text": "гӏагараллъун лъугьине",
"precomment": "вступать в отношения родства"
},
{
"text": "гӏагарлъизе, релълъараблъун лъугьине",
"precomment": "сближаться",
"labels": [
"в переносном значении"
]
}
]
}
{
"word": "родничок",
"stress": 7,
"forms": [
"родничок"
],
"labels": [
"мужской род"
],
"senses": [
{
"text": "рагьабакӏ",
"comment": "лъимадул ботӏрода ракьа къачӏеб тамахаб бакӏ",
"labels": [
"анатомия"
]
}
]
}
{
"word": "родной",
"stress": 5,
"forms": [
"родной",
"родная",
"родное"
],
"labels": [
"множественное число"
],
"senses": [
{
"text": "чохьол, тӏул бикьарав",
"examples": [
{
"ru": "родная мать",
"av": "чохьол эбел"
},
{
"ru": "родной брат",
"av": "тӏул бикьарав вац"
}
]
},
{
"text": "гӏагараб; жив вижараб, гьавураб, жанив гӏураб",
"precomment": "свой",
"examples": [
{
"ru": "родная земля",
"av": "гӏагараб улка-ракь"
},
{
"ru": "родной завод",
"av": "гӏагараб (живго хӏалтӏараб) завод"
},
{
"ru": "родной город",
"av": "(живго) вижараб шагьар"
},
{
"ru": "родной край",
"av": "вижараб рахъ, гӏагараб улка"
}
]
},
{
"text": "хирияв",
"precomment": "дорогой, милый – в обращении"
},
{
"text": "гӏагарал чагӏи, гӏагарлъи",
"labels": [
"в значении имени существительного"
],
"examples": [
{
"ru": "у него много родных",
"av": "досул гӏемераб гӏагарлъи буго, гӏемерал гӏагарал чагӏи руго"
}
]
},
{
"examples": [
{
"ru": "родной язык",
"av": "рахьдал мацӏ"
}
]
}
]
}
{
"word": "родня",
"stress": 5,
"forms": [
"родня"
],
"labels": [
"женский род"
],
"senses": [
{
"text": "гӏагарлъи",
"precomment": "родственники",
"labels": [
"собирательное существительное"
]
},
{
"text": "гӏагарав чи, гӏагарлъи-гӏунтӏи бугев чи",
"precomment": "родственник",
"examples": [
{
"ru": "он мне родня",
"av": "дов дие гӏагарав вуго (дов дир гӏагарав чи вуго)"
}
]
}
]
}
{
"word": "родовитый",
"stress": 6,
"forms": [
"родовитый",
"родовитая",
"родовитое"
],
"senses": [
{
"text": "тухум кӏудияв, рагӏи билълъараб тухумалъул"
},
{
"text": "некӏсияб аристократияб наслуялдасан лъугьарав"
}
]
}
{
"word": "родовой",
"stress": 6,
"homonym": 1,
"forms": [
"родовой",
"родовая",
"родовое"
],
"senses": [
{
"text": "тухумияб",
"examples": [
{
"ru": "родовой строй",
"av": "тухумияб гӏуцӏи"
}
]
},
{
"text": "тухумалъулаб, ирсияб, наслуялдаса наслуялде бачӏараб",
"precomment": "наследственный",
"examples": [
{
"ru": "родовое имение",
"av": "умумузулго батараб имение"
}
]
},
{
"text": "тайпаялъулаб",
"labels": [
"биология"
]
},
{
"text": "жинсияб",
"labels": [
"грамматика"
],
"examples": [
{
"ru": "родовое окончание",
"av": "жинсияб ахир, гӏаламат"
}
]
},
{
"text": "гӏагараб, гӏагарлъиялъулаб",
"precomment": "родственный",
"examples": [
{
"ru": "родовые связи",
"av": "гӏагарлъиялъулал бухьенал"
}
]
}
]
}
{
"word": "родовой",
"stress": 6,
"homonym": 2,
"forms": [
"родовой",
"родовая",
"родовое"
],
"senses": [
{
"text": "лъимер гьабиялъул",
"examples": [
{
"ru": "родовые схватки",
"av": "лъимер гьабизе чӏвараб хӏара (лъимадуе хӏара чӏвай)"
}
]
}
]
}
{
"word": "родом",
"stress": 2,
"forms": [
"родом"
],
"labels": [
"наречие"
],
"senses": [
{
"examples": [
{
"ru": "он родом из Москвы",
"av": "дов Москваялдаса вуго"
}
]
}
]
}
{
"word": "родоначальник",
"stress": 8,
"forms": [
"родоначальник"
],
"labels": [
"мужской род"
],
"senses": [
{
"text": "тухумалъул бетӏер, кьолбол бетӏер",
"precomment": "предок"
},
{
"text": "(сундуениги) кьучӏ лъурав чи, кьучӏ тӏамурав чи",
"precomment": "основоположник",
"labels": [
"в переносном значении"
]
}
]
}
{
"word": "родоначальница",
"stress": 8,
"forms": [
"родоначальница"
],
"labels": [
"женский род"
],
"senses": [
{
"text": "тухумалъул бетӏер, кьолбол бетӏер"
},
{
"text": "(сундуениги) кьучӏ лъурай гӏадан, кьучӏ тӏамурай гӏадан"
}
]
}
{
"word": "родословная",
"stress": 7,
"forms": [
"родословная"
],
"labels": [
"женский род"
],
"senses": [
{
"text": "наслуялъул тартибалда гьабураб сияхӏ"
}
]
}
{
"word": "родственник",
"stress": 2,
"forms": [
"родственник"
],
"labels": [
"мужской род"
],
"senses": [
{
"text": "гӏагарав чи",
"examples": [
{
"ru": "родственник со стороны отца",
"av": "инсул гӏагарав чи (инсухъан гӏагарав чи)"
}
]
}
]
}
{
"word": "родственница",
"stress": 2,
"forms": [
"родственница"
],
"labels": [
"женский род"
],
"senses": [
{
"text": "гӏагарай гӏадан, гӏагарай чӏужу"
}
]
}
{
"word": "родственный",
"stress": 2,
"stem": "РОДСТВЕНН",
"forms": [
"родственный",
"родственная",
"родственное"
],
"senses": [
{
"text": "гӏагарлъиялъулаб, гӏагарлъиялъул",
"examples": [
{
"ru": "родственные связи",
"av": "гӏагарлъиялъулал бухьенал"
}
]
},
{
"text": "гӏагарав, цоцадехун гӏагарлъи-гӏунтӏи бугеб",
"precomment": "близкий по происхождению",
"examples": [
{
"ru": "родственные науки",
"av": "цоцазде гӏагарал гӏелмаби"
}
]
}
]
}
{
"word": "родство",
"stress": 7,
"forms": [
"родство"
],
"labels": [
"средний род"
],
"senses": [
{
"text": "гӏагарлъи, гӏагарлъи-гӏунтӏи",
"examples": [
{
"ru": "кровное родство",
"av": "(бидулаб) би цояб гӏагарлъи"
},
{
"ru": "быть в родстве с кем-либо",
"av": "лъилгунниги гӏагарлъи букӏине"
}
]
},
{
"text": "цоцада релълъин",
"precomment": "сходство",
"examples": [
{
"ru": "родство языков",
"av": "мацӏазул цоцада релълъин"
}
]
},
{
"text": "гӏагарал чагӏи",
"precomment": "родственники",
"labels": [
"собирательное существительное",
"разговорное слово"
]
}
]
}
{
"word": "роды",
"stress": 2,
"stem": "РОД",
"forms": [
"роды"
],
"labels": [
"множественное число"
],
"senses": [
{
"text": "лъимер гьаби, къинлъи",
"examples": [
{
"ru": "первые роды",
"av": "тӏоцебесеб лъимер гьаби, къинлъи"
},
{
"ru": "у нее были тяжёлые роды",
"av": "гъолъ цӏакъ захӏматго лъимер гьабуна"
},
{
"ru": "она очень похорошела после родов",
"av": "лъимер гьабуралдаса гъой цӏакъ гьайбатлъана, берцинлъана, лъикӏ лъугьана"
}
]
}
]
}