{
"word": "рука",
"stress": 4,
"forms": [
"рука"
],
"labels": [
"женский род"
],
"senses": [
{
"text": "квер, гъеж",
"precomment": "конечность"
},
{
"text": "рахъ",
"precomment": "сторона",
"examples": [
{
"ru": "по обе руки",
"av": "кӏиябго рахъалъ, квегӏиса-квараниса"
}
]
},
{
"text": "меседил кверал",
"precomment": "с определением",
"comment": "символ труда, качество человека"
},
{
"text": "хатӏ",
"precomment": "почерк",
"examples": [
{
"ru": "я знаю его руку",
"av": "дида досул хатӏ лъала"
}
]
},
{
"text": "хӏалтӏул къуват, хӏалтӏухъаби",
"precomment": "мн. руки (рабочая сила)",
"examples": [
{
"ru": "едоков больше рабочих рук",
"av": "хӏалтӏул квераздаса кваналел (кӏалал) гӏемер руго"
},
{
"ru": "не хватало рабочих рук",
"av": "хӏалтӏухъаби (хӏалтӏул квер) гӏолел рукӏинчӏо"
},
{
"ru": "рука об руку",
"av": "цадахъ, рекъон"
},
{
"ru": "дать по рукам",
"av": "бухӏ-бухӏизабизе, лъикӏ гӏезабизе"
},
{
"ru": "под горячую руку",
"av": "гӏедегӏалихъе"
},
{
"ru": "с его лёгкой руки",
"av": "баракатаб квералдалъун"
},
{
"ru": "руки прочь от ...!",
"av": "кверал... нахъе росе! гьоркьоре лъугьунге!"
},
{
"ru": "у него руки коротки",
"av": "щибниги гьабизе гьесул я къуват гуро, я бажари гуро"
},
{
"ru": "это дело не его рук",
"av": "гьеб иш гьесул (гьес гьабураб) гуро"
},
{
"ru": "как рукой сняло",
"av": "кибе арабали лъачӏого тӏагӏана"
},
{
"ru": "на скорую руку",
"av": "гӏедегӏун, хехго"
},
{
"ru": "нечист на руку",
"av": "квер бацӏцӏадаб гьечӏо"
},
{
"ru": "у меня опустились руки",
"av": "дир хӏал гӏолеб гьечӏо, гъира гьечӏо"
},
{
"ru": "рука не поднимается",
"av": "щибниги гьабизе бокьулеб гьечӏо; ракӏ билълъунаро"
},
{
"ru": "не покладая рук",
"av": "цо лахӏзаталъги чӏечӏого, кверал тӏатӏала лъечӏого"
},
{
"ru": "чужими руками жар загребать",
"av": "хӏалихъатаб куцалъ чияца гьабуралдаса жиндиего пайда боси"
}
]
}
]
}
{
"word": "рукав",
"stress": 4,
"forms": [
"рукав"
],
"labels": [
"мужской род"
],
"senses": [
{
"text": "къвал",
"precomment": "одежды"
},
{
"text": "гӏаркьел",
"precomment": "реки",
"examples": [
{
"ru": "рукав Волги",
"av": "Волгаялъул гӏаркьел"
}
]
},
{
"text": "труба, мащу",
"precomment": "насос",
"examples": [
{
"ru": "работать спустя рукава",
"av": "тӏаса-масаго хӏалтӏизе, кӏвар гьечӏого хӏалтӏизе"
}
]
}
]
}
{
"word": "рукавицы",
"stress": 6,
"stem": "РУКАВИЦ",
"forms": [
"рукавицы",
"рукавица"
],
"labels": [
"женский род",
"единственное число"
],
"senses": [
{
"text": "квердаххелал",
"precomment": "ед. рукавица ж",
"examples": [
{
"ru": "держать в ежовых рукавицах",
"av": "цӏакъго кьварун чӏезаризе (кьвари бихьизабизе), чӏинкъан рахъине риччачӏого чӏезаризе"
}
]
}
]
}
{
"word": "руководитель",
"stress": 8,
"forms": [
"руководитель"
],
"labels": [
"мужской род"
],
"senses": [
{
"text": "нухмалъи гьабулев чи, бетӏер",
"examples": [
{
"ru": "классный руководитель",
"av": "классалъул руководитель"
}
]
}
]
}
{
"word": "руководительница",
"stress": 8,
"forms": [
"руководительница"
],
"labels": [
"женский род"
],
"senses": [
{
"text": "нухмалъи гьабулей гӏадан, бетӏер"
}
]
}
{
"word": "руководить",
"stress": 8,
"forms": [
"руководить"
],
"labels": [
"несовершенный вид"
],
"senses": [
{
"text": "нухмалъи гьабизе, бетӏерлъи гьабизе",
"precomment": "кем-чем"
}
]
}
{
"word": "руководство",
"stress": 6,
"forms": [
"руководство"
],
"labels": [
"средний род"
],
"senses": [
{
"text": "нухмалъи, бетӏерлъи гьаби",
"comment": "по глаголу руководить",
"comment_lang": "ru"
},
{
"text": "бутӏрул, хӏакимзаби, тӏадчагӏи",
"precomment": "руководители",
"labels": [
"собирательное существительное"
]
},
{
"text": "нухмалъи гьабулаго, жиндасан пайда босулеб жо, мугъчӏвай гьабулеб жо",
"comment": "то, чем следует руководствоваться"
},
{
"text": "справочник, учебник",
"precomment": "справочник",
"comment": "щибниги лъазабизе"
}
]
}
{
"word": "руководствоваться",
"stress": 6,
"forms": [
"руководствоваться"
],
"labels": [
"несовершенный вид"
],
"senses": [
{
"text": "гӏамал гьабизе, нухмалъиялъе босизе; кьучӏлъун, мугъ чӏвалеб жолъун кквезе",
"precomment": "чем",
"examples": [
{
"ru": "руководствоваться в работе инструкцией",
"av": "хӏалтӏулъ инструкция кьочӏое босизе, инструкциялда рекъон, хӏалтӏизе"
}
]
}
]
}
{
"word": "руководящий",
"stress": 8,
"stem": "РУКОВОДЯЩ",
"forms": [
"руководящий",
"руководящая",
"руководящее"
],
"senses": [
{
"text": "нухмалъи гьабулеб, бетӏерлъи гьабун нухда рачунеб",
"examples": [
{
"ru": "руководящие кадры",
"av": "нухмалъи гьабулел кадраби"
},
{
"ru": "руководящие указания",
"av": "нухмалъиялъе ругел рихьизариял (малъа-хъваял)"
}
]
}
]
}
{
"word": "рукоделие",
"stress": 6,
"forms": [
"рукоделие"
],
"labels": [
"средний род"
],
"senses": [
{
"text": "кверзул махшел, кверзул местӏерлъи",
"comment": "руччабазул"
},
{
"text": "хьухьун, букъун гьабулеб хӏалтӏи"
}
]
}
{
"word": "рукодельница",
"stress": 6,
"forms": [
"рукодельница"
],
"labels": [
"женский род"
],
"senses": [
{
"text": "кверда махщел бугей гӏадан, кверзул местӏер, букъизе, угьине, хьухьине махщел бугей гӏадан"
}
]
}
{
"word": "рукодельничать",
"stress": 6,
"forms": [
"рукодельничать"
],
"labels": [
"несовершенный вид",
"разговорное слово"
],
"senses": [
{
"text": "кверзул махщел хӏалтӏизабизе",
"labels": [
"разговорное слово"
]
}
]
}
{
"word": "рукомойник",
"stress": 6,
"forms": [
"рукомойник"
],
"labels": [
"мужской род"
],
"senses": [
{
"text": "умывальник",
"comment": "кверал чурулеб жо"
}
]
}
{
"word": "рукопашный",
"stress": 6,
"stem": "РУКОПАШН",
"forms": [
"рукопашный",
"рукопашная",
"рукопашное"
],
"senses": [
{
"examples": [
{
"ru": "рукопашный бой",
"av": "гъорлъ журан, ярагъ гьечӏого гьабулеб рагъ"
}
]
},
{
"text": "рагъ, кьабгӏей",
"precomment": "драка",
"labels": [
"в значении существительного"
],
"examples": [
{
"ru": "рукопашная",
"av": "рагъ, кьабгӏей"
}
]
}
]
}
{
"word": "рукописный",
"stress": 6,
"stem": "РУКОПИСН",
"forms": [
"рукописный",
"рукописная",
"рукописное"
],
"senses": [
{
"text": "квералъ хъвараб",
"precomment": "написанный от руки",
"examples": [
{
"ru": "рукописный отдел музея",
"av": "музеялъул квералъ хъварал жал ругеб отдел"
},
{
"ru": "рукописный текст",
"av": "квералъ хъвараб текст"
},
{
"ru": "старинные рукописные книги",
"av": "цересел (некӏсиял) квералъ хъварал тӏахьал"
}
]
}
]
}
{
"word": "рукопись",
"stress": 2,
"forms": [
"рукопись"
],
"labels": [
"женский род"
],
"senses": [
{
"text": "рукопись, квералъ хъвараб жо"
},
{
"text": "басмаялда бахъичӏеб квералъ хъвараб асар"
}
]
}
{
"word": "рукоплескание",
"stress": 10,
"forms": [
"рукоплескание"
],
"labels": [
"средний род"
],
"senses": [
{
"text": "хъатчӏвай",
"comment": "сундасаниги разилъи бихьизабун"
}
]
}
{
"word": "рукоплескать",
"stress": 10,
"forms": [
"рукоплескать"
],
"labels": [
"несовершенный вид"
],
"senses": [
{
"text": "хъат чӏвазе",
"comment": "сундасаниги разилъи бихьизабизелъун"
}
]
}
{
"word": "рукопожатие",
"stress": 8,
"forms": [
"рукопожатие"
],
"labels": [
"средний род"
],
"senses": [
{
"text": "квер бачин, хъваш-баш гьаби",
"examples": [
{
"ru": "обменяться рукопожатиями",
"av": "цоцазул кверал росизе"
}
]
}
]
}
{
"word": "рукоприкладство",
"stress": 10,
"forms": [
"рукоприкладство"
],
"labels": [
"средний род",
"разговорное слово"
],
"senses": [
{
"text": "жиндирго гъолбасалъ сундуениги нугӏлъи гьаби"
},
{
"text": "кьаби, тунки (квераз), лъидениги квер борхи",
"labels": [
"разговорное слово"
]
}
]
}
{
"word": "рукоятка",
"stress": 5,
"forms": [
"рукоятка",
"рукоять"
],
"labels": [
"женский род"
],
"senses": [
{
"text": "гӏоркь",
"examples": [
{
"ru": "рукоятка плуга",
"av": "кутнал даккан, кутнагӏоркь"
}
]
},
{
"text": "кверкъел"
},
{
"text": "гӏанкӏва",
"comment": "туманкӏул"
},
{
"text": "тӏагъи"
}
]
}