{
"word": "ne",
"homonym": 1,
"forms": [
"ни"
],
"labels": [
"edat"
],
"senses": [
{
"text": "-ги, -ниги, гӏаги, -цин",
"precomment": "olumsuz cümlelerde",
"labels": [
"pekiştirme edatı"
],
"examples": [
{
"tr": "orada hiç kimse yoktu",
"av": "дова цо рухӏцин вукӏинчӏо"
},
{
"tr": "daha fazla söz yok",
"av": "тӏокӏаб цо рагӏиги (абуге)"
},
{
"tr": "bir adım bile ileri yok",
"av": "тӏокӏаб цо галиги цебехун (босуге)"
}
]
},
{
"text": "щив (щий, щиб) вукӏаниги",
"precomment": "olumsuzluk olmadan",
"labels": [
"pekiştirme edatı"
],
"examples": [
{
"tr": "kim olursan ol",
"av": "щив мун вукӏаниги"
},
{
"tr": "her ne olursa olsun, o sakindir",
"av": "кин гьениб букӏаниги, дов гӏодове виччан вуго"
},
{
"tr": "ne pahasına olursa olsun",
"av": "щиб кколеб бугониги, кин бугониги"
}
]
},
{
"text": "я … я",
"labels": [
"bağlaç"
],
"examples": [
{
"tr": "ne lehte ne aleyhte",
"av": "я гьелъие гӏоло гуреб, я гьелда данде гуреб"
},
{
"tr": "ne ileri ne geri",
"av": "я цебе, я нахъе гуреб"
},
{
"tr": "ne biri ne diğeri",
"av": "я гьав гурев, я дов гурев"
},
{
"tr": "ne balık ne et",
"av": "я ччугӏа, я гьан гуреб"
}
]
},
{
"text": "кигӏан дагьабниги, цохӏо",
"precomment": "sakın ha!; asla!",
"examples": [
{
"tr": "kimseye söyleme, sakın ha!",
"av": "цо лъиданиги микъан вахъунге! (щибниги абуге)"
}
]
}
]
}
{
"word": "ne",
"homonym": 2,
"forms": [
"ни"
],
"senses": [
{
"text": "щивниги, щибниги, кинаб букӏаниги, лъилго гуро",
"precomment": "edatlarla birlikte hiç kimse, hiçbiri, hiçbir, hiçbirinin zamirlerinin belirleyici kısmıdır",
"examples": [
{
"tr": "hiçbir şey duymadım",
"av": "дида сундулниги хӏакъалъулъ рагӏичӏо"
},
{
"tr": "hiçbir şeye karışmaz",
"av": "дов сундаго гьоркьове лъугьанаро"
},
{
"tr": "kimseye bağımlı olmamak için",
"av": "лъидаго варавлъун вукӏунгутӏизе"
},
{
"tr": "asla gitmem",
"av": "дун, щиб гьабуниги, инаро"
},
{
"tr": "sakın ona bunu söyleme",
"av": "щиб кканиги, лъазабуге досда гьеб"
}
]
}
]
}
{
"word": "ne",
"homonym": 1,
"forms": [
"что"
],
"labels": [
"zamir"
],
"senses": [
{
"text": "щиб",
"precomment": "soru ve ilgi",
"examples": [
{
"tr": "neyiniz var?",
"av": "щиб дуе лъугьараб?"
},
{
"tr": "bu nedir?",
"av": "гьаб щиб жо?"
},
{
"tr": "ne oldu?",
"av": "щиб лъугьараб?"
},
{
"tr": "ne yaparsan yap ona yaranamazsın",
"av": "щиб гьабуниги, гъов разияв вукӏунаро"
}
]
},
{
"text": "щай",
"precomment": "soru bildiren (neden, niçin)",
"examples": [
{
"tr": "niye bağırıyorsun?",
"av": "щай мун ахӏдолев?"
},
{
"tr": "ne düşünüyorsun?",
"av": "щай мун пикрабазда вугев? щай мун пикрабазде машгъуллъарав?"
}
]
},
{
"text": "щиб",
"precomment": "soru ve ilgi zamiri, konuşma dilinde (ne kadar?)",
"examples": [
{
"tr": "kitap ne değerde",
"av": "щиб (кинаб) багьа бугеб тӏехьалъул?"
},
{
"tr": "ne fayda?",
"av": "пайда щиб?"
}
]
},
{
"precomment": "ilgi zamiri (ki)",
"examples": [
{
"tr": "masanın üstünde duran o kitap",
"av": "доб столалда тӏад бугеб тӏехь"
},
{
"tr": "nehir kenarındaki ev",
"av": "гӏоралда аскӏоб бугеб рукъ"
}
]
},
{
"text": "щибниги",
"precomment": "belgisiz, konuşma dili (herhangi bir şey)",
"examples": [
{
"tr": "bir şey olursa hemen haber ver",
"av": "нагагьлъун щибниги ккани, гьебсагӏатго лъазабе"
}
]
},
{
"text": "щиб",
"precomment": "yüklem anlamında soru",
"examples": [
{
"tr": "ne oluyoruz, başın nasıl?",
"av": "гьа, щиб дур бетӏер?"
},
{
"tr": "hasta nasıl?",
"av": "унтарав кин вугев?"
},
{
"tr": "ya gittiyse?",
"av": "дов ун ватани щиб?"
},
{
"tr": "öyle olsun",
"av": "щибха, букӏа абе",
"comment": "ладно"
},
{
"tr": "pekala, bunu yapacağım",
"av": "щибха, дица гьеб гьабила"
},
{
"tr": "şey; pekala",
"av": "щибха"
},
{
"tr": "ee, ne olmuş?",
"av": "щибха? гьа, щиб?"
},
{
"tr": "ne olmuş yani?",
"av": "гьелдаса щиб?"
},
{
"tr": "o size ne lazım?",
"av": "щиб гьабизе дов нужее?"
},
{
"tr": "ne derlerse desinler, o iyi bir insan",
"av": "щиб абуниги, дов лъикӏав чи вуго"
},
{
"tr": "ne olursa olsun",
"av": "щиб букӏаниги"
},
{
"tr": "ne olursa olsun",
"av": "щиб кканиги"
},
{
"tr": "bir şey değil",
"av": "сундуе гӏоло; гӏилла гьечӏо",
"comment": "о благодарности"
},
{
"tr": "onu azarlayacak bir durum yok",
"av": "сундуе гӏоло гъосде вагъизе кколев; гъосде семизе гӏилла гьечӏо"
},
{
"tr": "ona ne olacak ki",
"av": "щиб гъосие лъугьинеб (букӏинеб)"
},
{
"tr": "gereksiz; boşuna",
"av": "сундуе"
},
{
"tr": "eli boş",
"av": "щибниги гьечӏого"
},
{
"tr": "eli boş dönmek",
"av": "щибниги гьечӏого (швечӏого), нахъе ине"
},
{
"tr": "benim bununla ne ilgim var?",
"av": "дида гӏайиб щиб? дун щай?"
},
{
"tr": "ne kadar da güzel!",
"av": "долъул берцинлъи щиб!"
},
{
"tr": "sebep nedir?",
"av": "щиб багьана (гӏилла) бугеб?"
},
{
"tr": "gidiyor musun yoksa?",
"av": "уневищ мун вугев?"
},
{
"tr": "yok yere, sebepsiz yere",
"av": "гӏадада"
},
{
"tr": "umurunda bile değil",
"av": "досие сундулниги кӏвар гьечӏо"
},
{
"tr": "mazallah",
"av": "нагагьлъун"
},
{
"tr": "benimle bir ilgisi yok",
"av": "дида гӏайиб щибниги гьечӏо; гьаниб дида бараб жо щибниги гьечӏо; дун щай"
},
{
"tr": "daha yeni",
"av": "гьабсагӏат"
},
{
"tr": "gerek yok",
"av": "къваригӏел гьечӏо"
},
{
"tr": "ne olacak!",
"av": "букӏа абе!"
},
{
"tr": "ne yapmalı?",
"av": "щиб гьабилеб?"
},
{
"tr": "söylemeye gerek yok",
"av": "хӏакъаб жо, уяб жо"
}
]
}
]
}
{
"word": "ne",
"homonym": 2,
"forms": [
"что"
],
"labels": [
"bağlaç"
],
"senses": [
{
"precomment": "yan cümleyi ana cümleyle bağlar",
"examples": [
{
"tr": "gittiklerini söyledi",
"av": "дол анилан жаваб кьуна гьес"
},
{
"tr": "akşam geleceğini söyledi",
"av": "долъ абуна къаси ячӏинилан"
},
{
"tr": "bunu yapmayacağını biliyorum",
"av": "дида лъала нужеца гьеб (иш) гьабулареблъи"
}
]
},
{
"text": "гӏадин, гӏадинаб",
"precomment": "karşılaştırmalı, eskimiş (gibi, sanki)",
"examples": [
{
"tr": "bülbül gibi şakıyor",
"av": "булбулалъ гӏадин кечӏ ахӏулеб буго"
},
{
"tr": "beyaz tüy gibi kar",
"av": "хъахӏаб хъуп гӏадинаб гӏазу"
}
]
},
{
"precomment": "ni edatıyla veya edatsız",
"examples": [
{
"tr": "her geçen gün barış hareketi büyüyor",
"av": "къойидаса къойиде цӏикӏкӏунеб буго ракълие гӏоло къеркьей"
}
]
},
{
"precomment": "tekrarla – eşitliği, aynılığı, kayıtsızlığı gösterir",
"examples": [
{
"tr": "ha sen gitmişsin ha ben, fark etmez",
"av": "мун аниги, дун аниги – цого жо"
}
]
}
]
}