{
"word": "хӏакъ",
"homonym": 1,
"forms": [
"хӏакъ",
"хӏакъалъ",
"хӏакъалъул"
],
"senses": [
{
"text": "грэх",
"examples": [
{
"av": "хӏакъ батизе",
"be": "быць грахоўным"
},
{
"av": "хӏакъ батила",
"be": "грахоўна"
},
{
"av": "хӏакъ батиларо",
"be": "не грэх"
},
{
"av": "хӏакъ батиларищ",
"be": "ці не грахоўна"
},
{
"av": "гьедин лъимаде гӏакъуба кьуни хӏакъ батиларищ",
"be": "ці не грах так мучыць дзіця"
},
{
"av": "хӏакъ батулеб",
"be": "грахоўны"
},
{
"av": "хӏакъ речине",
"be": "атрымліваць пакаранне за грэх"
},
{
"av": "хӏакъалъ вухӏила",
"be": "трапіш у пекла [ада] за грахі"
},
{
"av": "хӏакъалде вачӏинчӏого",
"be": "не баючыся граху"
},
{
"av": "хӏакъалде вачӏун гуревани",
"be": "калі б граху не баяўся"
},
{
"av": "хӏакъалдегӏагийищ вачӏунарев",
"be": "граху хоць баяўся б"
},
{
"av": "хӏакъалдаса хӏинкъизе",
"be": "баяцца граху"
},
{
"av": "хӏакъалдасагӏагийищ хӏинкъуларев!",
"be": "хоць граху не боішся!"
}
]
},
{
"text": "віна, правіна, правіннасць; злачынства",
"examples": [
{
"av": "бидул хӏакъ босизе дун хӏинкъун вуго",
"be": "я баюся браць на сябе віну за кровапраліцце"
}
]
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "хӏакъ",
"homonym": 2,
"forms": [
"хӏакъ",
"хӏакъалъ",
"хӏакъалъул"
],
"senses": [
{
"text": "кошт, вартасць",
"examples": [
{
"av": "гьалъул хӏакъ босе",
"be": "атрымай кошт гэтай [рэчы]"
}
]
},
{
"text": "плата, жалаванне; узнагарода",
"examples": [
{
"av": "гьелъул хӏакъ дуца цебего босун букӏана",
"be": "плату за гэта ты даўно атрымаў"
},
{
"av": "хӏакъалде щвезавизе",
"be": "прызначыць жалаванне"
}
]
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "хӏакъ",
"homonym": 3,
"forms": [
"хӏакъ",
"хӏакъалъ",
"хӏакъалъул"
],
"senses": [
{
"text": "ісціна, ісціннасць; праўдзівасць, праўда; правата, справядлівасць",
"examples": [
{
"av": "хӏакъ гьабизе",
"be": "сцвярджаць"
},
{
"av": "хӏакъаб жо хӏакъ гьабизе",
"be": "сцвярджаць праўду"
}
]
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "хӏакъаб",
"stress": 3,
"stem": "хӏакъа",
"forms": [
"хӏакъаб"
],
"gender_forms": [
"хӏакъаб",
"хӏакъав",
"хӏакъай"
],
"senses": [
{
"text": "ісцінны, сапраўдны; падлінны, правільны",
"examples": [
{
"av": "хӏакъаб жо",
"be": "праўда; ісціна"
},
{
"av": "хӏакъаб къотӏи",
"be": "сапраўднае абяцанне"
},
{
"av": "хӏакъаб рагӏи",
"be": "праўдзівае слова"
},
{
"av": "хӏакъаалде тӏоритӏулеб нух",
"be": "шлях праваты"
},
{
"av": "хӏакъав малик",
"be": "цар сапраўдны",
"comment": "пра Алаха"
}
]
},
{
"text": "праўдзівы"
},
{
"text": "справядлівы"
},
{
"text": "годны, заслужаны",
"examples": [
{
"av": "хӏакъаб къимат",
"be": "заслужаная пашана"
},
{
"av": "хӏакъабги тӏекъабги чӏван",
"be": "усімі праўдамі і няпраўдамі"
}
]
}
],
"pos": "прыметнік",
"form": "—"
}
{
"word": "хӏакъалъулъ",
"stress": 3,
"forms": [
"хӏакъалъулъ"
],
"senses": [
{
"text": "аб (аб), пра; адносна, наконт",
"comment": "прыназоўнік",
"examples": [
{
"av": "дирго хӏакъалъулъ",
"be": "пра сябе"
},
{
"av": "гьеб суалалъул хӏакъалъулъ",
"be": "аб гэтым пытанні"
},
{
"av": "дун шагьаралде иналъул хӏакъалъулъ",
"be": "адносна маёй паездкі ў горад"
},
{
"av": "нилъер букӏараб къотӏиялъул хӏакъалъулъ",
"be": "адносна нашай дамовы"
},
{
"av": "рахьдал мацӏалъул хӏакъалъулъ",
"be": "пра родную мову"
}
]
}
],
"pos": "паслялог",
"form": "—"
}
{
"word": "хӏакъикъ",
"stress": 6,
"forms": [
"хӏакъикъ",
"хӏакъикъалъ",
"хӏакъикъалъул"
],
"senses": [
{
"text": "зарэзаная авечка",
"comment": "у гонар нараджэння дзіцяці"
},
{
"text": "першыя стрыжаныя валасы немаўляці",
"labels": [
"у пераносным значэнні"
]
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "хӏакъикъат",
"stress": 6,
"forms": [
"хӏакъикъат",
"хӏакъикъаталъ",
"хӏакъикъаталъул"
],
"senses": [
{
"text": "сутнасць; ісціна; рэчаіснасць; сапраўднасць, рэальнасць; праўда",
"examples": [
{
"av": "хӏакъикъат баян гьабизе",
"be": "высветліць сутнасць справы; растлумачыць, расталмачыць",
"comment": "што-небудзь"
},
{
"av": "хӏакъикъат мухӏканлъизабизе",
"be": "устанавіць ісціну"
},
{
"av": "гьеб ишалъул хӏакъикъат гьанже баянлъана",
"be": "цяпер высветлілася сутнасць гэтай справы"
}
]
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "хӏакъикъаталда",
"stress": 6,
"forms": [
"хӏакъикъаталда"
],
"senses": [
{
"text": "на самай справе; сапраўды",
"labels": [
"прастамоўнае слова",
"прыслоўе"
],
"examples": [
{
"av": "хӏакъикъаталда дов витӏун вуго",
"be": "сапраўды ён мае рацыю"
},
{
"av": "хӏакъикъаталда иш батӏайиса букӏана",
"be": "на самай справе ўсё было інакш"
}
]
}
],
"pos": "прыслоўе",
"form": "—"
}
{
"word": "хӏакъикъаталдаги",
"stress": 6,
"forms": [
"хӏакъикъаталдаги"
],
"senses": [
{
"text": "і на самай справе",
"labels": [
"прыслоўе"
],
"examples": [
{
"av": "хӏакъикъаталдаги гьедин букӏана",
"be": "і сапраўды было так"
}
]
}
],
"pos": "прыслоўе",
"form": "—"
}
{
"word": "хӏакъикъияб",
"stress": 6,
"stem": "хӏакъикъия",
"forms": [
"хӏакъикъияб"
],
"gender_forms": [
"хӏакъикъияб",
"хӏакъикъияв",
"хӏакъикъияй"
],
"senses": [
{
"text": "ісцінны, сапраўдны, рэальны",
"examples": [
{
"av": "хӏакъикъияб хабар",
"be": "рэальная вестка"
},
{
"av": "Россиялъул ГӀелмабазул академиялъул хӏакъикъияв член-корреспондент",
"be": "сапраўдны член-карэспандэнт Расійскай Акадэміі навук"
}
]
},
{
"text": "дакументальны",
"examples": [
{
"av": "хӏакъикъияб къиса",
"be": "дакументальная аповесць"
},
{
"av": "хӏакъикъияб фильм",
"be": "дакументальны фільм"
}
]
}
],
"pos": "прыметнік",
"form": "—"
}
{
"word": "хӏакъир",
"stress": 6,
"forms": [
"хӏакъир",
"хӏакъирго"
],
"senses": [
{
"text": "пагардліва, абразліва",
"labels": [
"прыслоўе"
],
"examples": [
{
"av": "хӏакъир гьаби",
"be": "абраза"
},
{
"av": "хӏакъир гьабизе",
"be": "абражаць, абразіць, пагарджаць; зняважыць; падняць на смех каго-небудзь",
"comment": "каго-небудзь"
},
{
"av": "хӏакъирго валагьизе",
"be": "пагардліва глядзець"
}
]
}
],
"pos": "прыслоўе",
"form": "—"
}
{
"word": "хӏакъираб",
"stress": 6,
"stem": "хӏакъира",
"forms": [
"хӏакъираб"
],
"gender_forms": [
"хӏакъираб",
"хӏакъирав",
"хӏакъирай"
],
"senses": [
{
"text": "пагарджаны, подлы, нікчэмны; жаласны",
"examples": [
{
"av": "хӏакъираб иш",
"be": "падлы ўчынак"
},
{
"av": "хӏакъирав чи",
"be": "нікчэмны чалавек"
}
]
}
],
"pos": "прыметнік",
"form": "—"
}
{
"word": "хӏакъираб-къабихӏаб",
"stress": 6,
"forms": [
"хӏакъираб-къабихӏаб"
],
"see_also": [
{
"target": "хӏакъираб",
"kind": "see"
}
],
"pos": "прыметнік",
"form": "—"
}
{
"word": "хӏакъирлъи",
"stress": 6,
"forms": [
"хӏакъирлъи",
"хӏакъирлъиялъ",
"хӏакъирлъиялъул"
],
"senses": [
{
"labels": [
"масдар",
"дзеяслоў"
],
"masdarfrom": "хӏакъирлъизе"
},
{
"text": "падласць, нікчэмнасць",
"examples": [
{
"av": "хӏакъирлъи бихьизабизе",
"be": "праявіць падласць"
}
]
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "масдар"
}
{
"word": "хӏакъирлъизаби",
"stress": 6,
"forms": [
"хӏакъирлъизаби"
],
"senses": [
{
"labels": [
"масдар",
"каўзатыўная форма",
"дзеяслоў"
],
"masdarforceto": "хӏакъирлъизабизе"
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "масдар"
}
{
"word": "хӏакъирлъизабизе",
"stress": 6,
"stem": "хӏакъирлъизаб",
"forms": [
"хӏакъирлъизабизе",
"хӏакъирлъизабула",
"хӏакъирлъизабила",
"хӏакъирлъизабуна",
"хӏакъирлъизабе"
],
"senses": [
{
"labels": [
"каўзатыўная форма"
],
"forceto": "хӏакъирлъизе"
}
],
"see_also": [
{
"target": "хӏакъирлъизе",
"kind": "from"
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "каўзатыўная форма"
}
{
"word": "хӏакъирлъизе",
"stress": 6,
"stem": "хӏакъирлъ",
"forms": [
"хӏакъирлъизе",
"хӏакъирлъула",
"хӏакъирлъила",
"хӏакъирлъана",
"хӏакъирлъе"
],
"senses": [
{
"text": "быць, стаць пагарджаным, подлым, нікчэмным; прынізіцца перад кім-небудзь",
"examples": [
{
"av": "доб иш гьабун хадув гьев хӏакъирлъана",
"be": "пасля таго правінку ім сталі пагарджаць"
}
]
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "інфінітыў"
}
{
"word": "хӏакълъи",
"stress": 3,
"forms": [
"хӏакълъи",
"хӏакълъиялъ",
"хӏакълъиялъул"
],
"senses": [
{
"labels": [
"масдар",
"дзеяслоў"
],
"masdarfrom": "хӏакълъизе"
},
{
"text": "пацвярджэнне, дакладнасць, ісціна"
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "масдар"
}
{
"word": "хӏакълъизаби",
"stress": 3,
"forms": [
"хӏакълъизаби",
"хӏакълъизабиялъ",
"хӏакълъизабиялъул"
],
"senses": [
{
"labels": [
"масдар",
"каўзатыўная форма",
"дзеяслоў"
],
"masdarforceto": "хӏакълъизабизе"
},
{
"text": "пацвярджэнне дакладнасці чаго-небудзь, устанаўленне ісціны"
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "масдар"
}
{
"word": "хӏакълъизабизе",
"stress": 3,
"stem": "хӏакълъизаб",
"forms": [
"хӏакълъизабизе",
"хӏакълъизабула",
"хӏакълъизабила",
"хӏакълъизабуна",
"хӏакълъизабе"
],
"senses": [
{
"text": "пацвярджаць, пацвердзіць дакладнасць чаго-небудзь; устанаўліваць, устанавіць ісціну",
"labels": [
"каўзатыўная форма"
]
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "каўзатыўная форма"
}
{
"word": "хӏакълъизе",
"stress": 3,
"stem": "хӏакълъ",
"forms": [
"хӏакълъизе",
"хӏакълъула",
"хӏакълъила",
"хӏакълъана"
],
"senses": [
{
"text": "пераконвацца, пераканацца ў чым-небудзь"
},
{
"text": "заслужыць",
"examples": [
{
"av": "гӏазаб хӏакълъизе",
"be": "заслужыць муку"
}
]
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "інфінітыў"
}
{
"word": "хӏакълъунго",
"stress": 3,
"forms": [
"хӏакълъунго"
],
"senses": [
{
"text": "сапраўды, ваісціну",
"labels": [
"прыслоўе"
],
"examples": [
{
"av": "хӏакълъунго дов витӏарав вуго",
"be": "сапраўды ён мае рацыю"
}
]
}
],
"pos": "прыслоўе",
"form": "—"
}
{
"word": "хӏакъ-къо",
"stress": 3,
"forms": [
"хӏакъ-къо",
"хӏакъ-къоялъ",
"хӏакъ-къоялъул"
],
"senses": [
{
"text": "грахі",
"labels": [
"зборны назоўнік"
],
"examples": [
{
"av": "хӏакъ-къоялъул ургъел кколев чи гуро дов",
"be": "ён не баіцца грахоў, грахі яго не турбуюць"
}
]
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "хӏакъ-мунагь",
"stress": 3,
"forms": [
"хӏакъ-мунагь",
"хӏакъ-мунагьалъ",
"хӏакъ-мунагьалъул"
],
"senses": [
{
"text": "грахі",
"labels": [
"зборны назоўнік"
]
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}