дзе

{
  "word": "дзе",
  "forms": [
    "где"
  ],
  "labels": [
    "прыслоўе"
  ],
  "senses": [
    {
      "text": "киб",
      "labels": [
        "пытальны займеннік"
      ],
      "examples": [
        {
          "be": "дзе вы былі?",
          "av": "нуж кир рукӏарал?"
        }
      ]
    },
    {
      "text": "кибниги",
      "labels": [
        "няпэўны займеннік"
      ],
      "examples": [
        {
          "be": "пашукай, ці не страціў дзе",
          "av": "кибниги билун гьечӏищали, хал гьабе"
        }
      ]
    },
    {
      "labels": [
        "адносны займеннік"
      ],
      "examples": [
        {
          "be": "дом, дзе я нарадзіўся",
          "av": "дун жанив гьавураб рукъ"
        }
      ]
    },
    {
      "text": "киб",
      "labels": [
        "у значэнні часціцы"
      ],
      "examples": [
        {
          "be": "дзе яму падняць мяшок мукі",
          "av": "киб досда кӏолеб ханждал къандалъо борхизе"
        },
        {
          "be": "дзе б то ні было",
          "av": "киб букӏаниги (батаниги, бугониги)"
        }
      ]
    }
  ]
}

{
  "word": "дзева",
  "stress": 2,
  "homonym": 1,
  "forms": [
    "дева"
  ],
  "labels": [
    "жаночы род"
  ],
  "senses": [
    {
      "text": "яс",
      "labels": [
        "паэтычнае слова"
      ],
      "examples": [
        {
          "be": "старая дзева",
          "av": "херлъизегӏан ригьнаде инчӏей гӏадан"
        }
      ]
    }
  ]
}

{
  "word": "дзева",
  "stress": 2,
  "homonym": 2,
  "forms": [
    "дева"
  ],
  "labels": [
    "жаночы род"
  ],
  "senses": [
    {
      "text": "Дева",
      "comment": "цӏвабзазул руккелазул цояб",
      "labels": [
        "астраномія"
      ]
    }
  ]
}

{
  "word": "дзевер",
  "stress": 2,
  "forms": [
    "деверь"
  ],
  "labels": [
    "мужчынскі род"
  ],
  "senses": [
    {
      "text": "росасул вац"
    }
  ]
}

{
  "word": "дзеверына жонка",
  "stress": 4,
  "forms": [
    "золовка"
  ],
  "labels": [
    "жаночы род"
  ],
  "senses": [
    {
      "text": "росасул яц, якьад яс"
    }
  ]
}

{
  "word": "дзевяноста",
  "stress": 6,
  "forms": [
    "девяносто"
  ],
  "senses": [
    {
      "text": "ункъоялда анцӏго",
      "labels": [
        "лічэбнік"
      ]
    }
  ]
}

{
  "word": "дзевяностагадовы",
  "stress": 11,
  "forms": [
    "девяностолетний",
    "девяностолетняя",
    "девяностолетнее"
  ],
  "senses": [
    {
      "text": "ункъоялда анцӏго сон барав",
      "precomment": "пра ўзрост"
    },
    {
      "text": "ункъоялда анцӏго сонилаб",
      "precomment": "пра гадавіну"
    }
  ]
}

{
  "word": "дзевяносты",
  "stress": 6,
  "stem": "ДЕВЯНОСТ",
  "forms": [
    "девяностый",
    "девяностая",
    "девяностое"
  ],
  "senses": [
    {
      "text": "ункъоялда анцӏабилеб",
      "labels": [
        "лічэбнік"
      ],
      "examples": [
        {
          "be": "яму пайшоў дзявяты дзесятак",
          "av": "гьев ункъоялда анцӏабилеб сонил гӏумруялда вуго"
        },
        {
          "be": "дзевяностыя гады",
          "av": "ункъоялда анцӏабилел сонал"
        }
      ]
    }
  ]
}

{
  "word": "дзевятка",
  "stress": 4,
  "forms": [
    "девятка"
  ],
  "labels": [
    "жаночы род"
  ],
  "senses": [
    {
      "text": "ичӏилаб",
      "precomment": "лічба"
    },
    {
      "text": "ичӏилаб кагъат",
      "precomment": "карта"
    }
  ]
}

{
  "word": "дзевятнаццаць",
  "stress": 7,
  "forms": [
    "девятнадцать"
  ],
  "senses": [
    {
      "text": "анцӏила ичӏго",
      "labels": [
        "лічэбнік"
      ]
    }
  ]
}

{
  "word": "дзевяты",
  "stress": 4,
  "forms": [
    "девятый",
    "девятая",
    "девятое"
  ],
  "senses": [
    {
      "text": "ичӏабилеб",
      "labels": [
        "лічэбнік"
      ],
      "examples": [
        {
          "be": "дзевяты вал",
          "av": "бищун кӏудияб ва хӏинкъи бугеб карачел"
        }
      ]
    }
  ]
}

{
  "word": "дзевяццю",
  "stress": 7,
  "forms": [
    "девятью"
  ],
  "labels": [
    "прыслоўе"
  ],
  "senses": [
    {
      "text": "ичӏго нухалъ, ичӏцӏул",
      "examples": [
        {
          "be": "дзевяць на пяць — сорак пяць",
          "av": "ичӏцӏул щуго – кӏикъоялда щуго"
        }
      ]
    }
  ]
}

{
  "word": "дзевяць",
  "stress": 4,
  "forms": [
    "девять"
  ],
  "senses": [
    {
      "text": "ичӏго",
      "labels": [
        "лічэбнік"
      ]
    }
  ]
}

{
  "word": "дзевяцьсот",
  "stress": 8,
  "forms": [
    "девятьсот"
  ],
  "senses": [
    {
      "text": "ичӏнусго",
      "labels": [
        "лічэбнік"
      ]
    }
  ]
}

{
  "word": "дзевяцібальны",
  "stress": 8,
  "forms": [
    "девятибальный",
    "девятибальная",
    "девятибальное"
  ],
  "senses": [
    {
      "text": "ичӏго баллалъул(аб)",
      "examples": [
        {
          "be": "дзевяцібальны шторм",
          "av": "ичӏго баллалъул(аб) шторм (гьури)"
        }
      ]
    }
  ]
}

{
  "word": "дзевяцігадовы",
  "stress": 8,
  "forms": [
    "девятилетний",
    "девятилетняя",
    "девятилетнее"
  ],
  "senses": [
    {
      "text": "ичӏго сонил(аб)",
      "precomment": "пра тэрмін"
    },
    {
      "text": "ичӏго сон (тӏу)бараб",
      "precomment": "пра ўзрост"
    }
  ]
}

{
  "word": "дзевяцігаловы",
  "stress": 9,
  "forms": [
    "девятиглавый",
    "девятиглавая",
    "девятиглавое"
  ],
  "senses": [
    {
      "text": "ичӏбетӏераб",
      "examples": [
        {
          "be": "дзевяцігаловы змей",
          "av": "ичӏбетӏераб аздагьо",
          "labels": [
            "фольклор"
          ]
        }
      ]
    }
  ]
}

{
  "word": "дзевяцідзённы",
  "stress": 9,
  "forms": [
    "девятидневный",
    "девятидневная",
    "девятидневное"
  ],
  "senses": [
    {
      "text": "ичӏго къойил(аб), ичӏго къоялъул"
    }
  ]
}

{
  "word": "дзевяцімесячны",
  "stress": 8,
  "forms": [
    "девятимесячный",
    "девятимесячная",
    "девятимесячное"
  ],
  "senses": [
    {
      "text": "ичӏго моцӏалъул(аб)",
      "precomment": "пра тэрмін"
    },
    {
      "text": "ичӏго моцӏ бараб",
      "precomment": "пра ўзрост"
    }
  ]
}

{
  "word": "дзевяціпавярховы",
  "stress": 9,
  "forms": [
    "девятиэтажный",
    "девятиэтажная",
    "девятиэтажное"
  ],
  "senses": [
    {
      "text": "ичӏтӏалаяб, ичӏго тӏала бугеб"
    }
  ]
}

{
  "word": "дзевяцісоты",
  "stress": 8,
  "forms": [
    "девятисотый",
    "девятисотая",
    "девятисотое"
  ],
  "senses": [
    {
      "text": "ичӏнусабилеб",
      "labels": [
        "лічэбнік"
      ]
    }
  ]
}

{
  "word": "дзед",
  "forms": [
    "дед"
  ],
  "labels": [
    "мужчынскі род"
  ],
  "senses": [
    {
      "text": "кӏудада, кӏудияв эмен"
    },
    {
      "text": "херав",
      "precomment": "стары чалавек",
      "labels": [
        "размоўнае слова"
      ]
    },
    {
      "text": "умумул",
      "precomment": "продкі",
      "examples": [
        {
          "be": "тут былі нашы продкі",
          "av": "гьанир рукӏана нилъер умумул"
        }
      ]
    },
    {
      "text": "гӏазул кӏудада",
      "precomment": "дзед мароз"
    }
  ]
}

{
  "word": "дзедаў",
  "stress": 2,
  "stem": "ДЕДОВСК",
  "forms": [
    "дедовский",
    "дедовская",
    "дедовское"
  ],
  "senses": [
    {
      "text": "кӏудадал"
    },
    {
      "text": "некӏсияб, умумузул(аб), цебегосеб, басралъараб",
      "precomment": "старадаўні",
      "examples": [
        {
          "be": "дзедавы звычаі",
          "av": "некӏсиял гӏадатал"
        }
      ]
    }
  ]
}

{
  "word": "дзед, дзядуля",
  "stress": 2,
  "forms": [
    "дедушка"
  ],
  "labels": [
    "мужчынскі род"
  ],
  "senses": [
    {
      "text": "кӏудада",
      "precomment": "пры звароце",
      "comment": "реэдун абулеб"
    }
  ],
  "see_also": [
    {
      "target": "дед",
      "kind": "see",
      "refwordnum": "2"
    }
  ]
}

{
  "word": "дзеепрыметнік",
  "stress": 5,
  "homonym": 1,
  "forms": [
    "причастие"
  ],
  "labels": [
    "ніякі род"
  ],
  "senses": [
    {
      "text": "причастие",
      "labels": [
        "граматыка"
      ]
    }
  ]
}

{
  "word": "дзеепрыметнік",
  "stress": 5,
  "homonym": 2,
  "forms": [
    "причастие"
  ],
  "labels": [
    "ніякі род"
  ],
  "senses": [
    {
      "text": "причастие",
      "comment": "христианазул килисаялда гьабулеб цо гӏадат; гьеб гӏадат гьабулелъул кьолеб чагъирги чадил кесекги",
      "labels": [
        "царкоўнае слова"
      ]
    }
  ]
}

{
  "word": "дзеепрыслоўе",
  "stress": 8,
  "forms": [
    "деепричастие"
  ],
  "labels": [
    "ніякі род"
  ],
  "senses": [
    {
      "text": "деепричастие",
      "labels": [
        "граматыка"
      ]
    }
  ]
}

{
  "word": "дзейнасць",
  "forms": [
    "деятельность"
  ],
  "labels": [
    "жаночы род"
  ],
  "senses": [
    {
      "text": "цӏодорлъи, тохлъунгутӏи, тохал буголъи",
      "examples": [
        {
          "be": "праявіць дзейнасць",
          "av": "цӏодорлъи бихьизабизе, цӏодорго вукӏине"
        }
      ]
    }
  ]
}

{
  "word": "дзейнік",
  "stress": 7,
  "forms": [
    "подлежащее"
  ],
  "labels": [
    "ніякі род"
  ],
  "senses": [
    {
      "text": "подлежащее",
      "labels": [
        "граматыка"
      ]
    }
  ]
}

{
  "word": "дзейнічаць",
  "stress": 2,
  "forms": [
    "действовать"
  ],
  "labels": [
    "незакончанае трыванне"
  ],
  "senses": [
    {
      "text": "иш билълъинабизе",
      "precomment": "паступаць",
      "examples": [
        {
          "be": "ён дзейнічаў добра",
          "av": "дос иш лъикӏ билълъинабулеб букӏана"
        },
        {
          "be": "ён дзейнічаў па законе",
          "av": "дос законияб куцалда (къануналда рекъон) иш билълъинабулеб букӏана"
        },
        {
          "be": "нам трэба дзейнічаць",
          "av": "нилъеца иш билълъинабизе ккола"
        }
      ]
    },
    {
      "text": "хӏалтӏизе",
      "precomment": "функцыянаваць",
      "examples": [
        {
          "be": "тэлефон не дзейнічае",
          "av": "телефон хӏалтӏулеб гьечӏо"
        },
        {
          "be": "у яго не дзейнічае правая рука",
          "av": "досул кванараб квер хӏалтӏулеб гьечӏо"
        },
        {
          "be": "закон дзейнічае з дня абвяшчэння",
          "av": "закон хӏалтӏула лъазабураб къоялдаса нахъе"
        }
      ]
    },
    {
      "text": "асар гьабизе",
      "precomment": "на каго-што (уплываць)",
      "examples": [
        {
          "be": "вільгаць вельмі кепска дзейнічае на мяне",
          "av": "регьелалъ дие цӏакъ квешаб асар гьабула"
        }
      ]
    },
    {
      "text": "хӏалтӏизабизе",
      "precomment": "чым-небудзь",
      "examples": [
        {
          "be": "дзеяць зброяй",
          "av": "ярагъ хӏалтӏизабизе"
        }
      ]
    }
  ]
}

{
  "word": "дзейснасць",
  "stress": 2,
  "forms": [
    "действенность"
  ],
  "labels": [
    "жаночы род"
  ],
  "senses": [
    {
      "text": "жигараб куцалда асар гьабун бажари"
    }
  ]
}

{
  "word": "дзейсны",
  "stress": 2,
  "stem": "ДЕЙСТВЕНН",
  "forms": [
    "действенный",
    "действенная",
    "действенное"
  ],
  "senses": [
    {
      "text": "цӏакъ асар гьабулеб",
      "examples": [
        {
          "be": "дзейсны сродак",
          "av": "асар гьабулеб тадбир"
        }
      ]
    }
  ]
}

{
  "word": "дзелавод",
  "stress": 13,
  "forms": [
    "делопроизводитель"
  ],
  "labels": [
    "мужчынскі род"
  ],
  "senses": [
    {
      "text": "делопроизводитель",
      "comment": "канцеляриялъул, учреждениялъул иш гьабулев чи"
    }
  ]
}

{
  "word": "дзелаводства",
  "stress": 11,
  "forms": [
    "делопроизводство"
  ],
  "labels": [
    "ніякі род"
  ],
  "senses": [
    {
      "text": "делопроизводство",
      "comment": "канцеляриялъул, учреждениялъул ишал тӏурай"
    }
  ]
}

{
  "word": "дзелавы",
  "stress": 6,
  "forms": [
    "деловой",
    "деловая",
    "деловое"
  ],
  "senses": [
    {
      "text": "хъулухъалда, ишалда хурхараб",
      "precomment": "звязаны з работай, справай і таму падобнае",
      "examples": [
        {
          "be": "дзелавая размова",
          "av": "ишалда, хӏалтӏуда хурхараб гарачӏвари"
        },
        {
          "be": "дзелавы ліст",
          "av": "ишалъулаб, хъулухъалъулаб кагъат"
        }
      ]
    },
    {
      "text": "ишазулъ хӏалбихьи бугев",
      "precomment": "вопытны ў справах",
      "examples": [
        {
          "be": "дзелавы чалавек",
          "av": "ишалъулъ хӏалбихьи бугев чи"
        },
        {
          "be": "дзелавыя людзі",
          "av": "хӏалтӏи, иш бажарулел чагӏи"
        }
      ]
    },
    {
      "text": "хӏалтӏуе ярагьунеб; хӏалтӏуе бегьулеб",
      "precomment": "прыдатны для апрацоўкі",
      "examples": [
        {
          "be": "дзелавая драўніна",
          "av": "(хӏалтӏуе) хӏалтӏизабизе бегьулеб цӏул"
        }
      ]
    }
  ]
}

{
  "word": "дзелавітасць",
  "stress": 6,
  "forms": [
    "деловитость"
  ],
  "labels": [
    "жаночы род"
  ],
  "senses": [
    {
      "text": "хӏалтӏи лъай, хӏалтӏун бажари"
    }
  ]
}

{
  "word": "дзелавіты",
  "stress": 6,
  "forms": [
    "деловитый",
    "деловитая",
    "деловитое"
  ],
  "senses": [
    {
      "text": "хӏалтӏи лъалев; хӏалтӏун бажарулев; хӏалбихьи бугев",
      "examples": [
        {
          "be": "дзелавіты работнік",
          "av": "хӏалбихьи бугев хӏалтӏухъан"
        }
      ]
    }
  ]
}

{
  "word": "дзележ",
  "stress": 4,
  "forms": [
    "дележ"
  ],
  "labels": [
    "мужчынскі род",
    "жаночы род",
    "размоўнае слова"
  ],
  "senses": [
    {
      "text": "бикьи",
      "labels": [
        "размоўнае слова"
      ],
      "examples": [
        {
          "be": "дзележ маёмасці",
          "av": "мал-мулк, буголъи бикьи"
        }
      ]
    }
  ]
}

{
  "word": "дзелька",
  "stress": 4,
  "forms": [
    "дележка"
  ],
  "labels": [
    "жаночы род",
    "размоўнае слова"
  ],
  "senses": [
    {
      "text": "дележ",
      "labels": [
        "размоўнае слова"
      ]
    }
  ]
}

{
  "word": "дзельнасць",
  "stress": 4,
  "forms": [
    "делимость"
  ],
  "labels": [
    "жаночы род"
  ],
  "senses": [
    {
      "text": "бикьизе бегьи, нахъе хутӏичӏого, бикьун ин"
    }
  ]
}

{
  "word": "дзельны",
  "stress": 2,
  "stem": "ДЕЛЬН",
  "forms": [
    "дельный",
    "дельная",
    "дельное"
  ],
  "senses": [
    {
      "text": "хӏалтӏун бажарулев; кьучӏав",
      "precomment": "дзелавы",
      "examples": [
        {
          "be": "дзельны работнік",
          "av": "хӏалтӏун бажарулев, лъикӏ иш лъалев хӏал-тӏухъан"
        }
      ]
    },
    {
      "text": "кӏвар бугеб; къваригӏунеб; пайдаяб",
      "precomment": "істотны, карысны",
      "examples": [
        {
          "be": "дзельная думка",
          "av": "кӏвар бугеб пикру"
        },
        {
          "be": "слушная прапанова",
          "av": "пайдаяб, къваригӏараб цебе лъураб суал"
        }
      ]
    }
  ]
}

{
  "word": "дзельнік",
  "stress": 4,
  "forms": [
    "делитель"
  ],
  "labels": [
    "мужчынскі род"
  ],
  "senses": [
    {
      "text": "жинде бикьулеб",
      "labels": [
        "матэматыка"
      ]
    }
  ]
}

{
  "word": "дзеля",
  "stress": 2,
  "forms": [
    "ради"
  ],
  "labels": [
    "прыназоўнік"
  ],
  "senses": [
    {
      "text": "гӏоло",
      "precomment": "з родным склонам",
      "examples": [
        {
          "be": "дзеля гэтага",
          "av": "гьелъие гӏоло"
        },
        {
          "be": "дзеля вас",
          "av": "нужее гӏоло"
        },
        {
          "be": "дзеля чаго?",
          "av": "сундуе гӏоло"
        },
        {
          "be": "дзеля дружбы",
          "av": "гьудуллъиялъе гӏоло"
        },
        {
          "be": "калі ласка!",
          "av": "Аллагьасе гӏоло!"
        },
        {
          "be": "дзеля грошай",
          "av": "гӏарцуе гӏоло"
        },
        {
          "be": "дзеля жарту",
          "av": "махсараялъе гӏоло"
        },
        {
          "be": "дзеля смеху",
          "av": "релъизе гӏоло"
        }
      ]
    }
  ]
}

{
  "word": "дзелімае",
  "stress": 4,
  "forms": [
    "делимое"
  ],
  "labels": [
    "ніякі род"
  ],
  "senses": [
    {
      "text": "жиб бикьулеб",
      "labels": [
        "матэматыка"
      ]
    }
  ]
}

{
  "word": "дзень",
  "forms": [
    "день"
  ],
  "labels": [
    "мужчынскі род"
  ],
  "senses": [
    {
      "text": "къо",
      "examples": [
        {
          "be": "сонечны дзень",
          "av": "бакъул(аб) къо"
        },
        {
          "be": "памхлівы дзень",
          "av": "кьерханкъо"
        },
        {
          "be": "апошнія дні лета",
          "av": "риидалил ахирисел къоял"
        },
        {
          "be": "я прачытаў кнігу за два дні",
          "av": "дица тӏехь кӏиго къоялда жаниб цӏалун бахъинабуна"
        },
        {
          "be": "цэлы дзень",
          "av": "къо-бакъинегӏан, тӏубараб къоялъ"
        },
        {
          "be": "рабочы дзень",
          "av": "хӏалтӏул къо"
        },
        {
          "be": "сённяшні дзень",
          "av": "жакъасеб къо"
        },
        {
          "be": "дзень нараджэння",
          "av": "гьавураб къо"
        },
        {
          "be": "у адзін цудоўны дзень",
          "av": "цо пуланаб (гьайбатаб) къоялъ"
        },
        {
          "be": "дзень за днём",
          "av": "къойил"
        },
        {
          "be": "з кожным днём яму становіцца лепш",
          "av": "къойидаса къойиде гьесие лъикӏ кколеб буго, гьесул мадар лъугьунеб буго"
        },
        {
          "be": "добры дзень!",
          "av": "къо лъикӏаб батаги!"
        },
        {
          "be": "засталіся лічаныя дні",
          "av": "дагьал къоял хутӏана"
        },
        {
          "be": "сярод белага дня",
          "av": "гӏадада къад"
        },
        {
          "be": "з дня на дзень",
          "av": "къойидаса къойиде нахъ-бахъизе",
          "comment": "откладывать"
        },
        {
          "be": "з дня на дзень",
          "av": "гӏагараб заманалда (кватӏичӏого)",
          "comment": "в ближайшее время"
        },
        {
          "be": "на днях",
          "av": "дагьаб цебе",
          "comment": "недавно"
        },
        {
          "be": "на днях",
          "av": "кватӏичӏого",
          "comment": "скоро"
        },
        {
          "be": "пазаўчора",
          "av": "церекъад"
        }
      ]
    }
  ]
}

{
  "word": "дзеравенскі",
  "stress": 4,
  "forms": [
    "хорошенький",
    "хорошенькая",
    "хорошенькое"
  ],
  "senses": [
    {
      "text": "гьайбатаб, цӏакъаб, дахӏалаб",
      "examples": [
        {
          "be": "прыгожая дзяўчына",
          "av": "гьайбатай яс"
        }
      ]
    },
    {
      "precomment": "добрая ж справа",
      "text": "(ирон.) цӏакъаб иш (ккун буго)"
    }
  ]
}

{
  "word": "дзеравушка",
  "stress": 6,
  "forms": [
    "деревушка"
  ],
  "labels": [
    "жаночы род"
  ],
  "see_also": [
    {
      "target": "деревня",
      "kind": "from",
      "comment": "уменьшительное значение",
      "comment_lang": "ru"
    }
  ]
}

{
  "word": "дзеравя",
  "stress": 4,
  "stem": "ДЕРЕВН",
  "forms": [
    "деревня"
  ],
  "labels": [
    "жаночы род"
  ],
  "senses": [
    {
      "text": "росу",
      "examples": [
        {
          "be": "жыць у вёсцы",
          "av": "росулъ гӏумру гьабизе"
        }
      ]
    }
  ]
}

{
  "word": "дзеравіна; бярвенне",
  "stress": 6,
  "forms": [
    "бревно"
  ],
  "labels": [
    "ніякі род"
  ],
  "senses": [
    {
      "text": "рахи, чӏалу"
    },
    {
      "text": "чӏалумахӏав чи, хӏехьмахӏав чи, хӏехь",
      "labels": [
        "у пераносным значэнні",
        "размоўнае слова",
        "лаянкавае слова"
      ]
    },
    {
      "text": "бревно, чӏалу",
      "labels": [
        "спартыўны тэрмін"
      ]
    }
  ]
}

{
  "word": "дзеранчаць",
  "stress": 8,
  "stem": "ДРЕБЕЗЖА",
  "forms": [
    "дребезжать"
  ],
  "labels": [
    "незакончанае трыванне"
  ],
  "senses": [
    {
      "text": "жваргъезе, зваргъезе",
      "examples": [
        {
          "be": "шкло дрыгаецца",
          "av": "цӏурдул зваргъолел руго"
        }
      ]
    }
  ]
}

{
  "word": "дзесны",
  "stem": "ДЁСН",
  "forms": [
    "дёсны"
  ],
  "labels": [
    "множны лік"
  ],
  "senses": [
    {
      "text": "даби",
      "precomment": "ад. дзясно"
    }
  ]
}

{
  "word": "дзесятка",
  "stress": 4,
  "forms": [
    "десятка"
  ],
  "labels": [
    "жаночы род"
  ],
  "senses": [
    {
      "text": "анцӏилаб",
      "precomment": "лічба"
    },
    {
      "text": "анцӏилаб",
      "precomment": "карта",
      "comment": "хӏалеб кагъат"
    },
    {
      "text": "анцӏго гъурущ, тумен",
      "precomment": "грошы",
      "labels": [
        "размоўнае слова"
      ]
    }
  ]
}

{
  "word": "дзесятковы",
  "stem": "ДЕСЯТИЧН",
  "forms": [
    "десятичный",
    "десятичная",
    "десятичное"
  ],
  "senses": [
    {
      "examples": [
        {
          "be": "дзесятковыя вагі",
          "av": "гирабазул цӏайи анцӏилъ кьабизе кколел цӏадираби"
        },
        {
          "be": "дзесятковыя дробы",
          "av": "анцӏилал дробал",
          "labels": [
            "математика"
          ]
        },
        {
          "be": "дзесятковая сістэма мер",
          "av": "роцабазул анцӏил хӏисабалъулаб система"
        }
      ]
    }
  ]
}

{
  "word": "дзесяты",
  "stress": 4,
  "stem": "ДЕСЯТ",
  "forms": [
    "десятый",
    "десятая",
    "десятое"
  ],
  "senses": [
    {
      "text": "анцӏабилеб",
      "labels": [
        "лічэбнік"
      ],
      "examples": [
        {
          "be": "дзесяты кіламетр",
          "av": "анцӏабилеб километр"
        },
        {
          "be": "дзесятага жніўня",
          "av": "анцӏабилеб август"
        }
      ]
    },
    {
      "text": "анцӏил бутӏа",
      "precomment": "дзесятая",
      "labels": [
        "у значэнні назоўніка"
      ],
      "examples": [
        {
          "be": "адна дзясятая",
          "av": "анцӏил цо бутӏа"
        }
      ]
    }
  ]
}

{
  "word": "дзесяццю",
  "stress": 2,
  "forms": [
    "десятью"
  ],
  "labels": [
    "прыслоўе"
  ],
  "senses": [
    {
      "text": "анцӏул",
      "examples": [
        {
          "be": "дзесяць на дзесяць – сто",
          "av": "анцӏул анцӏго – нусго"
        }
      ]
    }
  ]
}

{
  "word": "дзесяць",
  "stress": 2,
  "forms": [
    "десять"
  ],
  "senses": [
    {
      "text": "анцӏго",
      "labels": [
        "лічэбнік"
      ],
      "examples": [
        {
          "be": "дзесяць чалавек",
          "av": "анцӏго чи"
        }
      ]
    }
  ]
}

{
  "word": "дзесяцярыць",
  "stress": 9,
  "forms": [
    "удесятерить"
  ],
  "labels": [
    "закончанае трыванне"
  ],
  "senses": [
    {
      "text": "анцӏго нухалъ цӏикӏкӏинабизе, анцӏиде бахинабизе",
      "precomment": "што"
    }
  ]
}

{
  "word": "дзесяцівугольны",
  "stress": 9,
  "forms": [
    "десятиугольный",
    "десятиугольная",
    "десятиугольное"
  ],
  "senses": [
    {
      "text": "анцӏго бокӏон бугеб"
    }
  ]
}

{
  "word": "дзесяцівугольнік",
  "stress": 9,
  "forms": [
    "десятиугольник"
  ],
  "labels": [
    "мужчынскі род"
  ],
  "senses": [
    {
      "text": "анцӏбокӏон",
      "comment": "анцӏго бокӏон бугеб фигура",
      "labels": [
        "матэматыка"
      ]
    }
  ]
}

{
  "word": "дзесяцігадовы",
  "stress": 8,
  "stem": "ДЕСЯТИЛЕТН",
  "forms": [
    "десятилетний",
    "десятилетняя",
    "десятилетнее"
  ],
  "senses": [
    {
      "text": "анцӏго соналъул",
      "precomment": "пра тэрмін",
      "examples": [
        {
          "be": "дзесяцігадовае навучанне",
          "av": "анцӏго соналъул цӏали",
          "comment": "анцӏго соналъ ругьун гьари"
        }
      ]
    },
    {
      "text": "анцӏго сон бараб",
      "precomment": "пра ўзрост",
      "examples": [
        {
          "be": "дзесяцігадовы хлопчык",
          "av": "анцӏго сон барав вас"
        }
      ]
    }
  ]
}

{
  "word": "дзесяцігоддзе",
  "stress": 8,
  "forms": [
    "десятилетие"
  ],
  "labels": [
    "ніякі род"
  ],
  "senses": [
    {
      "text": "анцӏго сон",
      "precomment": "тэрмін"
    },
    {
      "text": "анцӏго сон тӏубай",
      "precomment": "гадавіна"
    }
  ]
}

{
  "word": "дзесяцігодка",
  "stress": 8,
  "stem": "ДЕСЯТИЛЕТК",
  "forms": [
    "десятилетка"
  ],
  "labels": [
    "жаночы род"
  ],
  "senses": [
    {
      "precomment": "школа",
      "examples": [
        {
          "be": "скончыць дзесяцігодку",
          "av": "анцӏгосонилаб школа лъугӏизабизе"
        }
      ]
    }
  ]
}

{
  "word": "дзесяцікласнік",
  "stress": 9,
  "forms": [
    "десятиклассник"
  ],
  "labels": [
    "мужчынскі род"
  ],
  "senses": [
    {
      "text": "анцӏабилеб классалъул цӏалдохъан"
    }
  ]
}

{
  "word": "дзесяцікласніца",
  "stress": 9,
  "forms": [
    "десятиклассница"
  ],
  "labels": [
    "жаночы род"
  ],
  "senses": [
    {
      "text": "анцӏабилеб классалъул цӏалдохъан"
    }
  ]
}

{
  "word": "дзесяцікратны",
  "stress": 9,
  "forms": [
    "десятикратный",
    "десятикратная",
    "десятикратное"
  ],
  "senses": [
    {
      "text": "анцӏго нухалъ цӏикӏкӏинабураб, анцӏул гьабураб",
      "examples": [
        {
          "be": "у дзесяцікратным памеры",
          "av": "анцӏго нухалъ цӏикӏкӏинабураб къадаралда"
        },
        {
          "be": "дзесяцікратны чэмпіён",
          "av": "анцӏул чемпион, анцӏго нухалъ чемпионлъун вахъарав"
        }
      ]
    }
  ]
}

{
  "word": "дзесяцімесячны",
  "stress": 8,
  "stem": "ДЕСЯТИМЕСЯЧН",
  "forms": [
    "десятимесячный",
    "десятимесячная",
    "десятимесячное"
  ],
  "senses": [
    {
      "text": "анцӏго моцӏрол(аб)",
      "precomment": "пра тэрмін",
      "examples": [
        {
          "be": "дзесяцімесячныя курсы",
          "av": "анцӏго моцӏрол курсал"
        }
      ]
    },
    {
      "text": "анцӏго моцӏ бараб",
      "precomment": "пра ўзрост",
      "examples": [
        {
          "be": "дзесяцімесячнае дзіця",
          "av": "анцӏго моцӏ бараб лъимер"
        }
      ]
    }
  ]
}

{
  "word": "дзесяцітысячны",
  "stress": 8,
  "forms": [
    "десятитысячный",
    "десятитысячная",
    "десятитысячное"
  ],
  "senses": [
    {
      "text": "анцӏазарабилеб"
    }
  ]
}

{
  "word": "дзетабойства",
  "forms": [
    "детоубийство"
  ],
  "labels": [
    "ніякі род"
  ],
  "senses": [
    {
      "text": "лъимер чӏвай"
    }
  ]
}

{
  "word": "дзетазабойца",
  "stress": 7,
  "forms": [
    "детоубийца"
  ],
  "labels": [
    "мужчынскі род",
    "жаночы род"
  ],
  "senses": [
    {
      "text": "лъимер чӏварав чи",
      "comment": "лъимер чӏварай гӏадан"
    }
  ]
}

{
  "word": "дзеталюбства",
  "stress": 6,
  "forms": [
    "чадолюбие"
  ],
  "labels": [
    "ніякі род",
    "устарэлае слова"
  ],
  "senses": [
    {
      "text": "лъимер бокьи",
      "comment": "хиралъи"
    }
  ]
}

{
  "word": "дзетанараджэнне",
  "stress": 9,
  "forms": [
    "деторождение"
  ],
  "labels": [
    "ніякі род"
  ],
  "senses": [
    {
      "text": "лъимал гьари"
    }
  ]
}

{
  "word": "дзетдом",
  "stress": 5,
  "forms": [
    "детдом"
  ],
  "labels": [
    "мужчынскі род"
  ],
  "senses": [
    {
      "text": "детдом",
      "precomment": "дзіцячы дом",
      "comment": "лъималазул рукъ"
    }
  ]
}

{
  "word": "дзецца",
  "stress": 2,
  "forms": [
    "дену(сь)",
    "денешься"
  ],
  "see_also": [
    {
      "target": "деть(ся)",
      "kind": "from",
      "comment": "будущее время",
      "comment_lang": "ru"
    }
  ]
}

{
  "word": "дзецца, дзецца дзе",
  "stress": 4,
  "forms": [
    "девать(ся)"
  ],
  "labels": [
    "закончанае трыванне",
    "незакончанае трыванне"
  ],
  "see_also": [
    {
      "target": "деть(ся)",
      "kind": "see"
    }
  ]
}

{
  "word": "дзецюкі",
  "stress": 4,
  "forms": [
    "детишки"
  ],
  "labels": [
    "множны лік"
  ],
  "senses": [
    {
      "text": "лъимал"
    }
  ]
}

{
  "word": "дзеці",
  "stress": 2,
  "forms": [
    "дети"
  ],
  "labels": [
    "множны лік"
  ],
  "senses": [
    {
      "text": "лъимал",
      "examples": [
        {
          "be": "мае дзеці",
          "av": "дир лъимал"
        }
      ]
    }
  ]
}

{
  "word": "дзеці",
  "stress": 6,
  "forms": [
    "ребятишки"
  ],
  "labels": [
    "размоўнае слова",
    "множны лік"
  ],
  "senses": [
    {
      "text": "лъимал"
    }
  ]
}

{
  "word": "дзецішча",
  "stress": 4,
  "forms": [
    "детище"
  ],
  "labels": [
    "ніякі род"
  ],
  "senses": [
    {
      "text": "лъимер",
      "labels": [
        "устарэлае слова"
      ]
    },
    {
      "text": "жиндирго захӏматалдалъун гьабураб жо",
      "precomment": "стварэнне",
      "labels": [
        "у пераносным значэнні"
      ]
    },
    {
      "precomment": "мертванароджанае дзіця",
      "text": "гӏумруялде бахъинабун бажарулареб жо"
    }
  ]
}

{
  "word": "дзеючы",
  "stress": 2,
  "stem": "ДЕЙСТВУЮЩ",
  "forms": [
    "действующий",
    "действующая",
    "действующее"
  ],
  "senses": [
    {
      "text": "иш гьабулеб, хӏалтӏулеб",
      "precomment": "пра механізм і т. п."
    },
    {
      "text": "хӏалтӏулеб",
      "precomment": "пра законы і да т. п."
    },
    {
      "text": "рагъда бугеб армия",
      "precomment": "дзеючая армія"
    },
    {
      "text": "иш гьабулев (гӏахьаллъулев) чи",
      "precomment": "дзеючая асоба",
      "labels": [
        "тэатральны тэрмін",
        "літаратура, літаратуразнаўства"
      ]
    },
    {
      "text": "кинаб бугониги лъугьа-бахъиналъулъ гӏахьаллъи гьабулел чагӏи",
      "precomment": "дзеючая асоба (удзельнікі падзеі)",
      "comment": "участники какого-либо события"
    }
  ]
}

{
  "word": "дзеяздольнасць",
  "stress": 8,
  "forms": [
    "дееспособность"
  ],
  "labels": [
    "жаночы род"
  ],
  "senses": [
    {
      "text": "бажари",
      "comment": "кинаб бугониги иш гьабизе кӏвей",
      "labels": [
        "кніжнае"
      ]
    },
    {
      "text": "бажари",
      "comment": "кинаб бугониги иш гьабизе бегьи ва гьелъул жаваб кьезе ккей",
      "labels": [
        "юрыдычны тэрмін"
      ]
    }
  ]
}

{
  "word": "дзеяздольны",
  "stress": 8,
  "forms": [
    "дееспособный",
    "дееспособная",
    "дееспособное"
  ],
  "senses": [
    {
      "text": "жо бажарулев",
      "comment": "кинаб бугониги иш гьабизе бажарулев",
      "labels": [
        "кніжнае"
      ]
    },
    {
      "text": "жо бажарулев",
      "comment": "кинаб бугониги иш гьабизе бегьулеб ва гьелъул жаваб кьезе кколеб",
      "labels": [
        "юрыдычны тэрмін"
      ]
    }
  ]
}

{
  "word": "дзеяздольны; адэкватны",
  "stress": 5,
  "stem": "ВМЕНЯЕМ",
  "forms": [
    "вменяемый",
    "вменяемая",
    "вменяемое"
  ],
  "senses": [
    {
      "text": "гӏакълуялда вугев; бетӏер сверичӏев",
      "comment": "жинца гьабулеб-толеб жоялъул законалда цебе жаваб кьезе кӏолеб психикияб хӏалалда вугев",
      "examples": [
        {
          "be": "суд прызнаў падсуднага цалкам ураўнаважаным",
          "av": "судалъ судалда гъоркь вугев чи гӏакълуялда вугевлъун (бетӏер сверичӏевлъун, жинца гьабулеб-толеб жоялъул законалда цебе жаваб кьезе кӏолеб психикияб хӏалалда вугевлъун) рикӏкӏана"
        }
      ]
    }
  ]
}

{
  "word": "дзеянне",
  "stress": 2,
  "stem": "ДЕЙСТВИ",
  "forms": [
    "действие"
  ],
  "labels": [
    "ніякі род"
  ],
  "senses": [
    {
      "text": "хӏалтӏи, иш гьаби, хьвади",
      "precomment": "дзейнасць",
      "examples": [
        {
          "be": "весці ў дзеянне",
          "av": "хӏалтӏизе биччазе, тӏамизе"
        },
        {
          "be": "план дзеянняў",
          "av": "хӏалтӏул, ишалъул план"
        },
        {
          "be": "даць каму-небудзь свабоду дзеянняў",
          "av": "рекӏее бокьараб гьабизе биччай (лъие бугониги)"
        },
        {
          "be": "прывесці машыну ў дзеянне",
          "av": "машина хӏалтӏизе биччазе"
        }
      ]
    },
    {
      "text": "хӏал, къуват",
      "precomment": "дагавора, пагаднення і таму падобнае",
      "examples": [
        {
          "be": "дагавор захоўвае дзеянне чатыры гады",
          "av": "къотӏиялъул къуват ункъо соналъ цӏунула"
        }
      ]
    },
    {
      "text": "гӏамалал, ишал",
      "precomment": "учынкі",
      "labels": [
        "множны лік"
      ],
      "examples": [
        {
          "be": "спыніць самавольныя дзеянні",
          "av": "живго лъикӏав лъугьун гьарулел ишал гьукъизе, къотӏизаризе"
        }
      ]
    },
    {
      "text": "асар",
      "precomment": "уздзеянне",
      "examples": [
        {
          "be": "дзеянне лекаў",
          "av": "дарудал асар"
        },
        {
          "be": "брасклівае дзеянне",
          "av": "лъикӏаб асар (гьаби)"
        }
      ]
    },
    {
      "text": "пардав",
      "comment": "пьесаялъул",
      "labels": [
        "тэатральны тэрмін"
      ],
      "examples": [
        {
          "be": "камедыя ў трох дзеяннях",
          "av": "лъабго пардавалъулаб комедия"
        }
      ]
    },
    {
      "precomment": "апавяданне і таму падобнае",
      "examples": [
        {
          "be": "дзеянне адбываецца ў горадзе",
          "av": "иш шагьаралда лъугьунеб, кколеб буго"
        }
      ]
    },
    {
      "text": "гӏамал, хӏисаб",
      "labels": [
        "матэматыка"
      ],
      "examples": [
        {
          "be": "чатыры дзеянні арыфметыкі",
          "av": "арифметикаялъул ункъо гӏамал"
        }
      ]
    },
    {
      "text": "асар",
      "precomment": "фіз.",
      "examples": [
        {
          "be": "дзеянне роўна супрацьдзеянню",
          "av": "жинца гьабулеб асар данде гьабулеб асаралда бащадаб буго"
        }
      ]
    },
    {
      "text": "рагъулал ишал",
      "precomment": "ваенныя дзеянні"
    }
  ]
}

{
  "word": "дзеяпрыслоўны",
  "stress": 8,
  "forms": [
    "деепричастный",
    "деепричастная",
    "деепричастное"
  ],
  "senses": [
    {
      "text": "деепричастияб",
      "labels": [
        "граматыка"
      ],
      "examples": [
        {
          "be": "дзеяпрыметнікавы зварот",
          "av": "деепричастияб свери, гӏуцӏи"
        }
      ]
    }
  ]
}

{
  "word": "дзеяслоў",
  "stress": 5,
  "forms": [
    "глагол"
  ],
  "labels": [
    "мужчынскі род"
  ],
  "senses": [
    {
      "text": "глагол",
      "labels": [
        "граматыка"
      ],
      "examples": [
        {
          "be": "дапаможны дзеяслоў",
          "av": "кумекалъулаб глагол"
        },
        {
          "be": "пераходны дзеяслоў",
          "av": "бухьараб глагол"
        }
      ]
    }
  ]
}

{
  "word": "дзеяслоў",
  "stress": 3,
  "stem": "ДЛИТЕЛЬН",
  "forms": [
    "длительный",
    "длительная",
    "длительное"
  ],
  "senses": [
    {
      "text": "халат бахъараб",
      "examples": [
        {
          "be": "працяглая хвароба",
          "av": "халат бахъараб унти"
        },
        {
          "be": "працяглы час",
          "av": "халат бахъараб заман"
        }
      ]
    }
  ]
}

{
  "word": "дзеяслоўны",
  "stress": 5,
  "stem": "ГЛАГОЛЬН",
  "forms": [
    "глагольный",
    "глагольная",
    "глагольное"
  ],
  "senses": [
    {
      "text": "глаголияб, глаголалъулаб (глаголалъул)",
      "examples": [
        {
          "be": "дзеяслоўнае канчатак",
          "av": "глаголалъул ахир"
        }
      ]
    }
  ]
}

{
  "word": "дзеяслоўны",
  "stress": 7,
  "stem": "ОТГЛАГОЛЬН",
  "forms": [
    "отглагольный",
    "отглагольная",
    "отглагольное"
  ],
  "senses": [
    {
      "text": "глаголалдасан лъугьараб",
      "labels": [
        "граматыка"
      ],
      "examples": [
        {
          "be": "дзеяслоўны назоўнік",
          "av": "глаголалдасан лъугьараб предметияб цӏар"
        }
      ]
    }
  ]
}

{
  "word": "дзе-небудзь",
  "stress": 3,
  "forms": [
    "где-либо"
  ],
  "see_also": [
    {
      "target": "где-нибудь",
      "kind": "see"
    }
  ]
}

{
  "word": "дзе-небудзь",
  "stress": 3,
  "forms": [
    "где-нибудь"
  ],
  "labels": [
    "прыслоўе"
  ],
  "senses": [
    {
      "text": "киб бугониги (букӏаниги), кибехун бугониги (букӏаниги), кибниги",
      "examples": [
        {
          "be": "дзе-небудзь паблізу",
          "av": "кибниги аскӏоса гӏебеде"
        }
      ]
    }
  ]
}

{
  "word": "дзе-небудзь; дзесьці",
  "stress": 3,
  "forms": [
    "где-то"
  ],
  "labels": [
    "прыслоўе"
  ],
  "senses": [
    {
      "text": "кибалиго",
      "examples": [
        {
          "be": "дзесьці прагучаў стрэл",
          "av": "кибалиго кьвагьи бахъана"
        },
        {
          "be": "дзесьці ў іншым месцы",
          "av": "кибалиго батӏияб бакӏалда"
        }
      ]
    }
  ]
}

{
  "word": "дзе-нідзе",
  "stress": 7,
  "forms": [
    "кое-где"
  ],
  "labels": [
    "прыслоўе"
  ],
  "senses": [
    {
      "text": "бакӏ-бакӏалда, доба-гьаниб, цо-цо бакӏалда, киб-кибниги"
    }
  ]
}

{
  "word": "дзеўка",
  "stress": 4,
  "stem": "ДЕВИЦ",
  "forms": [
    "девица"
  ],
  "labels": [
    "жаночы род"
  ],
  "senses": [
    {
      "text": "яс (ясай)",
      "examples": [
        {
          "be": "маладая дзяўчына",
          "av": "гӏолохъанай яс (ясай)"
        },
        {
          "be": "у дзяўчатах (не замужам)",
          "av": "росасе инегӏан"
        }
      ]
    }
  ]
}

{
  "word": "дзеўка",
  "stress": 2,
  "forms": [
    "девка"
  ],
  "labels": [
    "жаночы род",
    "размоўнае слова"
  ],
  "senses": [
    {
      "text": "яс (ясай)",
      "labels": [
        "размоўнае слова"
      ],
      "examples": [
        {
          "be": "засядзецца ў дзевках",
          "av": "росасе инчӏого, хутӏизе (рокъой хутӏизе)"
        }
      ]
    }
  ]
}

{
  "word": "дзеўчаты",
  "stress": 5,
  "forms": [
    "девчата"
  ],
  "labels": [
    "множны лік",
    "размоўнае слова"
  ],
  "senses": [
    {
      "text": "ясал",
      "labels": [
        "размоўнае слова"
      ]
    }
  ]
}

{
  "word": "дзеўчынскі; нявінны",
  "stress": 2,
  "forms": [
    "девственный",
    "девственная",
    "девственное"
  ],
  "senses": [
    {
      "text": "бикрияб"
    },
    {
      "text": "квер хъвачӏеб, квалквадизабичӏеб",
      "labels": [
        "у пераносным значэнні"
      ],
      "examples": [
        {
          "be": "першабытны лес",
          "av": "квер хъвачӏеб рохь (жиги гӏащтӏи хъвачӏеб рохь)"
        }
      ]
    }
  ]
}