{
"word": "навабранец",
"stress": 7,
"forms": [
"новобранец"
],
"labels": [
"мужчынскі род"
],
"senses": [
{
"text": "цӏияв рагъухъан, цӏивачӏарав рагъухъан",
"precomment": "дагьав цевегӏан рагъулаб хъулухъалде ахӏарав чи"
}
]
}
{
"word": "нававарат; навыварат",
"stress": 6,
"forms": [
"наизнанку"
],
"labels": [
"прыслоўе"
],
"senses": [
{
"text": "бегуниса",
"examples": [
{
"be": "вывярнуць кажух навыварат",
"av": "тӏимугъ бегуниса бахъизе"
}
]
}
]
}
{
"word": "нававвядэнне",
"stress": 9,
"forms": [
"нововведение"
],
"labels": [
"ніякі род"
],
"senses": [
{
"text": "цӏияб низам, цӏидасан чӏезабураб къагӏида, гӏадлу"
}
]
}
{
"word": "нававыяўлены",
"stress": 5,
"forms": [
"новоявленный",
"новоявленная",
"новоявленное"
],
"senses": [
{
"text": "гьабсагӏат вачӏарав, ахӏанже загьирлъарав",
"examples": [
{
"be": "нававыяўлены вучоны",
"av": "ахӏанже загьирлъарав гӏалимчи"
}
]
}
]
}
{
"word": "навага",
"stress": 4,
"forms": [
"навага"
],
"labels": [
"жаночы род"
],
"senses": [
{
"text": "навага",
"comment": "ралъдал ччугӏа",
"labels": [
"заалогія"
]
}
]
}
{
"word": "навагодні",
"stress": 6,
"stem": "НОВОГОДН",
"forms": [
"новогодний",
"новогодняя",
"новогоднее"
],
"senses": [
{
"text": "цӏияб соналъулаб",
"examples": [
{
"be": "навагодняя ёлка",
"av": "ЦӀияб соналъул елка"
},
{
"be": "навагодняе свята",
"av": "ЦӀияб соналъул байрам"
},
{
"be": "навагодняя ноч",
"av": "ЦӀияб соналъул сордо"
}
]
}
]
}
{
"word": "навазіць",
"stress": 4,
"homonym": 1,
"forms": [
"навозить"
],
"labels": [
"незакончанае трыванне"
],
"senses": [
{
"text": "рак базе (хурибе), рак бан, беэн гьабизе",
"comment": "удобрять"
}
]
}
{
"word": "навазіць",
"stress": 6,
"homonym": 2,
"forms": [
"навозить"
],
"labels": [
"закончанае трыванне"
],
"see_also": [
{
"target": "навезти",
"kind": "see"
}
]
}
{
"word": "навакаін",
"stress": 7,
"forms": [
"новокаин"
],
"labels": [
"мужчынскі род"
],
"senses": [
{
"text": "новокаин",
"labels": [
"фармацэўтычны тэрмін"
]
}
]
}
{
"word": "навакольны",
"stress": 4,
"stem": "ОКРЕСТН",
"forms": [
"окрестный",
"окрестная",
"окрестное"
],
"senses": [
{
"text": "сверухълъуда бугеб, аскӏоб, гӏагарда бугеб",
"examples": [
{
"be": "навакольныя вёскі",
"av": "сверухъ ругел росаби"
}
]
}
]
}
{
"word": "навакольны",
"stress": 6,
"stem": "ОКРУЖАЮЩ",
"forms": [
"окружающий",
"окружающая",
"окружающее"
],
"senses": [
{
"text": "сверун бугеб",
"examples": [
{
"be": "навакольная мясцовасць",
"av": "сверун бугеб бакӏ"
}
]
},
{
"text": "сверун ругел",
"labels": [
"у значэнні назоўніка"
],
"examples": [
{
"be": "скрыць што-небудзь ад навакольных",
"av": "сверун ругездаса щибниги бахчизе"
}
]
},
{
"text": "сверухъе бугеб",
"precomment": "у значэнні назоўніка",
"examples": [
{
"be": "усё навакольнае радавала яго",
"av": "тӏолабго, кинабго сверухъе бугелъ гьев вохизавулаан"
}
]
}
]
}
{
"word": "навакол; кругам",
"stress": 8,
"forms": [
"вкруговую"
],
"labels": [
"прыслоўе",
"размоўнае слова"
],
"senses": [
{
"text": "сверун",
"labels": [
"размоўнае слова"
],
"examples": [
{
"be": "я паехаў у горад не наўпрост, а наўкол",
"av": "дун шагьаралде битӏун инчӏо, сверун ана"
}
]
}
]
}
{
"word": "навакол; кругом",
"stress": 5,
"forms": [
"кругом"
],
"labels": [
"прыслоўе"
],
"senses": [
{
"text": "сверун, сверда сверун, кинабго рахъалдасан; (вокруг) киса-кибего, кинабго рахъалъан, сверухъе",
"examples": [
{
"be": "абысці дом вакол",
"av": "рукъалда сверун свери бахъизе"
},
{
"be": "вакол сцяліўся стэп",
"av": "киса-кибего сверухъе букӏана авлахъ"
},
{
"be": "навокал горы",
"av": "сверухъе мугӏрул руго"
}
]
},
{
"text": "тӏубан",
"labels": [
"у пераносным значэнні",
"размоўнае слова"
],
"examples": [
{
"be": "кругом у даўгах",
"av": "тӏубан налъукье ккун вуго"
}
]
},
{
"precomment": "кругом! (каманда)",
"text": "кругом! (кьурун вусса!)"
}
]
}
{
"word": "навала",
"stress": 4,
"forms": [
"нашествие"
],
"labels": [
"ніякі род"
],
"senses": [
{
"text": "тушман улкаялда жаниве, лъилниги ракьалде лъугьин"
},
{
"text": "ракӏалда гьечӏого, гӏемерал щалниги рачӏине"
}
]
}
{
"word": "навалам",
"stress": 4,
"forms": [
"навалом"
],
"labels": [
"прыслоўе"
],
"senses": [
{
"text": "бухьа-къачӏого, бан биччан",
"precomment": "без упакоўкі",
"examples": [
{
"be": "навалам грузіць у вагоны",
"av": "вагоназда жанибе бан биччан тезе, гохӏ гьабун базе"
}
]
},
{
"text": "гӏадлу-низам гьечӏого",
"precomment": "беспарадкава",
"labels": [
"размоўнае слова"
],
"examples": [
{
"be": "накідаць што-небудзь навалам",
"av": "щибниги низам гьечӏого бан тезе, бан биччазе"
}
]
}
]
}
{
"word": "навалачка",
"stress": 2,
"forms": [
"наволочка"
],
"labels": [
"жаночы род"
],
"senses": [
{
"text": "къандалъодал лъел"
}
]
}
{
"word": "навалунне",
"stress": 6,
"forms": [
"новолуние"
],
"labels": [
"ніякі род"
],
"senses": [
{
"text": "моцӏ цӏилъи, моцӏрол бетӏер, цӏияб моцӏ бихьулеб заман"
}
]
}
{
"word": "навальваць(-ся)",
"stress": 4,
"forms": [
"наваливать(ся)"
],
"labels": [
"незакончанае трыванне"
],
"see_also": [
{
"target": "навалить",
"kind": "see"
}
]
}
навальніца; навальнічны
сообщить о неточности{
"word": "навальніца; навальнічны",
"stress": 5,
"forms": [
"гроза"
],
"labels": [
"жаночы род"
],
"senses": [
{
"text": "пирхи-гъугъайгун балеб чвахунцӏад",
"examples": [
{
"be": "пачала грымець навальніца",
"av": "циндаго пирхи-гъугъайгун чвахун цӏад базе лъугьана"
}
]
},
{
"text": "балагь",
"precomment": "каго-чаго і без дапаўнення",
"labels": [
"у пераносным значэнні"
],
"examples": [
{
"be": "леў – навальніца лясоў",
"av": "гъалбацӏ – рохьазул балагь (рохьил хӏайваназе балагь)"
}
]
}
]
}
{
"word": "навальнічны",
"stress": 7,
"forms": [
"грозовой",
"грозовая",
"грозовое"
],
"senses": [
{
"text": "пири-гъугъайгун балеб",
"examples": [
{
"be": "навальнічныя хмары",
"av": "пири-гъугъайгун ралел чвахунцӏадазул накӏкӏал"
}
]
}
]
}
{
"word": "наваліцца",
"stress": 6,
"forms": [
"навалиться"
],
"labels": [
"закончанае трыванне"
],
"senses": [
{
"text": "тӏад вегизе, тӏад ваччизе",
"precomment": "на каго-што (налегчы)",
"examples": [
{
"be": "наваліцца ўсёй цяжарам на дзверы",
"av": "тӏолабго бакӏлъиялдалъун (бугеб рухӏалъ) нуцӏиде ваччизе"
}
]
},
{
"text": "ццидалъ тӏаделъизе",
"labels": [
"у пераносным значэнні"
],
"examples": [
{
"be": "накінуцца на ворага",
"av": "тушманасде тӏаделъизе"
},
{
"be": "накінуцца на ежу",
"av": "хъантӏун кванде тӏаделъизе"
}
]
}
]
}
{
"word": "наваліць",
"stress": 6,
"stem": "НАВАЛИ",
"forms": [
"навалить"
],
"labels": [
"закончанае трыванне"
],
"senses": [
{
"text": "хӏалица тӏад лъезе",
"precomment": "каго-што, на каго-што",
"examples": [
{
"be": "наваліць адзін мяшок на іншы",
"av": "цо хъап цогидалда тӏад хӏалица лъезе"
}
]
},
{
"text": "гохӏ гьабун тӏатӏала базе"
},
{
"text": "цо бакӏалде бакӏаризе",
"comment": "гьороца хъамун",
"examples": [
{
"be": "наваліла шмат снегу",
"av": "гӏемераб гӏазу цо бакӏалде бакӏарана"
}
]
},
{
"text": "данделъизе, бакӏаризе",
"examples": [
{
"be": "народу шмат наваліла",
"av": "гӏемераб халкъ данделъана, бакӏарана"
}
]
}
]
}
{
"word": "навамодны",
"stress": 6,
"forms": [
"новомодный",
"новомодная",
"новомодное"
],
"senses": [
{
"text": "цӏияб модаялъул",
"examples": [
{
"be": "навамодны касцюм",
"av": "цӏияб модаялъул костюм"
}
]
}
]
}
{
"word": "навар",
"stress": 4,
"forms": [
"навар"
],
"labels": [
"мужчынскі род"
],
"senses": [
{
"text": "гьагӏу; белъун хадуб тӏад ккараб беэнлъи"
},
{
"text": "гъоркь букӏаралда тӏаде бачӏараб бечелъи",
"precomment": "прыбытак, нажыва"
}
]
}
{
"word": "наварваць",
"stress": 4,
"forms": [
"наваривать"
],
"labels": [
"незакончанае трыванне"
],
"see_also": [
{
"target": "наварить",
"kind": "see"
}
]
}
{
"word": "навароджаны",
"stem": "НОВОРОЖДЁНН",
"forms": [
"новорождённый",
"новорождённая",
"новорождённое"
],
"senses": [
{
"text": "ахӏанже гьабураб",
"examples": [
{
"be": "навароджанае дзіця",
"av": "ахӏанже гьабураб лъимер"
}
]
},
{
"text": "вас",
"precomment": "у значэнні назоўніка, мужчынскі род",
"comment": "цӏигьавурав вас"
},
{
"text": "яс",
"precomment": "у значэнні назоўніка, жаночы род",
"comment": "цӏигьаюрай яс"
}
]
}
{
"word": "навароціць",
"stress": 8,
"forms": [
"наворотить"
],
"labels": [
"закончанае трыванне"
],
"senses": [
{
"text": "гӏадлу-низам гьечӏого щибниги базе",
"precomment": "што, чаго",
"labels": [
"размоўнае слова"
],
"examples": [
{
"be": "наварушыць кучу камянёў",
"av": "низам гьечӏого гӏемераб гамачӏ базе"
},
{
"be": "навароціць усялякіх глупстваў",
"av": "гӏантал жал рицине"
}
]
}
]
}
{
"word": "наварочваць",
"stress": 6,
"forms": [
"наворачивать"
],
"labels": [
"незакончанае трыванне"
],
"see_also": [
{
"target": "наворотить",
"kind": "see"
}
]
}
{
"word": "наварысты",
"stress": 4,
"forms": [
"наваристый",
"наваристая",
"наваристое"
],
"senses": [
{
"text": "беэнаб, бакъваяб",
"examples": [
{
"be": "наварысты суп",
"av": "беэнаб чурпа"
}
]
}
]
}
{
"word": "наварыць",
"stress": 6,
"forms": [
"наварить"
],
"labels": [
"закончанае трыванне"
],
"senses": [
{
"text": "белъине, белъун хӏадур гьабизе",
"precomment": "што, чаго (зварыць)",
"examples": [
{
"be": "наварыць варэння",
"av": "мурапа гьабизе"
}
]
},
{
"text": "биине",
"precomment": "чаго",
"labels": [
"тэхніка"
],
"examples": [
{
"be": "наварыць сталі",
"av": "чаран биине"
}
]
},
{
"text": "регъон кӏодо гьабизе",
"precomment": "што (прыварыць)",
"labels": [
"тэхніка"
],
"examples": [
{
"be": "наварыць лязо сякеры",
"av": "гӏощтӏол бал регъон кӏодо гьабизе"
}
]
}
]
}
{
"word": "наваселле",
"stress": 6,
"forms": [
"новоселье"
],
"labels": [
"ніякі род"
],
"senses": [
{
"text": "цӏияб рукъ, ахӏанже жанире гӏадамал рахъараб мина",
"precomment": "новае жыллё"
},
{
"text": "цӏияб бакӏалде, рокъоре гӏадамал рахъиндал гьабулеб рохел, гьоболлъи",
"precomment": "свята",
"examples": [
{
"be": "спраўляць наваселле",
"av": "цӏияб рокъоре рахъиналъул гьоболлъи гьабизе"
}
]
}
]
}
{
"word": "навасёлец",
"forms": [
"новосёл"
],
"labels": [
"мужчынскі род"
],
"senses": [
{
"text": "цӏияв квартирант, дагьав цевегӏан кивениги рукъалъ чӏарав чи, цӏияв хважаин",
"examples": [
{
"be": "дом чакае навасёлаў",
"av": "мина цӏиял хважаинзаби рачӏиналъухъ балагьун буго"
}
]
}
]
}
{
"word": "наваспечаны",
"forms": [
"новоиспечённый",
"новоиспечённая",
"новоиспечённое"
],
"senses": [
{
"text": "ахӏанже бежараб, ахӏанже ишалде лъугьарав, дагьаб цебе гьабураб, дагьаб цебе цӏар, хъулухъ щварав",
"labels": [
"жартаўлівае"
],
"examples": [
{
"be": "наваспечаны вучоны",
"av": "дагьаб цебегӏан вахъарав гӏалимчи"
}
]
}
]
}
{
"word": "навастрыць",
"stress": 8,
"forms": [
"навострить"
],
"labels": [
"закончанае трыванне"
],
"senses": [
{
"precomment": "што",
"labels": [
"размоўнае слова"
],
"examples": [
{
"be": "навастрыць вушы",
"av": "цӏодорго гӏенеккизе"
},
{
"be": "навастрыць лыжы",
"av": "кивениги ине яги ине къасдалда вукӏине"
}
]
}
]
}
{
"word": "навастрыць",
"stress": 6,
"forms": [
"наточить"
],
"labels": [
"закончанае трыванне"
],
"senses": [
{
"text": "рекӏинабизе",
"precomment": "што, чаго",
"examples": [
{
"be": "натачыць нож",
"av": "нус рекӏинабизе"
}
]
}
]
}
{
"word": "нават",
"stress": 2,
"forms": [
"даже"
],
"senses": [
{
"text": "хӏатта, -цин",
"labels": [
"узмацняльная часціца"
],
"examples": [
{
"be": "нават цяпер",
"av": "гьанжецин"
},
{
"be": "ён нават слова не сказаў",
"av": "дос рагӏицин абичӏо"
}
]
}
]
}
{
"word": "наватар",
"stress": 4,
"forms": [
"новатор"
],
"labels": [
"мужчынскі род"
],
"senses": [
{
"text": "цӏияб жо ургъулев, цӏияб къагӏидаялъ хӏалтӏулев чи",
"examples": [
{
"be": "наватары вытворчасці",
"av": "цӏияб къагӏидаялъ хӏалтӏулел чагӏи",
"comment": "заводалда, совхозалда"
}
]
}
]
}
{
"word": "наватарства",
"stress": 4,
"forms": [
"новаторство"
],
"labels": [
"ніякі род"
],
"senses": [
{
"text": "цӏияб жо бижизаби, цӏияб жо ургъун бахъи, цӏияб къагӏидаялъ хӏалтӏи",
"precomment": "дзейнасць наватараў"
}
]
}
наватварэнне; інавацыя
сообщить о неточности{
"word": "наватварэнне; інавацыя",
"stress": 2,
"forms": [
"новшество"
],
"labels": [
"ніякі род"
],
"senses": [
{
"text": "гьабураб, хӏалтӏизабулеб, къабул гьабураб цӏилъи",
"examples": [
{
"be": "укараненне тэхнічных навінак",
"av": "техникаялъул цӏилъаби тӏиритӏизари, гӏатӏидго хӏалтӏизари"
},
{
"be": "новшаствы ў працы",
"av": "хӏалтӏулъ цӏиял къагӏидаби, цӏилъаби"
}
]
}
]
}
{
"word": "нават, менавіта",
"stress": 1,
"forms": [
"именно"
],
"senses": [
{
"text": "цӏар ккун; гьеле",
"precomment": "якраз",
"labels": [
"часціца"
],
"examples": [
{
"be": "нават менавіта ён",
"av": "гьеле гьев, батӏияв чи гурев"
},
{
"be": "якраз так",
"av": "гьеле гьединха"
},
{
"be": "якраз пра гэта і гаворка",
"av": "гьеле гьелъул хӏакъалъулъ буго хабар"
}
]
},
{
"text": "масала",
"precomment": "пры пералічэнні",
"labels": [
"у значэнні злучніка"
],
"examples": [
{
"be": "фрукты, а менавіта: яблыкі, грушы, слівы",
"av": "пихъ, масала: гӏеч, гени, кокон"
},
{
"be": "каго менавіта (з іх)?",
"av": "цӏар ккун абуни, щив (гьездаса)?"
},
{
"be": "вось менавіта!",
"av": "гьеб гурищха!"
}
]
}
]
}
{
"word": "нават, нічуць",
"stress": 4,
"forms": [
"нимало"
],
"labels": [
"прыслоўе"
],
"senses": [
{
"text": "кигӏанги, кигӏан дагьабги",
"examples": [
{
"be": "ён анічуць не баіцца",
"av": "дов кигӏан дагьавги хӏинкъуларо (щибниги хӏинкъуларо)"
}
]
}
]
}
{
"word": "навацца",
"stress": 10,
"forms": [
"нагромоздиться"
],
"labels": [
"закончанае трыванне"
],
"senses": [
{
"text": "гӏемераб къадаралда, низам гьечӏого, данделъизе, бакӏаризе"
}
]
}
{
"word": "наваўтварэнне",
"stress": 12,
"forms": [
"новообразование"
],
"labels": [
"ніякі род",
"медыцына"
],
"senses": [
{
"text": "лугбузда лъугьараб цӏигьан, лугбузда тӏад бижараб жо",
"labels": [
"медыцынскі тэрмін"
]
},
{
"text": "мацӏалда лъугьараб цӏияб рагӏи",
"labels": [
"лінгвістычны тэрмін"
]
}
]
}
наведаваць; праведваць
сообщить о неточности{
"word": "наведаваць; праведваць",
"stress": 5,
"forms": [
"проведывать"
],
"labels": [
"незакончанае трыванне"
],
"see_also": [
{
"target": "проведать",
"kind": "see"
}
]
}
{
"word": "наведацца",
"stress": 4,
"forms": [
"наведаться"
],
"labels": [
"закончанае трыванне",
"размоўнае слова"
],
"senses": [
{
"text": "лъихъениги щвезе, ваккизе ине",
"examples": [
{
"be": "наведацца да сябра",
"av": "гьудуласухъе щвезе, ваккизе ине"
}
]
}
]
}
{
"word": "наведаць",
"stress": 4,
"forms": [
"наведать"
],
"labels": [
"закончанае трыванне"
],
"senses": [
{
"text": "ваккизе, щвезе"
}
]
}
{
"word": "наведаць",
"stress": 7,
"forms": [
"навестить"
],
"labels": [
"закончанае трыванне"
],
"senses": [
{
"text": "лъихъениги щвезе, ваккизе",
"precomment": "каго-што",
"examples": [
{
"be": "наведаць хворага",
"av": "унтарасухъе щвезе"
},
{
"be": "наведаць сябра",
"av": "гьудуласухъе ваккизе, щвезе"
}
]
}
]
}
{
"word": "наведаць",
"stress": 6,
"forms": [
"посетить"
],
"labels": [
"закончанае трыванне"
],
"senses": [
{
"text": "щвезе, ине",
"precomment": "каго-што",
"examples": [
{
"be": "наведаць знаёмага",
"av": "лъале-хъвалесухъе щвезе"
},
{
"be": "наведаць хворага",
"av": "унтарасде щвезе, унтарасухъе ине"
},
{
"be": "наведаць музей",
"av": "музеялде ине"
}
]
}
]
}
{
"word": "наведаць",
"stress": 5,
"forms": [
"проведать"
],
"labels": [
"закончанае трыванне",
"размоўнае слова"
],
"senses": [
{
"text": "ваккарагӏизе, щвезе",
"precomment": "каго-что (наведаць)"
},
{
"text": "лъазе, лъазабизе",
"precomment": "што, аб кім-чым (даведацца)"
}
]
}
{
"word": "наведвальнасць",
"stress": 6,
"forms": [
"посещаемость"
],
"labels": [
"жаночы род"
],
"senses": [
{
"text": "рачӏен"
},
{
"text": "рачӏаразул къадар"
}
]
}
наведвальнік; наведнік
сообщить о неточности{
"word": "наведвальнік; наведнік",
"stress": 6,
"stem": "ПОСЕТИТЕЛ",
"forms": [
"посетитель"
],
"senses": [
{
"text": "ишалъ, къваригӏелалъ тӏаде вачӏарав чи",
"examples": [
{
"be": "пастаянны наведвальнік тэатра",
"av": "кидаго (гьоркьоса къотӏичӏого) театралде хьвадулев чи"
},
{
"be": "прыём наведвальнікаў",
"av": "ишалъ рачӏарал чагӏи тӏаде къабул гьари"
}
]
}
]
}
{
"word": "наведванне",
"stress": 6,
"forms": [
"посещение"
],
"labels": [
"ніякі род"
],
"senses": [
{
"text": "щвей, ин",
"precomment": "па дзеяслову наведаць",
"examples": [
{
"be": "наведванне хворага",
"av": "унтарасухъе щвей, ин"
},
{
"be": "наведванне лекцый",
"av": "лекциязде ин (хьвади)"
}
]
}
]
}
{
"word": "наведвацца",
"stress": 4,
"forms": [
"наведываться"
],
"labels": [
"незакончанае трыванне"
],
"see_also": [
{
"target": "наведаться",
"kind": "see"
}
]
}
{
"word": "наведваць",
"stress": 6,
"forms": [
"навещать"
],
"labels": [
"незакончанае трыванне"
],
"see_also": [
{
"target": "навестить",
"kind": "see"
}
]
}
{
"word": "наведваць",
"stress": 6,
"forms": [
"посещать"
],
"labels": [
"незакончанае трыванне"
],
"see_also": [
{
"target": "посетить",
"kind": "see"
}
]
}
{
"word": "навезці",
"stress": 7,
"forms": [
"навезти"
],
"labels": [
"закончанае трыванне"
],
"senses": [
{
"text": "тункизабизе; тӏаде бачине",
"precomment": "каго-што",
"examples": [
{
"be": "навезці санкі на ствол",
"av": "чанагъал хӏоболъ тункизаризе"
}
]
},
{
"text": "цӏикӏкӏараб къадаралда баччизе",
"precomment": "што, чаго",
"examples": [
{
"be": "навезці тавараў",
"av": "къайи цӏикӏкӏараб къадаралда баччизе"
}
]
}
]
}
{
"word": "навела",
"stress": 4,
"homonym": 1,
"forms": [
"новелла"
],
"labels": [
"жаночы род"
],
"senses": [
{
"text": "новелла, къокъаб хабар",
"labels": [
"літаратура, літаратуразнаўства"
]
}
]
}
{
"word": "навела",
"stress": 4,
"homonym": 2,
"forms": [
"новелла"
],
"labels": [
"жаночы род"
],
"senses": [
{
"text": "новелла",
"comment": "законазул, уставалъул ва гь. ц. кинаб букӏаниги сводалде хадуб гьабураб тӏадежубай",
"labels": [
"юрыдычны тэрмін"
]
}
]
}
{
"word": "навеліст",
"stress": 7,
"forms": [
"новеллист"
],
"labels": [
"мужчынскі род"
],
"senses": [
{
"text": "новелист",
"comment": "новеллаби хъвалев чи"
}
]
}
{
"word": "наверсе",
"stress": 6,
"forms": [
"вверху"
],
"labels": [
"прыслоўе"
],
"senses": [
{
"text": "тӏад, тӏадехун"
}
]
}
{
"word": "наверсе; зверху",
"stress": 7,
"forms": [
"наверху"
],
"labels": [
"прыслоўе"
],
"senses": [
{
"text": "тӏаса",
"examples": [
{
"be": "ён жыве наверсе",
"av": "дов рукъалъ тӏаса вуго"
}
]
}
]
}
{
"word": "наверх",
"stress": 4,
"forms": [
"наверх"
],
"labels": [
"прыслоўе"
],
"senses": [
{
"text": "тӏаде, тӏаса",
"precomment": "на паверхню чаго-небудзь",
"examples": [
{
"be": "пакласці чамадан наверх",
"av": "чемодан тӏаса лъезе"
}
]
},
{
"text": "эхеде",
"precomment": "уверх",
"examples": [
{
"be": "паглядзець наверх",
"av": "эхеде валагьизе"
}
]
}
]
}
{
"word": "наверх; вонкі",
"stress": 4,
"forms": [
"наружу"
],
"labels": [
"прыслоўе"
],
"senses": [
{
"text": "къватӏибехун, тӏадехун",
"examples": [
{
"be": "дзверы адчыняюцца навылет; дзверы адчыняюцца на вонкавы бок",
"av": "нуцӏа къватӏибе рагьула"
},
{
"be": "апрануць футра мехам навыворт",
"av": "тӏимугъ, расги къватӏибехун гьабун, ретӏине"
},
{
"be": "усё навыварат у каго-небудзь",
"av": "кинабго рагьун, щибго бахчичӏого буго (лъилниги)"
}
]
}
]
}
{
"word": "навес",
"stress": 4,
"forms": [
"навес"
],
"labels": [
"мужчынскі род"
],
"senses": [
{
"text": "тӏох; тӏадхъел; тӏокъо",
"precomment": "дах",
"examples": [
{
"be": "пад навесам",
"av": "тӏадхъелалда гъоркь, тӏокъода"
}
]
},
{
"text": "тӏаде гьетӏараб; далараб бутӏа",
"precomment": "навісаючая частка чаго-небудзь",
"examples": [
{
"be": "навес скалы",
"av": "кьурул тӏаде далараб бакӏ"
}
]
}
]
}
{
"word": "навесці",
"stress": 7,
"forms": [
"навести"
],
"labels": [
"закончанае трыванне"
],
"senses": [
{
"text": "цадахъ вачун бихьизабун сундениги тӏаде ккезавизе",
"precomment": "каго-што (паказаць кірунак)",
"examples": [
{
"be": "навесці на след",
"av": "лъалкӏде ккезавизе"
}
]
},
{
"text": "рекӏеда ватизавизе, щаклъизавизе",
"precomment": "каго-што, у пераносным значэнні (накіраваць)",
"examples": [
{
"be": "навесці на думку",
"av": "пикруялде вагьизавизе"
},
{
"be": "навесці на падазрэнне",
"av": "щаклъизавизе"
}
]
},
{
"text": "ишан кквезе",
"precomment": "што (накіраваць)",
"examples": [
{
"be": "навесці вінтоўку",
"av": "тункӏица ишан босизе"
},
{
"be": "навесці пражэктар на самалёт",
"av": "прожектор самолёталда речӏчӏизабизе (битӏизабизе)"
}
]
},
{
"text": "сундениги сир биччазе",
"precomment": "што (пакрыць)",
"examples": [
{
"be": "навесці лоск на што-небудзь",
"av": "сундениги сир биччазе"
}
]
},
{
"text": "кинаб букӏаниги сурат гьабизе",
"precomment": "што (надаць які-небудзь выгляд)",
"examples": [
{
"be": "навесці парадак",
"av": "низам гьабизе"
}
]
},
{
"text": "рачине",
"precomment": "каго-што, прывесці",
"labels": [
"размоўнае слова"
],
"examples": [
{
"be": "навесці цэлы дом гасцей",
"av": "рукъ цӏурал гьалбал рачине"
}
]
},
{
"text": "лъезе",
"precomment": "што (ўладкаваць пераправу)",
"examples": [
{
"be": "навесці мост",
"av": "кьо лъезе"
}
]
},
{
"text": "чӏалгӏинабизе",
"precomment": "◊ нагнаць сум"
},
{
"text": "щибниги цӏехезе",
"precomment": "◊ наведаць даведку"
},
{
"text": "хӏинкъизаризе",
"precomment": "навесці страх"
}
]
}
{
"word": "навесяле",
"stress": 8,
"forms": [
"навеселе"
],
"labels": [
"прыслоўе",
"размоўнае слова"
],
"senses": [
{
"text": "дагьаб кепалда",
"labels": [
"размоўнае слова"
],
"examples": [
{
"be": "быць на веселе",
"av": "дагьав кепалда вукӏине"
}
]
}
]
}
{
"word": "наветраны",
"stress": 4,
"stem": "НАВЕТРЕНН",
"forms": [
"наветренный",
"наветренная",
"наветренное"
],
"senses": [
{
"examples": [
{
"be": "наветраны бок",
"av": "гьури пулеб рахъ, гьородехун буссараб рахъ"
}
]
}
]
}
{
"word": "навечна",
"stress": 4,
"forms": [
"навек",
"навеки"
],
"labels": [
"прыслоўе"
],
"senses": [
{
"text": "кидаго, тӏолабго гӏумруялъ",
"examples": [
{
"be": "навечна разам",
"av": "абадиялъго цадахъ"
}
]
}
]
}
{
"word": "навечна",
"stress": 4,
"forms": [
"навечно"
],
"labels": [
"прыслоўе"
],
"senses": [
{
"text": "кидагоялъе, даимго, абадиялъго",
"examples": [
{
"be": "зямля за калгасамі замацавана навечна",
"av": "колхозазда хадуб ракь кидагоялъе щула гьабун буго"
}
]
}
]
}
{
"word": "навешаць",
"stress": 4,
"forms": [
"навесить"
],
"labels": [
"закончанае трыванне"
],
"senses": [
{
"text": "лъезе",
"precomment": "што",
"examples": [
{
"be": "навесіць дзверы",
"av": "нуцӏа лъезе"
}
]
},
{
"text": "базе",
"precomment": "што, чаго",
"examples": [
{
"be": "павесіць карціну",
"av": "сурат базе"
}
]
}
]
}
{
"word": "навешаць",
"stress": 4,
"forms": [
"навешать"
],
"labels": [
"закончанае трыванне"
],
"senses": [
{
"text": "базе",
"precomment": "што, чаго",
"examples": [
{
"be": "навешаць карцін",
"av": "суратал разе"
}
]
}
]
}
{
"word": "навешваць",
"stress": 4,
"forms": [
"навешивать"
],
"labels": [
"незакончанае трыванне"
],
"see_also": [
{
"target": "навесить",
"kind": "see"
},
{
"target": "навешать",
"kind": "see"
}
]
}
{
"word": "навеяць",
"stress": 6,
"forms": [
"навевать"
],
"labels": [
"незакончанае трыванне"
],
"see_also": [
{
"target": "навеять",
"kind": "see",
"refwordnum": "1"
}
]
}
{
"word": "навеяць",
"stress": 4,
"stem": "НАВЕЯ",
"forms": [
"навеять"
],
"precomment": "што, чаго",
"labels": [
"закончанае трыванне"
],
"senses": [
{
"text": "пун цадахъ бачине, цадахъ бачун бачӏине",
"precomment": "прамое і пераноснае значэнне",
"examples": [
{
"be": "вецер павеяў прахалодай",
"av": "гьороца гьогьоми бачун бачӏана, гьороца гьогьоми речӏчӏизабуна"
}
]
},
{
"labels": [
"сельская гаспадарка, сельскагаспадарчы тэрмін"
],
"examples": [
{
"be": "навеяць пшаніцы",
"av": "ролъ гьородахъ биччазе"
}
]
}
]
}
{
"word": "навлекчы",
"stress": 5,
"forms": [
"навлечь"
],
"labels": [
"закончанае трыванне"
],
"senses": [
{
"text": "хӏажалъи гьечӏеб, рокьукъаб иш тӏаде бачине",
"precomment": "што на каго-што",
"examples": [
{
"be": "наклікаць на сябе падазрэнне",
"av": "жиндаго щаклъи ккезабизе"
},
{
"be": "навлекчы на сябе бяду",
"av": "жиндего балагь бачине"
}
]
}
]
}
{
"word": "навобмацак",
"stress": 1,
"forms": [
"ощупь"
],
"labels": [
"жаночы род"
],
"senses": [
{
"text": "квашун балагьун, квер квалун, хъатӏун",
"precomment": "навобмацак",
"examples": [
{
"be": "вызначыць пухліну навобмацак",
"av": "квашун гьорораб бакӏ балагьизе"
}
]
}
]
}
{
"word": "навобмацак",
"stress": 1,
"forms": [
"ощупью"
],
"labels": [
"прыслоўе"
],
"senses": [
{
"text": "квашулаго, квашун, квер квалун",
"examples": [
{
"be": "ісці намацкам у цемры",
"av": "квер квашулаго, бецӏаб бакӏалдасан ине"
}
]
}
]
}
{
"word": "наводзіць",
"stress": 6,
"forms": [
"наводить"
],
"labels": [
"незакончанае трыванне"
],
"see_also": [
{
"target": "навести",
"kind": "see"
}
]
}
наводзіць на думку; натыкацца
сообщить о неточности{
"word": "наводзіць на думку; натыкацца",
"stress": 4,
"forms": [
"наталкивать(ся)"
],
"labels": [
"незакончанае трыванне"
],
"see_also": [
{
"target": "натолкнуть",
"kind": "see"
}
]
}
{
"word": "наводка",
"stress": 4,
"stem": "НАВОДК",
"forms": [
"наводка"
],
"labels": [
"жаночы род"
],
"senses": [
{
"text": "лъей; бацизаби; белъин",
"comment": "па дзеяслове навясці",
"examples": [
{
"be": "наводка моста",
"av": "кьо лъей"
}
],
"comment_lang": "ru"
},
{
"text": "ишан боси",
"labels": [
"вайсковы тэрмін"
],
"examples": [
{
"be": "навядзенне гармат",
"av": "гӏарадабаз ишан боси"
},
{
"be": "біць прамой наводкай",
"av": "битӏахъе ишан босун, речӏчӏизе (кьвагьизе)"
}
]
}
]
}
{
"word": "наводны",
"stress": 6,
"forms": [
"наводящий",
"наводящая",
"наводящее"
],
"senses": [
{
"text": "щибниги бичӏчӏизе, хӏажатаб пикруялда тӏаде ккезе кумек гьабулеб",
"examples": [
{
"be": "наводнае пытанне",
"av": "бичӏчӏизе, тӏаде ккезе кумек гьабулеб суал"
}
]
}
]
}
{
"word": "наводняць",
"stress": 7,
"forms": [
"наводнять"
],
"labels": [
"незакончанае трыванне"
],
"see_also": [
{
"target": "наводнить",
"kind": "see"
}
]
}
{
"word": "наводніць",
"stress": 7,
"forms": [
"наводнить"
],
"labels": [
"закончанае трыванне"
],
"senses": [
{
"text": "гӏемераб къадаралъ цӏезабизе",
"precomment": "што кім-чым",
"examples": [
{
"be": "наводніць рынак таварамі",
"av": "базар къайидул цӏезабизе"
}
]
}
]
}
{
"word": "наводчык",
"stress": 4,
"forms": [
"наводчик"
],
"labels": [
"мужчынскі род"
],
"senses": [
{
"text": "наводчик",
"comment": "гӏарадаялъул ишан кколев рагъухъан",
"labels": [
"вайсковы тэрмін"
]
},
{
"text": "цӏогьор",
"precomment": "злодзей",
"comment": "бикъизе бегьулеб бакӏ бихьизабулев цӏогьол гӏахьалчи"
}
]
}
{
"word": "навочна",
"stress": 3,
"forms": [
"воочию"
],
"labels": [
"прыслоўе"
],
"senses": [
{
"text": "(жиндирго) берда бихьун",
"examples": [
{
"be": "пераканацца на ўласныя вочы",
"av": "берда бихьун, божизе, ракӏ чӏезе"
}
]
}
]
}
{
"word": "навоштасьці",
"stress": 4,
"forms": [
"зачем-то"
],
"labels": [
"прыслоўе"
],
"senses": [
{
"text": "щаялиго, сундеялиго гӏоло"
}
]
}
{
"word": "навошта; чаму",
"stress": 4,
"forms": [
"зачем"
],
"labels": [
"прыслоўе",
"пытальны займеннік",
"адносны займеннік"
],
"senses": [
{
"text": "щай, щибизе, сунде гӏоло",
"examples": [
{
"be": "навошта ты прыйшоў сюды?",
"av": "щай мун гьаниве вачӏарав?"
},
{
"be": "навошта яму гэта трэба?",
"av": "щай гьесие гьеб къваригӏараб?"
},
{
"be": "я ведаю, навошта ён гэта зрабіў",
"av": "дида лъала щай гьес гьеб гьабурабали"
}
]
}
]
}
{
"word": "навука",
"stress": 3,
"stem": "НАУК",
"forms": [
"наука"
],
"labels": [
"жаночы род"
],
"senses": [
{
"text": "гӏелму",
"examples": [
{
"be": "грамадскія навукі",
"av": "жамгӏиял гӏелмаби"
},
{
"be": "навукі аб прыродзе",
"av": "тӏабигӏиял гӏелмаби"
},
{
"be": "акадэмія навук",
"av": "гӏелмабазул академия"
}
]
},
{
"text": "биччан те гьеб дуе дарслъун букӏине",
"precomment": "хай гэта будзе табе навукай"
}
]
}
{
"word": "навуковасць",
"stress": 3,
"forms": [
"научность"
],
"labels": [
"жаночы род"
],
"senses": [
{
"text": "гӏелмияб букӏин"
}
]
}
{
"word": "навукова-асветніцкі",
"stress": 3,
"forms": [
"научно-просветительный",
"научно-просветительная",
"научно-просветительное"
],
"senses": [
{
"text": "гӏелмугун лъай тӏибитӏизабиялъул",
"examples": [
{
"be": "навукова-асветніцкая арганізацыя",
"av": "гӏелмугун лъай тӏибитӏизабиялъул организация",
"comment": "тӏибитӏизабулеб организация, идара"
}
]
}
]
}
{
"word": "навукова-даследчы",
"stress": 3,
"forms": [
"научно-исследовательский",
"научно-исследовательская",
"научно-исследовательское"
],
"senses": [
{
"text": "гӏелмиябгун цӏех-рехалъулаб",
"examples": [
{
"be": "навукова-даследчы інстытут",
"av": "гӏелмиябгун цӏех-рехалъулаб институт"
}
]
}
]
}
{
"word": "навукова-папулярны",
"stress": 13,
"stem": "НАУЧНО-ПОПУЛЯРН",
"forms": [
"научно-популярный",
"научно-популярная",
"научно-популярное"
],
"senses": [
{
"text": "гӏелмиябгун машгьураб",
"examples": [
{
"be": "навукова-папулярная літаратура",
"av": "гӏелмиябгун машгьураб литература"
}
]
}
]
}
{
"word": "навукова-тэхнічны",
"stress": 12,
"stem": "НАУЧНО-ТЕХНИЧЕСК",
"forms": [
"научно-технический",
"научно-техническая",
"научно-техническое"
],
"senses": [
{
"text": "гӏелмиябгун техникияб",
"examples": [
{
"be": "навукова-тэхнічнае таварыства",
"av": "гӏелмиябгун техникияб общество"
}
]
}
]
}
{
"word": "навуковы",
"stress": 3,
"stem": "НАУЧН",
"forms": [
"научный",
"научная",
"научное"
],
"senses": [
{
"text": "гӏелмияб",
"examples": [
{
"be": "навуковы супрацоўнік",
"av": "гӏелмияв хӏалтӏухъан"
},
{
"be": "навуковыя творы",
"av": "гӏелмиял асарал"
},
{
"be": "навуковы цэнтр",
"av": "гӏелмияб центр"
},
{
"be": "навуковая арганізацыя працы (НАП)",
"av": "гӏелмияб куцалъ хӏалтӏи гӏуцӏи (НОТ)"
}
]
}
]
}
{
"word": "навучальны",
"stress": 6,
"forms": [
"назидательный",
"назидательная",
"назидательное"
],
"senses": [
{
"text": "насихӏаталъулаб",
"examples": [
{
"be": "павучальны прыклад",
"av": "насихӏаталъулаб мисал"
},
{
"be": "павучальны тон",
"av": "малъа-хъваялъе, гӏакълу кьеялъе хасиятаб гьаракь"
}
]
}
]
}
{
"word": "навучальны",
"stress": 3,
"stem": "УЧЕБН",
"forms": [
"учебный",
"учебная",
"учебное"
],
"senses": [
{
"text": "цӏалул",
"examples": [
{
"be": "навучальны год",
"av": "цӏалул сон"
},
{
"be": "навучальны план",
"av": "цӏалул план"
}
]
},
{
"text": "ругьун гьариялъул, куцазе хӏалтӏизабулеб",
"precomment": "прызначаны для навучання",
"examples": [
{
"be": "вучэбная вінтоўка",
"av": "(кьвагьдезе) ругьун гьариялъе бугеб туманкӏ"
}
]
}
]
}
{
"word": "навучанне",
"stress": 5,
"forms": [
"обучение"
],
"labels": [
"ніякі род"
],
"senses": [
{
"text": "цӏализари, лъай кьей",
"precomment": "па дзеяслову навучыць",
"examples": [
{
"be": "бясплатнае навучанне",
"av": "мухь босичӏого, чӏорого цӏализари"
}
]
},
{
"text": "ругьунлъи, лъазаби",
"precomment": "па дзеяслову навучыцца"
}
]
}
{
"word": "навучацца",
"stress": 5,
"forms": [
"обучаться"
],
"labels": [
"незакончанае трыванне"
],
"senses": [
{
"examples": [
{
"be": "дзе ён вучыўся музыцы?",
"av": "музыкаялъе гъов кив ругьунлъарав?"
}
]
},
{
"text": "цӏализе",
"precomment": "праходзіць курс",
"examples": [
{
"be": "навучацца ў ваенным вучылішчы",
"av": "рагъулаб училищеялда цӏализе, лъай щвезе"
}
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "обучиться",
"kind": "see"
}
]
}
{
"word": "навучаць",
"stress": 5,
"forms": [
"обучать"
],
"labels": [
"незакончанае трыванне"
],
"senses": [
{
"examples": [
{
"be": "навучаць рамяству",
"av": "махщелалъе (махщалие) куцазе, ругьун гьаризе"
}
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "обучить",
"kind": "see"
}
]
}
{
"word": "навучыцца",
"stress": 2,
"forms": [
"выучиться"
],
"labels": [
"закончанае трыванне"
],
"senses": [
{
"text": "ругьунлъизе, лъазе",
"precomment": "чаму і з нявызначанай формай",
"examples": [
{
"be": "навучыцца чытаць",
"av": "цӏализе ругьунлъизе (лъазе)"
},
{
"be": "навучыцца курыць",
"av": "хъалиян цӏазе ругьунлъизе"
}
]
},
{
"text": "цӏалун лъугӏизе",
"precomment": "скончыць навучанне",
"comment": "школалда ва ц.",
"labels": [
"размоўнае слова"
]
}
]
}
{
"word": "навучыцца",
"stress": 5,
"forms": [
"научиться"
],
"labels": [
"закончанае трыванне"
],
"senses": [
{
"text": "ругьунлъизе",
"precomment": "чаму і з нявызначанай формай",
"examples": [
{
"be": "ён навучыўся чытаць",
"av": "гъов цӏализе ругьунлъун вуго"
},
{
"be": "навучыцца рускай мове",
"av": "гӏурус мацӏалъе ругьунлъизе, гӏурус мацӏ лъазе"
}
]
}
]
}
{
"word": "навучыцца; авалодаць",
"stress": 5,
"forms": [
"обучиться"
],
"labels": [
"закончанае трыванне"
],
"senses": [
{
"text": "ругьунлъизе, лъазе",
"precomment": "чаму і з нявызначаным наклонам",
"examples": [
{
"be": "навучыцца пісьму",
"av": "хъвадаризе лъазе"
},
{
"be": "навучыцца рамёству",
"av": "махщалие ругьунлъизе"
}
]
}
]
}
{
"word": "навучыць",
"stress": 5,
"forms": [
"надоумить"
],
"labels": [
"закончанае трыванне"
],
"senses": [
{
"text": "гӏакълу кьезе, малъа-хъвай гьабизе",
"precomment": "каго",
"labels": [
"размоўнае слова"
]
}
]
}
{
"word": "навучыць",
"stress": 5,
"forms": [
"научить"
],
"labels": [
"закончанае трыванне"
],
"senses": [
{
"text": "малъизе",
"precomment": "каго чаму або з нявызначанай формай",
"examples": [
{
"be": "навучыць дзіця чытаць",
"av": "лъимералда цӏализе малъизе"
},
{
"be": "навучыць рамяству",
"av": "устарлъиялъе ругьун гьавизе"
}
]
}
]
}
{
"word": "навучыць",
"stress": 5,
"forms": [
"обучить"
],
"labels": [
"закончанае трыванне"
],
"senses": [
{
"text": "лъай кьезе, сундуениги ругьун гьаризе, цӏализаризе",
"precomment": "каго чаму і з нявызначаным ладам",
"comment": "лъиениги кинаб букӏаниги",
"examples": [
{
"be": "навучыць рускай мове",
"av": "гӏурус мацӏ малъизе"
},
{
"be": "навучыць гуляць у шахматы",
"av": "шахматал хӏазе ругьун гьаризе"
}
]
}
]
}
{
"word": "навучыць розуму",
"stress": 6,
"forms": [
"проучить"
],
"senses": [
{
"text": "дарс кьезе, тамихӏ, гӏадлу гьабизе",
"precomment": "каго (пакараць)",
"labels": [
"размоўнае слова"
]
},
{
"text": "лъазаризе",
"precomment": "што",
"examples": [
{
"be": "вывучыць урокі",
"av": "дарсал лъазаризе",
"comment": "кигӏаналиго заманалъ"
}
]
}
]
}
навучыць розуму; наставіць на шлях
сообщить о неточности{
"word": "навучыць розуму; наставіць на шлях",
"stress": 6,
"forms": [
"образумить"
],
"labels": [
"закончанае трыванне"
],
"senses": [
{
"text": "рекӏеда ватизавизе, гӏакълуялде вачӏинавизе, цӏодорлъизавизе, лума гьавизе",
"precomment": "каго",
"examples": [
{
"be": "ўразуміць свавольніка",
"av": "гогьма рекӏеда ватизавизе"
}
]
}
]
}
{
"word": "навучэнец",
"stress": 3,
"forms": [
"учащийся"
],
"labels": [
"мужчынскі род"
],
"senses": [
{
"text": "цӏалдохъан"
}
]
}
{
"word": "навушнікі",
"stress": 3,
"forms": [
"наушники"
],
"labels": [
"множны лік"
],
"senses": [
{
"text": "тӏогърол гӏундул",
"examples": [
{
"be": "шапка з навушнікамі",
"av": "гӏундул ругеб тӏагъур"
}
]
},
{
"text": "наушникал",
"precomment": "тэлеграфныя",
"comment": "телеграфалъухъ, радиоялъухъ гӏенеккизе гӏундузда ралел приборал, алатал"
}
]
}
{
"word": "навушэнне",
"stress": 5,
"stem": "НАУЩЕНИ",
"forms": [
"наущение"
],
"labels": [
"ніякі род"
],
"senses": [
{
"examples": [
{
"be": "па падгаворванні каго-небудзь",
"av": "лъицаниги малъун; гъоркьан балъго хӏалтӏун"
}
]
}
]
}
{
"word": "навык",
"stress": 2,
"forms": [
"навык"
],
"labels": [
"мужчынскі род"
],
"senses": [
{
"text": "ругьунлъи",
"examples": [
{
"be": "працоўныя навыкі",
"av": "хӏалтӏул махщел (хӏалтӏун щварал ругьунлъаби)"
}
]
}
]
}
{
"word": "навыпуск",
"stress": 4,
"forms": [
"навыпуск"
],
"labels": [
"прыслоўе"
],
"senses": [
{
"text": "тӏаде биччан",
"examples": [
{
"be": "хадзіць у штанах навыпуск",
"av": "(чакмабазда) тӏаде тӏаждагӏагалги риччан, хьвадизе"
}
]
}
]
}
{
"word": "навыразаньне",
"stress": 4,
"forms": [
"навырез"
],
"labels": [
"прыслоўе"
],
"senses": [
{
"text": "къотӏизе ихтияргун, къотӏун",
"examples": [
{
"be": "прадаваць кавуны навырэз",
"av": "(тату бихьизе) кесек къотӏизе ихтияргун хъарпузал ричизе"
}
]
}
]
}
{
"word": "навырачковы",
"stress": 8,
"stem": "СВЕРХУРОЧН",
"forms": [
"сверхурочный",
"сверхурочная",
"сверхурочное"
],
"senses": [
{
"text": "хӏалтӏуе чӏезабураб заманалдаса тӏадеги гьабулеб",
"examples": [
{
"be": "навырачная праца",
"av": "хӏалтӏул заманалдаса тӏадеги гьабулеб хӏалтӏи"
}
]
}
]
}
{
"word": "навьючваць",
"stress": 5,
"forms": [
"навьючивать"
],
"labels": [
"незакончанае трыванне"
],
"see_also": [
{
"target": "навьючить",
"kind": "see"
}
]
}
{
"word": "навючыць",
"stress": 5,
"forms": [
"навьючить"
],
"labels": [
"закончанае трыванне"
],
"senses": [
{
"text": "тӏад лъезе",
"precomment": "каго-што",
"examples": [
{
"be": "навьючыць асла",
"av": "хӏамида гьир лъезе, къазе"
}
]
}
]
}
{
"word": "навябраць",
"stress": 9,
"forms": [
"навербовать"
],
"labels": [
"закончанае трыванне"
],
"senses": [
{
"text": "хӏалтӏуе (чаналиго чи) мухьдахъ кквезе",
"precomment": "каго"
},
{
"text": "мухьдахъги ккун, гӏуцӏизе"
}
]
}
{
"word": "навяваць",
"stress": 4,
"forms": [
"навеивать"
],
"labels": [
"незакончанае трыванне"
],
"see_also": [
{
"target": "навеять",
"kind": "see"
}
]
}
{
"word": "навядзенне",
"stress": 6,
"forms": [
"наведение"
],
"labels": [
"ніякі род"
],
"senses": [
{
"text": "наведение",
"precomment": "па дзеяслове навясці",
"examples": [
{
"be": "навядзенне бляску",
"av": "щибниги цӏвакизаби, къачӏай"
},
{
"be": "навядзенне гармат",
"av": "гӏарадабаз ишан боси"
},
{
"be": "навядзенне мастоў",
"av": "кьоял рай"
},
{
"be": "навядзенне даведак",
"av": "щибниги цӏехей, баян гьаби"
}
]
}
]
}
{
"word": "навязацца",
"stress": 6,
"forms": [
"навязаться"
],
"labels": [
"закончанае трыванне"
],
"senses": [
{
"text": "гьардон, тӏаса вичӏичӏого, мурадалде щвезе; речӏ рекӏинабизе",
"precomment": "каму",
"labels": [
"размоўнае слова"
],
"examples": [
{
"be": "навязацца са сваімі парадамі",
"av": "жиндирго гӏакълабигун тӏаделъизе"
},
{
"be": "навязацца да каго-небудзь у госці",
"av": "живго гьоболлъухъ ахӏизавизе",
"comment": "гьаб-доб бицун"
}
]
}
]
}
{
"word": "навязаць",
"stress": 6,
"homonym": 1,
"forms": [
"навязать"
],
"labels": [
"закончанае трыванне"
],
"senses": [
{
"text": "тӏад ххун яги жемун бухьине",
"precomment": "што (прывязаць)",
"examples": [
{
"be": "прывязаць пугу да цаўля",
"av": "цӏал цӏалагӏоркьалда (релълъалда) бухьине"
}
]
},
{
"text": "хьухьине",
"precomment": "што, чаго (зрабіць вязаннем)",
"examples": [
{
"be": "навязаць панчоху",
"av": "цӏиндиял (квасул щватаби) хьухьине",
"comment": "чулки"
},
{
"be": "зьвязаць снопкі",
"av": "гул (гулал) къазе",
"comment": "снопов"
}
]
},
{
"text": "бокьичӏониги, хӏалица щибниги гьабизе, босизе тӏамизе",
"precomment": "каго-што каму-чаму (прымусіць прыняць)",
"labels": [
"у пераносным значэнні"
]
}
]
}
{
"word": "навязаць",
"stress": 6,
"homonym": 2,
"forms": [
"навязать"
],
"labels": [
"незакончанае трыванне"
],
"see_also": [
{
"target": "навязнуть",
"kind": "see"
}
]
}
{
"word": "навязвацца",
"stress": 4,
"forms": [
"навязываться"
],
"labels": [
"незакончанае трыванне"
],
"see_also": [
{
"target": "навязаться",
"kind": "see"
}
]
}
{
"word": "навязваць",
"stress": 4,
"forms": [
"навязывать"
],
"labels": [
"незакончанае трыванне"
],
"see_also": [
{
"target": "навязать",
"kind": "see",
"refwordnum": "1"
}
]
}
{
"word": "навязлівы",
"stress": 4,
"stem": "НАВЯЗЧИВ",
"forms": [
"навязчивый",
"навязчивая",
"навязчивое"
],
"senses": [
{
"text": "чӏамучӏав",
"precomment": "назойлівы",
"examples": [
{
"be": "назойлівы наведвальнік",
"av": "чӏамучӏав ишалъ тӏаде вачӏарав"
}
]
},
{
"text": "тӏаса вичӏуларев",
"precomment": "неадступны",
"examples": [
{
"be": "навязлівая думка",
"av": "тезе кӏолареб, рекӏелъ къараб пикру"
}
]
}
]
}
{
"word": "навярнуцца",
"stress": 7,
"forms": [
"навернуться"
],
"labels": [
"закончанае трыванне"
],
"senses": [
{
"precomment": "на што",
"labels": [
"размоўнае слова"
],
"examples": [
{
"be": "у яе на вочы навярнуліся слёзы",
"av": "гьелъул бадиб магӏу баккана (хулана), магӏица гьелъул берал рацана"
}
]
}
]
}
{
"word": "навярнуць",
"stress": 7,
"forms": [
"навернуть"
],
"precomment": "што",
"labels": [
"закончанае трыванне"
],
"senses": [
{
"text": "кьуризе",
"precomment": "навінціць",
"examples": [
{
"be": "навярнуць гайку",
"av": "гайка тӏад кьуризе"
}
]
},
{
"text": "жемизе",
"precomment": "наматаць",
"examples": [
{
"be": "навярнуць канат на вал",
"av": "квар хӏосалда тӏад жемизе"
}
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "наворачивать",
"kind": "see",
"refwordnum": "2"
}
]
}
{
"word": "навярстваваць",
"forms": [
"навёрстывать"
],
"labels": [
"незакончанае трыванне"
],
"see_also": [
{
"target": "наверстать",
"kind": "see"
}
]
}
{
"word": "навястаць",
"stress": 8,
"forms": [
"наверстать"
],
"labels": [
"закончанае трыванне"
],
"senses": [
{
"text": "гьоркьоб биччараб хадуб гьабизе",
"precomment": "што",
"examples": [
{
"be": "навярстаць страчаны час",
"av": "гӏадада араб заман нахъ буссинабизе (бецӏизе)"
}
]
}
]
}
{
"word": "навіваць",
"stress": 6,
"forms": [
"навивать"
],
"labels": [
"незакончанае трыванне"
],
"see_also": [
{
"target": "навить",
"kind": "see"
}
]
}
{
"word": "навігацыйны",
"stress": 9,
"forms": [
"навигационный",
"навигационная",
"навигационное"
],
"senses": [
{
"text": "ралъдада гумузда лъедеялъул",
"examples": [
{
"be": "навігацыйны перыяд",
"av": "гуми хьвадулеб заман"
}
]
}
]
}
{
"word": "навігацыя",
"stress": 6,
"stem": "НАВИГАЦИ",
"forms": [
"навигация"
],
"labels": [
"жаночы род"
],
"senses": [
{
"text": "гуми хьвади; ралъдада лъедей",
"examples": [
{
"be": "драбнюткія рэкі недаступныя для суднаходства",
"av": "гӏисинал гӏорал гуми хьвадиялъе ярагьунаро"
},
{
"be": "адкрыць навігацыю",
"av": "гумузул хьвади байбихьизе"
}
]
},
{
"text": "гамил нух, ралъдалъ гьеб бугеб бакӏ лъазабулеб гӏелму",
"precomment": "навука"
}
]
}
{
"word": "навізна",
"stress": 7,
"forms": [
"новизна"
],
"labels": [
"жаночы род"
],
"senses": [
{
"text": "цӏияб лъугьа-бахъин, дагьаб цебегӏан рагьараб, хӏал бихьараб щиб букӏаниги",
"examples": [
{
"be": "прáлесць навізны",
"av": "цӏияб лъугьа-бахъиналъул гьайбалъи"
}
]
}
]
}
{
"word": "навіна",
"stress": 2,
"stem": "НОВОСТ",
"forms": [
"новость"
],
"labels": [
"жаночы род"
],
"senses": [
{
"text": "цӏияб жо",
"labels": [
"у розных значэннях"
],
"examples": [
{
"be": "навіны навукі і тэхнікі",
"av": "гӏелмуялъулги техникаялъулги цӏиял жал, цӏилъаби"
},
{
"be": "апошнія навіны",
"av": "ахирисел цӏиял харбал"
},
{
"be": "якія ў вас навіны?",
"av": "нужер кинал цӏиял харбал ругел?"
},
{
"be": "паведаміць навіну",
"av": "цӏияб жо бицине"
},
{
"be": "гэта што яшчэ за навіны",
"av": "гьебги щиб цойги цӏияб жо"
}
]
}
]
}
{
"word": "навінаваць",
"stress": 4,
"forms": [
"навинчивать"
],
"labels": [
"незакончанае трыванне"
],
"see_also": [
{
"target": "навинтить",
"kind": "see"
}
]
}
{
"word": "навіна, цаліна",
"forms": [
"новь"
],
"labels": [
"жаночы род"
],
"senses": [
{
"text": "жеги бегичӏеб, бекьичӏеб ракь",
"precomment": "цаліна",
"labels": [
"сельская гаспадарка, сельскагаспадарчы тэрмін"
]
},
{
"text": "цӏияб бачӏиналъул хӏалухъен"
}
]
}
{
"word": "навінка",
"stress": 4,
"stem": "НОВИНК",
"forms": [
"новинка"
],
"senses": [
{
"text": "цӏияб, дагьаб цебегӏан баккараб жо",
"examples": [
{
"be": "навінкі навукі і тэхнікі",
"av": "гӏелмуялъул ва техникаялъул цӏилъаби"
},
{
"be": "кніжныя навінкі",
"av": "цӏиял тӏахьал"
},
{
"be": "яму гэта было ў навінку",
"av": "гьесие гьеб цӏияб жолъун букӏана"
}
]
}
]
}
{
"word": "навінціць",
"stress": 7,
"forms": [
"навинтить"
],
"labels": [
"закончанае трыванне"
],
"senses": [
{
"text": "кьуризе",
"precomment": "што",
"examples": [
{
"be": "навінціць гайку на вось",
"av": "хӏосида гайка кьуризе"
}
]
}
]
}
{
"word": "навісаць",
"stress": 6,
"forms": [
"нависать"
],
"labels": [
"незакончанае трыванне"
],
"see_also": [
{
"target": "нависнуть",
"kind": "see"
}
]
}
{
"word": "навіслы",
"stress": 4,
"stem": "НАВИСШ",
"forms": [
"нависший",
"нависшая",
"нависшее"
],
"senses": [
{
"text": "далараб",
"examples": [
{
"be": "навіслыя бровы",
"av": "даларал кьунсрул"
}
]
}
]
}
{
"word": "навіснуць",
"stress": 4,
"forms": [
"нависнуть"
],
"labels": [
"закончанае трыванне"
],
"senses": [
{
"text": "дализе; бан хутӏизе",
"examples": [
{
"be": "скалы навіслі над морам",
"av": "кьураби ралъдада тӏаде далун рукӏана"
}
]
},
{
"text": "тӏаде гӏунтӏизе",
"precomment": "над кім-чым",
"labels": [
"у пераносным значэнні"
],
"examples": [
{
"be": "навісла небяспека",
"av": "хӏинкъи тӏаде гӏунтӏана, щвана"
}
]
}
]
}
{
"word": "навіць",
"stress": 4,
"forms": [
"навить"
],
"labels": [
"закончанае трыванне"
],
"senses": [
{
"text": "жемизе",
"precomment": "што, чаго",
"comment": "намотать",
"examples": [
{
"be": "навіваць ніткі на шпульку",
"av": "кун чархида жемизе"
}
]
},
{
"text": "кьурун гьабизе; хьухьине",
"comment": "изготовить",
"examples": [
{
"be": "навіць вяровак",
"av": "кьурун кварал гьаризе"
}
]
},
{
"precomment": "што",
"comment": "наложить вилами",
"examples": [
{
"be": "накласці сена на воз",
"av": "лъундуз хер гьакида лъезе"
}
]
}
]
}