{
"word": "назад",
"forms": [
"взад"
],
"labels": [
"прыслоўе",
"размоўнае слова"
],
"senses": [
{
"text": "нахъехун",
"labels": [
"размоўнае слова"
],
"examples": [
{
"be": "ні туды ні сюды",
"av": "я нахъехун, я цебехун унаро"
}
]
}
]
}
{
"word": "назад",
"forms": [
"вспять"
],
"labels": [
"прыслоўе"
],
"senses": [
{
"text": "нахъехун; нахъе; нахъ-",
"examples": [
{
"be": "павярнуць назад",
"av": "нахъехун буссинабизе, нахъбуссинабизе"
}
]
}
]
}
{
"word": "назад",
"stress": 4,
"forms": [
"назад"
],
"labels": [
"прыслоўе"
],
"senses": [
{
"text": "нахъе, нахъехун",
"precomment": "у супрацьлеглым напрамку",
"examples": [
{
"be": "зрабіць крок назад",
"av": "гали нахъехун тӏамизе"
},
{
"be": "перавесці гадзіннік назад",
"av": "сагӏат нахъе бачине"
}
]
},
{
"text": "нахъе",
"precomment": "назад",
"examples": [
{
"be": "узяць сваё абяцанне назад",
"av": "кьураб рагӏи нахъе босизе"
}
]
},
{
"text": "цебе",
"precomment": "раней",
"examples": [
{
"be": "год таму",
"av": "лъагӏелалъ цебе"
},
{
"be": "тыдзень таму",
"av": "анкьалъ цебе"
}
]
},
{
"text": "мугъзада нахъа",
"precomment": "за спіну",
"examples": [
{
"be": "закласці рукі назад",
"av": "кверал мугъзада нахъа лъезе",
"comment": "нахъехун кквезе"
}
]
}
]
}
{
"word": "назад",
"stress": 4,
"forms": [
"обратно"
],
"labels": [
"прыслоўе"
],
"senses": [
{
"text": "нахъе, нахъехун",
"precomment": "назад",
"examples": [
{
"be": "павярнуць назад",
"av": "нахъбуссинабизе"
},
{
"be": "білет туды і назад",
"av": "добеги нахъеги (кӏиябго рахъалде) бугеб билет"
}
]
}
]
}
{
"word": "назалізаваны",
"stress": 8,
"forms": [
"назализованный",
"назализованная",
"назализованное"
],
"senses": [
{
"text": "магӏарзул къалахъан бахъулеб",
"comment": "магӏарзухъан хӏухьел биччан бахъулеб",
"labels": [
"лінгвістыка"
],
"examples": [
{
"be": "насалізаваны зычны",
"av": "магӏарзухъан бахъулеб рагьукъаб гьаракь"
}
]
}
]
}
{
"word": "назапасіцца",
"stress": 7,
"forms": [
"запастись"
],
"labels": [
"закончанае трыванне"
],
"senses": [
{
"text": "нахърател (запас) букӏинабизе",
"precomment": "чым",
"examples": [
{
"be": "напасьціся падручнікамі",
"av": "цӏалул тӏахьазул нахърател букӏинабизе"
},
{
"be": "назапасіцца цярпеннем",
"av": "сабру букӏинабизе (гӏезе)"
}
]
}
]
}
{
"word": "назапасіцца",
"stress": 6,
"forms": [
"накопиться"
],
"labels": [
"закончанае трыванне"
],
"senses": [
{
"text": "данделъизе, гӏемер гӏезе",
"examples": [
{
"be": "назапасілася шмат спраў",
"av": "гӏемерал ишал гӏун руго",
"comment": "гӏемераб хӏалтӏи буго"
}
]
}
]
}
{
"word": "назапасіцца",
"stress": 5,
"forms": [
"скопиться"
],
"labels": [
"закончанае трыванне"
],
"senses": [
{
"text": "данделъизе, бакӏарун данделъизе"
}
]
}
{
"word": "назапасіць",
"stress": 7,
"forms": [
"запасти"
],
"labels": [
"закончанае трыванне"
],
"senses": [
{
"text": "нахърател гьабизе; запас гьабизе",
"precomment": "што, чаго",
"examples": [
{
"be": "назапасіць мукі",
"av": "ханждал нахърател гьабизе"
},
{
"be": "назапасіць дроў на зіму",
"av": "кьиндаде (хасалоялде) цӏулал нахърател гьабизе"
}
]
}
]
}
{
"word": "назапасіць",
"stress": 6,
"forms": [
"накопить"
],
"labels": [
"закончанае трыванне"
],
"senses": [
{
"text": "бакӏаризе, данде гьабизе",
"precomment": "што, чаго",
"examples": [
{
"be": "накапіць грошай",
"av": "гӏарац бакӏаризе, данде гьабизе"
}
]
}
]
}
{
"word": "назапасіць; прыпасці",
"stress": 8,
"forms": [
"припасти"
],
"labels": [
"закончанае трыванне"
],
"senses": [
{
"text": "нахъе лъезе, нахърател гьабизе",
"precomment": "што, чаго",
"labels": [
"размоўнае слова"
],
"examples": [
{
"be": "напаastаць сена",
"av": "харил нахърател гьабизе"
}
]
}
]
}
{
"word": "назапасіць; схаваць",
"stress": 5,
"homonym": 1,
"forms": [
"скопить"
],
"labels": [
"закончанае трыванне"
],
"senses": [
{
"text": "данде гьабизе, бакӏаризе",
"precomment": "што, чаго (назапасіць)",
"examples": [
{
"be": "назапасіць грошай",
"av": "гӏарац данде гьабизе, бакӏаризе"
}
]
}
]
}
{
"word": "назапасіць; схаваць",
"stress": 5,
"homonym": 2,
"forms": [
"скопить"
],
"labels": [
"закончанае трыванне"
],
"senses": [
{
"text": "дагь-дагькун данде гьабизе, нахърател гьабизе",
"precomment": "што"
}
]
}
{
"word": "назапашванне",
"stress": 7,
"stem": "НАКОПЛЕНИ",
"forms": [
"накопление"
],
"labels": [
"ніякі род"
],
"senses": [
{
"text": "данде гьаби, бакӏари",
"precomment": "па дзеяслову назапасіць"
},
{
"text": "данделъи, гӏемерлъи",
"precomment": "па дзеяслову назапасіцца"
},
{
"text": "данделъун бугеб гӏарац, бечелъи, рикъзи",
"labels": [
"множны лік"
],
"examples": [
{
"be": "звышпланавыя назапашванні",
"av": "планалда тӏадеги щвараб пайда, хайир"
}
]
}
]
}
{
"word": "назапашвацца",
"stress": 4,
"forms": [
"копиться"
],
"labels": [
"незакончанае трыванне"
],
"senses": [
{
"text": "данделъизе, бакӏаризе"
}
]
}
{
"word": "назапашвацца",
"stress": 4,
"forms": [
"накапливать(ся)"
],
"labels": [
"незакончанае трыванне"
],
"see_also": [
{
"target": "накопить",
"kind": "see"
}
]
}
{
"word": "назапашваць",
"stress": 6,
"forms": [
"запасать(ся)"
],
"labels": [
"незакончанае трыванне"
],
"see_also": [
{
"target": "запастись",
"kind": "see"
},
{
"target": "запасти",
"kind": "see"
}
]
}
{
"word": "назапашваць",
"stress": 7,
"forms": [
"припасать"
],
"labels": [
"незакончанае трыванне"
],
"see_also": [
{
"target": "припасти",
"kind": "see"
}
]
}
{
"word": "назапашваць(ся)",
"stress": 7,
"forms": [
"накоплять(ся)"
],
"labels": [
"незакончанае трыванне"
],
"see_also": [
{
"target": "накопить",
"kind": "see"
}
]
}
назапашваць; акумуляваць
сообщить о неточности{
"word": "назапашваць; акумуляваць",
"stress": 8,
"forms": [
"аккумулировать"
],
"labels": [
"незакончанае трыванне"
],
"senses": [
{
"text": "бакӏаризе, цӏунизе",
"precomment": "што",
"comment": "мас. ток, хинлъи"
}
]
}
{
"word": "назаўжды",
"stress": 7,
"forms": [
"насовсем"
],
"labels": [
"прыслоўе",
"прастамоўнае слова"
],
"senses": [
{
"text": "тӏуванго, кидагоялъе, думалъго",
"labels": [
"прастамоўнае слова"
]
}
]
}
{
"word": "назаўжды, векавечна",
"forms": [
"ввек"
],
"labels": [
"прыслоўе",
"размоўнае слова"
],
"senses": [
{
"text": "киданиги, абадиялъ",
"labels": [
"размоўнае слова"
],
"examples": [
{
"be": "я век гэтага не забуду",
"av": "дида гьеб киданиги кӏоченаро"
}
]
}
]
}
{
"word": "назаўсёды",
"stress": 8,
"forms": [
"навсегда"
],
"labels": [
"прыслоўе"
],
"senses": [
{
"text": "кидагоялъе, тӏолабго гӏумруялъего, миркалъго",
"examples": [
{
"be": "развіталіся назаўжды",
"av": "миркалъго ратӏалъана"
}
]
}
]
}
{
"word": "назаўтра",
"stress": 4,
"forms": [
"назавтра"
],
"labels": [
"прыслоўе",
"размоўнае слова"
],
"senses": [
{
"text": "метералде"
}
]
}
{
"word": "назва",
"stress": 5,
"stem": "НАЗВАНИ",
"forms": [
"название"
],
"labels": [
"ніякі род"
],
"senses": [
{
"text": "кьураб цӏар",
"precomment": "сундуенігі",
"examples": [
{
"be": "назва мясціны",
"av": "бакӏалъул цӏар"
}
]
},
{
"text": "цадахъго росун, цӏарал",
"precomment": "назвы",
"labels": [
"множны лік"
],
"examples": [
{
"be": "у бібліятэцы некалькі тысяч назваў кніг",
"av": "библиотекаялда руго чанго азарго цӏаралъул тӏахьал"
}
]
}
]
}
{
"word": "назвацца",
"stress": 5,
"homonym": 1,
"forms": [
"назваться"
],
"labels": [
"закончанае трыванне"
],
"senses": [
{
"text": "живго щивали бицине, живго цо пишаялъул чилъун вихьизавизе",
"precomment": "кім-чым",
"examples": [
{
"be": "назвацца інжынерам",
"av": "инженер вугилан абизе"
}
]
},
{
"text": "жиндирго цӏар, фамилия бицине, щиб хӏалтӏул, хъулухъалъул чияли абизе",
"comment": "представиться"
}
]
}
{
"word": "назвацца",
"stress": 5,
"homonym": 2,
"forms": [
"назваться"
],
"labels": [
"закончанае трыванне",
"размоўнае слова"
],
"senses": [
{
"text": "тӏад чӏун гьаризе; тӏаделъун, тӏаса вичӏичӏого, гьабизабизе; жинцаго гьаризе, бичӏчӏизабизе; гьардон, тӏаса вичӏичӏого, мурадалде щвезе",
"examples": [
{
"be": "назвацца ў госці",
"av": "живго гьоболлъухъе ахӏизавизе"
}
]
}
]
}
{
"word": "назваць",
"stress": 5,
"stem": "НАЗВА",
"homonym": 1,
"forms": [
"назвать"
],
"labels": [
"закончанае трыванне"
],
"senses": [
{
"text": "цӏар кьезе, лъезе",
"precomment": "каго-что, кім-чым",
"comment": "дать имя",
"examples": [
{
"be": "бацька назваў сына Юсупам",
"av": "инсуца васасда Юсупилан цӏар лъуна"
}
]
},
{
"text": "цӏарал рикӏкӏине",
"precomment": "пералічыць",
"examples": [
{
"be": "вучань назваў галоўныя гарады Еўропы",
"av": "цӏалдохъанас рикӏкӏана Европаялъул аслиял шагьарал"
}
]
},
{
"text": "рагӏудалъун къимат кьезе",
"precomment": "ахарактарызаваць",
"examples": [
{
"be": "назваць разумным",
"av": "гӏакъилавилан цӏар чӏвазе"
},
{
"be": "назваць пераможцу",
"av": "бергьарасул цӏар абизе",
"comment": "бергьарасда цӏар чӏвазе"
}
]
}
]
}
{
"word": "назваць",
"stress": 5,
"homonym": 2,
"forms": [
"назвать"
],
"labels": [
"закончанае трыванне"
],
"senses": [
{
"text": "гӏемер чи ахӏизе",
"precomment": "каго",
"comment": "пригласить",
"examples": [
{
"be": "паклікаць гасцей",
"av": "гьалбал ахӏизе"
}
]
}
]
}
{
"word": "наздры",
"stress": 2,
"forms": [
"ноздри"
],
"labels": [
"множны лік",
"адзіночны лік",
"жаночы род"
],
"senses": [
{
"text": "магӏарзукъалазул картӏал"
}
]
}
{
"word": "наздрымліваць",
"stress": 6,
"forms": [
"наезжать"
],
"labels": [
"незакончанае трыванне"
],
"senses": [
{
"text": "вачӏине",
"comment": "къокъаб, дагьаб заманалъ"
}
]
}
{
"word": "наземны",
"stress": 4,
"stem": "НАЗЕМН",
"forms": [
"наземный",
"наземная",
"наземное"
],
"senses": [
{
"text": "ракьалда тӏад бугеб",
"examples": [
{
"be": "наземная чыгунка",
"av": "ракьалда тӏасан лъураб маххул нух"
},
{
"be": "сухапутныя войскі",
"av": "ракьалда (ракъдада) багъулеб аскар"
}
]
}
]
}
{
"word": "назло",
"stress": 5,
"forms": [
"назло"
],
"labels": [
"прыслоўе"
],
"senses": [
{
"text": "квешезего",
"examples": [
{
"be": "як на зло",
"av": "квешезего гӏадин"
}
]
}
]
}
{
"word": "назойлівасць",
"stress": 4,
"forms": [
"назойливость"
],
"labels": [
"жаночы род"
],
"senses": [
{
"text": "бизарлъи, чӏамучӏлъи, тӏаса вичӏунгутӏи"
}
]
}
{
"word": "назойлівы",
"stress": 4,
"stem": "НАЗОЙЛИВ",
"forms": [
"назойливый",
"назойливая",
"назойливое"
],
"senses": [
{
"text": "чӏамучӏав",
"examples": [
{
"be": "назойлівы чалавек",
"av": "чӏамучӏав чи"
},
{
"be": "назойлівая муха",
"av": "тӏаса бичӏулареб тӏутӏ"
},
{
"be": "назойлівыя думкі",
"av": "рахӏат толарел пикраби"
}
]
}
]
}
{
"word": "назоўны",
"stress": 5,
"forms": [
"именительный",
"именительная",
"именительное"
],
"senses": [
{
"text": "именительный падеж",
"labels": [
"граматыка"
]
}
]
}
{
"word": "назоўны; нарыцальны",
"stress": 6,
"stem": "НАРИЦАТЕЛЬН",
"forms": [
"нарицательный",
"нарицательная",
"нарицательное"
],
"senses": [
{
"examples": [
{
"be": "імя назоўнае",
"av": "гӏаммаб цӏар",
"labels": [
"грамматика"
]
},
{
"be": "намінальны кошт",
"av": "къиматал кагътазда, гӏисинаб гӏарцуда тӏад хъвараб багьа (къимат)"
}
]
}
]
}
{
"word": "назоўнік",
"stress": 7,
"stem": "ЗНАМЕНАТЕЛ",
"forms": [
"знаменатель"
],
"labels": [
"мужчынскі род"
],
"senses": [
{
"text": "знаменатель, жиндебикь",
"labels": [
"матэматыка"
],
"examples": [
{
"be": "прывесці да агульнага (аднаго) назоўніка",
"av": "гӏаммаб знаменатель (жиндебикь) батизе"
}
]
}
]
}
{
"word": "назоўнік",
"stress": 8,
"forms": [
"существительное"
],
"labels": [
"ніякі род"
],
"senses": [
{
"labels": [
"граматыка"
],
"examples": [
{
"be": "назоўнік",
"av": "предметияб цӏар"
}
]
}
]
}
{
"word": "назубок",
"stress": 6,
"forms": [
"назубок"
],
"labels": [
"прыслоўе",
"размоўнае слова"
],
"senses": [
{
"text": "рекӏехъе, цӏакъ лъикӏ",
"comment": "лъазе",
"examples": [
{
"be": "вывучыць верш назубок",
"av": "кечӏ рекӏехъе лъазабизе"
}
]
}
]
}
{
"word": "называцца",
"stress": 7,
"forms": [
"именоваться"
],
"labels": [
"незакончанае трыванне"
],
"senses": [
{
"text": "цӏар лъун букӏине",
"comment": "лъиданиги, сунданиги",
"examples": [
{
"be": "называцца Сяргеем",
"av": "Сергейилан цӏар лъун букӏине"
}
]
}
]
}
{
"word": "называцца",
"stress": 6,
"homonym": 1,
"forms": [
"называться"
],
"labels": [
"незакончанае трыванне"
],
"senses": [
{
"text": "цӏар букӏине",
"comment": "носить какое-либо имя",
"examples": [
{
"be": "як называецца гэтая вуліца?",
"av": "гьаб къватӏалда цӏар щиб?"
},
{
"be": "як кажуць",
"av": "гьедин абула",
"labels": [
"в значении вводного слова"
]
}
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "назваться",
"kind": "see",
"refwordnum": "1"
}
]
}
{
"word": "называцца",
"stress": 6,
"homonym": 2,
"forms": [
"называться"
],
"labels": [
"незакончанае трыванне"
],
"see_also": [
{
"target": "назваться",
"kind": "see",
"refwordnum": "2"
}
]
}
{
"word": "называць",
"stress": 6,
"homonym": 1,
"forms": [
"называть"
],
"labels": [
"незакончанае трыванне"
],
"senses": [
{
"examples": [
{
"be": "называць рэчы сваімі імёнамі",
"av": "битӏахъе, бугеб куцалъ бадибе абизе"
}
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "назвать",
"kind": "see",
"refwordnum": "1"
}
]
}
{
"word": "называць",
"stress": 6,
"homonym": 2,
"forms": [
"называть"
],
"labels": [
"незакончанае трыванне"
],
"see_also": [
{
"target": "назвать",
"kind": "see",
"refwordnum": "2"
}
]
}
{
"word": "назівіцца",
"stress": 6,
"forms": [
"надивиться"
],
"labels": [
"закончанае трыванне"
],
"senses": [
{
"text": "хӏикмалъизе, тамашалъизе, гӏажаиблъизе",
"precomment": "каму-чаму, на каго-што",
"labels": [
"размоўнае слова"
],
"examples": [
{
"be": "не магу надыўдзіцца",
"av": "хӏикмалъи гьабичӏого, чӏезе кӏолеб гьечӏо"
}
]
}
]
}
{
"word": "назіральнасць",
"stress": 7,
"forms": [
"наблюдательность"
],
"labels": [
"жаночы род"
],
"senses": [
{
"text": "гӏисинал лъугьа-бахъинал, ишазул тӏолалго рахъал рихьизе гьунар букӏин"
}
]
}
{
"word": "назіральны",
"stress": 7,
"forms": [
"наблюдательный",
"наблюдательная",
"наблюдательное"
],
"senses": [
{
"text": "лъиданиги, сунданиги хадуб хал кколев, сундухъниги балагьулев",
"examples": [
{
"be": "назіральны чалавек",
"av": "бер цӏодорав, кинабго жо бихьулев чи"
}
]
},
{
"text": "лъиданиги хадуб хал кквезе, сундухъниги балагьизе бугеб",
"examples": [
{
"be": "назіральны пункт",
"av": "хал кквезе бугеб бакӏ",
"comment": "пункт"
}
]
}
]
}
{
"word": "назіральнік",
"stress": 7,
"forms": [
"наблюдатель"
],
"labels": [
"мужчынскі род"
],
"senses": [
{
"text": "хал кколев чи, тохалчи, тӏаде балагьулев чи"
}
]
}
{
"word": "назіранне",
"stress": 7,
"forms": [
"наблюдение"
],
"labels": [
"ніякі род"
],
"senses": [
{
"text": "балагьи, халкквей",
"precomment": "па дзеяслову назіраць",
"comment": "изучение",
"examples": [
{
"be": "знаходзіцца пад наглядам урача",
"av": "тохтурасул балагьиялда гъоркь вукӏине"
}
]
},
{
"text": "щибниги лъазабиялъул, цӏех-рехалъул хӏасил",
"precomment": "вынік даследавання"
}
]
}
{
"word": "назірацца",
"stress": 7,
"forms": [
"наблюдаться"
],
"labels": [
"незакончанае трыванне"
],
"senses": [
{
"text": "дандчӏвазе, бихьизе, халлъизе",
"precomment": "адзначацца",
"examples": [
{
"be": "назіраецца зніжэнне захворвання",
"av": "унти гӏодобе кколеб букӏин бихьулеб буго"
}
]
}
]
}
{
"word": "назіраць",
"stress": 7,
"forms": [
"наблюдать"
],
"labels": [
"незакончанае трыванне"
],
"senses": [
{
"text": "лъиданиги, сунданиги хадуб хал кквезе, валагьизе",
"precomment": "каго-што, за кім-чым",
"examples": [
{
"be": "назіраць сонечнае зацьменне",
"av": "бакъкквеялъухъ (бераз) балагьизе"
},
{
"be": "назіраць усход сонца",
"av": "бакъбаккиялъухъ валагьизе"
},
{
"be": "назіраць за гульнёй дзіцяці",
"av": "лъимадул расандиялъухъ валагьизе"
},
{
"be": "назіраць цячэнне хваробы",
"av": "унти унеб куцалъухъ (куцалъул хал кквезе) балагьизе"
},
{
"be": "назіраць жыццё жывёл",
"av": "хӏайваназул гӏумруялда хадуб хал кквезе"
}
]
},
{
"text": "лъиданиги, сунданиги хадуб хъаравуллъи кквезе, щибниги тӏубазабиялъухъ балагьизе",
"precomment": "за кім-чым (прыглядаць)",
"examples": [
{
"be": "назіраць за паводзінамі школьнікаў",
"av": "цӏалдохъабазул гӏадлунизамалда хадуб хал-шал гьабизе"
}
]
}
]
}