{
"word": "нара",
"stress": 4,
"forms": [
"нора"
],
"labels": [
"жаночы род"
],
"senses": [
{
"text": "рукӏун, каратӏ",
"examples": [
{
"be": "лісіная нара",
"av": "царал каратӏ"
},
{
"be": "мядзведжая нара",
"av": "цидул рукӏун"
}
]
}
]
}
{
"word": "нарабаваць",
"stress": 5,
"homonym": 1,
"forms": [
"награбить"
],
"labels": [
"закончанае трыванне"
],
"senses": [
{
"text": "талагьизе, бикъизе, бикъун данде гьабизе",
"precomment": "што, чаго"
}
]
}
{
"word": "нарабаваць",
"stress": 5,
"homonym": 2,
"forms": [
"награбить"
],
"labels": [
"закончанае трыванне"
],
"senses": [
{
"text": "кьохорхоялъ бакӏаризе, данде гьабизе"
}
]
}
{
"word": "нарабіць",
"stress": 4,
"stem": "НАДЕЛА",
"forms": [
"наделать"
],
"labels": [
"закончанае трыванне"
],
"senses": [
{
"text": "гьабизе",
"precomment": "што, чаго",
"labels": [
"у розных значэннях"
],
"examples": [
{
"be": "што ён нарабіў?",
"av": "щиб гьес гьабун тараб жо? щиб дос гьабураб?"
},
{
"be": "нарабіць цацак",
"av": "расанкӏаби гьаризе"
},
{
"be": "нарабіць памылак",
"av": "гъалатӏал гьаризе"
},
{
"be": "нарабіць клопату",
"av": "рахӏат хвезабизе"
},
{
"be": "нарабіць непрыемнасцяў",
"av": "лазатбахъиял гьаризе"
},
{
"be": "нарабіць шмат шуму",
"av": "гӏемер хъуй бахъинабизе, ахӏи-хӏур гьабизе"
}
]
}
]
}
{
"word": "наравісты",
"stress": 6,
"stem": "НОРОВИСТ",
"forms": [
"норовистый",
"норовистая",
"норовистое"
],
"labels": [
"размоўнае слова"
],
"senses": [
{
"text": "мекъаб гӏамалалъул",
"examples": [
{
"be": "норавісты конь",
"av": "мекъаб гӏамалалъул чу"
}
]
}
]
}
{
"word": "наравісты, свавольны",
"stress": 7,
"forms": [
"строптивый",
"строптивая",
"строптивое"
],
"senses": [
{
"text": "нагӏадала ккун чӏолев, мекъав, къедалав",
"precomment": "які дзее насуперак",
"examples": [
{
"be": "строптивый дзіця; капрызны дзіця",
"av": "гӏамал мекъаб лъимер"
}
]
}
]
}
наравіцца; прывыкнуць
сообщить о неточности{
"word": "наравіцца; прывыкнуць",
"stress": 4,
"forms": [
"повадиться"
],
"labels": [
"закончанае трыванне"
],
"senses": [
{
"text": "хасият лъугьине, ругьунлъизе, гӏамал баккизе",
"precomment": "з няп.",
"labels": [
"размоўнае слова"
],
"examples": [
{
"be": "прывучыцца гуляць у карты",
"av": "кагътал хӏазе (хӏаялде) ругьунлъизе"
}
]
}
]
}
{
"word": "наравіць",
"stress": 6,
"stem": "НОРОВИ",
"forms": [
"норовить"
],
"labels": [
"незакончанае трыванне",
"размоўнае слова"
],
"senses": [
{
"text": "гӏамал гьабизе, къасд букӏине",
"examples": [
{
"be": "ён усё наравіць уцячы",
"av": "дов кидаго лъутизе къасдалда вукӏуна"
}
]
}
]
}
{
"word": "нарада",
"stress": 6,
"forms": [
"совещание"
],
"labels": [
"ніякі род"
],
"senses": [
{
"text": "совещание, данделъи",
"comment": "кинаб бугониги масъала гьоркьоб лъун, гӏакълу ургъизе гьабулеб данделъи"
}
]
}
{
"word": "нарадавацца",
"stress": 4,
"forms": [
"нарадоваться"
],
"labels": [
"закончанае трыванне"
],
"senses": [
{
"text": "цӏакъ рохизе, гӏемерго рохун рукӏине",
"precomment": "на каго-што, каму-чаму",
"examples": [
{
"be": "маці не нацешыцца сынам",
"av": "эбел васасдаса йохиялъ гӏорцӏулей гьечӏо"
}
]
}
]
}
{
"word": "нараджальнасць",
"stress": 5,
"forms": [
"рождаемость"
],
"labels": [
"жаночы род"
],
"senses": [
{
"text": "(цо ккураб заманалда) лъимал гьариялъул къадар"
}
]
}
{
"word": "нараджацца",
"stress": 7,
"forms": [
"нарождаться"
],
"labels": [
"незакончанае трыванне"
],
"see_also": [
{
"target": "народиться",
"kind": "see"
}
]
}
{
"word": "нараджацца",
"stress": 5,
"forms": [
"рождать(ся)"
],
"labels": [
"незакончанае трыванне"
],
"see_also": [
{
"target": "родить",
"kind": "see"
}
]
}
{
"word": "нараджаць",
"stress": 6,
"forms": [
"наряжать"
],
"labels": [
"незакончанае трыванне"
],
"see_also": [
{
"target": "нарядить",
"kind": "see",
"refwordnum": "1,2",
"comment": "1, 2"
}
]
}
{
"word": "нараджаць",
"stress": 7,
"forms": [
"порождать"
],
"labels": [
"незакончанае трыванне"
],
"see_also": [
{
"target": "породить",
"kind": "see"
}
]
}
{
"word": "нараджаць",
"stress": 4,
"forms": [
"рожать"
],
"labels": [
"незакончанае трыванне",
"размоўнае слова"
],
"see_also": [
{
"target": "родить",
"kind": "see",
"refwordnum": "1",
"comment": "1, 3"
}
]
}
{
"word": "нараджэнне",
"stress": 5,
"stem": "РОЖДЕНИ",
"forms": [
"рождение"
],
"labels": [
"ніякі род"
],
"senses": [
{
"text": "гьаби",
"precomment": "па дзеяслову нарадзіць",
"comment": "лъимер"
},
{
"text": "гьави",
"precomment": "па дзеяслову нарадзіцца",
"examples": [
{
"be": "год нараджэння",
"av": "гьавураб сон"
},
{
"be": "месца нараджэння",
"av": "гьавураб бакӏ"
},
{
"be": "святкаваць дзень нараджэння",
"av": "гьавураб къо тӏобитӏизе"
}
]
}
]
}
{
"word": "нарадзіцца",
"stress": 6,
"forms": [
"народиться"
],
"labels": [
"закончанае трыванне"
],
"senses": [
{
"text": "гьаризе",
"precomment": "з'явіцца на свет",
"examples": [
{
"be": "нарадзілася двойня",
"av": "кӏиго лъимер цадахъ гьабуна, игизал гьаруна"
}
]
},
{
"text": "цебе тӏезе, гӏун бачӏине, гӏезе",
"precomment": "развіцца, вырасці",
"examples": [
{
"be": "нарадзілася маладое пакаленне",
"av": "гӏолохъанаб гӏел гӏун буго"
}
]
},
{
"text": "лъугьине, рижине",
"precomment": "з'явіцца, узнікнуць",
"labels": [
"у пераносным значэнні"
],
"examples": [
{
"be": "з'явіліся новыя галіны прамысловасці",
"av": "промышленносталъул цӏиял бутӏаби лъугьун (рижун) руго"
}
]
}
]
}
{
"word": "нарадзіцца",
"stress": 4,
"forms": [
"родиться"
],
"labels": [
"закончанае трыванне",
"незакончанае трыванне"
],
"senses": [
{
"text": "гьавизе",
"examples": [
{
"be": "я нарадзілася ў 1934 годзе",
"av": "дун 1934 абилеб соналъ гьаюна"
},
{
"be": "у яе нарадзілася дачка",
"av": "гьелъие яс гьаюна"
}
]
},
{
"text": "бижизе, лъугьине",
"precomment": "з'явіцца, узнікнуць",
"labels": [
"у пераносным значэнні"
],
"examples": [
{
"be": "у мяне нарадзілася думка",
"av": "(цо) пикру бижана дир рекӏелъ"
}
]
},
{
"text": "бижизе",
"precomment": "прарасці",
"examples": [
{
"be": "тут добра расце пшаніца",
"av": "гьаниб ролъ лъикӏ бижула"
}
]
}
]
}
{
"word": "нарадзіцца",
"stress": 5,
"forms": [
"уродиться"
],
"labels": [
"закончанае трыванне"
],
"senses": [
{
"text": "бижизе, барщизе, цӏубазе, бачӏине",
"precomment": "вырасці, паспець",
"comment": "хуриса жо",
"examples": [
{
"be": "урадзіла шмат хлеба",
"av": "гӏемераб хӏалухъен бижана"
}
]
},
{
"text": "лъиданиги релълъарав вижизе",
"precomment": "у каго, нарадзіцца падобным на каго-небудзь",
"labels": [
"размоўнае слова"
],
"examples": [
{
"be": "у каго ён урадзіўся?",
"av": "лъида релълъарав жогӏаги дов?"
},
{
"be": "хлопчык урадзіўся ў бацьку",
"av": "вас цӏакъ инсуда релълъарав (гьавун) вуго"
}
]
}
]
}
нарадзіцца; прыбрацца
сообщить о неточности{
"word": "нарадзіцца; прыбрацца",
"stress": 6,
"forms": [
"нарядиться"
],
"labels": [
"закончанае трыванне"
],
"senses": [
{
"text": "жиндаго берцинаб ретӏел ретӏине",
"precomment": "апрануцца па-святочнаму"
},
{
"text": "къачӏадизе",
"precomment": "вырадзіцца",
"examples": [
{
"be": "апрануцца ў маскарадны касцюм",
"av": "маскарадалъул костюмги ретӏун, къачӏадизе"
}
]
}
]
}
нарадзіцца; узнікнуць
сообщить о неточности{
"word": "нарадзіцца; узнікнуць",
"stress": 6,
"forms": [
"зародиться"
],
"labels": [
"закончанае трыванне"
],
"senses": [
{
"text": "лъугьине, бижизе, ккезе",
"precomment": "узнікнуць",
"examples": [
{
"be": "зарадзілася сумненне",
"av": "щаклъи (ишкал) ккана"
}
]
}
]
}
{
"word": "нарадзіць",
"stress": 6,
"forms": [
"народить"
],
"labels": [
"закончанае трыванне"
],
"senses": [
{
"text": "гьаризе",
"precomment": "каго",
"labels": [
"размоўнае слова"
],
"examples": [
{
"be": "нарадзіць шмат дзяцей",
"av": "гӏемерал лъимал гьаризе"
}
]
}
]
}
{
"word": "нарадзіць",
"stress": 4,
"stem": "РОДИ",
"forms": [
"родить"
],
"labels": [
"закончанае трыванне",
"незакончанае трыванне"
],
"senses": [
{
"text": "гьабизе",
"examples": [
{
"be": "нарадзіць хлопчыка",
"av": "вас гьавизе"
},
{
"be": "яна нарадзіла траіх дзяцей",
"av": "долъ лъабго лъимер гьабуна"
}
]
},
{
"text": "бижизе, бачӏин кьезе",
"precomment": "што (даваць ураджай)",
"examples": [
{
"be": "тая зямля добра родзіць",
"av": "гьаб ракьалда жо лъикӏ бижула"
}
]
},
{
"examples": [
{
"be": "у чым маці нарадзіла",
"av": "толохӏоч гьавун, гӏицӏго, эбелалъ гьавухъе"
}
]
}
]
}
{
"word": "нарад; адзенне",
"stress": 4,
"homonym": 1,
"forms": [
"наряд"
],
"labels": [
"мужчынскі род"
],
"senses": [
{
"text": "ретӏел",
"precomment": "адзенне",
"comment": "къачӏа-кӏатӏалелъул ретӏунеб"
},
{
"text": "ретӏел",
"labels": [
"у пераносным значэнні"
],
"examples": [
{
"be": "дрэвы ў зімовым уборы",
"av": "гъутӏби хасалил ратӏлилъ руго"
}
]
}
]
}
{
"word": "нарад; адзенне",
"stress": 4,
"homonym": 2,
"forms": [
"наряд"
],
"labels": [
"мужчынскі род"
],
"senses": [
{
"text": "наряд",
"comment": "1. кинаб букӏаниги хӏалтӏи тӏубазабизе каламалдалъун яги хъван кьолеб буюрухъ 2. жиндие гӏоло гӏарац кьолеб хӏалтӏи бихьизабулеб документ, гьединго къайи кьезе, босизе букӏунеб документ 3. рагъухъабаз тӏубазабулеб тӏадкъай, хӏалтӏи; гьединаб тӏадкъай тӏубазабулеб рагъухъабазул къукъа"
}
]
}
{
"word": "наражаць",
"stress": 6,
"forms": [
"нарожать"
],
"labels": [
"закончанае трыванне"
],
"see_also": [
{
"target": "народить",
"kind": "see"
}
]
}
{
"word": "наракаць",
"stress": 6,
"forms": [
"нарекать"
],
"labels": [
"незакончанае трыванне"
],
"see_also": [
{
"target": "наречь",
"kind": "see"
}
]
}
{
"word": "нарастанне",
"stress": 7,
"forms": [
"нарастание"
],
"labels": [
"ніякі род"
],
"senses": [
{
"text": "кӏодолъи, цӏикӏкӏин, гӏемерлъи, гӏатӏилъи",
"precomment": "па дзеяслову нарастаць",
"examples": [
{
"be": "нарастанне рэвалюцыйнага руху",
"av": "революциялъулаб багъа-бачари гӏатӏилъи, цӏикӏкӏин"
}
]
}
]
}
{
"word": "нарастаць",
"stress": 7,
"forms": [
"нарастать"
],
"labels": [
"незакончанае трыванне"
],
"senses": [
{
"text": "кӏодолъизе, цӏикӏкӏине, гӏемерлъизе, гӏатӏилъизе",
"precomment": "павялічвацца"
}
],
"see_also": [
{
"target": "нарасти",
"kind": "see",
"refwordnum": "2",
"comment": "1"
}
]
}
{
"word": "нарасхват",
"stress": 8,
"forms": [
"нарасхват"
],
"labels": [
"прыслоўе"
],
"senses": [
{
"text": "тӏоцебе щвезе жигар бахъун, цоцахъе рахъи гьарун; гӏодор хъвазе течӏого",
"examples": [
{
"be": "білеты разбіраліся імгненна",
"av": "белтал, цоцахъе рахъи гьарун, росулел рукӏана"
}
]
}
]
}
{
"word": "нарасці",
"stress": 7,
"forms": [
"нарасти"
],
"labels": [
"закончанае трыванне"
],
"senses": [
{
"text": "тӏад бижизе; гӏезе",
"precomment": "на паверхні чаго-небудзь",
"examples": [
{
"be": "мох нарос на камянях",
"av": "тамало ганчӏазда бижун буго"
}
]
},
{
"text": "цӏикӏкӏине",
"precomment": "назапасіцца",
"labels": [
"у пераносным значэнні"
],
"examples": [
{
"be": "нараслі працэнты",
"av": "процентал цӏикӏкӏана"
}
]
}
]
}
{
"word": "нарасціць",
"stress": 7,
"forms": [
"нарастить"
],
"labels": [
"закончанае трыванне"
],
"senses": [
{
"text": "бижизабизе; лъугьинабизе",
"precomment": "што (прымусіць утварыцца)",
"examples": [
{
"be": "нарасціць новую скуру",
"av": "цӏияб тӏом бижизабизе"
}
]
},
{
"text": "халалъизабизе",
"precomment": "што (падоўжыць)",
"examples": [
{
"be": "нарасціць канат",
"av": "квар халалъизабизе"
}
]
},
{
"text": "гӏезабизе",
"precomment": "што, чаго",
"examples": [
{
"be": "нарасціць кустоў",
"av": "хъархъал гӏезаризе"
}
]
},
{
"text": "цӏикӏкӏинабизе",
"precomment": "што",
"labels": [
"у пераносным значэнні"
],
"examples": [
{
"be": "нарасціць сілы",
"av": "къуват цӏикӏкӏинабизе"
}
]
}
]
}
{
"word": "нарасьпеў",
"stress": 7,
"forms": [
"нараспев"
],
"labels": [
"прыслоўе"
],
"senses": [
{
"text": "рагӏаби цӏазарун; ахӏиялде гӏагар гьарун",
"examples": [
{
"be": "гаварыць на распеў",
"av": "кечӏ ахӏулеб гӏадин, кӏалъазе"
}
]
}
]
}
{
"word": "нараты",
"stress": 4,
"forms": [
"носилки"
],
"labels": [
"множны лік"
],
"senses": [
{
"text": "носилка, мали",
"comment": "гӏадамал яги бакӏлъи босизе гьабураб"
}
]
}
{
"word": "нарачаць; нарошчваць",
"stress": 4,
"forms": [
"наращивать"
],
"labels": [
"незакончанае трыванне"
],
"senses": [
{
"text": "кӏодолъизабизе, цӏикӏкӏинабизе",
"precomment": "што (павялічваць у памерах, аб'ёме і г. д.)"
}
],
"see_also": [
{
"target": "нарастить",
"kind": "see",
"refwordnum": "2",
"comment": "1"
}
]
}
{
"word": "нарач; прыслоўе",
"stress": 4,
"forms": [
"наречь"
],
"labels": [
"закончанае трыванне"
],
"senses": [
{
"text": "цӏар лъезе",
"precomment": "каго-што кім-чым, каму-чему што",
"labels": [
"устарэлае слова"
],
"examples": [
{
"be": "назваць Іванам",
"av": "Иванилан цӏар лъезе"
},
{
"be": "нарэчы немаўля імем Раман",
"av": "лъимадуе Романилан цӏар кьезе"
}
]
}
]
}
{
"word": "нарашчэнне",
"stress": 6,
"forms": [
"наращение"
],
"labels": [
"ніякі род"
],
"senses": [
{
"text": "бижизаби, лъугьинаби, гӏезаби, цӏикӏкӏинаби",
"precomment": "па дзеяслову нарасціць"
},
{
"text": "тӏаде гӏезабураб, бижизабураб бутӏа",
"precomment": "нарашчаная частка"
}
]
}
{
"word": "нараў, норав",
"stress": 2,
"forms": [
"норов"
],
"labels": [
"размоўнае слова",
"мужчынскі род"
],
"senses": [
{
"text": "гӏамал, хасият",
"examples": [
{
"be": "кань з норавам",
"av": "гӏамал бугеб чу"
}
]
}
]
}
{
"word": "нарваць",
"stress": 5,
"homonym": 1,
"forms": [
"нарвать"
],
"labels": [
"закончанае трыванне"
],
"senses": [
{
"text": "тӏезе, бетӏизе; тӏун босизе; бакӏаризе",
"precomment": "што, чаго",
"examples": [
{
"be": "нарваць букет кветак",
"av": "тӏугьдузул квацӏи бетӏизе, бакӏаризе"
}
]
},
{
"text": "бихъизе",
"precomment": "паперы"
},
{
"text": "гӏундул кьурун, цӏан, тамихӏ гьабизе, гӏундул рахъизе",
"precomment": "каму-небудзь вушы",
"labels": [
"выраз"
]
}
]
}
{
"word": "нарваць",
"stress": 5,
"stem": "НАРВА",
"homonym": 2,
"forms": [
"нарвать"
],
"labels": [
"закончанае трыванне"
],
"senses": [
{
"text": "гьорозе ва рецӏцӏ ккезе",
"examples": [
{
"be": "палец нарывае",
"av": "килищ гьорона ва хьордона"
}
]
}
]
}
{
"word": "нарвежац",
"stress": 5,
"forms": [
"норвежец"
],
"labels": [
"мужчынскі род"
],
"senses": [
{
"text": "норвегав"
}
]
}
{
"word": "нарвежка",
"stress": 5,
"forms": [
"норвежка"
],
"labels": [
"жаночы род"
],
"senses": [
{
"text": "норвегай"
}
]
}
{
"word": "нарвежскі",
"stress": 5,
"forms": [
"норвежский",
"норвежская",
"норвежское"
],
"senses": [
{
"text": "норвегазул, Норвегиялъул",
"examples": [
{
"be": "нарвежская мова",
"av": "норвегазул (норвег) мацӏ"
}
]
}
]
}
{
"word": "нарвежцы",
"stress": 5,
"forms": [
"норвежцы"
],
"labels": [
"множны лік"
],
"senses": [
{
"text": "норвегал"
}
]
}
{
"word": "нарзан",
"stress": 5,
"forms": [
"нарзан"
],
"labels": [
"мужчынскі род"
],
"senses": [
{
"text": "нарзан",
"comment": "даруяб лъим"
}
]
}
{
"word": "наркам",
"stress": 5,
"forms": [
"нарком"
],
"labels": [
"мужчынскі род"
],
"senses": [
{
"text": "нарком",
"precomment": "народны камісар",
"comment": "халкъияв комиссар"
}
]
}
{
"word": "наркаман",
"stress": 7,
"forms": [
"наркоман"
],
"labels": [
"мужчынскі род"
],
"senses": [
{
"text": "наркоман, наркотикал хӏалтӏизарулев чи",
"comment": "наркотиказул унти ккарав чи, анаша бухӏулев чи"
}
]
}
{
"word": "наркаманка",
"stress": 7,
"forms": [
"наркоманка"
],
"labels": [
"жаночы род"
],
"senses": [
{
"text": "наркоманка, наркотикал хӏалтӏизарулей гӏадан",
"comment": "наркотиказул унти ккарай гӏадан"
}
]
}
{
"word": "наркаманія",
"stress": 7,
"forms": [
"наркомания"
],
"labels": [
"медыцына",
"жаночы род"
],
"senses": [
{
"text": "наркотикал хӏалтӏизаричӏого чӏезе кӏолареб хӏал, унти",
"labels": [
"медыцына"
]
}
]
}
{
"word": "наркоз",
"stress": 5,
"forms": [
"наркоз"
],
"labels": [
"медыцына",
"мужчынскі род"
],
"senses": [
{
"text": "наркоз",
"comment": "кинаб букӏаниги лага яги тӏолабго черх агълъизаби, кӏотинаби",
"labels": [
"медыцына"
],
"examples": [
{
"be": "аперацыя пад наркозам",
"av": "наркозги кьун гьабулеб операция"
}
]
}
]
}
{
"word": "наркотыкі",
"stress": 5,
"forms": [
"наркотики"
],
"labels": [
"множны лік"
],
"senses": [
{
"text": "наркотикал",
"precomment": "ад. наркотык м",
"comment": "унти къотӏизабулеб ва макьу щвезабулеб дару хӏисабалда медицинаялда хӏалтӏизарулел жал: опиум, морфий, кокаин ва гь.ц."
}
]
}
{
"word": "нармаванне",
"stress": 5,
"forms": [
"нормирование"
],
"labels": [
"ніякі род"
],
"senses": [
{
"text": "нормаби чӏезари, нормаби гьари",
"examples": [
{
"be": "нармаванне заработнай платы",
"av": "харж нормабазда рекъезаби"
}
]
}
]
}
{
"word": "нармаваць",
"stress": 9,
"forms": [
"нормировать"
],
"labels": [
"закончанае трыванне",
"незакончанае трыванне"
],
"senses": [
{
"text": "гӏурхъи, нормаби чӏезаризе"
}
]
}
{
"word": "нармавірошчыца",
"stress": 7,
"forms": [
"нормировщица"
],
"labels": [
"жаночы род"
],
"senses": [
{
"text": "нормировщица"
}
]
}
{
"word": "нармавіўшчык",
"stress": 7,
"forms": [
"нормировщик"
],
"labels": [
"мужчынскі род"
],
"senses": [
{
"text": "нормировщик",
"comment": "нормаби чӏезарулев хӏалтӏухъан"
}
]
}
{
"word": "нармальны",
"stress": 5,
"stem": "НОРМАЛЬН",
"forms": [
"нормальный",
"нормальная",
"нормальное"
],
"senses": [
{
"text": "нормалияб, букӏине кколеб гӏадаб, гӏадатаб",
"examples": [
{
"be": "нармальны рост",
"av": "букӏине кколеб щват, черх"
},
{
"be": "нармальнае развіццё",
"av": "гӏадатаб, букӏине кколеб цебетӏей"
}
]
},
{
"text": "психикияб рахъалъ сахаб",
"precomment": "псіхічна здаровы"
}
]
}
{
"word": "нармалізавацца",
"stress": 11,
"forms": [
"нормализоваться"
],
"labels": [
"закончанае трыванне",
"незакончанае трыванне"
],
"senses": [
{
"text": "гӏадатаб къагӏидаялде, низамалде бачӏине, ккезе"
}
]
}
{
"word": "нармалізаваць",
"stress": 11,
"forms": [
"нормализовать"
],
"labels": [
"закончанае трыванне",
"незакончанае трыванне"
],
"senses": [
{
"text": "гӏадатаб низамалде бачине, ккезабизе",
"precomment": "што",
"examples": [
{
"be": "нармалізаваць літаратурнае вымаўленне",
"av": "литературияб мацӏалъул гьаркьал рахъи, кӏалъалеб къагӏида низамалде бачине"
}
]
}
]
}
{
"word": "нармалізацыя",
"stress": 9,
"forms": [
"нормализация"
],
"labels": [
"жаночы род"
],
"senses": [
{
"text": "гӏадатияб къагӏидаялде, роцаде бачин",
"comment": "па дзеяслову нармалізаваць",
"examples": [
{
"be": "нармалізацыя гандлю",
"av": "даран гӏадатаб низамалде бачин"
}
],
"comment_lang": "ru"
}
]
}
{
"word": "нарматыў",
"stress": 7,
"forms": [
"норматив"
],
"labels": [
"мужчынскі род"
],
"senses": [
{
"text": "норматив, роцен",
"comment": "жинда рекъон, кинаб букӏаниги хӏалтӏи гьабулеб роцен",
"examples": [
{
"be": "тэхнічныя нарматывы",
"av": "техникиял нормативал, роценал"
}
]
}
]
}
{
"word": "нарматыўны",
"stress": 7,
"stem": "НОРМАТИВН",
"forms": [
"нормативный",
"нормативная",
"нормативное"
],
"senses": [
{
"text": "нормативалъ чӏезабураб, нормативияб; жинца норма чӏезабулеб",
"precomment": "які ўсталёўваецца нарматывам",
"examples": [
{
"be": "нарматыўная граматыка",
"av": "нормативияб, жинца норма чӏезабулеб грамматика"
}
]
}
]
}
{
"word": "нарміраваны",
"stress": 5,
"forms": [
"нормированный",
"нормированная",
"нормированное"
],
"senses": [
{
"text": "норма, роцен, заман чӏезабураб",
"examples": [
{
"be": "нармаваны працоўны дзень",
"av": "заман чӏезабураб хӏалтӏул къо"
}
]
}
]
}
{
"word": "народ",
"stress": 4,
"forms": [
"народ"
],
"labels": [
"мужчынскі род"
],
"senses": [
{
"text": "халкъ"
},
{
"text": "миллат",
"precomment": "нацыя",
"examples": [
{
"be": "дружба народаў",
"av": "халкъазул гьудуллъи"
}
]
},
{
"text": "захӏматчагӏи",
"precomment": "асноўная працоўная маса",
"examples": [
{
"be": "просты народ",
"av": "гӏадатиял гӏадамал"
},
{
"be": "працоўны народ",
"av": "хӏалтӏулеб халкъ"
}
]
},
{
"text": "гӏадамал",
"precomment": "людзі",
"examples": [
{
"be": "вуліцы запоўнены народам",
"av": "къватӏал гӏадамазул цӏун руго"
},
{
"be": "шмат народу",
"av": "гӏемераб халкъ, гӏемерал гӏадамал"
}
]
}
]
}
{
"word": "народанасельніцтва",
"stress": 12,
"forms": [
"народонаселение"
],
"labels": [
"ніякі род"
],
"senses": [
{
"text": "улкаялъул, пачалихъалъул халкъ"
}
]
}
{
"word": "народжаная",
"forms": [
"урождённая"
],
"senses": [
{
"text": "гьаюраб, йижараб мехалъ жий йикӏарай…",
"precomment": "ужываецца перад дзявочым прозвішчам"
}
]
}
{
"word": "народнагаспадарчы",
"stress": 11,
"forms": [
"народнохозяйственный",
"народнохозяйственная",
"народнохозяйственное"
],
"senses": [
{
"text": "халкъияб магӏишаталъул",
"examples": [
{
"be": "народнагаспадарчы план",
"av": "халкъияб магӏишаталъул план"
}
]
}
]
}
{
"word": "народнасць",
"stress": 4,
"stem": "НАРОДНОСТ",
"forms": [
"народность"
],
"labels": [
"жаночы род"
],
"senses": [
{
"text": "халкъ",
"comment": "историялда лъугьараб, бижараб, цо мацӏалъул, ракьалъул гӏадамазул экономикиябгун культурияб миллаталда цебехунисеб жамгӏияб гӏаммлъи, цолъи",
"examples": [
{
"be": "народнасці поўначы",
"av": "севералъул миллатал"
}
]
},
{
"text": "миллияб хаслъи",
"precomment": "нацыянальная самабытнасць"
},
{
"text": "халкъияблъи, халкъияб букӏин"
}
]
}
{
"word": "народна-дэмакратычны",
"stress": 17,
"forms": [
"народно-демократический",
"народно-демократическая",
"народно-демократическое"
],
"senses": [
{
"text": "халкъиябгун демократияб",
"examples": [
{
"be": "народна-дэмакратычны лад",
"av": "халкъиябгун демократияб гӏуцӏи"
}
]
}
]
}
{
"word": "народны",
"stress": 4,
"stem": "НАРОДН",
"forms": [
"народный",
"народная",
"народное"
],
"senses": [
{
"text": "халкъияб",
"labels": [
"у розных значэннях"
],
"examples": [
{
"be": "народная асвета",
"av": "халкъияб лъай кьей"
},
{
"be": "народныя песні",
"av": "халкъиял кучӏдул"
},
{
"be": "народная гаспадарка",
"av": "халкъияб магӏишат"
},
{
"be": "народны прыбытак",
"av": "халкъияб доход"
},
{
"be": "народны набытак",
"av": "халкъияб бетӏергьанлъи"
},
{
"be": "народны артыст",
"av": "халкъияв артист"
},
{
"be": "народная дэмакратыя",
"av": "халкъияб демократия"
},
{
"be": "народны суд",
"av": "халкъияб суд"
},
{
"be": "народны герой",
"av": "халкъияв бахӏарчи"
}
]
}
]
}
{
"word": "народны суд",
"stress": 5,
"forms": [
"нарсуд"
],
"labels": [
"мужчынскі род"
],
"senses": [
{
"text": "нарсуд",
"precomment": "народны суд",
"comment": "халкъияб суд"
}
]
}
{
"word": "наросны, носны",
"stress": 4,
"stem": "НОСИЛЬН",
"forms": [
"носильный",
"носильная",
"носильное"
],
"senses": [
{
"text": "ретӏунеб, ретӏине гьабураб",
"examples": [
{
"be": "бялізна для носкi",
"av": "гъоркьан ретӏел"
}
]
}
]
}
{
"word": "нарост",
"stress": 4,
"forms": [
"нарост"
],
"labels": [
"мужчынскі род"
],
"senses": [
{
"text": "хъал",
"comment": "сунданиги тӏад лъугьараб"
},
{
"text": "гахӏ"
},
{
"text": "бижараб жо",
"comment": "хӏайваназул ботӏрода, беразда, бохдузда"
}
]
}
{
"word": "нарочны",
"stress": 4,
"stem": "НАРОЧН",
"forms": [
"нарочный"
],
"labels": [
"мужчынскі род"
],
"senses": [
{
"text": "чапар, витӏунчи",
"comment": "хасаб хехаб тӏадкъайгун кивениги витӏарав чи",
"examples": [
{
"be": "паслаць ліст з наросным",
"av": "кагъат чапаргун битӏизе"
}
]
}
]
}
{
"word": "нароўні",
"stress": 3,
"forms": [
"вровень"
],
"labels": [
"прыслоўе"
],
"senses": [
{
"text": "бащадго, цо даражаялда (къадаралда)",
"precomment": "з чым",
"examples": [
{
"be": "вада ўровень з краямі бочкі",
"av": "чирмаялъул мицӏиралда бащадго буго лъим"
}
]
}
]
}
{
"word": "нарта",
"stress": 2,
"forms": [
"нарта",
"нарты"
],
"labels": [
"жаночы род"
],
"senses": [
{
"text": "нартал",
"comment": "севералда, гьаби яги ритӏучӏалги ран, хӏалтӏизарулел чӏедерал, халатал чанагъал"
}
]
}
{
"word": "нарубаць",
"stress": 6,
"forms": [
"нарубать"
],
"labels": [
"незакончанае трыванне"
],
"see_also": [
{
"target": "нарубить",
"kind": "see"
}
]
}
{
"word": "нарубць",
"stress": 6,
"forms": [
"нарубить"
],
"labels": [
"закончанае трыванне"
],
"senses": [
{
"text": "къотӏизе",
"precomment": "што, чаго",
"comment": "рохь"
},
{
"text": "бичӏизе",
"comment": "цӏул"
},
{
"text": "буссизе",
"comment": "капуста"
}
]
}
{
"word": "нарукаўны",
"stress": 6,
"stem": "НАРУКАВН",
"forms": [
"нарукавный",
"нарукавная",
"нарукавное"
],
"senses": [
{
"text": "къвалалда тӏад бугеб, къвалалда щула гьабулеб",
"examples": [
{
"be": "нарукаўная павязка",
"av": "къвалалда тӏасан бухьунеб чӏоло"
}
]
}
]
}
{
"word": "нарукаўнікі",
"stress": 6,
"forms": [
"нарукавники"
],
"labels": [
"множны лік"
],
"senses": [
{
"text": "тӏад ххолел къвалал",
"comment": "хӏалтӏулеб мехалъ чороклъиялдаса цӏунизе"
}
]
}
{
"word": "нарумяніцца",
"stress": 6,
"forms": [
"нарумяниться"
],
"labels": [
"закончанае трыванне"
],
"senses": [
{
"text": "жиндирго гьурмада, кӏаркьабазда багӏараб релъен (уба) бахине"
}
]
}
{
"word": "нарумяніць",
"stress": 6,
"forms": [
"нарумянить"
],
"labels": [
"закончанае трыванне"
],
"senses": [
{
"text": "багӏар гьабизе",
"precomment": "што",
"examples": [
{
"be": "нарумяніць твар",
"av": "гьумер багӏар гьабизе"
}
]
}
]
}
{
"word": "наручны",
"stress": 4,
"stem": "НАРУЧН",
"forms": [
"наручный",
"наручная",
"наручное"
],
"senses": [
{
"text": "кверда, гъажалда балеб",
"examples": [
{
"be": "наручныя гадзіннікі",
"av": "квералда (гьажалда) балеб сагӏат"
}
]
}
]
}
{
"word": "нары",
"stress": 2,
"forms": [
"нары"
],
"labels": [
"множны лік"
],
"senses": [
{
"text": "нарал",
"comment": "хъорщол гӏебаб тах"
}
]
}
{
"word": "нарывацца",
"stress": 6,
"forms": [
"нарываться"
],
"labels": [
"незакончанае трыванне"
],
"see_also": [
{
"target": "нарваться",
"kind": "see"
}
]
}
{
"word": "нарываць",
"stress": 6,
"forms": [
"нарывать"
],
"labels": [
"незакончанае трыванне"
],
"see_also": [
{
"target": "нарвать",
"kind": "see",
"refwordnum": "2",
"comment": "2"
}
]
}
{
"word": "нарыс",
"stress": 1,
"forms": [
"очерк"
],
"labels": [
"мужчынскі род"
],
"senses": [
{
"text": "очерк",
"comment": "кӏудияб гьечӏеб рукӏа-рахъиналъул хӏакъикъиял хӏужаби къокъго рехсараб адабияталъулаб асар"
},
{
"text": "кинаб бугониги суал гӏаммаб куцалда рагьараб хъвай-хъвагӏай"
}
]
}
{
"word": "нарысіст",
"stress": 6,
"forms": [
"очеркист"
],
"labels": [
"мужчынскі род"
],
"senses": [
{
"text": "очеркал хъвалев чи"
}
]
}
{
"word": "нарысістка",
"stress": 6,
"forms": [
"очеркистка"
],
"labels": [
"жаночы род"
],
"senses": [
{
"text": "очеркал хъвалей гӏадан"
}
]
}
{
"word": "нарыхтаваць",
"stress": 6,
"forms": [
"заготовить"
],
"labels": [
"закончанае трыванне"
],
"senses": [
{
"text": "хӏадур гьабизе (гӏуждаго, ригьдаго), данде гьабизе (гӏуждаго, ригьдаго)",
"precomment": "што",
"examples": [
{
"be": "сабраць усе даведкі",
"av": "киналго справкаби ригьдаго хӏадур гьаризе"
},
{
"be": "нарыхтаваць дровы на зіму",
"av": "хасалоялде (кьиндаде) цӏул хӏадур гьабизе"
},
{
"be": "нарыхтаваць корм быдлу",
"av": "боцӏуе рагӏи-хер ригьдаго хӏадур гьабизе"
}
]
}
]
}
{
"word": "нарыхтаваць",
"stress": 6,
"forms": [
"наготовить"
],
"labels": [
"закончанае трыванне"
],
"senses": [
{
"text": "хӏадур гьабизе",
"precomment": "што, чаго, назапасіць",
"examples": [
{
"be": "нарыхтаваць дроў на зіму",
"av": "хасалоялде цӏул хӏадур гьабизе"
}
]
},
{
"text": "гӏемераб квен гьабизе",
"precomment": "напхінаць",
"examples": [
{
"be": "нагатаваць салодкіх страў",
"av": "гьуинаб татуялъул гӏемераб квен гьабизе"
}
]
}
]
}
{
"word": "нарыхтоўваць",
"stress": 6,
"forms": [
"заготавливать"
],
"labels": [
"незакончанае трыванне"
],
"see_also": [
{
"target": "заготовить",
"kind": "see"
}
]
}
{
"word": "нарыхтоўваць",
"stress": 9,
"forms": [
"заготовлять"
],
"labels": [
"незакончанае трыванне"
],
"see_also": [
{
"target": "заготовить",
"kind": "see"
}
]
}
{
"word": "нарыхтоўка",
"stress": 6,
"forms": [
"заготовка"
],
"labels": [
"жаночы род"
],
"senses": [
{
"text": "данде гьаби, хӏадур гьаби",
"precomment": "па дзеяслову нарыхтаваць",
"examples": [
{
"be": "нарыхтоўка драўніны",
"av": "хъарщи-цӏул хӏадур гьаби"
}
]
},
{
"text": "сундуениги хӏадурараб материал",
"precomment": "паўпрадукт",
"comment": "масала, чакмабазе хӏадур гьабураб лакай, хьвацӏа"
}
]
}
{
"word": "нарыхтоўка воўны",
"stress": 12,
"forms": [
"шерстезаготовка"
],
"labels": [
"жаночы род"
],
"senses": [
{
"text": "квас бакӏари, квас хӏадур гьаби"
}
]
}
{
"word": "нарыхтоўчы",
"stress": 8,
"stem": "ЗАГОТОВИТЕЛЬН",
"forms": [
"заготовительный",
"заготовительная",
"заготовительное"
],
"senses": [
{
"text": "заготовкаялъулаб, заготовка гьабулеб",
"examples": [
{
"be": "рыхтавальны пункт",
"av": "заготовка гьабулеб бакӏ (пункт)"
},
{
"be": "нарыхтоўчыя цэны",
"av": "заготовкаялъулал багьаби"
}
]
}
]
}
{
"word": "нарыхтоўшчык",
"stress": 8,
"forms": [
"заготовитель"
],
"labels": [
"мужчынскі род"
],
"senses": [
{
"text": "заготовитель, заготовка гьабулев чи"
}
]
}
{
"word": "нарыць",
"stress": 4,
"forms": [
"нарыть"
],
"labels": [
"закончанае трыванне"
],
"senses": [
{
"text": "бухъизе, бухъун бахъизе",
"precomment": "што, чаго",
"examples": [
{
"be": "накапаць бульбы",
"av": "картошка (кигӏаналиго къадар) бухъун бахъизе"
}
]
}
]
}
{
"word": "нарыў",
"stress": 4,
"forms": [
"нарыв"
],
"labels": [
"мужчынскі род"
],
"senses": [
{
"text": "бокьонацӏ, хьордораб бакӏ, тӏихь"
}
]
}
{
"word": "нарэз",
"stress": 4,
"forms": [
"нарез"
],
"labels": [
"мужчынскі род"
],
"senses": [
{
"text": "къотӏулеб алаталъ борлъун бахъараб къваридаб рахъ, гомог",
"labels": [
"тэхніка"
],
"examples": [
{
"be": "нараз на стvolы",
"av": "резьба бугеб, кьурараб рахъ, борлъи (тункӏил хӏараялъул); гӏанлъун гьабураб къваридаб рахъ"
}
]
},
{
"text": "бутӏа",
"precomment": "ракьул",
"comment": "кидагоялъе яги заманаялъ хӏалтӏизабизе кьураб",
"labels": [
"які адносяцца да гісторыі",
"гістарычны тэрмін"
]
}
]
}
{
"word": "нарэзаць",
"stress": 4,
"homonym": 1,
"forms": [
"нарезать"
],
"labels": [
"закончанае трыванне"
],
"senses": [
{
"text": "къотӏун бутӏаби гьаризе",
"precomment": "што, чаго",
"examples": [
{
"be": "нарэзаць мяса",
"av": "гьан къотӏ-къотӏизе"
}
]
},
{
"text": "гонгал, рахъал гьаризе",
"precomment": "што (зрабіць нарэзы)",
"labels": [
"тэхніка"
]
},
{
"text": "гӏурхъи чӏван, ракь бутӏабазде бикьизе; къотӏун батӏа гьабизе",
"precomment": "адводзіць участак зямлі"
},
{
"text": "къотӏун хӏадур гьабизе",
"precomment": "што, каго-чаго",
"examples": [
{
"be": "нарэзаць галінак",
"av": "гӏаркьалаби къотӏизе"
}
]
},
{
"text": "гӏанкӏаби (гӏанкӏуял) хъвезе (кигӏаналиго къадаралда)",
"precomment": "курэй"
}
]
}
{
"word": "нарэзаць",
"stress": 6,
"homonym": 2,
"forms": [
"нарезать"
],
"labels": [
"незакончанае трыванне"
],
"see_also": [
{
"target": "нарезать",
"kind": "see",
"comment": "сов.",
"comment_lang": "ru"
}
]
}
{
"word": "нарэзка",
"stress": 4,
"forms": [
"нарезка"
],
"labels": [
"жаночы род"
],
"senses": [
{
"text": "къотӏ-къотӏи, кескал гьари",
"precomment": "па дзеяслову нарэзаць"
},
{
"text": "тункӏил хӏараялъул кьурараб",
"precomment": "шрубавая"
}
]
}
{
"word": "нарэсаваць",
"stress": 7,
"forms": [
"начертить"
],
"labels": [
"закончанае трыванне"
],
"senses": [
{
"text": "чертеж, сурат бахъизе",
"precomment": "што",
"examples": [
{
"be": "накрэсліць план",
"av": "план бахъизе"
}
]
},
{
"text": "хъвазе, хъинтӏизе",
"labels": [
"устарэлае слова"
]
}
]
}
{
"word": "нарэчаны",
"stem": "НАРЕЧЁНН",
"forms": [
"наречённый",
"наречённая",
"наречённое"
],
"labels": [
"устарэлае слова"
],
"senses": [
{
"text": "цӏар чӏварав (яги цӏар чӏварай, абурай)"
},
{
"text": "бахӏарав",
"labels": [
"у значэнні назоўніка",
"мужчынскі род"
]
},
{
"text": "бахӏарай",
"labels": [
"у значэнні назоўніка",
"жаночы род"
]
}
]
}
нарэшты; дарэмна; марна
сообщить о неточности{
"word": "нарэшты; дарэмна; марна",
"stress": 8,
"forms": [
"вхолостую"
],
"labels": [
"прыслоўе"
],
"senses": [
{
"text": "чӏалгӏаде(го), гӏадада",
"examples": [
{
"be": "млын працуе ўхаластую",
"av": "гьобо чӏалгӏадего хӏалтӏулеб буго"
}
]
}
]
}
{
"word": "нарэшце",
"stress": 6,
"forms": [
"наконец"
],
"labels": [
"прыслоўе"
],
"senses": [
{
"text": "ахир-къадги",
"precomment": "у рэшце рэшт",
"examples": [
{
"be": "ён здагадаўся нарэшце",
"av": "ахир-къадги дов нахъгӏунтӏана"
}
]
},
{
"text": "ахиралдаги",
"labels": [
"устаўное слова"
],
"examples": [
{
"be": "чаму, нарэшце, нельга спытаць у таварышаў?",
"av": "ахиралдаги, щай гьалмагъзабазда гьикъизе бегьулареб?"
},
{
"be": "нарэшце!",
"av": "ахирги!",
"comment": "мурад тӏубан, разилъун абулеб рагӏи"
}
]
}
]
}