{
"phrase": "ЧӀЕГӀЕРАБ БО",
"senses": [
{
"translation": "войско",
"literal": "чёрное полчище"
}
],
"examples": [
{
"av": "Рикӏкӏен хӏисаб гьечӏеб чӏегӏераб боялъ ЧӀалгӏаде чурхъана хундерил хурзал.",
"ru": "Бесчисленное чёрное полчище Зря растоптало поля хунзахцев.",
"author": "ХӀ. ХӀажиев",
"source": "Дир рекӏел асарал"
}
],
"page": 385
}
{
"phrase": "ЧӀЕГӀЕРАБ ГЪЕДО",
"senses": [
{
"translation": "белоручка",
"literal": "чёрная ворона"
}
],
"examples": [
{
"av": "— Нусабго лагаяли киса, дурго хӏатӏил килищ багъаризе бокьиларо, Жамилат, дуе. Дида лъала мун, чӏегӏераб гъедо букӏин.",
"ru": "— Какое там работать, ты даже пальцем не пошевельнёшь, Жамилат. Я знаю, что ты белоручка.",
"author": "М. Мухӏамадов",
"source": "Лъукъарал кьураби"
}
],
"page": 385
}
{
"phrase": "ЧӀЕГӀЕРАБ КЪО",
"senses": [
{
"translation": "чёрный день; трудное время",
"equiv": "exact"
}
],
"examples": [
{
"av": "— Росги вукъана, васалги тӏагӏана, амма жакъагӏан чӏегӏераб къо дида тӏаде бачӏинчӏо,— ян хьвагӏезабулеб букӏана гьелъ хъахӏлъараб бетӏер.",
"ru": "— Мужа похоронила, сыновей потеряла, но такого чёрного дня, как сегодня, у меня не было,— качала она седой головой.",
"author": "М. Мухӏамадов",
"source": "Рикӏкӏадал мугӏрузда"
},
{
"av": "Кинабго жо метералде, чӏегӏераб къоялде тун букӏана.",
"ru": "Всё было оставлено на чёрный день.",
"author": "М. Мухӏамадов",
"source": "ЧӀегӏераб гамачӏ"
}
],
"page": 385
}
ЧӀЕГӀЕРАБ КЪО ЧӀЕЗАБИЗЕ
сообщить о неточности{
"phrase": "ЧӀЕГӀЕРАБ КЪО ЧӀЕЗАБИЗЕ",
"senses": [
{
"translation": "доставлять неприятности кому-л.",
"literal": "чёрный день принести"
}
],
"page": 385
}
{
"phrase": "ЧӀЕГӀЕРАБ КЪУВАТ",
"senses": [
{
"translation": "чёрная сила",
"equiv": "exact"
}
],
"examples": [
{
"av": "ТӀолго чӏегӏераб къуват Къайисиде бачӏана.",
"ru": "Вся чёрная сила Обрушилась на бедняка.",
"author": "М. ГӀабасил",
"source": "Накӏкӏутӏа мугӏрул"
}
],
"page": 385
}
{
"phrase": "ЧӀЕГӀЕРАБ МЕСЕД",
"senses": [
{
"translation": "чёрное золото (нефть)",
"equiv": "calque"
}
],
"examples": [
{
"av": "ГӀамирханица ракьулъа чӏегӏераб месед бахъулеб буго.",
"ru": "Амирхан добывает из-под земли чёрное золото.",
"author": "М. Мухӏамадов",
"source": "Гьитӏинав гьокочи"
}
],
"page": 385
}
{
"phrase": "ЧӀЕГӀЕРАБ РАКӀ",
"senses": [
{
"translation": "жестокое сердце",
"literal": "чёрное [сердце]"
}
],
"examples": [
{
"av": "Рахӏму бачӏунарищ чӏегӏераб рекӏей?",
"ru": "Чтоб так ранить своего друга, Нет капли жалости в твоём жестоком сердце?",
"author": "ХӀ. ХӀажиев",
"source": "Дир рекӏел асарал"
}
],
"page": 385
}
{
"phrase": "ЧӀЕГӀЕРАБ РАЛЪАД",
"senses": [
{
"translation": "Чёрное море",
"equiv": "calque"
}
],
"page": 386
}
{
"phrase": "ЧӀЕГӀЕРАБ ТӀАНКӀ",
"senses": [
{
"translation": "позор",
"literal": "чёрное пятно"
}
],
"examples": [
{
"av": "Дур яцалъул яхӏалда чӏегӏераб тӏанкӏ лъечӏо.",
"ru": "На чести твоей сестры нет никакого позора.",
"author": "М. Мухӏамадов",
"source": "ЧӀегӏераб гамачӏ"
}
],
"page": 386
}
{
"phrase": "ЧӀЕГӀЕРАБ ХАБАР",
"labels": [
"букв."
],
"senses": [
{
"translation": "чёрная весть"
}
],
"examples": [
{
"av": "Дица гьанжелъизегӏан бахъун жаниб хӏебтӏана гьаб хӏалихьатаб, чӏегӏераб хабар; дир гьудул Ахӏмад доб сор доя лъ чоца рехун хвечӏо, чияца чӏван хвана.",
"ru": "Я скрывал до сих пор эту зловещую тайну: в ту страшную ночь мой друг Ахмед не погиб, упав с лошади, а его убили чужаки.",
"author": "Ф. ГӀалиева",
"source": "Ракьул гӏерекъ гьороца унаро"
}
],
"page": 386
}
{
"phrase": "ЧӀЕГӀЕРАБ ХӀАЛТӀИ",
"senses": [
{
"translation": "чёрное дело",
"literal": "чёрная работа"
}
],
"examples": [
{
"av": "Амма хвел тохтурасул буюрухъалъе мутӏигӏлъичӏо; цӏоб гьечӏеб гьелъ жиндирго чӏегӏераб хӏалтӏи гьабуна.",
"ru": "Но смерть не подчинилась врачу; беспощадная, она сделала своё чёрное дело.",
"author": "М. Мухӏамадов",
"source": "Рикӏкӏадал мугӏрузда"
}
],
"page": 386
}
{
"phrase": "ЧӀЕГӀЕРАБ ЦЕР",
"senses": [
{
"n": 1,
"translation": "редкая удача",
"literal": "чёрная лиса"
},
{
"n": 2,
"translation": "залётная птица"
}
],
"examples": [
{
"av": "Лъикӏав чанахъанас чӏороло гуреб, ЧӀегӏераб цер кквезе бахъула жигар.",
"ru": "Хороший охотник стремится Поймать не перепёлку, а чёрную лису.",
"author": "Р. ХӀамзатов",
"source": "ТӀаса рищарал кучӏдул"
}
],
"page": 386
}
ЧӀЕГӀЕРАВ ВАЛЪГОЛЪИЯЛЪУЛ ГЪАМАС
сообщить о неточности{
"phrase": "ЧӀЕГӀЕРАВ ВАЛЪГОЛЪИЯЛЪУЛ ГЪАМАС",
"senses": [
{
"translation": "страшная тайна",
"literal": "сундук чёрной тайны"
}
],
"examples": [
{
"av": "ГӀенеккея, рагьилин нужее цо чӏегӏераб балъго-лъиялъул гъамас.",
"ru": "Слушайте, открою вам гтрппппю тпину свою.",
"author": "Ф. ГӀалиева",
"source": "Ракьул гӏерекъ гьороца унаро"
}
],
"page": 384
}
ЧӀЕГӀЕРГЪЕДУ ТӀОХДА ЧӀЕЗЕ
сообщить о неточности{
"phrase": "ЧӀЕГӀЕРГЪЕДУ ТӀОХДА ЧӀЕЗЕ",
"senses": [
{
"translation": "горе постигло кого-л.",
"equiv": "approx",
"literal": "чёрная ворона на крышу сёла"
}
],
"examples": [
{
"av": "Амма халат течӏо дун Талихӏалъулъ чвердезе, Тохлъукье дир тӏохида ТӀад чӏана чӏегӏергъеду.",
"ru": "Но недолго для меня Светило солнце счастья. Очень скоро постигло Горе меня.",
"author": "Ф. ГӀалиева",
"source": "Гъалайчи"
}
],
"page": 386
}
{
"phrase": "ЧӀЕГӀЕР БАЗЕ",
"senses": [
{
"translation": "носить траур"
}
],
"examples": [
{
"av": "Гьелда ракӏалде ккана берцинго къачӏарал Аругъи-зил хъахӏал чӏурканал рукъзал бестӏаллъун ругилан, гьелъул гордо-нуцӏаялъ ва щибаб гамачӏалъ чӏегӏер бан бугилан.",
"ru": "Она подумала, что самый красивый дом Аруги теперь осиротел, закрыты его двери и окна, что каждый камень дома одет в траур.",
"author": "М. Шамхалов",
"source": "КӀодол аниш"
}
],
"page": 384
}
{
"phrase": "ЧӀЕГӀЕР ВАРАВ КАГЪАТ",
"senses": [
{
"translation": "похоронка; чёрная весть",
"literal": "письмо, одетое в траур"
}
],
"examples": [
{
"av": "ЧӀегӏер бараб кагъат тахӏиагьаралде, Гьудулзабаз дихъе битӏун бачӏана.",
"ru": "Похоронку в столицу Друзья ко мне прислали.",
"author": "Ф. ГӀалиева",
"source": "Нур бикьулеб буго"
}
],
"page": 384
}
{
"phrase": "ЧӀЕГӀЕР ВАХЪИЗЕ",
"senses": [
{
"translation": "снять траур Исана хасалил хварав чи щивдай"
}
],
"examples": [
{
"av": "Хиял лъолеб гьечӏин чӏегӏер бахъизе?",
"ru": "Кто же это осенью скончался. Что не хочет природа траур снять?"
}
],
"page": 384
}
{
"phrase": "ЧӀЕГӀЕР-РУГЬЕЛ ЩВЕЗЕ",
"senses": [
{
"translation": "получить похоронку",
"literal": "чёрная весть пришла"
}
],
"examples": [
{
"av": "Сон-церекъад вас чӏванин ЧӀегӏер-ругьел щваниги...",
"ru": "Ёсли даже придёт На сына похоронка...",
"author": "М. Сулиманов",
"source": "Апараг"
}
],
"page": 387
}