{
"phrase": "ТӀАДАБ НАЛЪИ ТӀУБАЗЕ",
"senses": [
{
"translation": "исполнить свой долг",
"equiv": "exact"
}
],
"examples": [
{
"av": "— ГӀодун щиб, дир яс, гьабилеб, бихьиназ тӏадаб налъи тӏубачӏого гӏоларелъул.",
"ru": "— Что плакать, дочь моя, мужчины должны выполнить свой долг.",
"author": "М. Мухӏамадов",
"source": "Лъукъарал кьураби"
}
],
"page": 300
}
{
"phrase": "ТӀАДАГЬАБ ЧВАНТА",
"senses": [
{
"translation": "тощий карман",
"literal": "лёгкий"
}
],
"page": 300
}
{
"phrase": "ТӀАДЕГӀАНАБ ЛЪАЙ",
"senses": [
{
"translation": "высшее образование"
}
],
"examples": [
{
"av": "Дир чӏужу ГӀольферес, Москваялда тӏадегӏанаб лъай босарай инжинер хӏалтӏулей йикӏана нижер ша-гъаралъул бищунго кӏудияб заводалда.",
"ru": "Моя жена Гюльферёс — инженер с высшим образованием — училась в Москве, сейчас работает на самом большом заводе нашего города.",
"author": "П. Муртазагӏалиева",
"source": "Дир хъахӏаб кӏаз"
}
],
"page": 302
}
{
"phrase": "ТӀАДЕГӀАНАСЕ РЕЦЦӀ",
"senses": [
{
"translation": "слава всевышнему!, слава богу!"
}
],
"examples": [
{
"av": "— ТӀадегӏанасе реццӏ — абун угьун биччана гьес.— Талихӏ буго нуж сах-саламатго кодоре щвей.",
"ru": "— Слава богу! — вздохнул он.— Большое счастье, что вы живы-здоровы.",
"author": "ГӀ. Расулов",
"source": "Анищалъул цӏаялда хадур"
}
],
"page": 302
}
{
"phrase": "ТӀАДЕ БОСИЗЕ",
"senses": [
{
"translation": "взять на себя (какое-л. дело, ответ-стветюсть)",
"equiv": "exact"
}
],
"examples": [
{
"av": "КӀвелищ дуда гьеб захӏматаб хӏалтӏи тӏаде боси-эе?",
"ru": "Сможешь ты взять на себя это трудное дело?",
"author": "М. Сулиманов",
"source": "Апараг"
}
],
"page": 300
}
ТӀАДЕ БОСИ ТӀУБАЗАБИЗЕ
сообщить о неточности{
"phrase": "ТӀАДЕ БОСИ ТӀУБАЗАБИЗЕ",
"senses": [
{
"translation": "выполнить взятые на себя обязательства"
}
],
"page": 300
}
{
"phrase": "ТӀАДЕ КЪО ККАРАБ МЕХ",
"senses": [
{
"translation": "трудное время, время испытаний",
"literal": "время, когда наступил день испытаний"
}
],
"examples": [
{
"av": "ТӀаде къо ккараб мехалъ, Чаран гӏадин къвакӏулел, Мугӏрул гучал руччаби, Мугӏрул цӏар арал ясал.",
"ru": "В тяжёлую годину испытаний Становятся твёрдыми как сталь Сильные женщины гор. Мужественные девушки гор.",
"author": "Ф. ГӀалиева",
"source": "ТӀаса рищарал кучӏдул"
}
],
"page": 301
}
{
"phrase": "ТӀАДЕ КӀАНЦӀИЗЕ",
"labels": [
"разг."
],
"senses": [
{
"translation": "атаковать",
"literal": "прыгать на что-л."
}
],
"examples": [
{
"av": "Гьесда ракӏалда буго Сталинградги бахъун, Москва чадил, нартил ва тӏощалил районаздаса тӏезабизе ва юга!т 1 ъулаб рахъалдасан гьелда тӏаде кӏанцӏизе.",
"ru": "Он хочет взять Сталинград, этим самым отрезать Москву от нефтяных и хлебных районов и начать наступление на неё с юга.",
"author": "М. Мухӏамадов",
"source": "Лъукъарал кьураби"
}
],
"page": 301
}
{
"phrase": "ТӀАДЕ ЛЪИМ ТӀЕЗЕ",
"senses": [
{
"translation": "израсходовать всё до конца; спустить всё [до нитки]; пустить по ветру",
"equiv": "approx",
"literal": "залить водой"
}
],
"examples": [
{
"av": "Бахъулареб рогьо гьабиларилан Бугеб рущиялде тӏаде лъим тӏола.",
"ru": "Решив избежать позора такого, Всю имеющуюся муку израсходовали.",
"author": "ЦӀ. ХӀамзат",
"source": "ТӀаса рищарал кучӏдул"
}
],
"page": 301
}
{
"phrase": "ТӀАДЕ РАКЬ ХЪВАЗЕ",
"senses": [
{
"n": 1,
"translation": "по-хоронить; предать земле",
"literal": "землёй засыпать"
},
{
"n": 2,
"translation": "предать забвению",
"equiv": "approx"
}
],
"examples": [
{
"av": "Гьале, вукъана Айваз, гьале гьечӏо Айвазилан пикру гьабуна дица, гьесде тӏаде ракьги хъван унаго.",
"ru": "Вот и не стало Айваза, вот и нет Айваза,— думал я, когда уходил, похоронив его.",
"author": "М. Шамхалов",
"source": "ГӀумруялъул дарсал"
},
{
"av": "Тиранщинал щобал, щванщинал кӏкӏалал, Киналдаго тӏаде ракь хъвана гьанже.",
"ru": "Исхоженные горы и ущелья — Всё это теперь забвению предал.",
"author": "ЦӀ. ХӀамзат",
"source": "ТӀаса рищарал кучӏдул"
}
],
"page": 301
}
{
"phrase": "ТӀАДКЪАЙ ТӀУБАЗАБИЗЕ",
"senses": [
{
"translation": "выполнить задачу",
"equiv": "exact"
}
],
"examples": [
{
"av": "Гьеб тӏадкъай тӏубазабизе кӏолареблъун рикӏкӏу-наан цо-цояз.",
"ru": "Некоторые считали невозможным выполнить эту задачу.",
"author": "М. Мухӏамадов",
"source": "Лъукъарал кьураби"
}
],
"page": 302
}
{
"phrase": "ТӀАД ВАХЪИНЕ",
"senses": [
{
"translation": "мешать кому-л., вмешиваться во что-л.; становиться на дороге",
"literal": "сверху встать"
}
],
"examples": [
{
"av": "Мухӏуца Сагӏа гьарулей йигелъул тӏад вахъине рекъон гьечӏилан, гьабизе жо лъугӏун, жаниса вухъа-рилев вукӏана Мансур.",
"ru": "Мансур не находил себе места из-за того, что не может помешать Муху, который сватал Саа.",
"author": "Т. Таймасханов",
"source": "Къисаби ва хабарал"
}
],
"page": 299
}
{
"phrase": "ТӀАД ВЕЛЪИЗЕ",
"labels": [
"разг."
],
"senses": [
{
"translation": "насмехаться над кем-л., дразнить кого-л.; поднимать на смех, прохаживаться на чей-л. счёт",
"equiv": "approx",
"literal": "сверху смеяться"
}
],
"page": 300
}
{
"phrase": "ТӀАД КВЕР ЛЪЕЗЕ",
"labels": [
"разг."
],
"senses": [
{
"translation": "взять в свой руки; прибрать к рукам",
"equiv": "approx",
"literal": "руку сверху положить"
}
],
"examples": [
{
"av": "Нужер бечелъиялда тӏад квер лъезе бокьун буго дур имгӏаласе.",
"ru": "Твой дядя хочет прибрать ваше богатство к рукам.",
"author": "М. Мухӏамадов",
"source": "Зоб цӏадае гъугъала"
}
],
"page": 300
}
ТӀАД КӀАЛЪАЗЕ БАКӀ ГЬЕЧӀО
сообщить о неточности{
"phrase": "ТӀАД КӀАЛЪАЗЕ БАКӀ ГЬЕЧӀО",
"labels": [
"разг."
],
"senses": [
{
"translation": "нет слов",
"literal": "нет места сказать слово вдобавок"
}
],
"examples": [
{
"av": "Шагӏир мун витӏун вуго, ТӀад кӏалъазе бакӏ гьечӏо,",
"ru": "Амма дие дуниял,"
},
{
"av": "Дуйгӏан къваридаб гьечӏо.",
"ru": "Поэт, ты прав, нет слов, В этом мире мне не так плохо. Как тебе.",
"author": "ГӀ. Махӏамад",
"source": "Къатӏраби"
}
],
"page": 300
}
{
"phrase": "ТӀАД РЕКЪОН ЧӀЕЗЕ",
"labels": [
"разг."
],
"senses": [
{
"translation": "соглашаться на что-л.; примириться с чем-л."
}
],
"examples": [
{
"av": "Сонал сверанагӏан гьей гьеб жиндирго хӏалалда, жйнДйрго йижиялда тӏад рекъон чӏезе ккана.",
"ru": "С годами она примирилась со своим положением.",
"author": "Ф. ГӀалиева",
"source": "ГӀаданлъиялъул къо"
}
],
"page": 300
}