{
"word": "деланный",
"stress": 2,
"stem": "ДЕЛАНН",
"forms": [
"деланный",
"деланная",
"деланное"
],
"senses": [
{
"text": "гьабураб; гъураб; тӏабигӏияб гуреб",
"examples": [
{
"ru": "деланная улыбка",
"av": "гьабураб гьими, тӏабигӏияб гуреб гьими"
},
{
"ru": "деланное веселье",
"av": "гьабураб кеп, тӏабигӏияб гуреб (релълъинчӏеб) кеп"
}
]
}
]
}
{
"word": "делать",
"stress": 2,
"stem": "ДЕЛА",
"forms": [
"делать"
],
"labels": [
"несовершенный вид"
],
"senses": [
{
"text": "гьабизе",
"precomment": "что",
"labels": [
"в разных значениях"
],
"examples": [
{
"ru": "что делать?",
"av": "щиб гьабилеб?"
},
{
"ru": "делать стул",
"av": "бакӏ гьабизе"
},
{
"ru": "делать уроки",
"av": "дарсал гьаризе"
},
{
"ru": "делать гимнастику",
"av": "гимнастика гьабизе"
},
{
"ru": "делать подарок",
"av": "сайгъат гьабизе"
},
{
"ru": "делать ошибки",
"av": "гъалатӏал гьаризе"
},
{
"ru": "делать опыты",
"av": "хӏалбихьиял гьаризе"
}
]
},
{
"text": "гьабизе, лъугьинабизе",
"precomment": "заказывать",
"examples": [
{
"ru": "я делаю себе платье",
"av": "дица диего гурде гьабулеб буго"
}
]
},
{
"examples": [
{
"ru": "делать вывод",
"av": "хӏасил гьабизе"
},
{
"ru": "делать выбор",
"av": "тӏаса бищизе"
},
{
"ru": "делать доклад",
"av": "доклад гьабизе"
},
{
"ru": "делать долги",
"av": "налъаби гьаризе"
},
{
"ru": "от нечего делать",
"av": "гьабизе жо тӏагӏун"
},
{
"ru": "делать большие глаза",
"av": "гӏажаиблъун лъугьине, бер биххизе"
},
{
"ru": "делать вид, что...",
"av": "ххвел гьабизе"
},
{
"ru": "делать предложение",
"av": "лъадилъун ячӏаян гьаризе"
}
]
}
]
}
{
"word": "делаться",
"stress": 2,
"forms": [
"делаться"
],
"labels": [
"несовершенный вид"
],
"senses": [
{
"text": "лъугьине",
"precomment": "происходить",
"examples": [
{
"ru": "что у вас делается дома?",
"av": "нужер рокъоб щиб лъугьунеб бугеб?"
},
{
"ru": "что с ним делается?",
"av": "досие щиб лъугьунеб бугеб?"
}
]
},
{
"text": "лъугьине",
"precomment": "становиться",
"examples": [
{
"ru": "погода делается лучше",
"av": "гьава-бакъ лъикӏ лъугьунеб буго"
}
]
}
]
}
{
"word": "делегат",
"stress": 6,
"forms": [
"делегат"
],
"labels": [
"мужской род"
],
"senses": [
{
"text": "делегат, вищарав вакил",
"examples": [
{
"ru": "делегаты конференции",
"av": "конференциялъул делегатал"
}
]
}
]
}
{
"word": "делегатка",
"stress": 6,
"forms": [
"делегатка"
],
"labels": [
"женский род"
],
"senses": [
{
"text": "делегатка",
"comment": "делегатлъун йищарай гӏадан"
}
]
}
{
"word": "делегатский",
"stress": 6,
"forms": [
"делегатский",
"делегатская",
"делегатское"
],
"senses": [
{
"text": "делегатасул(аб)",
"examples": [
{
"ru": "делегатский билет",
"av": "делегатасул(аб) билет"
}
]
}
]
}
{
"word": "делегация",
"stress": 6,
"forms": [
"делегация"
],
"labels": [
"женский род"
],
"senses": [
{
"text": "делегация",
"comment": "коллективалъ рищарал ва цо иш тӏад къан ритӏарал вакилзаби",
"examples": [
{
"ru": "правительственная делегация",
"av": "хӏукуматалъул(аб) делегация"
}
]
}
]
}
{
"word": "делегировать",
"stress": 6,
"forms": [
"делегировать"
],
"labels": [
"совершенный вид",
"несовершенный вид"
],
"senses": [
{
"text": "делегатлъун, вакиллъун витӏизе; вакиллъун вищизе",
"precomment": "кого"
}
]
}
{
"word": "дележ",
"stress": 4,
"forms": [
"дележ"
],
"labels": [
"мужской род",
"женский род",
"разговорное слово"
],
"senses": [
{
"text": "бикьи",
"labels": [
"разговорное слово"
],
"examples": [
{
"ru": "дележ имущества",
"av": "мал-мулк, буголъи бикьи"
}
]
}
]
}
{
"word": "дележка",
"stress": 4,
"forms": [
"дележка"
],
"labels": [
"женский род",
"разговорное слово"
],
"senses": [
{
"text": "дележ",
"labels": [
"разговорное слово"
]
}
]
}
{
"word": "деление",
"stress": 4,
"stem": "ДЕЛЕНИ",
"forms": [
"деление"
],
"labels": [
"средний род"
],
"senses": [
{
"text": "бикьи",
"precomment": "по глаголу делить",
"examples": [
{
"ru": "деление имущества",
"av": "буголъи, бечелъи, боцӏи-панз бикьи"
},
{
"ru": "деление ядра",
"av": "ядро бикьи",
"labels": [
"физика"
]
}
]
},
{
"text": "биххун, бикьун ин",
"precomment": "по глаголу делиться",
"examples": [
{
"ru": "деление на части",
"av": "бутӏабазде бикьун ин"
},
{
"ru": "деление клетки",
"av": "клетка бикьи",
"labels": [
"биология"
]
}
]
},
{
"text": "бикьи",
"precomment": "на шкале",
"examples": [
{
"ru": "деления термометра",
"av": "термометралъул бикьи",
"comment": "кӏиго хӏуччалда гьоркьоб бугеб"
}
]
},
{
"text": "бикьи",
"labels": [
"математика"
]
}
]
}
{
"word": "делец",
"stress": 4,
"forms": [
"делец"
],
"labels": [
"мужской род"
],
"senses": [
{
"text": "гӏицӏго жиндирго ишалъе квалквадулев чи, базарган, комерсант"
}
]
}
{
"word": "деликатес",
"stress": 8,
"forms": [
"деликатес"
],
"labels": [
"мужской род"
],
"senses": [
{
"text": "деликатес",
"comment": "тӏаса бищараб, бищун лъикӏаб квен"
}
]
}
{
"word": "деликатничать",
"stress": 6,
"forms": [
"деликатничать"
],
"labels": [
"несовершенный вид",
"разговорное слово"
],
"senses": [
{
"text": "тӏасан борчӏараб адаб гьабизе; цӏакъго хӏеренлъизе",
"labels": [
"разговорное слово"
]
}
]
}
{
"word": "деликатность",
"stress": 6,
"forms": [
"деликатность"
],
"labels": [
"женский род"
],
"senses": [
{
"text": "тӏасан борчӏараб адаб-хӏурмат буголъи, хӏурмат буголъи; хӏеренлъи, недегьлъи; цӏодо-гъодорлъи; узданлъи"
}
]
}
{
"word": "деликатный",
"stress": 6,
"forms": [
"деликатный",
"деликатная",
"деликатное"
],
"senses": [
{
"text": "адаб, хӏурмат бугеб"
},
{
"text": "хӏеренаб, недегьаб; цӏодорго гьабизе кколеб",
"labels": [
"разговорное слово"
],
"examples": [
{
"ru": "деликатный вопрос",
"av": "цӏодорго тӏубазе кколеб суал"
}
]
}
]
}
{
"word": "делимое",
"stress": 4,
"forms": [
"делимое"
],
"labels": [
"средний род"
],
"senses": [
{
"text": "жиб бикьулеб",
"labels": [
"математика"
]
}
]
}
{
"word": "делимость",
"stress": 4,
"forms": [
"делимость"
],
"labels": [
"женский род"
],
"senses": [
{
"text": "бикьизе бегьи, нахъе хутӏичӏого, бикьун ин"
}
]
}
{
"word": "делитель",
"stress": 4,
"forms": [
"делитель"
],
"labels": [
"мужской род"
],
"senses": [
{
"text": "жинде бикьулеб",
"labels": [
"математика"
]
}
]
}
{
"word": "делить",
"stress": 4,
"forms": [
"делить"
],
"labels": [
"несовершенный вид"
],
"senses": [
{
"text": "бикьизе",
"precomment": "кого-что",
"examples": [
{
"ru": "делить хлеб",
"av": "чед бикьизе"
},
{
"ru": "делить учеников на группы",
"av": "цӏалдохъаби группабазде рикьизе"
},
{
"ru": "делить имущество",
"av": "боцӏи-панз, буголъи бикьизе"
}
]
},
{
"text": "бикьизе",
"labels": [
"математика"
],
"examples": [
{
"ru": "делить двадцать на пять",
"av": "къого щуйиде бикьизе"
}
]
},
{
"text": "бикьизе",
"precomment": "что с кем",
"labels": [
"в переносном значении"
],
"examples": [
{
"ru": "делить с кем-либо горе и радость",
"av": "рохелги пашманлъиги бикьизе",
"comment": "гӏахьал гьабизе"
}
]
},
{
"examples": [
{
"ru": "делить шкуру неубитого медведя",
"av": "жеги рагӏалде бахъинчӏеб ишалъул хӏасил гьабизе",
"comment": "хьуйдалъго гьечӏеб гӏанкӏ, цӏеда лъураб гереги"
}
]
}
]
}
{
"word": "делиться",
"stress": 4,
"forms": [
"делиться"
],
"labels": [
"несовершенный вид"
],
"senses": [
{
"text": "бикьизе",
"examples": [
{
"ru": "десять делится на пять",
"av": "анцӏго щугоялде бикьула"
},
{
"ru": "ученики делятся на группы",
"av": "цӏалдохъаби группабазде рикьула"
}
]
},
{
"text": "бикьизе",
"precomment": "чем с кем",
"comment": "гӏахьал гьабизе",
"examples": [
{
"ru": "делиться куском хлеба",
"av": "чадил кесек бикьизе"
}
]
}
]
}
{
"word": "дело",
"stress": 2,
"stem": "ДЕЛ",
"forms": [
"дело"
],
"labels": [
"средний род"
],
"senses": [
{
"text": "иш",
"precomment": "занятие",
"examples": [
{
"ru": "начать дело",
"av": "иш байбихьизе"
},
{
"ru": "у него много дел",
"av": "досул гӏемерал ишал руго"
},
{
"ru": "сидеть без дела",
"av": "иш гьечӏого вукӏине"
},
{
"ru": "дело стало",
"av": "иш чӏана"
},
{
"ru": "дело кипит",
"av": "иш лъикӏ унеб буго"
}
]
},
{
"text": "ишал, хӏалал",
"precomment": "мн. дела кого (положение вещей, обстоятельства)",
"examples": [
{
"ru": "как ваши дела?",
"av": "нужер щиб хӏал бугеб?"
},
{
"ru": "его дела плохи",
"av": "досул иш квеш буго"
}
]
},
{
"text": "иш",
"precomment": "предмет, цель забот",
"examples": [
{
"ru": "это моё дело",
"av": "гьеб дир иш буго"
},
{
"ru": "это не его дело",
"av": "гьеб досул иш гуро"
},
{
"ru": "быть в курсе дела",
"av": "ишалъул хӏакъикъат лъазе"
},
{
"ru": "какое тебе дело?",
"av": "дур иш щиб?"
},
{
"ru": "вмешиваться не в своё дело",
"av": "жиндир гуреб ишалда гьоркьове лъугьине"
}
]
},
{
"text": "иш",
"precomment": "поступок",
"examples": [
{
"ru": "ты сделал хорошее дело",
"av": "дуца лъикӏаб иш гьабуна"
}
]
},
{
"text": "дело",
"comment": "судалда бугеб",
"labels": [
"юридический термин"
],
"examples": [
{
"ru": "заслушать дело",
"av": "делоялъухъ гӏенеккизе"
}
]
},
{
"text": "дело",
"labels": [
"канцелярский термин"
]
},
{
"text": "хӏалтӏи, хъулухъ, иш",
"precomment": "работа, специальность",
"examples": [
{
"ru": "военное дело",
"av": "рагъулаб хъулухъ"
}
]
},
{
"text": "иш",
"precomment": "событие",
"examples": [
{
"ru": "это дело случилось летом",
"av": "гьеб иш риидал ккана"
}
]
},
{
"text": "иш",
"precomment": "предприятие",
"labels": [
"устаревшее слово"
]
},
{
"examples": [
{
"ru": "в самом деле, на самом деле",
"av": "хӏакъикъаталдаги"
},
{
"ru": "первым делом",
"av": "тӏоцебесеб иргаялда"
},
{
"ru": "спорное дело",
"av": "дагӏба(ялда) бугеб иш"
},
{
"ru": "слыханное ли это дело?",
"av": "гьеб рагӏараб ишищха (жойищха) бугеб?"
},
{
"ru": "это совсем другое дело",
"av": "цебе букӏаралдаса тӏубанго батӏияб буго"
},
{
"ru": "дело за вами",
"av": "нужедаго бараб иш буго"
},
{
"ru": "то и дело",
"av": "гӏемер, даимго, цӏакъ ризго"
},
{
"ru": "на деле",
"av": "хӏакъикъаталда"
},
{
"ru": "не у дел",
"av": "хъулухъалда (хӏалтӏуда) гьечӏо"
},
{
"ru": "дело в шляпе",
"av": "цӏакъ лъикӏ гьабун буго, хӏадурун буго"
},
{
"ru": "в чем дело?",
"av": "сунда бан бугеб?, щиб ккараб?"
},
{
"ru": "дело не терпит",
"av": "заман гьечӏо"
},
{
"ru": "я не желаю иметь с вами дела",
"av": "нужергун дир иш гьечӏо"
},
{
"ru": "дело мастера боится",
"av": "лъикӏав устарасукьа хӏалтӏи хӏинкъулеб",
"labels": [
"поговорка"
],
"comment": "устарасукьа хӏалтӏи къолеб"
}
]
}
]
}
{
"word": "деловитость",
"stress": 6,
"forms": [
"деловитость"
],
"labels": [
"женский род"
],
"senses": [
{
"text": "хӏалтӏи лъай, хӏалтӏун бажари"
}
]
}
{
"word": "деловитый",
"stress": 6,
"forms": [
"деловитый",
"деловитая",
"деловитое"
],
"senses": [
{
"text": "хӏалтӏи лъалев; хӏалтӏун бажарулев; хӏалбихьи бугев",
"examples": [
{
"ru": "деловитый работник",
"av": "хӏалбихьи бугев хӏалтӏухъан"
}
]
}
]
}
{
"word": "деловой",
"stress": 6,
"forms": [
"деловой",
"деловая",
"деловое"
],
"senses": [
{
"text": "хъулухъалда, ишалда хурхараб",
"precomment": "связанный с работой, делом и томуподобное",
"examples": [
{
"ru": "деловой разговор",
"av": "ишалда, хӏалтӏуда хурхараб гарачӏвари"
},
{
"ru": "деловое письмо",
"av": "ишалъулаб, хъулухъалъулаб кагъат"
}
]
},
{
"text": "ишазулъ хӏалбихьи бугев",
"precomment": "опытный в делах",
"examples": [
{
"ru": "деловой человек",
"av": "ишалъулъ хӏалбихьи бугев чи"
},
{
"ru": "деловые люди",
"av": "хӏалтӏи, иш бажарулел чагӏи"
}
]
},
{
"text": "хӏалтӏуе ярагьунеб; хӏалтӏуе бегьулеб",
"precomment": "пригодный для обработки",
"examples": [
{
"ru": "деловая древесина",
"av": "(хӏалтӏуе) хӏалтӏизабизе бегьулеб цӏул"
}
]
}
]
}
{
"word": "делопроизводитель",
"stress": 13,
"forms": [
"делопроизводитель"
],
"labels": [
"мужской род"
],
"senses": [
{
"text": "делопроизводитель",
"comment": "канцеляриялъул, учреждениялъул иш гьабулев чи"
}
]
}
{
"word": "делопроизводство",
"stress": 11,
"forms": [
"делопроизводство"
],
"labels": [
"средний род"
],
"senses": [
{
"text": "делопроизводство",
"comment": "канцеляриялъул, учреждениялъул ишал тӏурай"
}
]
}
{
"word": "дельный",
"stress": 2,
"stem": "ДЕЛЬН",
"forms": [
"дельный",
"дельная",
"дельное"
],
"senses": [
{
"text": "хӏалтӏун бажарулев; кьучӏав",
"precomment": "деловой",
"examples": [
{
"ru": "дельный работник",
"av": "хӏалтӏун бажарулев, лъикӏ иш лъалев хӏал-тӏухъан"
}
]
},
{
"text": "кӏвар бугеб; къваригӏунеб; пайдаяб",
"precomment": "существенный, полезный",
"examples": [
{
"ru": "дельная мысль",
"av": "кӏвар бугеб пикру"
},
{
"ru": "дельное предложение",
"av": "пайдаяб, къваригӏараб цебе лъураб суал"
}
]
}
]
}
{
"word": "дельта",
"stress": 2,
"forms": [
"дельта"
],
"labels": [
"женский род"
],
"senses": [
{
"text": "дельта",
"comment": "гӏурул рикьалаби ратӏалъулеб бакӏ"
}
]
}
{
"word": "дельтаплан",
"stress": 9,
"forms": [
"дельтаплан"
],
"labels": [
"мужской род"
],
"senses": [
{
"text": "дельтаплан"
}
]
}
{
"word": "дельфин",
"stress": 6,
"forms": [
"дельфин"
],
"labels": [
"мужской род"
],
"senses": [
{
"text": "дельфин",
"labels": [
"зоология"
]
},
{
"text": "лъим ххалеб къагӏида",
"precomment": "стиль плавания",
"comment": "дельфин гӏадин лъедей",
"labels": [
"спортивный термин"
]
}
]
}
{
"word": "дельце",
"stress": 2,
"forms": [
"дельце"
],
"labels": [
"средний род"
],
"senses": [
{
"text": "гьитӏинабго иш"
}
],
"see_also": [
{
"target": "дело",
"kind": "from"
}
]
}
{
"word": "деляга",
"stress": 4,
"forms": [
"деляга"
],
"labels": [
"мужской род",
"разговорное слово"
],
"senses": [
{
"text": "лъикӏав хӏалтӏухъан, хӏалтӏизе бокьулев чи"
},
{
"text": "базарган",
"labels": [
"неодобрительно"
]
}
]
}
{
"word": "делянка",
"stress": 4,
"forms": [
"делянка"
],
"labels": [
"женский род"
],
"senses": [
{
"text": "ракьул бикьун щвараб бутӏа"
},
{
"text": "хӏалтӏизе бикьун кьураб кесек"
},
{
"text": "рохьил къотӏизе батӏа гьабураб бакӏ"
}
]
}
{
"word": "деляческий",
"stress": 4,
"forms": [
"деляческий",
"деляческая",
"деляческое"
],
"senses": [
{
"text": "гъваридго, ургъун гьабичӏеб, ххвалиего гьабулеб",
"examples": [
{
"ru": "деляческий подход к делу",
"av": "хӏалтӏудехун ххвалилаб бербалагьи"
}
]
}
]
}
{
"word": "делячество",
"stress": 4,
"forms": [
"делячество"
],
"labels": [
"средний род"
],
"senses": [
{
"text": "гӏиси-бикъинал ишазде машгъуллъи"
}
]
}