{
"word": "напад",
"stress": 6,
"forms": [
"нападение"
],
"labels": [
"середній рід"
],
"senses": [
{
"text": "лъиениги зарар гьабиялъул мурадалда (гьесда) данде гьабулеб иш",
"comment": "за див. напасть 1",
"examples": [
{
"uk": "раптовий напад",
"av": "тохлъукьего тӏаде кӏанцӏи"
},
{
"uk": "відбити напад",
"av": "тӏадекӏанцӏи, гьужум нахъчӏвазе"
}
],
"comment_lang": "ru"
},
{
"text": "командаялъул гьужум гьабулел (гьужум гьабулеб бутӏа); хоккеялда, футболалда, волейболалда гьужум гьабулеб бутӏа (командаялъул)",
"comment": "часть команды",
"labels": [
"спортивний термін"
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "напасть",
"kind": "see",
"refwordnum": "1"
}
]
}
{
"word": "нападати",
"stress": 4,
"stem": "НАПАДА",
"homonym": 1,
"forms": [
"нападать"
],
"labels": [
"доконаний вид"
],
"senses": [
{
"text": "базе",
"examples": [
{
"uk": "за ніч нападало багато снігу",
"av": "сордоялъ гӏемераб гӏазу бана"
}
]
}
]
}
{
"word": "нападати",
"stress": 6,
"homonym": 2,
"forms": [
"нападать"
],
"labels": [
"недоконаний вид"
],
"see_also": [
{
"target": "напасть",
"kind": "see"
}
]
}
{
"word": "нападки",
"stress": 4,
"stem": "НАПАДК",
"forms": [
"нападки"
],
"labels": [
"множина"
],
"senses": [
{
"text": "гӏайибал, бадирчӏваял",
"examples": [
{
"uk": "піддавати нападкам",
"av": "гӏайибал гьаризе"
}
]
}
]
}
{
"word": "нападник",
"stress": 6,
"forms": [
"нападающий"
],
"labels": [
"чоловічий рід",
"спортивний термін"
],
"senses": [
{
"text": "тӏаде кӏанцӏулев, гьужум гьабулев",
"examples": [
{
"uk": "центральний нападник",
"av": "футб. бакьулъан гьужум гьабулев"
},
{
"uk": "крайній нападник",
"av": "рагӏалдасан гьужум гьабулев"
}
]
}
]
}
{
"word": "напад; припадок",
"stress": 5,
"forms": [
"припадок"
],
"labels": [
"чоловічий рід"
],
"senses": [
{
"text": "кӏотин, кӏотадул унти; тохлъукье унти бачӏин",
"examples": [
{
"uk": "серцевий напад",
"av": "тохлъукье рекӏел унти бачӏин"
}
]
},
{
"text": "кутакаб хӏалуцин",
"precomment": "сильний прояв чого-небудь",
"examples": [
{
"uk": "у нападі гніву",
"av": "ццидал хӏалуциналъ"
}
]
}
]
}
{
"word": "напад; приступ",
"stress": 3,
"forms": [
"приступ"
],
"labels": [
"чоловічий рід"
],
"senses": [
{
"text": "тӏаде кӏанцӏи, гьужум, атака",
"precomment": "атака, штурм"
},
{
"text": "цойидасан бачӏин",
"precomment": "напад; припадок",
"examples": [
{
"uk": "напад кашлю",
"av": "циндаго хӏалцен бачӏин"
}
]
},
{
"text": "кутакалда щибниги лъугьин, къватӏибе рехи",
"precomment": "гострий прояв",
"comment": "унти, хӏал..."
}
]
}
{
"word": "напакостити",
"stress": 4,
"forms": [
"напакостить"
],
"labels": [
"доконаний вид"
],
"senses": [
{
"text": "чороклъизабизе",
"comment": "загрязнить",
"examples": [
{
"uk": "напакостити на підлозі",
"av": "чӏарбида чороклъи гьабизе"
}
]
},
{
"text": "лъиениги зарал, нахъегӏанаб иш гьабизе",
"precomment": "кому",
"comment": "сделать пакость",
"labels": [
"у переносному значенні"
]
}
]
}
{
"word": "напалм",
"stress": 4,
"forms": [
"напалм"
],
"labels": [
"чоловічий рід"
],
"senses": [
{
"text": "напалм",
"comment": "бомбабазе, огнемётазе хӏалтӏизабулеб цӏа рекӏинабулеб, къвагъун рехулеб лъамалъи"
}
]
}
{
"word": "напалмовий",
"stress": 4,
"stem": "НАПАЛМОВ",
"forms": [
"напалмовый",
"напалмовая",
"напалмовое"
],
"senses": [
{
"text": "кьвагьизабулеб, напалмалъулаб",
"examples": [
{
"uk": "напалмова бомба",
"av": "напалмалъул бомба"
}
]
}
]
}
{
"word": "напам'ять",
"stress": 5,
"forms": [
"наизусть"
],
"labels": [
"прислівник"
],
"senses": [
{
"text": "рекӏехъе",
"examples": [
{
"uk": "прочитати вірші напам'ять",
"av": "кучӏдул рекӏехъе цӏализе"
}
]
}
]
}
{
"word": "напарник",
"stress": 4,
"forms": [
"напарник"
],
"labels": [
"чоловічий рід"
],
"senses": [
{
"text": "цадахъ хӏалтӏулев чи",
"comment": "кӏигоязул цояв"
}
]
}
{
"word": "напарниця",
"stress": 4,
"forms": [
"напарница"
],
"labels": [
"жіночий рід"
],
"senses": [
{
"text": "цадахъ хӏалтӏулей гӏадан",
"comment": "кӏигоязул цояй"
}
]
}
{
"word": "напастися",
"stress": 7,
"forms": [
"напастись"
],
"labels": [
"доконаний вид",
"розмовне слово"
],
"senses": [
{
"text": "гӏураб къадаралда нахърател гьабизе"
}
]
}
{
"word": "напасть",
"stress": 4,
"homonym": 1,
"forms": [
"напасть"
],
"labels": [
"доконаний вид"
],
"senses": [
{
"text": "тӏаде кӏанцӏизе",
"precomment": "на кого-що",
"examples": [
{
"uk": "застати зненацька",
"av": "божударекӏкӏ гьабун, рекӏеда ратизе течӏого, тӏаде кӏанцӏизе"
}
]
},
{
"text": "лъидениги гӏайибал гьарун, семизе",
"precomment": "на кого",
"comment": "обрушиться с упреками",
"labels": [
"розмовне слово"
],
"examples": [
{
"uk": "напасти на бешкетника",
"av": "гогьмаясде вагъизе, семизе"
}
]
},
{
"text": "тӏаде ккезе",
"precomment": "на кого-що",
"comment": "обнаружить",
"examples": [
{
"uk": "напасти на слід",
"av": "лъалкӏалда тӏаде ккезе"
},
{
"uk": "напасти на думку",
"av": "пикруялда тӏаде ккезе"
}
]
},
{
"text": "кверде восизе",
"precomment": "на кого",
"comment": "о чувстве",
"examples": [
{
"uk": "на нього напав страх",
"av": "дов хӏинкъиялъ кверде восана"
}
]
},
{
"text": "дун гьев тайпа гуро (лъилгун иш бугебали лъалеб гьечӏо дуда)",
"precomment": "не на того напав"
}
]
}
{
"word": "напасть",
"stress": 4,
"homonym": 2,
"forms": [
"напасть"
],
"labels": [
"доконаний вид"
],
"senses": [
{
"text": "базе",
"examples": [
{
"uk": "напало багато снігу",
"av": "гӏемераб гӏазу бана"
}
]
}
]
}
{
"word": "напасть",
"stress": 4,
"homonym": 3,
"forms": [
"напасть"
],
"labels": [
"жіночий рід",
"розмовне слово"
],
"senses": [
{
"text": "къварилъи, балагь, мусибат",
"comment": "беда",
"examples": [
{
"uk": "яка напасть!",
"av": "гьабго щиб балагь!"
}
]
}
]
}
{
"word": "напасувати",
"stress": 4,
"forms": [
"нагуливать"
],
"labels": [
"недоконаний вид"
],
"see_also": [
{
"target": "нагулять",
"kind": "see"
}
]
}
{
"word": "напацькати",
"stress": 4,
"forms": [
"напачкать"
],
"labels": [
"доконаний вид",
"розмовне слово"
],
"senses": [
{
"text": "чорок, хъуб гьабизе",
"examples": [
{
"uk": "напаскудити в кімнаті",
"av": "рокъоб чороклъи гьабизе"
}
]
}
]
}
{
"word": "напаяти",
"stress": 5,
"forms": [
"напаять"
],
"labels": [
"доконаний вид"
],
"senses": [
{
"text": "регъезе; къватӏисеб рахъалде регъезе",
"precomment": "що",
"examples": [
{
"uk": "напаяти дріт",
"av": "квар регъезе"
}
]
},
{
"text": "регъон кигӏаналиго къадар хӏадур гьабизе"
}
]
}
{
"word": "напевно",
"stress": 4,
"forms": [
"наверно"
],
"labels": [
"прислівник"
],
"senses": [
{
"text": "ракӏ чӏун, щаклъи гьечӏого",
"precomment": "напевно",
"labels": [
"застаріле слово"
],
"examples": [
{
"uk": "я це знаю напевно",
"av": "дида гьеб ракӏ чӏун лъала"
}
]
},
{
"text": "батила",
"labels": [
"у значенні вставного слова"
],
"examples": [
{
"uk": "напевно, так і буде",
"av": "батила, гьедин букӏинеги букӏина"
}
]
}
]
}
{
"word": "напевно",
"stress": 4,
"forms": [
"наверное"
],
"see_also": [
{
"target": "наверно",
"kind": "see"
}
]
}
{
"word": "напевно",
"stress": 9,
"forms": [
"наверняка"
],
"labels": [
"прислівник",
"розмовне слово"
],
"senses": [
{
"text": "ракӏ чӏун, дурусго, мухӏканго",
"precomment": "обов'язково",
"examples": [
{
"uk": "він прийде напевно",
"av": "ракӏ чӏун, гьев вачӏина"
}
]
},
{
"text": "хӏисабалда, гъалатӏ ккеларедухъ",
"precomment": "безпомилково",
"examples": [
{
"uk": "діяти напевне",
"av": "гъалатӏ ккеларедухъ иш гьабизе"
}
]
}
]
}
{
"word": "напекти",
"stress": 4,
"stem": "НАПЕ",
"forms": [
"напечь"
],
"labels": [
"доконаний вид"
],
"senses": [
{
"text": "бежизе",
"precomment": "що, чого (випекти)",
"examples": [
{
"uk": "напекти булок",
"av": "булкаби режизе"
}
]
},
{
"text": "бакъуца бухӏизе, бакъул чӏораз багӏаризабизе",
"precomment": "безос. що",
"labels": [
"розмовне слово"
],
"examples": [
{
"uk": "сонцем мені напекло голову",
"av": "бакъуца дир бетӏер (цӏакъ) багӏаризабуна (бухӏана)"
}
]
}
]
}
{
"word": "наперебій",
"stress": 8,
"forms": [
"наперебой"
],
"labels": [
"прислівник"
],
"senses": [
{
"text": "цоцаздаса цере ккезе хӏаракат бахъулаго; цояс цояв гьоркьов къотӏизавулаго, къвинавулаго"
}
]
}
{
"word": "наперевес",
"stress": 8,
"forms": [
"наперевес"
],
"labels": [
"прислівник"
],
"senses": [
{
"text": "цебехун битӏизабун",
"examples": [
{
"uk": "тримати гвинтівку наперевес",
"av": "туманкӏ, цебехун битӏизабун, кквезе"
}
]
}
]
}
{
"word": "наперегонки",
"stress": 10,
"forms": [
"вперегонки"
],
"labels": [
"прислівник",
"розмовне слово"
],
"senses": [
{
"text": "цоцаца рехи гьабулаго, цин цояв цеве ккун, цинги цогияв цеве ккун",
"labels": [
"розмовне слово"
],
"examples": [
{
"uk": "діти бігали наввипередки",
"av": "лъимал, цоцаца рехи гьабулаго, рекерулел рукӏана"
}
]
}
]
}
{
"word": "наперед",
"forms": [
"наперёд"
],
"labels": [
"прислівник",
"просторічне слово"
],
"senses": [
{
"text": "цебеккун",
"comment": "заранее",
"examples": [
{
"uk": "знати все наперед",
"av": "кинабго цебеккунго лъазе"
},
{
"uk": "задом наперед",
"av": "нахъисеб рахъ цебехун гьабун (ретӏине, лъезе); вабил гӏакса рачӏахун"
}
]
}
]
}
{
"word": "напередодні",
"stress": 4,
"forms": [
"канун"
],
"labels": [
"чоловічий рід"
],
"senses": [
{
"text": "сунданиги цебесеб къо, сунданиги цебесеб заман",
"examples": [
{
"uk": "напередодні нового року",
"av": "цӏияб сон щвелалде цебесеб къо"
},
{
"uk": "напередодні революції",
"av": "революция тӏаде щолеб заманаялъ"
}
]
}
]
}
{
"word": "напередодні",
"stress": 6,
"forms": [
"накануне"
],
"labels": [
"прислівник"
],
"senses": [
{
"text": "цебесеб къоялъ",
"examples": [
{
"uk": "він прибув напередодні",
"av": "гъов цебесеб къоялъ вачӏана"
}
]
},
{
"text": "сунданиги цебе",
"precomment": "прийменник з родовим відміноком",
"examples": [
{
"uk": "напередодні революції",
"av": "революциялда цебе"
}
]
}
]
}
{
"word": "наперекір",
"stress": 8,
"forms": [
"наперекор"
],
"labels": [
"прислівник"
],
"senses": [
{
"text": "квешезе гӏадин; ракӏалда букӏаралъул гӏаксалда",
"comment": "і прийменник з род. відм.",
"examples": [
{
"uk": "він усе робить наперекір",
"av": "дос кинабго гӏакса гьабула"
},
{
"uk": "наперекір усім",
"av": "киназего квешезе"
}
],
"comment_lang": "ru"
}
]
}
{
"word": "наперелік",
"homonym": 1,
"forms": [
"наперечёт"
],
"labels": [
"прислівник"
],
"senses": [
{
"text": "тӏубанго, гьоркьоб биччачӏого",
"comment": "целиком, без исключения",
"examples": [
{
"uk": "знати всіх наперелік",
"av": "щивго гьоркьов течӏого, киналго лъазе"
}
]
},
{
"text": "дагь руго, килщазда рикӏкӏине бегьулеб къадаралда руго",
"labels": [
"у значенні присудка"
],
"examples": [
{
"uk": "такі фахівці, як він, на обліку",
"av": "гьев гӏадал махщалилал дагьал руго (дагьал гурони гьечӏо)"
}
]
}
]
}
{
"word": "наперепанки",
"stress": 11,
"forms": [
"наперегонки"
],
"labels": [
"прислівник"
],
"senses": [
{
"text": "цоцаздаса цере ккезелъун",
"examples": [
{
"uk": "бігти наввипередки",
"av": "къец бан, рекеризе"
}
]
}
]
}
{
"word": "напереріз",
"stress": 8,
"forms": [
"наперерез"
],
"labels": [
"прислівник"
],
"senses": [
{
"text": "щибниги (нух, сухъмахъ) къотӏун",
"examples": [
{
"uk": "побігти напереріз кому-небудь",
"av": "лъиениги нух къотӏун, векеризе"
}
]
}
]
}
{
"word": "наперсток",
"forms": [
"напёрсток"
],
"labels": [
"чоловічий рід"
],
"senses": [
{
"text": "сурдалъел",
"examples": [
{
"uk": "шити з наперстком",
"av": "сурдалъелги ххун, букъизе"
},
{
"uk": "з наперсток",
"av": "сурдалъелгӏанасев чи"
}
]
}
]
}
{
"word": "наперти",
"stress": 6,
"forms": [
"напереть"
],
"labels": [
"доконаний вид",
"розмовне слово"
],
"senses": [
{
"text": "лъиданиги-сунданиги тӏаде цузе",
"precomment": "на кого-що",
"examples": [
{
"uk": "наперти на двері",
"av": "нуцӏида тӏаде цузе, тӏаде ваччизе"
}
]
}
]
}
{
"word": "наперчувати",
"stress": 4,
"forms": [
"наперчивать"
],
"labels": [
"недоконаний вид"
],
"see_also": [
{
"target": "наперчить",
"kind": "see"
}
]
}
{
"word": "напиватися",
"stress": 6,
"forms": [
"напиваться"
],
"labels": [
"недоконаний вид"
],
"see_also": [
{
"target": "напиться",
"kind": "see"
}
]
}
{
"word": "напилити",
"stress": 6,
"forms": [
"напылить"
],
"labels": [
"доконаний вид",
"розмовне слово"
],
"senses": [
{
"text": "хӏур бахъинабизе"
}
]
}
{
"word": "напилок",
"stress": 4,
"forms": [
"напильник"
],
"labels": [
"чоловічий рід"
],
"senses": [
{
"text": "чаран",
"examples": [
{
"uk": "тригранний напилок",
"av": "лъабокӏонаб чаран"
}
]
}
]
}
{
"word": "напирати",
"stress": 6,
"stem": "НАПИРА",
"forms": [
"напирать"
],
"labels": [
"недоконаний вид",
"розмовне слово"
],
"senses": [
{
"text": "тӏаде цузе, хӏал гьабизе",
"precomment": "на кого-що (тіснити)",
"examples": [
{
"uk": "противник натискав з флангу",
"av": "тушманас хьолбохъан хӏал гьабулеб букӏана"
}
]
},
{
"text": "сундениги хасаб кӏвар кьезе",
"precomment": "на що",
"comment": "делать упор",
"labels": [
"у переносному значенні"
],
"examples": [
{
"uk": "він наполягав на необхідності поїздки",
"av": "гьес гьенире ине ккеялде цӏакъ кӏвар кьуна"
}
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "напереть",
"kind": "see",
"refwordnum": "2"
}
]
}
{
"word": "напирати, налягати",
"stress": 5,
"forms": [
"упирать"
],
"labels": [
"недоконаний вид"
],
"see_also": [
{
"target": "упереть",
"kind": "see"
}
]
}
{
"word": "напис",
"stress": 2,
"stem": "НАДПИС",
"forms": [
"надпись"
],
"labels": [
"жіночий рід"
],
"senses": [
{
"text": "сунданиги тӏад гьабураб къокъаб хъвай-хъвагӏай",
"examples": [
{
"uk": "напис на конверті",
"av": "конверталда гьабураб хъвай-хъвагӏай"
},
{
"uk": "давньогрецькі написи",
"av": "некӏсиял греказул (хӏатӏул къаназда гьарурал) хъвай-хъвагӏаял"
}
]
}
]
}
{
"word": "написання",
"stress": 6,
"forms": [
"написание"
],
"labels": [
"середній рід"
],
"senses": [
{
"text": "хъвай",
"comment": "за дієсловом написати",
"comment_lang": "ru"
},
{
"text": "хъвалеб куц",
"precomment": "зображення на письмі",
"examples": [
{
"uk": "правильне написання слова",
"av": "рагӏи битӏун хъвай"
},
{
"uk": "двояке написання літери «д»",
"av": "«д» хӏарп кӏиго (батӏияб) къагӏидаялъ хъвай"
}
]
}
]
}
{
"word": "написати",
"stress": 6,
"forms": [
"написать"
],
"labels": [
"доконаний вид"
],
"senses": [
{
"text": "хъвазе",
"precomment": "що",
"examples": [
{
"uk": "написати листа",
"av": "кагъат хъвазе"
},
{
"uk": "написати книгу",
"av": "тӏехь хъвазе"
},
{
"uk": "написати музику до п'єси",
"av": "пьесаялъе музыка хъвазе"
}
]
},
{
"text": "сурат бахъизе",
"precomment": "створити твір живопису",
"examples": [
{
"uk": "написати портрет",
"av": "портрет (гӏадамасул сурат) бахъизе"
}
]
},
{
"precomment": "у нього це на обличчі написано",
"text": "гьеб досул гьурмадаго хъван буго, гьурмадасанго бихьулеб буго"
},
{
"precomment": "на чолі написано",
"text": "надалда хъван буго (балагьарабго бихьула, киназдаго бичӏчӏула)"
}
]
}
напитатися; насититися
сообщить о неточности{
"word": "напитатися; насититися",
"stress": 6,
"forms": [
"напитаться"
],
"labels": [
"доконаний вид"
],
"senses": [
{
"text": "гӏорцӏизегӏан кваназе",
"precomment": "чим і без додатка",
"comment": "наесться",
"labels": [
"розмовне слово",
"жартівливе"
]
},
{
"text": "гъорлъ босизе, биччизе; махӏалъул цӏезе",
"comment": "пропитаться"
}
]
}
{
"word": "напитися",
"stress": 4,
"forms": [
"напиться"
],
"labels": [
"доконаний вид"
],
"senses": [
{
"text": "къеч буссинабизе, гӏорцӏизегӏан гьекъезе",
"comment": "утолить жажду",
"examples": [
{
"uk": "напитися води",
"av": "къеч хьвазегӏан, буссинегӏан лъим гьекъезе"
}
]
},
{
"text": "гьекъон мехтизе",
"comment": "опьянеть"
}
]
}
{
"word": "напихати",
"stress": 6,
"forms": [
"напихать"
],
"labels": [
"доконаний вид"
],
"senses": [
{
"text": "бугӏун цӏезабизе",
"precomment": "що, чого",
"examples": [
{
"uk": "напихати у валізу білизни",
"av": "гъоркьан ретӏел чемоданалда жаниб бугӏизе"
}
]
}
]
}
{
"word": "напихати",
"stress": 4,
"forms": [
"напихивать"
],
"labels": [
"недоконаний вид"
],
"see_also": [
{
"target": "напихать",
"kind": "see"
}
]
}
{
"word": "напищений",
"stress": 4,
"forms": [
"напыщенный",
"напыщенная",
"напыщенное"
],
"senses": [
{
"text": "гӏамал кӏудияб, пахруяб",
"precomment": "надмірний; гордовитий",
"examples": [
{
"uk": "надутий вигляд",
"av": "чияда бихьизе гьабулеб пахруяб куц-мухъ"
}
]
},
{
"text": "чӏухӏизабураб; пахруяб, понцӏозабураб",
"precomment": "високопарний",
"examples": [
{
"uk": "напищеність стилю",
"av": "чӏухӏизабураб стиль"
}
]
}
]
}
{
"word": "напищеність",
"stress": 4,
"forms": [
"напыщенность"
],
"labels": [
"жіночий рід"
],
"senses": [
{
"text": "чӏобогояб чӏухӏи, гӏамал кӏодолъи",
"precomment": "поважність, надменність"
},
{
"text": "чӏухӏараб пахрулъи",
"precomment": "високопарність"
}
]
}
{
"word": "наплакати",
"stress": 5,
"stem": "НАПЛАКА",
"forms": [
"наплакать"
],
"labels": [
"доконаний вид"
],
"senses": [
{
"text": "цӏакъ дагь (кьезе, щвезе)",
"precomment": "кіт наплакав"
}
]
}
{
"word": "наплакатися",
"stress": 5,
"forms": [
"наплакаться"
],
"labels": [
"доконаний вид"
],
"senses": [
{
"text": "гӏемер гӏодизе",
"examples": [
{
"uk": "він ще наплачеться",
"av": "хадув гьев гӏемерав гӏодизе вуго"
}
]
},
{
"text": "щивниги сабаблъун, гӏемераб рокьукъаб жо бихьизе, хӏехьезе ккезе",
"precomment": "з ким-небудь",
"labels": [
"розмовне слово"
]
}
]
}
{
"word": "напластовуватися",
"stress": 8,
"forms": [
"напластовывать(ся)"
],
"labels": [
"недоконаний вид"
],
"see_also": [
{
"target": "напластовать",
"kind": "see"
}
]
}
{
"word": "напластування",
"stress": 10,
"forms": [
"напластование"
],
"labels": [
"середній рід"
],
"senses": [
{
"text": "гъатахинаби, гъатал гьарун, лъей",
"comment": "за дієсловом напластувати",
"comment_lang": "ru"
},
{
"text": "гъатахин, гъатал лъугьин",
"comment": "за дієсловом напластуватися",
"comment_lang": "ru"
},
{
"text": "ракьулъ магӏданал, гъатал гьарун, рукӏин",
"labels": [
"геологія"
]
}
]
}
{
"word": "напластувати",
"stress": 10,
"forms": [
"напластовать"
],
"labels": [
"доконаний вид"
],
"senses": [
{
"text": "сундулниги гъатал гьаризе, гъатал гьарун, лъезе",
"precomment": "що, чого"
}
]
}
{
"word": "напластуватися",
"stress": 10,
"forms": [
"напластоваться"
],
"labels": [
"доконаний вид"
],
"senses": [
{
"text": "гъатахине, гъатал лъугьине"
}
]
}
{
"word": "наплескати",
"stress": 8,
"forms": [
"наплескать"
],
"labels": [
"доконаний вид"
],
"senses": [
{
"text": "чвалхизабизе, тӏирагъинабизе",
"precomment": "що, чого",
"examples": [
{
"uk": "наплескати води на підлогу",
"av": "лъим чӏарбиде чвалхизабизе"
}
]
}
]
}
{
"word": "наплести",
"stress": 8,
"forms": [
"наплести"
],
"labels": [
"доконаний вид"
],
"senses": [
{
"text": "хьухьине, хьухьун хӏадур гьабизе",
"precomment": "що, чого",
"comment": "изготовить",
"examples": [
{
"uk": "наплести кошиків",
"av": "корзинаби хьухьине"
}
]
},
{
"text": "гӏемераб чӏанда, хӏажатаб гуреб хабар бицине",
"precomment": "що, чого",
"comment": "наговорить вздору",
"labels": [
"у переносному значенні",
"розмовне слово"
]
}
]
}
{
"word": "наплив",
"stress": 5,
"forms": [
"наплыв"
],
"labels": [
"чоловічий рід"
],
"senses": [
{
"text": "чурун бачӏун, данделъараб жо",
"comment": "за дієсловом наплисти",
"comment_lang": "ru"
},
{
"text": "сунданиги тӏад лъугьараб хъал",
"examples": [
{
"uk": "наплив у котлі",
"av": "хьагиниб лъугьараб хъал"
}
]
},
{
"text": "сакӏ",
"precomment": "на дереві",
"labels": [
"ботаніка"
]
},
{
"precomment": "кого-чого",
"comment": "публики, посетителей",
"labels": [
"у переносному значенні"
],
"examples": [
{
"uk": "наплив туристів",
"av": "гӏемерал туристал рачӏин, данделъи"
}
]
}
]
}
{
"word": "напливати",
"stress": 7,
"forms": [
"наплывать"
],
"labels": [
"недоконаний вид"
],
"see_also": [
{
"target": "наплыть",
"kind": "see"
}
]
}
{
"word": "наплисти",
"stress": 5,
"forms": [
"наплыть"
],
"labels": [
"доконаний вид"
],
"senses": [
{
"text": "лъедон унаго, лъиданиги, сунданиги тункизе, тӏаде ккезе",
"precomment": "на кого-що (пливучи, натрапити)",
"examples": [
{
"uk": "наплисти на мілину",
"av": "лъедон унаго, (гама) ралъдал тӏадголъиялде ккун, тӏинда тункизе"
}
]
},
{
"text": "гьаругьинан бачӏун, жинцаго щибниги бахчизе",
"precomment": "плавно надсунутися",
"examples": [
{
"uk": "хмара напливла на сонце",
"av": "гьаругьинан бачӏун накӏкӏица бакъ бахчана"
}
]
},
{
"text": "лъеца бачун бачӏун, данделъизе",
"precomment": "скупчитися",
"examples": [
{
"uk": "наплила тина",
"av": "лъеца бачун бачӏун, гӏемераб хен данделъана"
}
]
},
{
"text": "лъугьине, рекӏине, къазе",
"precomment": "утворитися, вийти",
"examples": [
{
"uk": "у котлі утворився накип",
"av": "хьагил хьалбазда лъел кьагӏу рекӏана"
}
]
}
]
}
{
"word": "наплодити",
"stress": 7,
"forms": [
"наплодить"
],
"labels": [
"доконаний вид",
"розмовне слово"
],
"senses": [
{
"text": "гӏемерал тӏанчӏи гьаризе; гӏемер къинлъизе",
"precomment": "кого",
"examples": [
{
"uk": "наплодити кроликів",
"av": "гӏемерал гӏанкӏал гӏезаризе (гӏанкӏица гӏемерал тӏанчӏи гьаризе)"
}
]
}
]
}
{
"word": "наплодитися",
"stress": 7,
"forms": [
"наплодиться"
],
"labels": [
"доконаний вид",
"розмовне слово"
],
"senses": [
{
"text": "хьонтӏи гӏемерлъизе, къадар цӏикӏкӏине"
}
]
}
{
"word": "наплутати",
"stress": 4,
"forms": [
"напутать"
],
"labels": [
"доконаний вид"
],
"senses": [
{
"text": "дургъулаго, самулаго бигъинабизе",
"precomment": "що, чого",
"comment": "кун, квас ва гь.ц.",
"examples": [
{
"uk": "наплутати шерсті",
"av": "квас жуба-гъубазабизе"
}
]
},
{
"text": "гъалатӏ гьабизе; мекъса ккезе",
"precomment": "що і без додатка (помилитися)",
"examples": [
{
"uk": "наплутати в підрахунках",
"av": "рикӏкӏунаго мекъса ккезе, гъалатӏ биччазе"
}
]
}
]
}
{
"word": "наплювальницький",
"stress": 7,
"stem": "НАПЛЕВАТЕЛЬСК",
"forms": [
"наплевательский",
"наплевательская",
"наплевательское"
],
"senses": [
{
"examples": [
{
"uk": "наплювацьке ставлення до справи",
"av": "ишалдехун хашаб, жавабчилъи гьечӏеб балагьи"
}
]
}
]
}
{
"word": "наплювати",
"stress": 7,
"forms": [
"наплевать"
],
"labels": [
"доконаний вид",
"розмовне слово"
],
"senses": [
{
"text": "хӏацӏу тузе",
"precomment": "навіть за будь-яких умов",
"labels": [
"розмовне слово"
],
"examples": [
{
"uk": "наплювати на підлогу",
"av": "хӏацӏу чӏарбиде тузе"
},
{
"uk": "мені байдуже на це!",
"av": "гьелде тун букӏана дица!",
"comment": "дица гьелъул кигӏан гьитӏинабги ургъел гьабуларо"
}
]
}
]
}
{
"word": "наплітати",
"stress": 7,
"forms": [
"наплетать"
],
"labels": [
"недоконаний вид"
],
"see_also": [
{
"target": "наплести",
"kind": "see",
"refwordnum": "1",
"comment": "1)"
}
]
}
{
"word": "наповал",
"stress": 6,
"forms": [
"наповал"
],
"labels": [
"прислівник"
],
"senses": [
{
"examples": [
{
"uk": "вбити наповал",
"av": "бачӏинахъего чӏвазе; цо речӏчӏаралъ чӏвазе"
}
]
}
]
}
{
"word": "наповзати",
"stress": 7,
"forms": [
"наползать"
],
"labels": [
"недоконаний вид"
],
"see_also": [
{
"target": "наползти",
"kind": "see"
}
]
}
{
"word": "наповзти",
"stress": 8,
"stem": "НАПОЛЗ",
"forms": [
"наползти"
],
"labels": [
"доконаний вид",
"розмовне слово"
],
"senses": [
{
"text": "хъурщулаго сунданиги тункизе, тӏаде ккезе",
"precomment": "на кого-що (повзучи, натрапити)"
},
{
"text": "жанибе хъурщизе, жанибе лъугьине",
"precomment": "заповзти",
"examples": [
{
"uk": "у кімнату наповзли мурахи",
"av": "цӏунцӏраби рокъоре лъугьана"
}
]
}
]
}
{
"word": "наповнений",
"stress": 4,
"stem": "НАПОЛНЕНН",
"forms": [
"наполненный",
"наполненная",
"наполненное"
],
"senses": [
{
"text": "цӏураб",
"examples": [
{
"uk": "наповнений кошик",
"av": "цӏураб корзина"
},
{
"uk": "сповнене життя",
"av": "бечедаб, сунцаго хьараб гӏумру"
}
]
}
]
}
{
"word": "наповнення",
"stress": 7,
"stem": "НАПОЛНЕНИ",
"forms": [
"наполнение"
],
"labels": [
"середній рід"
],
"senses": [
{
"text": "цӏезаби",
"precomment": "за дієсловом наповнити"
},
{
"text": "цӏей",
"precomment": "за дієсловом наповнитися",
"examples": [
{
"uk": "пульс доброго наповнення",
"av": "бидул гӏадатияб, загӏиплъичӏеб кьаби"
}
]
}
]
}
{
"word": "наповнити",
"stress": 4,
"forms": [
"наполнить"
],
"labels": [
"доконаний вид"
],
"senses": [
{
"text": "цӏезабизе",
"precomment": "що ким-чим",
"examples": [
{
"uk": "наповнити бак водою",
"av": "къали лъел цӏезабизе"
},
{
"uk": "наповнити кімнату димом",
"av": "рукъ кӏкӏуйдул цӏезабизе"
}
]
}
]
}
{
"word": "наповнитися",
"stress": 4,
"forms": [
"наполниться"
],
"labels": [
"доконаний вид"
],
"senses": [
{
"text": "цӏезе",
"examples": [
{
"uk": "бак наповнився водою",
"av": "къали лъел цӏуна"
},
{
"uk": "кімната наповнилася димом",
"av": "рукъ кӏкӏуйдул цӏуна"
}
]
}
]
}
наповнюватися; наповнювати
сообщить о неточности{
"word": "наповнюватися; наповнювати",
"stress": 7,
"forms": [
"наполнять(ся)"
],
"labels": [
"недоконаний вид"
],
"see_also": [
{
"target": "наполнить",
"kind": "see"
}
]
}
напоганити; нашкодити
сообщить о неточности{
"word": "напоганити; нашкодити",
"stress": 4,
"forms": [
"напортить"
],
"labels": [
"доконаний вид",
"розмовне слово"
],
"senses": [
{
"text": "хвезабизе",
"precomment": "що, чого (kig'analigo qadar)",
"examples": [
{
"uk": "напсувати паперу",
"av": "кагъат хвезабизе"
}
]
},
{
"text": "зарал гьабизе, сундуениги зиян гьабизе",
"precomment": "кому-чому",
"examples": [
{
"uk": "він може нашкодити справі",
"av": "гъос ишалъе зарал гьабизе бегьула"
}
]
}
]
}
{
"word": "напоказ",
"stress": 6,
"forms": [
"напоказ"
],
"labels": [
"прислівник"
],
"senses": [
{
"text": "бихьизеялъе гӏоло, бихьизелъун",
"precomment": "для показу огляду",
"examples": [
{
"uk": "ведмедя водили напоказ",
"av": "ци бихьизелъун хьвадизабулеб букӏана"
}
]
},
{
"text": "рихьдаего, реццалъе гӏоло",
"precomment": "для виду",
"examples": [
{
"uk": "робити що-небудь тільки напоказ",
"av": "щибниги гӏицӏго реццалъе гӏоло гьабизе"
}
]
}
]
}
{
"word": "наполегливий",
"stress": 5,
"forms": [
"настойчивый",
"настойчивая",
"настойчивое"
],
"senses": [
{
"text": "таваккалаб, жигараб, тӏад чӏараб",
"examples": [
{
"uk": "наполегливий характер",
"av": "таваккалаб гӏамал-хасият"
}
]
}
]
}
{
"word": "наполегливість",
"stress": 5,
"forms": [
"настойчивость"
],
"labels": [
"жіночий рід"
],
"senses": [
{
"text": "таваккал, тӏадчӏей, жигар (бахъи)",
"precomment": "упертість",
"examples": [
{
"uk": "наполегливість чиїх-небудь вимог",
"av": "лъилниги тӏалабазда тӏадчӏей"
},
{
"uk": "наполегливість у навчанні",
"av": "цӏалулъ тӏадчӏей"
}
]
}
]
}
{
"word": "наполовину",
"stress": 8,
"forms": [
"наполовину"
],
"labels": [
"прислівник"
],
"senses": [
{
"text": "бащадалъ",
"examples": [
{
"uk": "прапор наполовину білий, наполовину синій",
"av": "бащдаб рахъ хъахӏаб, бащдаб хъахӏилаб байрахъ"
},
{
"uk": "робота виконана наполовину",
"av": "хӏалтӏи бащдаб (бащадалъ) гьабун буго"
}
]
}
]
}
наполягати; настоювати
сообщить о неточности{
"word": "наполягати; настоювати",
"stress": 5,
"forms": [
"настаивать"
],
"labels": [
"недоконаний вид"
],
"see_also": [
{
"target": "настоять",
"kind": "see",
"refwordnum": "1",
"comment": "1,2"
}
]
}
{
"word": "напористий",
"stress": 4,
"forms": [
"напористый",
"напористая",
"напористое"
],
"senses": [
{
"text": "таваккалаб, жигараб",
"examples": [
{
"uk": "напористий характер",
"av": "таваккалаб гӏамал-хасият"
},
{
"uk": "напориста людина",
"av": "жигарав инсан; бажари бугев, тӏаса вичӏуларев чи"
}
]
}
]
}
{
"word": "напористість",
"stress": 4,
"forms": [
"напористость"
],
"labels": [
"жіночий рід"
],
"senses": [
{
"text": "таваккалъи; жигарлъи",
"examples": [
{
"uk": "наполегливість характеру",
"av": "гӏамалалъул жигарлъи"
}
]
}
]
}
{
"word": "напоротися",
"stress": 6,
"forms": [
"напороться"
],
"labels": [
"доконаний вид",
"розмовне слово"
],
"senses": [
{
"text": "бегӏераб жоялда тӏаде ккун, ругъун лъезе",
"precomment": "на що (наткнутися)",
"examples": [
{
"uk": "напоротися на цвях",
"av": "магӏалъ ругъун лъезе, магӏалда тӏаде ккезе"
}
]
},
{
"text": "ракӏалдаго гьечӏого, рокьукъаб, хӏажат гьечӏеб жоялда тӏаде ккезе",
"precomment": "на кого-що",
"labels": [
"у переносному значенні"
],
"examples": [
{
"uk": "натрапити на засідку",
"av": "гъоркьчӏелалда тӏаде ккезе"
},
{
"uk": "напаротися на неприємність",
"av": "рокьукъаб жоялда тӏаде ккезе (дандчӏвазе)"
}
]
}
]
}
напотьмаки; у темряві
сообщить о неточности{
"word": "напотьмаки; у темряві",
"stress": 7,
"forms": [
"впотьмах"
],
"labels": [
"прислівник"
],
"senses": [
{
"text": "бецӏлъуда, бецӏаб бакӏалда"
}
]
}
{
"word": "напоїти",
"stress": 5,
"forms": [
"напоить"
],
"labels": [
"доконаний вид"
],
"senses": [
{
"text": "гьекъезабизе",
"precomment": "кого-що",
"examples": [
{
"uk": "напоїти дитину молоком",
"av": "лъимада (гӏорцӏизегӏан) рахь гьекъезабизе"
},
{
"uk": "напоїти доп’яна",
"av": "мехтизегӏан гьекъезавизе"
}
]
},
{
"text": "цӏезабизе, гъорлъ босизе",
"precomment": "що (просочити)",
"labels": [
"у переносному значенні"
],
"examples": [
{
"uk": "повітря напоєне ароматом трав",
"av": "гьаваялда гъорлъ (босун) бессун буго хурдузул гьуинаб махӏ"
}
]
}
]
}
{
"word": "направити",
"stress": 5,
"forms": [
"направить"
],
"labels": [
"доконаний вид"
],
"senses": [
{
"text": "балагьизабизе, битӏизабизе, буссинабизе",
"precomment": "що (спрямувати)",
"examples": [
{
"uk": "направити пістолет на ворога",
"av": "тушманасде таманча битӏизабизе"
},
{
"uk": "спрямувати увагу на щось",
"av": "кӏвар сундениги буссинабизе"
},
{
"uk": "спрямувати човен до берега",
"av": "раса рагӏалде (ралъдал, хӏорил ва гь.ц.) балагьизабизе"
}
]
},
{
"text": "витӏизе",
"precomment": "кого-що (послати)",
"examples": [
{
"uk": "направити хворого до лікаря",
"av": "унтарав тохтурасухъе витӏизе"
}
]
},
{
"text": "щибниги кибениги битӏизе",
"precomment": "що (адресувати)",
"examples": [
{
"uk": "направити заяву до редакції",
"av": "гӏарза редакциялде битӏизе"
}
]
},
{
"text": "рекӏинабизе",
"precomment": "що (відточити)",
"examples": [
{
"uk": "направити бритву",
"av": "мегеж кӏкӏвалеб нус (даллакнус) рекӏинабизе"
}
]
},
{
"text": "ритӏухъаб, битӏараб нухде ккезавизе",
"precomment": "направити на шлях істинний"
}
]
}
{
"word": "направляти",
"stress": 8,
"stem": "НАПРАВЛЯ",
"forms": [
"направлять"
],
"labels": [
"недоконаний вид"
],
"see_also": [
{
"target": "направить",
"kind": "see"
}
]
}
{
"word": "направляти(ся)",
"stress": 8,
"forms": [
"направлять(ся)"
],
"labels": [
"недоконаний вид"
],
"see_also": [
{
"target": "направить",
"kind": "see"
}
]
}
{
"word": "направо",
"stress": 5,
"forms": [
"направо"
],
"labels": [
"прислівник"
],
"senses": [
{
"text": "кванараб рахъалде",
"precomment": "у правий бік"
},
{
"text": "квараниса, кваранаб рахъалъан",
"precomment": "праворуч",
"examples": [
{
"uk": "праворуч – гори, ліворуч – ліс",
"av": "квараниса – мугӏрул, квегӏиса – рохь"
}
]
}
]
}
{
"word": "напрацювання",
"stress": 6,
"stem": "НАРАБОТК",
"forms": [
"наработка"
],
"labels": [
"жіночий рід"
],
"senses": [
{
"text": "хӏалтӏараб заман, гьабураб хӏалтӏи"
},
{
"text": "данделъараб жо",
"comment": "хасаб болжалалда жаниб"
}
]
}
{
"word": "напрашуватися",
"stress": 5,
"forms": [
"напрашиваться"
],
"labels": [
"недоконаний вид"
],
"senses": [
{
"text": "пикру бижузе; ракӏалде ккезе",
"precomment": "приходити на думку",
"examples": [
{
"uk": "висновки напрошуються самі собою",
"av": "хӏасилал жалго жидецаго тӏалаб гьабулел руго"
},
{
"uk": "з цього випливає висновок",
"av": "гьелдасан хӏасил гьабулеб буго, пикру бижулеб буго"
}
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "напроситься",
"kind": "see",
"refwordnum": "2",
"comment": "1)"
}
]
}
{
"word": "наприклад",
"stress": 7,
"forms": [
"например"
],
"senses": [
{
"text": "масала",
"labels": [
"вставне слово"
],
"examples": [
{
"uk": "був, наприклад, такий випадок…",
"av": "букӏана, масала, гьединаб иш (лъугьа-бахъин)…"
}
]
}
]
}
{
"word": "напрокат",
"stress": 7,
"forms": [
"напрокат"
],
"labels": [
"прислівник"
],
"senses": [
{
"text": "заманаялъ мухьдахъ хӏалтӏизабизе",
"examples": [
{
"uk": "брати піаніно напрокат",
"av": "заманаялъ пианино мухьдахъ хӏалтӏизабизе босизе"
}
]
}
]
}
{
"word": "напролом",
"stress": 7,
"forms": [
"напролом"
],
"labels": [
"прислівник"
],
"senses": [
{
"text": "битӏахъе; сундухъго балагьичӏого; квекӏеналги къуркьизарулаго",
"examples": [
{
"uk": "діяти напролом",
"av": "таваккалалда къеркьезе, иш гьабизе"
}
]
}
]
}
{
"word": "напроліт",
"forms": [
"напролёт"
],
"labels": [
"прислівник",
"розмовне слово"
],
"senses": [
{
"text": "гьоркьоса къотӏичӏого",
"comment": "кигӏаналиго заманалъ",
"examples": [
{
"uk": "він працював усю ніч напроліт",
"av": "дов тӏубараб сордоялъ, гьоркьоса къотӏичӏого, хӏалтӏулев вукӏана"
}
]
}
]
}
{
"word": "напропалу",
"stress": 9,
"forms": [
"напропалую"
],
"labels": [
"прислівник",
"розмовне слово"
],
"senses": [
{
"text": "хӏасилалъул ургъел гьабичӏого, сундухъго гӏин тӏамичӏого"
}
]
}
{
"word": "напроситися",
"stress": 7,
"forms": [
"напроситься"
],
"labels": [
"доконаний вид",
"розмовне слово"
],
"senses": [
{
"text": "жинцаго бичӏчӏизабизе; гьаризе",
"precomment": "домогтися запрошення",
"examples": [
{
"uk": "напроситися в гості",
"av": "жинцаго гьоболлъухъ ахӏизавизе"
}
]
},
{
"text": "жиндирго хӏакъалъулъ пикру бицинабизе",
"precomment": "змусити висловити думку про себе",
"examples": [
{
"uk": "напроситися на похвалу",
"av": "живго веццизавизе"
}
]
}
]
}
{
"word": "напружений",
"stem": "НАПРЯЖЁНН",
"forms": [
"напряжённый",
"напряжённая",
"напряжённое"
],
"senses": [
{
"text": "таваккалаб, жигараб",
"precomment": "старанний",
"examples": [
{
"uk": "напружена робота",
"av": "таваккалаб, кӏвар, къуват кьураб хӏалтӏи"
}
]
},
{
"text": "кутаклъизабураб; гучлъизабураб; цӏикӏкӏараб кӏвар",
"precomment": "посилений"
},
{
"text": "дугъдараб",
"precomment": "натягнутий",
"examples": [
{
"uk": "напружені стосунки",
"av": "хӏалуцарал гъоркьорлъаби"
}
]
}
]
}
{
"word": "напруження",
"stress": 4,
"forms": [
"накал"
],
"labels": [
"чоловічий рід"
],
"senses": [
{
"text": "багӏаризаби, боркьизаби",
"comment": "за дієсловом накаливать",
"comment_lang": "ru"
},
{
"text": "кутакалда боркьи, багӏари",
"comment": "за дієсловом накалитися",
"comment_lang": "ru"
},
{
"text": "кутакалда хӏалуцин"
},
{
"text": "рекӏиналъул (кунчӏиялъул) даража"
}
]
}
{
"word": "напруження",
"stress": 7,
"stem": "НАПРЯЖЕНИ",
"forms": [
"напряжение"
],
"labels": [
"середній рід"
],
"senses": [
{
"text": "хӏалуцинаби; дугъдазаби",
"comment": "дія за дієсловом напружити",
"comment_lang": "ru"
},
{
"text": "дугъдай; хӏалуцин",
"comment": "дія за дієсловом напружитися",
"examples": [
{
"uk": "напруження сил",
"av": "къуватазул хӏалуцин"
}
],
"comment_lang": "ru"
},
{
"text": "кутаклъи",
"precomment": "зусилля",
"examples": [
{
"uk": "працювати з напруженням",
"av": "кутакалда хӏалтӏизе"
}
]
},
{
"text": "напряжение",
"labels": [
"фізика"
],
"examples": [
{
"uk": "струм високої напруги",
"av": "тӏадегӏанаб, кӏудияб напряжениялъул (къуваталъул) ток"
}
]
}
]
}
{
"word": "напружено",
"forms": [
"напряжённо"
],
"labels": [
"прислівник"
],
"senses": [
{
"text": "кутакалда, дугъдан, хӏалуцун",
"examples": [
{
"uk": "напружено працювати",
"av": "хӏалуцун хӏалтӏизе"
}
]
}
]
}
{
"word": "напруженість",
"forms": [
"напряжённость"
],
"labels": [
"жіночий рід"
],
"senses": [
{
"text": "хӏалуцин",
"examples": [
{
"uk": "послабити міжнародну напруженість",
"av": "халкъазда гьоркьосеб хӏалуцин чучлъизабизе"
}
]
}
]
}
{
"word": "напруженість",
"stress": 4,
"forms": [
"натянутость"
],
"labels": [
"жіночий рід"
],
"senses": [
{
"text": "дугъдай"
},
{
"text": "гӏадатаб гьоркьоблъи гьечӏолъи",
"labels": [
"у переносному значенні"
],
"examples": [
{
"uk": "напруженість відносин",
"av": "гьоркьорлъаби дугъдай, хӏалуцин"
}
]
}
]
}
{
"word": "напружити",
"stress": 5,
"forms": [
"напрячь"
],
"labels": [
"доконаний вид"
],
"senses": [
{
"text": "хӏалуцинабизе; дугъдазабизе; хӏал кьезе",
"precomment": "що",
"examples": [
{
"uk": "напружити всі сили",
"av": "тӏолабго къуват кьезе"
},
{
"uk": "напружити увагу",
"av": "кинабго пикру буссинабизе, кӏвар кьезе"
}
]
},
{
"text": "кӏвар кьун гӏенеккизе",
"precomment": "слух",
"examples": [
{
"uk": "напружити слух",
"av": "кӏвар кьун, гӏенеккизе"
}
]
}
]
}
{
"word": "напружитися",
"stress": 5,
"forms": [
"напрячься"
],
"labels": [
"доконаний вид"
],
"senses": [
{
"text": "дугъдазе; хӏалуцине",
"examples": [
{
"uk": "м'язи напружилися",
"av": "ччорбал дугъдана"
},
{
"uk": "у нього на шиї напружилися жили",
"av": "досул горбода щукӏдул дугъдана"
}
]
},
{
"text": "къуват, гуч кьезе",
"precomment": "докласти зусиль",
"labels": [
"у переносному значенні"
],
"examples": [
{
"uk": "напружитися, підіймаючи вантаж",
"av": "бакӏлъи борхулаго, къуват кьезе"
}
]
}
]
}
{
"word": "напружитися",
"stress": 4,
"forms": [
"натужиться"
],
"labels": [
"доконаний вид",
"розмовне слово"
],
"senses": [
{
"text": "тӏобабго къуват бакӏаризе, дугъдазе"
}
]
}
{
"word": "напружувати(ся)",
"stress": 7,
"forms": [
"напрягать(ся)"
],
"labels": [
"недоконаний вид"
],
"see_also": [
{
"target": "напрячь",
"kind": "see"
}
]
}
{
"word": "напрямик",
"stress": 7,
"forms": [
"напрямик"
],
"labels": [
"прислівник"
],
"senses": [
{
"text": "битӏахъе",
"precomment": "прямійцем; навпростець",
"examples": [
{
"uk": "йти напрямки",
"av": "битӏахъе ине"
}
]
},
{
"text": "балъго гьабичӏого; битӏахъе",
"labels": [
"у переносному значенні"
],
"examples": [
{
"uk": "сказати напрямик",
"av": "битӏахъе абизе"
}
]
}
]
}
{
"word": "напрямок",
"stress": 8,
"stem": "НАПРАВЛЕНИ",
"forms": [
"направление"
],
"labels": [
"середній рід"
],
"senses": [
{
"text": "битӏи, балагьизаби, буссинаби",
"precomment": "за дієсловом спрямувати"
},
{
"text": "щибниги унеб мухъ, щивниги, щибниги бугеб рахъ",
"precomment": "лінія руху, шлях розвитку",
"examples": [
{
"uk": "струмки з гір стікали в усіх напрямках",
"av": "мугӏруздасан лъарал киналго рахъазде чвахулел рукӏана"
}
]
},
{
"text": "нух, ккураб рахъ, мазгьаб",
"precomment": "течія, угруповання",
"examples": [
{
"uk": "літературні напрями",
"av": "литературиял мазгьабал"
}
]
},
{
"text": "кирениги ритӏулелъул кьолеб кагъат",
"precomment": "документ",
"examples": [
{
"uk": "направлення в лікарню",
"av": "больницаялда вегизе кьолеб кагъат"
}
]
}
]
}
{
"word": "напувати",
"stress": 4,
"homonym": 1,
"forms": [
"напаивать"
],
"labels": [
"недоконаний вид"
],
"see_also": [
{
"target": "напаять",
"kind": "see"
}
]
}
{
"word": "напувати",
"stress": 4,
"homonym": 2,
"forms": [
"напаивать"
],
"labels": [
"недоконаний вид"
],
"see_also": [
{
"target": "напоить",
"kind": "see"
}
]
}
{
"word": "напувати",
"stress": 3,
"forms": [
"опаивать"
],
"labels": [
"недоконаний вид"
],
"see_also": [
{
"target": "опоить",
"kind": "see"
}
]
}
{
"word": "напудрити",
"stress": 4,
"forms": [
"напудрить"
],
"labels": [
"доконаний вид"
],
"senses": [
{
"text": "пудра бахине",
"precomment": "кого-що",
"examples": [
{
"uk": "напудрити обличчя",
"av": "гьурмада пудра бахине"
}
]
}
]
}
{
"word": "напудритися",
"stress": 4,
"forms": [
"напудриться"
],
"labels": [
"доконаний вид"
],
"senses": [
{
"text": "жиндаго пудра бахине"
}
]
}
{
"word": "напуск",
"stress": 4,
"forms": [
"навыпуск"
],
"labels": [
"прислівник"
],
"senses": [
{
"text": "тӏаде биччан",
"examples": [
{
"uk": "ходити в штанах навипуск",
"av": "(чакмабазда) тӏаде тӏаждагӏагалги риччан, хьвадизе"
}
]
}
]
}
{
"word": "напуск",
"stress": 2,
"forms": [
"напуск"
],
"labels": [
"чоловічий рід"
],
"senses": [
{
"text": "лъим биччай",
"precomment": "води в басейн",
"examples": [
{
"uk": "напуск води в басейн",
"av": "хӏавузалъубе лъим биччай"
}
]
},
{
"text": "рачлида тӏасан далараб гвердил бутӏа"
},
{
"text": "чакмабазул кӏалазул ахада лъугьунел сукӏалаби"
},
{
"text": "гьаби рухьаралъуса чаналде (чаниде) риччай",
"labels": [
"мисливський термін"
]
}
]
}
{
"word": "напускати",
"stress": 7,
"forms": [
"напускать"
],
"labels": [
"недоконаний вид"
],
"see_also": [
{
"target": "напустить",
"kind": "from",
"comment": "к",
"comment_lang": "ru"
}
]
}
{
"word": "напускатися",
"stress": 7,
"forms": [
"напускать(ся)"
],
"labels": [
"недоконаний вид"
],
"see_also": [
{
"target": "напустить",
"kind": "see"
}
]
}
{
"word": "напускний; штучний",
"stress": 8,
"forms": [
"напускной",
"напускная",
"напускное"
],
"senses": [
{
"text": "ургъунго гьабураб; ххвалие гьабураб",
"examples": [
{
"uk": "напускні веселощі",
"av": "ххвалиего гьабураб рохел"
}
]
}
]
}
{
"word": "напустити",
"stress": 7,
"forms": [
"напустить"
],
"labels": [
"доконаний вид"
],
"senses": [
{
"text": "жанибе биччазе",
"precomment": "кого-що, чого",
"examples": [
{
"uk": "напустити повну ванну води",
"av": "ванна цӏезегӏан лъим биччазе"
},
{
"uk": "напустити волосся на лоб",
"av": "рас надалде биччазе"
},
{
"uk": "напустити квартирантів",
"av": "квартирантал риччазе",
"comment": "мухьдахъ рукъ ккун"
}
]
},
{
"text": "хӏазе, ххвел гьабизе",
"precomment": "що на кого",
"labels": [
"розмовне слово"
],
"examples": [
{
"uk": "напустити на себе суворість",
"av": "живго кьварарав чилъун хӏазе"
}
]
},
{
"text": "гьусизе",
"precomment": "кого на кого-небудь (нацькувати)",
"labels": [
"розмовне слово"
],
"examples": [
{
"uk": "напустити собак на звіра",
"av": "гьаби жанаваралде гьусизе"
},
{
"uk": "напустити страху",
"av": "щивниги хӏинкъизавизе"
}
]
}
]
}
{
"word": "напутній",
"stress": 4,
"stem": "НАПУТСТВЕНН",
"forms": [
"напутственный",
"напутственная",
"напутственное"
],
"senses": [
{
"text": "нухда тӏовитӏиялъул(аб)",
"examples": [
{
"uk": "напутні поради",
"av": "нух битӏиялъе гьарулел малъа-хъваял"
}
]
}
]
}
{
"word": "напуття",
"stress": 4,
"forms": [
"напутствие"
],
"labels": [
"середній рід"
],
"senses": [
{
"text": "нухда тӏовитӏулаго гьабулеб гьара-рахьи",
"comment": "тӏовитӏул рахьи"
}
]
}
{
"word": "напучування",
"stress": 6,
"forms": [
"назидание"
],
"labels": [
"середній рід"
],
"senses": [
{
"text": "насихӏат, малъа-хъвай",
"examples": [
{
"uk": "кому-небудь на повчання",
"av": "лъиениги насихӏаталъе, малъа-хъваялъе"
}
]
}
]
}
{
"word": "напучування",
"stress": 8,
"forms": [
"наставление"
],
"labels": [
"середній рід"
],
"senses": [
{
"text": "ругьун гьави",
"precomment": "за дієсловом наставити"
},
{
"text": "вагӏза, насихӏат",
"precomment": "повчання",
"examples": [
{
"uk": "батьківське наставлення",
"av": "инсул насихӏат"
}
]
},
{
"text": "нухмалъи, малъа-хъвай гьаби",
"precomment": "керівництво, інструкція"
}
],
"see_also": [
{
"target": "наставить",
"kind": "see",
"refwordnum": "2"
}
]
}
{
"word": "напучувати",
"stress": 4,
"forms": [
"напутствовать"
],
"labels": [
"доконаний вид",
"недоконаний вид"
],
"senses": [
{
"text": "лъиданиги нухбитӏиялъул рагӏи абизе",
"precomment": "кого",
"examples": [
{
"uk": "напучувати добрими побажаннями",
"av": "нухбитӏиялъе лъикӏаб гьара-рахьи гьабизе"
},
{
"uk": "напучувати погрозами",
"av": "сапар битӏиларилан хӏинкъаби кьезе"
}
]
}
]
}
{
"word": "напхати",
"stress": 4,
"forms": [
"напичкать"
],
"labels": [
"доконаний вид",
"розмовне слово"
],
"senses": [
{
"text": "хӏалица кваназавизе; гӏемераб жоялдалъун хьезаризе",
"precomment": "кого-що",
"examples": [
{
"uk": "напхати когось солодощами",
"av": "лъиданиги хӏалица (гьуинлъи) гьуинал жал кваназаризе"
}
]
}
]
}
{
"word": "нап'яти; натягнути",
"stress": 4,
"forms": [
"напялить"
],
"labels": [
"доконаний вид"
],
"senses": [
{
"text": "тӏаде цӏазе",
"precomment": "що на що сунданігі",
"examples": [
{
"uk": "нап'ятити тканину для вишивання",
"av": "тӏад сурат угьизе, букъизе ххам цӏазе"
}
]
},
{
"text": "хӏалица ретӏине",
"precomment": "що на кого-що",
"comment": "надеть щибниги",
"labels": [
"розмовне слово"
],
"examples": [
{
"uk": "натягнути чоботи",
"av": "чакмаби хӏалица ретӏине"
}
]
},
{
"text": "ботӏрода къазабизе, тӏад лъезе",
"precomment": "що",
"comment": "одягнути що-небудь невідповідне",
"comment_lang": "ru",
"labels": [
"розмовне слово"
],
"examples": [
{
"uk": "нап'яти старомодний капелюх",
"av": "модаялдаса араб шляпа ботӏрода къазабизе, тӏад лъезе"
}
]
}
]
}
{
"word": "напіввовняний",
"stress": 12,
"forms": [
"полушерстяной",
"полушерстяная",
"полушерстяное"
],
"senses": [
{
"text": "бащдаб квасулаб, бащдаб квас бугеб",
"examples": [
{
"uk": "напіввовняна тканина",
"av": "бащдаб квас бугеб ххам"
}
]
}
]
}
{
"word": "напіввідчинений",
"stress": 9,
"forms": [
"полуоткрытый",
"полуоткрытая",
"полуоткрытое"
],
"senses": [
{
"text": "бащдаб рагьараб, цодагьаб рагьараб, дагьаб къирараб, тӏубан рагьичӏеб"
}
]
}
{
"word": "напівголодний",
"stress": 8,
"stem": "ПОЛУГОЛОДН",
"forms": [
"полуголодный",
"полуголодная",
"полуголодное"
],
"senses": [
{
"text": "бакъараб, гӏорцӏичӏеб",
"examples": [
{
"uk": "напівголодне існування",
"av": "чехь бакъараб, гӏорцӏичӏеб гӏумру"
}
]
}
]
}
{
"word": "напівдикий",
"stress": 6,
"stem": "ПОЛУДИК",
"forms": [
"полудикий",
"полудикая",
"полудикое"
],
"senses": [
{
"text": "бащдав вахӏшияв; бащдав гӏалхулав",
"examples": [
{
"uk": "напівдикі племена",
"av": "бащдал гӏалхулал къавмал"
}
]
}
]
}
{
"word": "напівжартома",
"stress": 8,
"forms": [
"полушутя"
],
"labels": [
"прислівник"
],
"senses": [
{
"text": "махсараги гьоркьоб чӏвазабун, махсараги хӏалае ккун"
}
]
}
{
"word": "напівжартівливий",
"stress": 9,
"forms": [
"полушутливый",
"полушутливая",
"полушутливое"
],
"senses": [
{
"text": "махсара гьоркьоб чӏвазабураб"
}
]
}
{
"word": "напівживий",
"stress": 8,
"forms": [
"полуживой",
"полуживая",
"полуживое"
],
"senses": [
{
"text": "рухӏ бахъарав; рухӏ щокъробе щварав; хӏалица чӏаго хутӏарав",
"examples": [
{
"uk": "напівживий від страху",
"av": "хӏинкъиялъ рухӏ бахъарав, хвезе дагьав хутӏарав"
}
]
}
]
}
{
"word": "напівколоніальний",
"stress": 11,
"stem": "ПОЛУКОЛОНИАЛЬН",
"forms": [
"полуколониальный",
"полуколониальная",
"полуколониальное"
],
"senses": [
{
"text": "бащдаб колониалияб",
"comment": "… жеги экономикияб ва политикияб рахъалъ чияда бараб"
}
]
}
{
"word": "напівколонія",
"stress": 8,
"forms": [
"полуколония"
],
"labels": [
"жіночий рід"
],
"senses": [
{
"text": "бащдаб колония",
"comment": "политикияб ва экономикияб рахъалъ цогидалда бараб пачалихъ"
}
]
}
{
"word": "напівкровка",
"stress": 7,
"forms": [
"полукровка"
],
"labels": [
"жіночий рід"
],
"senses": [
{
"text": "тӏубан бацӏцӏадаб гуреб тайпаялъул хӏайван",
"comment": "бащдаб бацӏцӏадаб тайпаялъул хӏайван"
}
]
}
{
"word": "напівкровний",
"stress": 7,
"forms": [
"полукровный",
"полукровная",
"полукровное"
],
"senses": [
{
"text": "тӏубан бацӏцӏадаб гуреб тайпаялъул"
}
]
}
{
"word": "напівкруглий",
"stress": 7,
"stem": "ПОЛУКРУГЛ",
"forms": [
"полукруглый",
"полукруглая",
"полукруглое"
],
"senses": [
{
"text": "бащдаб рахъ гургинаб",
"examples": [
{
"uk": "напівкругле вікно",
"av": "бащдаб гургинаб горду"
}
]
}
]
}
{
"word": "напівлежачи",
"forms": [
"полулёжа"
],
"labels": [
"прислівник"
],
"senses": [
{
"text": "хьибил бан (чӏван) (вегун-вегичӏого)"
}
]
}
{
"word": "напівмертвий",
"forms": [
"полумёртвый",
"полумёртвая",
"полумёртвое"
],
"senses": [
{
"text": "бащдав хварав, хвалде ккарав, хваралъуса вахъарав гӏадав",
"examples": [
{
"uk": "напівмертвий від втоми",
"av": "свакалъ рухӏ бахъарав",
"comment": "хвалде ккезавурав гӏадав"
}
]
}
]
}
{
"word": "напівморок",
"stress": 7,
"forms": [
"полумрак"
],
"labels": [
"чоловічий рід"
],
"senses": [
{
"text": "тӏубачӏеб бецӏлъи, гӏураб канлъи гьечӏеб бакӏ",
"examples": [
{
"uk": "сидіти в напівтемряві",
"av": "гӏураб канлъи гьечӏеб бакӏалда гӏодов чӏезе"
}
]
}
]
}
{
"word": "напівміра",
"stress": 6,
"forms": [
"полумера"
],
"labels": [
"жіночий рід"
],
"senses": [
{
"text": "бащдаб тадбир, рагӏа-ракьанде щвечӏеб тадбир, хӏалтӏи"
}
]
}
{
"word": "напівпальто",
"stress": 10,
"forms": [
"полупальто"
],
"labels": [
"середній рід",
"невідмінюване"
],
"senses": [
{
"text": "къокъаб пальто"
}
]
}
{
"word": "напівписьменний",
"stress": 7,
"forms": [
"полуграмотный",
"полуграмотная",
"полуграмотное"
],
"senses": [
{
"text": "дагьаб гурони лъай гьечӏев"
},
{
"text": "дагьаб хъвай-цӏалиялъул"
}
]
}
{
"word": "напівповороту",
"stress": 9,
"forms": [
"вполоборота"
],
"labels": [
"прислівник"
],
"senses": [
{
"text": "бащдалъ цо рахъалде сверун",
"comment": "вуссун",
"examples": [
{
"uk": "на портреті він зображений напівповороту",
"av": "сураталда дов бащдалъ сверун (вуссун) вахъун вуго"
}
]
}
]
}
{
"word": "напівпровідник",
"stress": 12,
"forms": [
"полупроводник"
],
"labels": [
"чоловічий рід"
],
"senses": [
{
"text": "полупроводник",
"comment": "жинда жанисан электрикалъул ток хашго хьвадулеб материал",
"labels": [
"фізика"
]
}
]
}
{
"word": "напівпровідниковий",
"stress": 14,
"forms": [
"полупроводниковый",
"полупроводниковая",
"полупроводниковое"
],
"senses": [
{
"text": "полупроводникалъул"
}
]
}
{
"word": "напівпустеля",
"stress": 9,
"forms": [
"полупустыня"
],
"labels": [
"жіночий рід"
],
"senses": [
{
"text": "дагьаб хер бижулеб авлахъ"
}
]
}
{
"word": "напівпідвал",
"stress": 9,
"forms": [
"полуподвал"
],
"labels": [
"чоловічий рід"
],
"senses": [
{
"text": "бащдаб ракьулъ бугеб рукъ (тӏоцебесеб тӏалаялда гъоркь)",
"comment": "подвал"
}
]
}
{
"word": "напівроздягнений",
"stress": 9,
"forms": [
"полураздетый",
"полураздетая",
"полураздетое"
],
"senses": [
{
"text": "тӏубанго ретӏел тӏаса бахъичӏев"
}
]
}
{
"word": "напівсидіти",
"stress": 8,
"forms": [
"полусидеть"
],
"labels": [
"недоконаний вид"
],
"senses": [
{
"text": "кӏусизе, кӏусун чӏезе"
}
]
}
{
"word": "напівсмерть",
"stress": 7,
"stem": "ПОЛУСМЕРТ",
"forms": [
"полусмерть"
],
"labels": [
"жіночий рід"
],
"senses": [
{
"examples": [
{
"uk": "налякати до півсмерті",
"av": "кутакалда хӏинкъизавизе"
},
{
"uk": "втомився до смерті",
"av": "кутакалда свакана",
"comment": "рухӏ бахъилеб хӏалалъ свакана"
}
]
}
]
}
{
"word": "напівсон",
"forms": [
"полузабытьё"
],
"labels": [
"середній рід"
],
"senses": [
{
"text": "агълъи, лъавудаса ун-инчӏого букӏунеб хӏал",
"examples": [
{
"uk": "він лежав у напівзабутті",
"av": "гьев ангълъун вегун вугоан"
}
]
}
]
}
{
"word": "напівсонний",
"stress": 6,
"forms": [
"полусонный",
"полусонная",
"полусонное"
],
"senses": [
{
"text": "макьидаса тӏубан вигьинчӏев"
}
]
}
{
"word": "напівтемний",
"forms": [
"полутёмный",
"полутёмная",
"полутёмное"
],
"senses": [
{
"text": "канлъукъаб; канлъи гӏечӏеб (дагьаб)"
}
]
}
{
"word": "напівфабрикат",
"stress": 11,
"forms": [
"полуфабрикат"
],
"labels": [
"чоловічий рід"
],
"senses": [
{
"text": "бащдаб фабрикат",
"comment": "квание хӏадур гьабураб, къачӏараб нигӏмат",
"examples": [
{
"uk": "м'ясні напівфабрикати",
"av": "гьанал бащдал фабрикатал, квание хӏадур гьабураб гьан"
}
]
}
]
}
{
"word": "напівчеревики",
"stress": 8,
"forms": [
"полуботинки"
],
"labels": [
"множина"
],
"senses": [
{
"text": "туфлаби",
"comment": "однина: напівчеревик, чоловічий рід",
"comment_lang": "ru"
}
]
}
{
"word": "напівчоботи",
"stress": 8,
"forms": [
"полусапожки"
],
"labels": [
"множина"
],
"senses": [
{
"text": "кӏалал къокъал чакмаби",
"comment": "ед. полусапожек, м."
}
]
}
{
"word": "напівшовковий",
"stem": "ПОЛУШЁЛКОВ",
"forms": [
"полушёлковый",
"полушёлковая",
"полушёлковое"
],
"senses": [
{
"text": "бащдаб чиллайдул",
"examples": [
{
"uk": "напівшовкова матерія",
"av": "бащдаб чиллайдул ххам",
"comment": "бащдаб чиллай бугеб ххам"
}
]
}
]
}
{
"word": "напівшубок",
"stress": 6,
"forms": [
"полушубок"
],
"labels": [
"чоловічий рід"
],
"senses": [
{
"text": "къокъаб хъабарча"
}
]
}
{
"word": "напідпитку",
"stress": 8,
"forms": [
"навеселе"
],
"labels": [
"прислівник",
"розмовне слово"
],
"senses": [
{
"text": "дагьаб кепалда",
"labels": [
"розмовне слово"
],
"examples": [
{
"uk": "бути напідпитку",
"av": "дагьав кепалда вукӏине"
}
]
}
]
}
{
"word": "напій",
"stress": 4,
"forms": [
"напиток"
],
"labels": [
"чоловічий рід"
],
"senses": [
{
"text": "хас гьабун гьекъезе хӏадурараб лъамалъи, гьекъолеб жо; мехтел (гӏаракъи, коньяк, чагъир)",
"examples": [
{
"uk": "прохолоджувальний напій",
"av": "гьогьомизе гьекъолеб жо (лимонад, пиво)"
}
]
}
]
}
{
"word": "напікати",
"stress": 6,
"forms": [
"напекать"
],
"labels": [
"недоконаний вид"
],
"see_also": [
{
"target": "напечь",
"kind": "see"
}
]
}
{
"word": "напір",
"stress": 4,
"forms": [
"напор"
],
"labels": [
"чоловічий рід"
],
"senses": [
{
"text": "тӏадецуй",
"precomment": "за дієсловом наперти"
},
{
"text": "тӏадецуй, гучалда бачӏин, чвахи",
"precomment": "тиск, натиск",
"examples": [
{
"uk": "напір води",
"av": "лъел гучаб чвахи"
}
]
},
{
"text": "таваккал, кьаби",
"precomment": "наполегливість",
"labels": [
"у переносному значенні"
],
"examples": [
{
"uk": "під натиском військ",
"av": "аскаразул кьабиялда гъоркь"
}
]
}
]
}