{
"word": "небагатий",
"stress": 6,
"forms": [
"небогатый",
"небогатая",
"небогатое"
],
"senses": [
{
"text": "мискинав, язихъав, бечелъи гьечӏев",
"precomment": "бідний"
},
{
"text": "тӏаса бищизе кӏудияб рес гьечӏеб",
"precomment": "обмежений",
"labels": [
"у переносному значенні"
],
"examples": [
{
"uk": "небагатий запас знань",
"av": "мискинабго лъай",
"comment": "лъаялъул мискинлъи"
}
]
}
]
}
{
"word": "небагатослівний",
"stress": 10,
"forms": [
"немногословный",
"немногословная",
"немногословное"
],
"senses": [
{
"text": "къокъаб, гӏемер рагӏи гьечӏеб",
"precomment": "короткий",
"examples": [
{
"uk": "небагатослівна відповідь",
"av": "къокъаб жаваб"
}
]
},
{
"text": "къокъго жиндирго пикраби загьир гьарулев, гӏемер кӏалъазе бокьуларев чи",
"precomment": "про людину"
}
]
}
{
"word": "небажаний",
"stress": 6,
"stem": "НЕЖЕЛАТЕЛЬН",
"forms": [
"нежелательный",
"нежелательная",
"нежелательное"
],
"senses": [
{
"text": "бакьан гуреб; мурадлъун гьечӏеб; хӏажатаб гуреб",
"examples": [
{
"uk": "небажана витрата",
"av": "хӏажатаб гуреб харж"
},
{
"uk": "небажані наслідки",
"av": "ракӏалда рукӏинчӏел (хӏажатал гурел) хӏасилал"
}
]
}
]
}
{
"word": "небажаний",
"stress": 5,
"forms": [
"неугодный",
"неугодная",
"неугодное"
],
"senses": [
{
"text": "ракӏалъ восуларев, рихарав, вокьуларев"
}
]
}
{
"word": "небажання",
"stress": 6,
"forms": [
"нежелание"
],
"labels": [
"середній рід"
],
"senses": [
{
"text": "бокьунгутӏи; щибниги гьабизе къасд гьечӏолъи",
"examples": [
{
"uk": "небажання працювати",
"av": "хӏалтӏизе бокьунгутӏи"
},
{
"uk": "небажання зрозуміти один одного",
"av": "цоцазда ричӏчӏизе бокьунгутӏи"
},
{
"uk": "небажання допомогти",
"av": "цоцазе кумек гьабизе къасд гьечӏолъи, бокьунгутӏи"
}
]
}
]
}
{
"word": "небажаність",
"stress": 6,
"forms": [
"нежелательность"
],
"labels": [
"жіночий рід"
],
"senses": [
{
"text": "хӏажат гьечӏолъи",
"examples": [
{
"uk": "небажаність подібних явищ",
"av": "гьединал ишал, лъугьабахъинал хӏажат гьечӏолъи"
}
]
}
]
}
{
"word": "небайдужий",
"stress": 9,
"stem": "НЕРАВНОДУШН",
"forms": [
"неравнодушный",
"неравнодушная",
"неравнодушное"
],
"senses": [
{
"text": "лъидениги-сундениги рекӏел цӏайи бугев, щивниги-щибниги бокьулев",
"examples": [
{
"uk": "бути небайдужим до кого-чого-небудь",
"av": "сундехунниги-лъидехунниги рекӏел цӏайи букӏине"
}
]
}
]
}
{
"word": "небачений",
"stress": 4,
"forms": [
"невиданный",
"невиданная",
"невиданное"
],
"senses": [
{
"text": "цебе бихьичӏеб, букӏинчӏеб гӏадаб",
"examples": [
{
"uk": "небачений урожай",
"av": "кидаго бихьичӏеб гӏадаб бачӏин"
}
]
}
]
}
{
"word": "небезвісний; відомий",
"stress": 9,
"stem": "НЕБЕЗЫЗВЕСТН",
"forms": [
"небезызвестный",
"небезызвестная",
"небезызвестное"
],
"senses": [
{
"text": "гӏураб къадаралда жиб гӏадамазда лъалеб",
"examples": [
{
"uk": "небезвісна книга",
"av": "гьеб лъалареб тӏехь гуро"
}
]
}
]
}
{
"word": "небездоганний",
"stress": 9,
"stem": "НЕБЕЗУПРЕЧН",
"forms": [
"небезупречный",
"небезупречная",
"небезупречное"
],
"senses": [
{
"text": "багьана чӏвазе бегьулеб, цоцо гӏунгутӏаби ругеб",
"examples": [
{
"uk": "небездоганна поведінка",
"av": "багьана чӏвазе бегьулареб гӏамал гуро; цо-цо гӏунгутӏаби ругеб хьвада–чӏвади"
}
]
}
]
}
{
"word": "небезкорисливий",
"stress": 9,
"stem": "НЕБЕСКОРЫСТН",
"forms": [
"небескорыстный",
"небескорыстная",
"небескорыстное"
],
"senses": [
{
"text": "жиндирго мурадалъе, пайдаялъе гьабулеб",
"examples": [
{
"uk": "небезкорислива допомога",
"av": "жиндиего пайда гьечӏеб кумек гуро гьеб"
}
]
}
]
}
{
"word": "небезкорисний",
"stress": 9,
"stem": "НЕБЕСПОЛЕЗН",
"forms": [
"небесполезный",
"небесполезная",
"небесполезное"
],
"senses": [
{
"text": "пайда кьолеб, гӏезегӏан пайдаяб",
"examples": [
{
"uk": "немарна книга",
"av": "гӏезегӏан пайдаяб тӏехь"
}
]
}
]
}
{
"word": "небезпека",
"stress": 3,
"stem": "ОПАСНОСТ",
"forms": [
"опасность"
],
"labels": [
"жіночий рід"
],
"senses": [
{
"text": "хӏинкъи",
"examples": [
{
"uk": "перебувати в небезпеці",
"av": "хӏинкъун вукӏине, хӏинкъиялда гъоркь вукӏине"
},
{
"uk": "небезпека минула",
"av": "хӏинкъи тӏагӏана, лъугӏана"
}
]
},
{
"text": "хӏинкъи букӏин",
"precomment": "ризикованість",
"examples": [
{
"uk": "виникає небезпека зараження",
"av": "унти бахиналъул хӏинкъи буго"
}
]
}
]
}
{
"word": "небезпечний",
"stress": 8,
"forms": [
"небезопасный",
"небезопасная",
"небезопасное"
],
"senses": [
{
"text": "хӏинкъи бугеб, жиндаса цӏунизе ккараб"
}
]
}
{
"word": "небезпечний",
"stress": 3,
"stem": "ОПАСН",
"forms": [
"опасный",
"опасная",
"опасное"
],
"senses": [
{
"text": "хӏинкъи бугеб, хӏинкъараб",
"examples": [
{
"uk": "небезпечна дорога",
"av": "хӏинкъараб нух"
},
{
"uk": "небезпечний для суспільства",
"av": "обществоялъе (жамагӏаталъе) хӏинкъи бугеб"
},
{
"uk": "небезпечний для життя",
"av": "гӏумруялъе хӏинкъи бугеб"
},
{
"uk": "небезпечний ворог",
"av": "хӏинкъи бугев тушман"
}
]
}
]
}
{
"word": "небезпечно",
"stress": 3,
"forms": [
"опасно"
],
"labels": [
"прислівник"
],
"senses": [
{
"text": "хӏинкъараб хӏалалъ; хӏинкъи бугеб куцалъ",
"examples": [
{
"uk": "він небезпечно захворів",
"av": "гъов хӏинкъи бугеб куцалъ унтана"
}
]
},
{
"labels": [
"у значенні присудка",
"безособове вживання"
],
"examples": [
{
"uk": "тут залишатися небезпечно",
"av": "гьанир чӏезе хӏинкъи буго"
}
]
}
]
}
{
"word": "небезцікавий",
"stress": 11,
"stem": "НЕБЕЗЫНТЕРЕСН",
"forms": [
"небезынтересный",
"небезынтересная",
"небезынтересное"
],
"senses": [
{
"text": "гӏезегӏан, гӏураб даражаялда интерес бугеб",
"examples": [
{
"uk": "небезцікава п'єса",
"av": "гьеб гӏезегӏан кепаб пьеса буго",
"comment": "гьеб интерес гьечӏеб пьеса гуро"
}
]
}
]
}
{
"word": "небеса",
"stress": 6,
"forms": [
"небеса"
],
"labels": [
"множина"
],
"senses": [
{
"text": "зобал",
"examples": [
{
"uk": "підносити до небес",
"av": "зобалазде бахинабизе",
"comment": "кутакалда беццизе"
}
]
}
]
}
{
"word": "небесний",
"stress": 4,
"stem": "НЕБЕСН",
"forms": [
"небесный",
"небесная",
"небесное"
],
"senses": [
{
"text": "зодилаб",
"examples": [
{
"uk": "небесна синява",
"av": "зодилаб хъахӏиллъи"
},
{
"uk": "небесний колір",
"av": "зодилаб кьер"
}
]
}
]
}
{
"word": "небесно-блакитний",
"stress": 14,
"forms": [
"небесно-голубой",
"небесно-голубая",
"небесно-голубое"
],
"senses": [
{
"text": "зодил кьераб"
}
]
}
{
"word": "небилиця",
"stress": 6,
"stem": "НЕБЫЛИЦ",
"forms": [
"небылица"
],
"labels": [
"жіночий рід"
],
"senses": [
{
"text": "хӏакъикъаталда данде кколареб; ургъун бахъараб лъугьа-бахъин; ургъун бахъараб гьереси",
"examples": [
{
"uk": "розповідати небилиці",
"av": "лъугьунарел, рукӏунарел жал рицине"
}
]
}
]
}
{
"word": "неблаговидний",
"stress": 9,
"forms": [
"неблаговидный",
"неблаговидная",
"неблаговидное"
],
"senses": [
{
"text": "коцокъаб, сурукъаб, тӏаде цӏалареб, ракӏ базабулареб",
"examples": [
{
"uk": "негарний вчинок",
"av": "бахиллъилареб иш"
}
]
}
]
}
{
"word": "неблаговидність",
"stress": 9,
"forms": [
"неблаговидность"
],
"labels": [
"жіночий рід"
],
"senses": [
{
"text": "коцокълъи, сурукълъи, тӏаде ракӏ цӏангутӏи"
}
]
}
{
"word": "неблагонадійний",
"forms": [
"неблагонадёжный",
"неблагонадёжная",
"неблагонадёжное"
],
"senses": [
{
"text": "божизе кӏолареб; мугъчӏвай гьабизе бегьулареб",
"comment": "захӏматаб"
}
]
}
{
"word": "неблагополучний",
"stress": 11,
"forms": [
"неблагополучный",
"неблагополучная",
"неблагополучное"
],
"senses": [
{
"text": "битӏ ккечӏеб, санагӏалъи гьечӏеб, лазат бахъараб",
"examples": [
{
"uk": "неблагополучний результат справи",
"av": "ишалъул битӏ ккечӏеб хӏасил"
}
]
},
{
"text": "битӏ кколарев, битӏ гьечӏев"
}
]
}
{
"word": "неблагоустроєний",
"stress": 12,
"stem": "НЕБЛАГОУСТРОЕНН",
"forms": [
"неблагоустроенный",
"неблагоустроенная",
"неблагоустроенное"
],
"senses": [
{
"text": "хӏажатал шартӏал гьечӏеб; гӏумруялъе, хӏалтӏуе ва гь.ц. рукӏине кколел шартӏал гьечӏеб",
"examples": [
{
"uk": "необлаштована квартира",
"av": "гӏумруялъе къваригӏунел шартӏал гьечӏеб квартира"
}
]
}
]
}
{
"word": "неблизький",
"stress": 5,
"forms": [
"неблизкий",
"неблизкая",
"неблизкое"
],
"senses": [
{
"text": "гӏагардегӏан гуреб, рикӏкӏадаб",
"examples": [
{
"uk": "пройти неблизький шлях",
"av": "рикӏкӏадаб сапар гьабизе"
}
]
}
]
}
{
"word": "небо",
"stress": 2,
"stem": "НЕБ",
"forms": [
"небо"
],
"labels": [
"середній рід"
],
"senses": [
{
"text": "зоб",
"examples": [
{
"uk": "на небі ні хмаринки",
"av": "зодиб (кигӏан гьитӏинабги) накӏкӏ гьечӏо"
},
{
"uk": "по небу ходять хмари",
"av": "зодир накӏкӏал хьвадулел руго"
}
]
},
{
"examples": [
{
"uk": "бути на сьомому небі",
"av": "кӏудияб рохалида рукӏине"
},
{
"uk": "як з неба звалитися",
"av": "ракӏалда гьечӏого, вачӏине (лъугьине, ккезе)"
},
{
"uk": "вони відрізняються як небо і земля",
"av": "дол зобги ракьгигӏан цоцаздаса батӏиял руго"
},
{
"uk": "під відкритим небом",
"av": "рагьараб зодикь; къватӏиб"
},
{
"uk": "потрапити пальцем у небо",
"av": "кколареб бакӏалда щибниги абизе, гьабизе"
}
]
}
]
}
{
"word": "небозвід",
"stress": 7,
"forms": [
"небосвод"
],
"labels": [
"чоловічий рід"
],
"senses": [
{
"text": "зодил кӏамури, зоб"
}
]
}
{
"word": "небосхил",
"stress": 8,
"forms": [
"небосклон"
],
"labels": [
"чоловічий рід"
],
"senses": [
{
"text": "горизонталдаса тӏадехунисеб зоб"
}
]
}
{
"word": "небоєздатний",
"stress": 10,
"forms": [
"небоеспособный",
"небоеспособная",
"небоеспособное"
],
"senses": [
{
"text": "рагъ гьабизе; багъизе бажарулареб",
"examples": [
{
"uk": "небоєздатний корабель",
"av": "рагъ гьабун бажарулареб гама"
}
]
}
]
}
{
"word": "небоєздатність",
"stress": 10,
"forms": [
"небоеспособность"
],
"labels": [
"жіночий рід"
],
"senses": [
{
"text": "рагъ гьабизе, вагъизе бажари гьечӏолъи"
}
]
}
{
"word": "небувалий",
"stress": 6,
"forms": [
"небывалый",
"небывалая",
"небывалое"
],
"senses": [
{
"text": "цебе букӏинчӏеб, бихьичӏеб гӏадаб; гӏадатаб гуреб",
"examples": [
{
"uk": "небувалий випадок",
"av": "кидаго букӏинчӏеб, ккечӏеб иш"
},
{
"uk": "небувалий урожай",
"av": "цебе букӏинчӏеб гӏадаб бачӏин"
}
]
}
]
}
{
"word": "небуття",
"stress": 7,
"forms": [
"небытие"
],
"labels": [
"середній рід"
],
"senses": [
{
"text": "гӏумру, чӏаголъи гьечӏолъи, паналъи"
}
]
}
{
"word": "неб'ющийся",
"stress": 5,
"forms": [
"небьющийся",
"небьющаяся",
"небьющееся"
],
"senses": [
{
"text": "гъурулареб, бекулареб",
"examples": [
{
"uk": "небитке скло",
"av": "бекулареб цӏер"
}
]
}
]
}
{
"word": "небілений",
"stem": "НЕБЕЛЁН",
"forms": [
"небелёный",
"небелёная",
"небелёное"
],
"senses": [
{
"text": "хъахӏ гьабичӏеб",
"examples": [
{
"uk": "небілене полотно",
"av": "хъахӏ гьабичӏеб хӏебет"
}
]
}
]
}