{
"word": "трава",
"stress": 5,
"forms": [
"трава"
],
"labels": [
"жіночий рід"
],
"senses": [
{
"text": "хер",
"examples": [
{
"uk": "лікарські трави",
"av": "даруял хурдул"
},
{
"uk": "бур'ян",
"av": "чӏахӏ, сусур"
},
{
"uk": "покритися травою",
"av": "тӏад хер бижизе, харица бацизе"
},
{
"uk": "трава травою, як трава",
"av": "тӏагӏам гьечӏеб, ракьудагӏанги тату гьечӏеб"
},
{
"uk": "хоч трава не рости",
"av": "щиб кканиги ургъел гьечӏо"
}
]
}
]
}
{
"word": "травень",
"forms": [
"май"
],
"labels": [
"чоловічий рід"
],
"senses": [
{
"text": "май",
"examples": [
{
"uk": "Перше травня",
"av": "ТӀоцебесеб май",
"comment": "байрам"
}
]
}
]
}
{
"word": "травинка",
"stress": 5,
"forms": [
"травинка"
],
"labels": [
"жіночий рід"
],
"senses": [
{
"text": "харил сум, харил гӏучӏ"
}
]
}
{
"word": "травити",
"stress": 5,
"homonym": 1,
"forms": [
"травить"
],
"labels": [
"недоконаний вид"
],
"senses": [
{
"text": "загьру кьун хвезаризе",
"precomment": "кого-що, винищувати",
"examples": [
{
"uk": "труїти мишей",
"av": "загьру кьун гӏункӏкӏал хвезаризе"
}
]
},
{
"text": "зарал гьабизе",
"precomment": "завдавати шкоди",
"examples": [
{
"uk": "труїти себе алкоголем",
"av": "гӏаракъи-чагъиралъ жиндиего зарал гьабизе"
}
]
},
{
"text": "гӏи-боцӏи гъун хвезабизе, мерхьинабизе, кваназабизе",
"precomment": "що, робити потраву",
"examples": [
{
"uk": "труїти посіви",
"av": "гӏи-боцӏиялъ рекьарал жал хвезаризе"
}
]
},
{
"text": "гьаби хадур тӏамун чан гьабизе",
"precomment": "кого-що",
"labels": [
"мисливський термін"
],
"examples": [
{
"uk": "цькувати зайця",
"av": "гӏанкӏида хадур гьаби тӏамизе"
}
]
},
{
"text": "даим хадув чӏун, гӏазаб кьезе, нахъасан мацӏал гьаризе",
"precomment": "кого-що, мучити",
"labels": [
"у переносному значенні"
]
},
{
"text": "химиялъул кумекалдалъун инабизе, тӏагӏинабизе",
"precomment": "що, наприклад плями",
"comment": "тӏанкӏ, ланг"
},
{
"text": "химиялъул кумекалдалъун лъугьинабизе",
"precomment": "що, малюнок",
"comment": "сурат, накъиш",
"examples": [
{
"uk": "травити малюнок кислотою",
"av": "кислотаялъ сурат лъугьинабизе"
}
]
},
{
"text": "кислотаялъ къачӏазе",
"precomment": "що",
"labels": [
"техніка"
],
"examples": [
{
"uk": "травити скло",
"av": "кислотаялъ цӏер къачӏазе",
"comment": "тӏад хӏалтӏи гьабилалде"
}
]
}
]
}
{
"word": "травити",
"stress": 5,
"homonym": 2,
"forms": [
"травить"
],
"labels": [
"недоконаний вид"
],
"senses": [
{
"text": "дагьа-дагьабккун биччан чучлъизабизе",
"precomment": "що",
"comment": "квар",
"labels": [
"морський термін"
],
"examples": [
{
"uk": "травити канат",
"av": "квар чучлъизабизе",
"comment": "дагьа-дагьабккун"
}
]
}
]
}
{
"word": "травичка",
"stress": 3,
"forms": [
"травка"
],
"labels": [
"жіночий рід"
],
"see_also": [
{
"target": "трава",
"kind": "from",
"comment": "уменьшительное значение",
"comment_lang": "ru"
}
]
}
{
"word": "травлення",
"stress": 8,
"stem": "ПИЩЕВАРЕНИ",
"forms": [
"пищеварение"
],
"labels": [
"середній рід"
],
"senses": [
{
"text": "квен бихӏин",
"examples": [
{
"uk": "розлад травлення",
"av": "квен бихӏиналъул низам хвей"
}
]
}
]
}
{
"word": "травлення",
"stress": 6,
"homonym": 1,
"forms": [
"травление"
],
"labels": [
"середній рід"
],
"senses": [
{
"text": "загьру кьун хвезаби",
"precomment": "за дієсловом цькувати1"
}
],
"see_also": [
{
"target": "травить",
"kind": "see",
"refwordnum": "1"
}
]
}
{
"word": "травлення",
"stress": 6,
"homonym": 2,
"forms": [
"травление"
],
"labels": [
"середній рід"
],
"senses": [
{
"text": "чучлъизаби",
"precomment": "за дієсловом труїти"
}
],
"see_also": [
{
"target": "травить",
"kind": "see",
"refwordnum": "2"
}
]
}
{
"word": "травматичний",
"stress": 8,
"forms": [
"травматический",
"травматическая",
"травматическое"
],
"senses": [
{
"text": "травмаялдалъун ккараб, травмаялъулаб, травмаялда хурхараб"
}
]
}
{
"word": "травмування",
"stress": 6,
"forms": [
"травмирование"
],
"labels": [
"середній рід"
],
"senses": [
{
"text": "травма ккезаби, жагъаллъи ккезаби",
"precomment": "за дієсловом травмувати",
"comment": "логое"
}
]
}
{
"word": "травмувати",
"stress": 6,
"forms": [
"травмировать"
],
"labels": [
"доконаний вид",
"недоконаний вид"
],
"senses": [
{
"text": "травма ккезабизе, жагъаллъи ккезабизе",
"precomment": "кого-що",
"comment": "логое",
"examples": [
{
"uk": "травмувати голову",
"av": "ботӏрое жагъаллъи ккезабизе"
}
]
}
]
}
{
"word": "травневий",
"stress": 2,
"forms": [
"майский",
"майская",
"майское"
],
"senses": [
{
"text": "маялъул",
"examples": [
{
"uk": "травневий день",
"av": "маялъул къо"
},
{
"uk": "травневий жук",
"av": "маялъул оцхӏутӏ",
"labels": [
"зоология"
],
"comment": "оцхӏутӏазул цо тайпа"
}
]
}
]
}
{
"word": "травний",
"stress": 8,
"forms": [
"пищеварительный",
"пищеварительная",
"пищеварительное"
],
"senses": [
{
"text": "квен бихӏинабиялъулаб",
"examples": [
{
"uk": "травні процеси",
"av": "квен бихӏинабиялъулал процессал"
}
]
}
]
}
{
"word": "травопілля",
"stress": 7,
"forms": [
"травополье"
],
"labels": [
"середній рід"
],
"senses": [
{
"text": "батӏи-батӏиял хурдул хис-хисун рекьун ракь беэн гьаби"
}
]
}
{
"word": "травопільний",
"stress": 7,
"stem": "ТРАВОПОЛЬН",
"forms": [
"травопольный",
"травопольная",
"травопольное"
],
"senses": [
{
"examples": [
{
"uk": "травопільна система",
"av": "хис-хисун батӏи-батӏиял хурдул рекьун ракъ беэн гьабулеб къагӏида"
}
]
}
]
}
{
"word": "травосіяння",
"stress": 7,
"forms": [
"травосеяние"
],
"labels": [
"середній рід"
],
"senses": [
{
"text": "хер бекьи, бекьун хер бижизаби",
"labels": [
"сільське господарство, сільськогосподарський термін"
]
}
]
}
{
"word": "травоїдний",
"stress": 6,
"stem": "ТРАВОЯДН",
"forms": [
"травоядный",
"травоядная",
"травоядное"
],
"senses": [
{
"text": "хер кваналеб",
"labels": [
"зоологія"
],
"examples": [
{
"uk": "травоїдні тварини",
"av": "хер кваналел хӏайванал"
}
]
}
]
}
{
"word": "трав'яний",
"stress": 7,
"forms": [
"травяной",
"травяная",
"травяное"
],
"senses": [
{
"text": "хер бижараб, харица бацараб",
"precomment": "порослий травою",
"examples": [
{
"uk": "трав'яні луки",
"av": "харица рацарал мучӏдул, сагаби"
}
]
},
{
"text": "харил, харил гьабураб, харил бахъараб",
"precomment": "з трави",
"examples": [
{
"uk": "травова настойка",
"av": "харил бахъараб дару",
"comment": "лъамияб"
}
]
},
{
"text": "харил, харилъ букӏунеб",
"labels": [
"зоологія"
],
"examples": [
{
"uk": "трав'яна жаба",
"av": "харилъ букӏунеб къверкъ, харикъверкъ"
}
]
},
{
"text": "харикьераб",
"precomment": "про колір",
"comment": "гӏурччинаб"
}
]
}
{
"word": "трав'янистий",
"stress": 7,
"stem": "ТРАВЯНИСТ",
"forms": [
"травянистый",
"травянистая",
"травянистое"
],
"senses": [
{
"text": "харица бацараб, хер гӏемераб, хер гьарзаяб",
"precomment": "порослий травою",
"examples": [
{
"uk": "трав'янисті луки",
"av": "хер гьарзаял мучӏдул"
}
]
},
{
"text": "хер гӏадаб, тӏагӏам гьечӏеб, тату гьечӏеб",
"precomment": "несмачний",
"labels": [
"у переносному значенні",
"розмовне слово"
]
}
]
}
{
"word": "трагедія",
"stress": 5,
"forms": [
"трагедия"
],
"labels": [
"жіночий рід"
],
"senses": [
{
"text": "трагедия",
"comment": "драмаялъулаб асар"
},
{
"text": "квешаб балагь, талихӏ къосин",
"precomment": "нещастя, катастрофа",
"labels": [
"у переносному значенні"
],
"examples": [
{
"uk": "сімейна трагедія",
"av": "хъизамалъул талихӏ къосараб иш"
},
{
"uk": "робити трагедію з чогось",
"av": "гӏилла, кьучӏ гьечӏого пашманлъизе"
}
]
}
]
}
{
"word": "трагік",
"stress": 3,
"forms": [
"трагик"
],
"labels": [
"чоловічий рід"
],
"senses": [
{
"text": "трагик",
"comment": "трагедиязда ролал хӏалев актёр"
},
{
"text": "трагедиял хъвалев чи, трагик",
"labels": [
"застаріле слово"
]
}
]
}
{
"word": "трагікомедія",
"stress": 9,
"forms": [
"трагикомедия"
],
"labels": [
"жіночий рід"
],
"senses": [
{
"text": "трагикомедия",
"comment": "трагедиялъулалги комедиялъулалги лъугьа-бахъинал ругеб драмаялъулаб асар"
}
]
}
{
"word": "трагічний",
"stress": 5,
"stem": "ТРАГИЧЕСК",
"forms": [
"трагический",
"трагическая",
"трагическое"
],
"senses": [
{
"text": "трагедиялъул, трагедиялъулаб",
"examples": [
{
"uk": "трагічний актор",
"av": "трагедиязда хӏалев актёр"
}
]
},
{
"text": "гӏасияб, балагьаб, ракӏ хӏинкъизабулеб, квешаб",
"precomment": "жахливий",
"examples": [
{
"uk": "справа набула трагічного повороту",
"av": "иш квешаб рахъалде сверана, цо балагь ккечӏого хутӏулареб хӏал лъугьана"
},
{
"uk": "трагічний випадок",
"av": "балагьаб лъугьа-бахъин"
},
{
"uk": "трагічне видовище",
"av": "балагьизе ракӏ хӏинкъулеб иш"
}
]
}
]
}
{
"word": "трагічний",
"stress": 5,
"forms": [
"трагичный",
"трагичная",
"трагичное"
],
"see_also": [
{
"target": "трагический",
"kind": "see"
}
]
}
{
"word": "трагічність",
"stress": 5,
"forms": [
"трагичность"
],
"labels": [
"жіночий рід"
],
"senses": [
{
"text": "трагикияб букӏин; гӏасияб, балагьаб, ракӏ хӏинкъизабулеб букӏин"
}
]
}
{
"word": "традиційний",
"stress": 8,
"forms": [
"традиционный",
"традиционная",
"традиционное"
],
"senses": [
{
"text": "гӏадатлъун билълъараб, цебегосеб, ругьунаб",
"examples": [
{
"uk": "традиційний звичай",
"av": "ругьунаб гӏадат"
},
{
"uk": "традиційне свято",
"av": "гӏадатлъун билълъараб байрам"
}
]
}
]
}
{
"word": "традиція",
"stress": 5,
"stem": "ТРАДИЦИ",
"forms": [
"традиция"
],
"labels": [
"жіночий рід"
],
"senses": [
{
"text": "гӏадат, традиция",
"examples": [
{
"uk": "увійти в традицію",
"av": "гӏадатлъун лъугьине"
},
{
"uk": "за традицією",
"av": "гӏадаталда рекъон"
}
]
}
]
}
{
"word": "тракт",
"forms": [
"тракт"
],
"labels": [
"чоловічий рід"
],
"senses": [
{
"text": "тракт, кӏудияб нух, шагьранух",
"examples": [
{
"uk": "автомобільний тракт",
"av": "машинаби хьвадулеб кӏудияб, гӏебаб нух"
},
{
"uk": "шлунково-кишковий тракт",
"av": "чехь-бакь",
"labels": [
"анатомия"
]
}
]
}
]
}
{
"word": "трактат",
"stress": 6,
"forms": [
"трактат"
],
"labels": [
"чоловічий рід"
],
"senses": [
{
"text": "трактат, гӏелмияб асар",
"comment": "цо суалалда тӏасан хъвараб"
},
{
"text": "пачалихъазда кьоркьоб къотӏи",
"precomment": "дипл."
}
]
}
{
"word": "трактир",
"stress": 6,
"forms": [
"трактир"
],
"labels": [
"чоловічий рід"
],
"senses": [
{
"text": "трактир",
"comment": "гӏодобегӏанаб даражаялъул ресторан; цӏакъго цебе – ресторанги бугеб гостиница",
"labels": [
"застаріле слово"
]
}
]
}
{
"word": "трактирний",
"stress": 6,
"forms": [
"трактирный",
"трактирная",
"трактирное"
],
"senses": [
{
"text": "трактиралъул",
"labels": [
"застаріле слово"
]
}
]
}
{
"word": "трактирниця",
"stress": 6,
"forms": [
"трактирщица"
],
"labels": [
"жіночий рід"
],
"senses": [
{
"text": "трактиралъул бетӏергьан"
}
]
}
{
"word": "трактор",
"stress": 3,
"forms": [
"трактор"
],
"labels": [
"чоловічий рід"
],
"senses": [
{
"text": "трактор",
"examples": [
{
"uk": "колісний трактор",
"av": "гьакал (бурдул) ругеб трактор"
},
{
"uk": "гусеничний трактор",
"av": "рахсал ругеб трактор"
}
]
}
]
}
{
"word": "тракторист",
"stress": 8,
"forms": [
"тракторист"
],
"labels": [
"чоловічий рід"
],
"senses": [
{
"text": "тракторист, тракторчи"
}
]
}
{
"word": "трактористка",
"stress": 8,
"forms": [
"трактористка"
],
"labels": [
"жіночий рід"
],
"senses": [
{
"text": "трактористка"
}
]
}
{
"word": "тракторний",
"stress": 3,
"stem": "ТРАКТОРН",
"forms": [
"тракторный",
"тракторная",
"тракторное"
],
"senses": [
{
"text": "тракторазул, тракторалъ гьабулеб",
"examples": [
{
"uk": "тракторна бригада",
"av": "тракторазул бригада"
}
]
}
]
}
{
"word": "тракторобудівний",
"stress": 13,
"forms": [
"тракторостроительный",
"тракторостроительная",
"тракторостроительное"
],
"senses": [
{
"text": "тракторал гьарулеб",
"examples": [
{
"uk": "тракторобудівний завод",
"av": "тракторал гьарулеб завод"
}
]
}
]
}
{
"word": "трактування",
"stress": 6,
"forms": [
"трактовка"
],
"labels": [
"жіночий рід"
],
"senses": [
{
"text": "магӏна гьаби, баян гьаби",
"precomment": "за дієсловом трактувати"
},
{
"text": "магӏна лъай, баянлъи",
"precomment": "за дієсловом трактуватися"
}
]
}
{
"word": "трактувати",
"stress": 8,
"forms": [
"трактовать"
],
"labels": [
"недоконаний вид"
],
"senses": [
{
"text": "сундулниги магӏна гьабизе, шархӏ гьабизе; щибниги баян гьабизе; сундулниги хӏакъалъулъ жиндирго пикру загьир гьабизе",
"precomment": "що, викладати",
"examples": [
{
"uk": "трактувати питання по-своєму",
"av": "суал жиндирго пикруялда рекъон баян гьабизе"
}
]
},
{
"text": "баян гьаризе",
"precomment": "тлумачити",
"examples": [
{
"uk": "трактувати закони",
"av": "законал баян гьаризе"
}
]
}
]
}
{
"word": "трактуватися",
"stress": 8,
"forms": [
"трактоваться"
],
"labels": [
"недоконаний вид"
],
"senses": [
{
"text": "магӏна лъазе, баянлъизе",
"precomment": "розглядатися"
},
{
"text": "баянлъизе",
"precomment": "тлумачитися"
}
]
}
{
"word": "трал",
"forms": [
"трал"
],
"labels": [
"чоловічий рід"
],
"senses": [
{
"text": "трал",
"comment": "гумуздасан ччугӏа кколеб гьин"
},
{
"text": "трал",
"comment": "лъадалъ минаби ралагьулеб, гьел тӏагӏинарулеб алат"
},
{
"text": "трал",
"comment": "ралъдал тӏиндаса рухӏчӏаголъаби, хурдул рахъулеб алат"
}
]
}
{
"word": "тралити",
"stress": 3,
"forms": [
"тралить"
],
"labels": [
"недоконаний вид"
],
"senses": [
{
"text": "тралалъ ччугӏа кквезе",
"precomment": "що"
},
{
"text": "тралалъ минаби ралагьизе"
},
{
"text": "тралалъ ралъдал тӏинуялъул цӏех-рех гьабизе"
}
]
}
{
"word": "тральщик",
"stress": 3,
"forms": [
"тральщик"
],
"labels": [
"чоловічий рід"
],
"senses": [
{
"text": "тралалъ ччугӏа кколеб гьитӏинаб гама",
"precomment": "риболовецьке судно"
},
{
"text": "тралалъ минаби ралагьулеб рагъулаб гама",
"labels": [
"військовий термін"
]
},
{
"text": "тралалъ ччугӏа кколев ччугӏихъан",
"precomment": "рибалка"
}
]
}
{
"word": "трамбування",
"stress": 6,
"forms": [
"трамбовка"
],
"labels": [
"жіночий рід"
],
"senses": [
{
"text": "бухун, мерхьун къвакӏизаби, бокъинаби",
"precomment": "за дієсловом трамбувати"
},
{
"text": "бухун, мерхьун къвакӏизабулеб алат, машина",
"precomment": "знаряддя, машина"
}
]
}
{
"word": "трамбувати",
"stress": 8,
"forms": [
"трамбовать"
],
"labels": [
"недоконаний вид"
],
"senses": [
{
"text": "бухун, мерхьун битӏизабизе, бокъинабизе, къвакӏизабизе",
"precomment": "що",
"comment": "(нух)",
"examples": [
{
"uk": "трамбувати землю",
"av": "ракь мерхьун битӏизабизе, къвакӏизабизе, бокъинабизе"
}
]
}
]
}
{
"word": "трамвай",
"stress": 6,
"forms": [
"трамвай"
],
"labels": [
"чоловічий рід"
],
"senses": [
{
"text": "трамвай",
"examples": [
{
"uk": "сісти на трамвай",
"av": "трамваялда рекӏине"
},
{
"uk": "вийти з трамвая",
"av": "трамваялдаса рещтӏине"
},
{
"uk": "річковий трамвай",
"av": "гӏортӏасан гӏадамал раччулеб катер (шагьаралъул рагӏаллъудаса гӏебеде)"
}
]
}
]
}
{
"word": "трамвайний",
"stress": 6,
"stem": "ТРАМВАЙН",
"forms": [
"трамвайный",
"трамвайная",
"трамвайное"
],
"senses": [
{
"text": "трамваялъул",
"examples": [
{
"uk": "трамвайний вагон",
"av": "трамваялъул вагон"
},
{
"uk": "трамвайна зупинка",
"av": "трамвай чӏолеб бакӏ"
}
]
}
]
}
{
"word": "трамплін",
"stress": 7,
"forms": [
"трамплин"
],
"labels": [
"чоловічий рід"
],
"senses": [
{
"text": "трамплин",
"comment": "кӏанцӏи, роржен халат гьабизе бараб бакӏ",
"labels": [
"спортивний термін"
]
},
{
"text": "трамплин",
"comment": "иш жиндасан байбихьулеб бакӏ, аслу, кьуч, мугьчӏвай",
"labels": [
"у переносному значенні"
]
}
]
}
{
"word": "транжира",
"stress": 6,
"forms": [
"транжира"
],
"labels": [
"розмовне слово",
"чоловічий рід",
"жіночий рід"
],
"senses": [
{
"text": "гӏадада гӏарац хвезабулев чи",
"comment": "яги чӏужугӏадан"
}
]
}
{
"word": "транжирити",
"forms": [
"транжирить"
],
"labels": [
"недоконаний вид"
],
"senses": [
{
"text": "гӏадада хвезабизе (гӏарац), бер къан бечелъи харж гьабизе",
"precomment": "що",
"labels": [
"розмовне слово"
],
"examples": [
{
"uk": "транжирити гроші",
"av": "бер къан гӏарац хвезабизе"
}
]
}
]
}
{
"word": "транзит",
"stress": 6,
"forms": [
"транзит"
],
"labels": [
"чоловічий рід"
],
"senses": [
{
"text": "транзит",
"comment": "1 цо пачалихъалдаса цоги пачалихъалде, нухда бугеб лъабалибеб пачалихъ къотӏун, къайи ва пассажирал раччи; 2 нухда ратулел бакӏазда, тӏаса бахъун, тӏад лъун квалквал ккезе течӏого, къайи баччи"
}
]
}
{
"word": "транзитний",
"stress": 6,
"forms": [
"транзитный",
"транзитная",
"транзитное"
],
"senses": [
{
"text": "транзиталъул, транзитияб",
"examples": [
{
"uk": "транзитний поїзд",
"av": "транзитияб поезд"
},
{
"uk": "транзитний пасажир",
"av": "транзитияв пассажир"
}
]
}
]
}
{
"word": "транс",
"forms": [
"транс"
],
"labels": [
"чоловічий рід"
],
"senses": [
{
"text": "гӏакълуялдаса ин, кӏотин, лъавудаса ин",
"labels": [
"медицина"
],
"examples": [
{
"uk": "впасти в транс",
"av": "кӏотун ккезе, гӏакълуялдаса ине, лъавудаса ине"
}
]
}
]
}
{
"word": "трансконтинентальний",
"stress": 15,
"stem": "ТРАНСКОНТИНЕНТАЛЬН",
"forms": [
"трансконтинентальный",
"трансконтинентальная",
"трансконтинентальное"
],
"senses": [
{
"text": "континентал къотӏун унеб",
"examples": [
{
"uk": "трансконтинентальна ракета",
"av": "континентал къотӏун унеб ракета"
}
]
}
]
}
{
"word": "транскрибувати",
"stress": 10,
"forms": [
"транскрибировать"
],
"labels": [
"доконаний вид",
"недоконаний вид"
],
"senses": [
{
"text": "транскрипция гьабизе",
"precomment": "що",
"labels": [
"лінгвістика"
]
}
]
}
{
"word": "транскрипція",
"stress": 8,
"forms": [
"транскрипция"
],
"labels": [
"жіночий рід"
],
"senses": [
{
"text": "транскрипция",
"comment": "1 лингв. мацӏалъул яги диалекталъул щибаб гьаракь хасаб хӏарпалдалъун ва ишараялдалъун дурусго бихьизаби; 2 муз. цогидаб инструменталъе яги гьаракьалъе музыкалияб асар цӏидасан хъвай"
}
]
}
{
"word": "транслювати",
"stress": 7,
"forms": [
"транслировать"
],
"labels": [
"доконаний вид",
"недоконаний вид"
],
"senses": [
{
"text": "радиоялъ кьезе",
"precomment": "що",
"examples": [
{
"uk": "транслювати концерт по радіо",
"av": "радиоялдасан концерт кьезе"
}
]
}
]
}
{
"word": "трансляція",
"stress": 7,
"forms": [
"трансляция"
],
"labels": [
"жіночий рід"
],
"senses": [
{
"text": "трансляция",
"comment": "1 радиоялъ ва телевизоралъ рикӏкӏадаб манзилалъ материал кьей; 2 радиоялъ, телевизоралъ гьедин кьураб материал"
}
]
}
{
"word": "транслітерація",
"stress": 11,
"forms": [
"транслитерация"
],
"labels": [
"жіночий рід"
],
"senses": [
{
"text": "транслитерация",
"comment": "цо хъвай-хъвагӏаялъул хӏарпал цогидаб хъвай-хъвагӏаялъул хӏарпаз хиси",
"labels": [
"лінгвістика"
]
}
]
}
{
"word": "транспарант",
"stress": 9,
"forms": [
"транспарант"
],
"labels": [
"чоловічий рід"
],
"senses": [
{
"text": "транспарант",
"comment": "гъорлъан канлъи бихьулеб кагътида гъоркь мухъ битӏун хъвазе лъолеб чӏегӏерал хӏуччал цӏараб тӏамач"
},
{
"text": "лозунгалгун, сураталгун рамаялда тӏад рекъезабураб ххам"
}
]
}
{
"word": "трансплантація",
"stress": 11,
"forms": [
"трансплантация"
],
"labels": [
"медицина",
"жіночий рід"
],
"senses": [
{
"text": "трансплантация",
"comment": "организмалъул ткань яги лага цоги бакӏалда, цогидаб организмалда рекӏинаби",
"labels": [
"медицина"
]
}
]
}
{
"word": "транспорт",
"stress": 3,
"forms": [
"транспорт"
],
"labels": [
"чоловічий рід"
],
"senses": [
{
"text": "транспорт",
"comment": "къайи ва гӏадамал раччулебщинаб жо",
"examples": [
{
"uk": "автомобільний транспорт",
"av": "автомобилазул транспорт"
}
]
},
{
"text": "баччи",
"precomment": "перевезення"
},
{
"text": "цого заманаялда бачӏараб къайи",
"precomment": "партія вантажів"
},
{
"text": "цадахъ бугеб цо чанго гьоко ва гь. ц.",
"precomment": "обіз"
},
{
"text": "гӏадамал ва къайи баччулеб ралъдал гама",
"precomment": "судно"
}
]
}
{
"word": "транспортабельний",
"stress": 10,
"forms": [
"транспортабельный",
"транспортабельная",
"транспортабельное"
],
"senses": [
{
"text": "баччизе квегӏенаб, транспорталъ кибениги рехизе санагӏатаб"
}
]
}
{
"word": "транспортер",
"forms": [
"транспортёр"
],
"labels": [
"чоловічий рід"
],
"senses": [
{
"text": "транспортёр",
"comment": "конвейер",
"labels": [
"техніка"
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "бронетранспортёр",
"kind": "see"
}
]
}
{
"word": "транспортир",
"stress": 10,
"forms": [
"транспортир"
],
"labels": [
"чоловічий рід"
],
"senses": [
{
"text": "транспортир",
"comment": "чертёжал рахъулелъул хӏажалъулеб алат"
}
]
}
{
"word": "транспортний",
"stress": 3,
"forms": [
"транспортный",
"транспортная",
"транспортное"
],
"senses": [
{
"text": "къайи баччулеб",
"examples": [
{
"uk": "транспортний літак",
"av": "къайи баччулеб самолет"
}
]
}
]
}
{
"word": "транспортування",
"stress": 12,
"forms": [
"транспортировка"
],
"labels": [
"жіночий рід"
],
"senses": [
{
"text": "баччи",
"examples": [
{
"uk": "транспортування зерна",
"av": "хӏалухъен баччи"
}
]
}
]
}
{
"word": "транспортувати",
"stress": 10,
"forms": [
"транспортировать"
],
"labels": [
"доконаний вид",
"недоконаний вид"
],
"senses": [
{
"text": "баччизе, транспорталъ рехизе",
"precomment": "кого-що",
"examples": [
{
"uk": "транспортувати вантажі",
"av": "къайи рехизе"
}
]
}
]
}
{
"word": "трансформатор",
"stress": 10,
"forms": [
"трансформатор"
],
"labels": [
"чоловічий рід"
],
"senses": [
{
"text": "трансформатор",
"comment": "ток хисизабулеб",
"labels": [
"електрика"
]
}
]
}
{
"word": "трансформаторний",
"stress": 10,
"stem": "ТРАНСФОРМАТОРН",
"forms": [
"трансформаторный",
"трансформаторная",
"трансформаторное"
],
"senses": [
{
"text": "трансформаторалъул",
"examples": [
{
"uk": "трансформаторна будка",
"av": "трансформаторалъул будка"
}
]
}
]
}
{
"word": "трансформація",
"stress": 10,
"forms": [
"трансформация"
],
"labels": [
"жіночий рід"
],
"senses": [
{
"text": "куц, бегӏ, форма хиси, хисунккей"
},
{
"text": "трансформаторалъ электрикалъул ток хисизаби"
}
]
}
{
"word": "трансформуватися",
"stress": 10,
"forms": [
"трансформироваться"
],
"labels": [
"доконаний вид",
"недоконаний вид"
],
"senses": [
{
"text": "хисун ине, хисизе, батӏиялде сверизе, ток хисизе",
"comment": "трансформаторалдалъун"
}
]
}
{
"word": "траншея",
"stress": 6,
"forms": [
"траншея"
],
"labels": [
"жіночий рід"
],
"senses": [
{
"text": "хандакъ, окоп, ор, рахъ"
}
]
}
{
"word": "трап",
"forms": [
"трап"
],
"labels": [
"чоловічий рід",
"морський термін"
],
"senses": [
{
"text": "гамил болъо",
"labels": [
"морський термін"
]
},
{
"text": "самолеталъул болъо"
}
]
}
{
"word": "трапеза",
"stress": 3,
"forms": [
"трапеза"
],
"labels": [
"жіночий рід"
],
"senses": [
{
"text": "квен, тӏутӏ, сурпа",
"labels": [
"застаріле слово"
]
}
]
}
{
"word": "трапеція",
"stress": 5,
"forms": [
"трапеция"
],
"labels": [
"жіночий рід"
],
"senses": [
{
"text": "трапеция",
"comment": "ункъбокӏон",
"labels": [
"математика"
]
},
{
"text": "трапеция",
"comment": "кӏиго кварида бан дализабураб гӏер (гимнастикаялъе)",
"labels": [
"спортивний термін"
]
}
]
}
{
"word": "трапитися",
"stress": 8,
"forms": [
"приключиться"
],
"labels": [
"доконаний вид",
"розмовне слово"
],
"senses": [
{
"text": "лъугьине, ккезе",
"examples": [
{
"uk": "що там трапилося?",
"av": "щиб гьениб ккараб?"
}
]
}
]
}
{
"word": "траплятися",
"stress": 8,
"forms": [
"приключаться"
],
"labels": [
"недоконаний вид"
],
"see_also": [
{
"target": "приключиться",
"kind": "see"
}
]
}
{
"word": "траплятися",
"stress": 5,
"forms": [
"случаться"
],
"labels": [
"недоконаний вид"
],
"see_also": [
{
"target": "случиться",
"kind": "see"
}
]
}
{
"word": "траравма",
"stress": 3,
"forms": [
"травма"
],
"labels": [
"жіночий рід",
"медицина"
],
"senses": [
{
"text": "травма, чорхол лагаялъе ккараб жагъаллъи, беки, тунки ва гь. ц.",
"labels": [
"медицина"
],
"examples": [
{
"uk": "виробнича травма",
"av": "хӏалтӏуда ккараб травма"
}
]
},
{
"text": "нерваби хвей, нерваби унти",
"precomment": "нервове потрясіння",
"examples": [
{
"uk": "душевна травма",
"av": "рекӏеда лъураб ругъун"
}
]
}
]
}
{
"word": "траса",
"stress": 3,
"forms": [
"трасса"
],
"labels": [
"жіночий рід"
],
"senses": [
{
"text": "мухъ, унеб рахъ",
"precomment": "напрямок",
"examples": [
{
"uk": "траса каналу",
"av": "каналалъул мухъ"
}
]
},
{
"text": "нух, шагьра",
"precomment": "дорога, шлях",
"examples": [
{
"uk": "автомобільна траса",
"av": "автомобилал хьвадулеб шагьра"
}
]
}
]
}
{
"word": "трасуючий",
"stress": 6,
"stem": "ТРАССИРУЮЩ",
"forms": [
"трассирующий",
"трассирующая",
"трассирующее"
],
"senses": [
{
"text": "унаго хадуб гвангъараб хӏучч лъугьунеб",
"comment": "гулла, снаряд",
"labels": [
"військовий термін"
]
}
]
}
{
"word": "трата; втрата",
"stress": 3,
"stem": "ТРАТ",
"forms": [
"трата"
],
"labels": [
"жіночий рід"
],
"senses": [
{
"text": "харж гьаби, хвезаби",
"examples": [
{
"uk": "марна трата часу",
"av": "заман гӏадада хвезаби"
}
]
},
{
"text": "харжал",
"precomment": "витрати",
"labels": [
"множина"
]
}
]
}
{
"word": "тратити",
"stress": 3,
"forms": [
"тратить"
],
"labels": [
"недоконаний вид"
],
"senses": [
{
"text": "харж гьабизе, хвезабизе",
"precomment": "що",
"examples": [
{
"uk": "витрачати багато грошей",
"av": "гӏемераб гӏарац хвезабизе"
},
{
"uk": "марнувати час",
"av": "заман гӏадада хвезабизе"
}
]
}
]
}
{
"word": "тратитися",
"stress": 3,
"forms": [
"тратиться"
],
"labels": [
"недоконаний вид"
],
"senses": [
{
"text": "харжал гьаризе, гӏарац хвезабизе",
"precomment": "на когось-щось, витрачати гроші"
},
{
"text": "харжал ккезе",
"precomment": "витрачатися",
"examples": [
{
"uk": "витрачатися на поїздку",
"av": "нухда харжал ккезе"
}
]
}
]
}
{
"word": "траулер",
"stress": 3,
"forms": [
"траулер"
],
"labels": [
"чоловічий рід"
],
"senses": [
{
"text": "траулер",
"examples": [
{
"uk": "риболовний траулер",
"av": "ччугӏа кколеб траулер",
"comment": "гама"
}
]
}
]
}
{
"word": "траурний",
"stress": 3,
"stem": "ТРАУРН",
"forms": [
"траурный",
"траурная",
"траурное"
],
"senses": [
{
"text": "хвалил, хвел букъиялъул, чӏегӏербаялъул",
"examples": [
{
"uk": "траурна процесія",
"av": "хвел букъизе унел гӏемерал гӏадамал"
}
]
},
{
"text": "пашманаб, ракӏ гъанцӏизабулеб, ракӏ бакъвазабулеб",
"precomment": "похмурий",
"labels": [
"у переносному значенні"
]
}
]
}
{
"word": "траур; жалоба",
"stress": 3,
"forms": [
"траур"
],
"labels": [
"чоловічий рід"
],
"senses": [
{
"text": "чӏегӏербай, тазият",
"precomment": "скорбота",
"examples": [
{
"uk": "оголосити жалобу",
"av": "чӏегӏер базе"
}
]
},
{
"text": "чӏегӏер бан ретӏунеб ретӏел",
"precomment": "одяг",
"examples": [
{
"uk": "носити траур",
"av": "чӏегӏер бараб ретӏел ретӏине"
}
]
}
]
}
{
"word": "трафарет",
"stress": 7,
"forms": [
"трафарет"
],
"labels": [
"чоловічий рід"
],
"senses": [
{
"text": "трафарет",
"comment": "къотӏун хӏарпал, накъищ, сурат гьабураб тӏеренаб пластинка",
"examples": [
{
"uk": "розфарбовувати за трафаретом",
"av": "трафареталда рекъон (сурат, накъиш) белъине"
}
]
}
]
}
{
"word": "трафаретний",
"stress": 7,
"stem": "ТРАФАРЕТН",
"forms": [
"трафаретный",
"трафаретная",
"трафаретное"
],
"senses": [
{
"text": "трафареталъул, трафареталда рекъон гьабураб",
"examples": [
{
"uk": "трафаретний малюнок",
"av": "трафареталда рекъон гьабураб сурат"
}
]
},
{
"text": "хиси гьечӏеб, цого коцода чӏвараб, кидаго букӏунеб, бицунеб, гьабулеб ва гь. ц. цого жо",
"precomment": "шаблонний",
"labels": [
"у переносному значенні"
],
"examples": [
{
"uk": "трафаретна фраза",
"av": "кидаго бицунеб цого жо"
}
]
}
]
}
{
"word": "трах",
"homonym": 1,
"forms": [
"трах"
],
"labels": [
"вигук"
],
"senses": [
{
"text": "дваргъ, чвархъ, кьвах",
"labels": [
"звуконаслідування"
]
},
{
"text": "дваргъан бахъине, чвархъан бахъине, кьвахан бахъине",
"labels": [
"у значенні присудка",
"просторічне слово"
]
}
]
}
{
"word": "трахея",
"stress": 5,
"forms": [
"трахея"
],
"labels": [
"жіночий рід"
],
"senses": [
{
"text": "мукъулукъ",
"comment": "жанисеб",
"labels": [
"анатомічний термін"
]
}
]
}
{
"word": "трахнути",
"stress": 3,
"forms": [
"трахнуть"
],
"labels": [
"доконаний вид",
"розмовне слово"
],
"senses": [
{
"text": "чвархъан бахъине, кьвахан бахъине",
"precomment": "про різкий, гучний звук"
},
{
"text": "кьабун биччан тезе, кьвагьун биччан тезе",
"precomment": "кого-що і без додатка",
"examples": [
{
"uk": "трахнути кого-небудь по голові",
"av": "лъилниги ботӏролъ кьабун биччан тезе"
},
{
"uk": "гаміхнути з рушниці",
"av": "туманкӏ кьвагьун биччан тезе"
}
]
}
]
}
{
"word": "трахнутися",
"stress": 3,
"forms": [
"трахнуться"
],
"labels": [
"доконаний вид",
"розмовне слово"
],
"senses": [
{
"text": "дванкан гӏодов речӏчӏизе",
"precomment": "впасти з шумом"
},
{
"text": "унтиледухъ (цо кивниги) тункизе, кутакалда тункизе",
"precomment": "сильно вдаритися"
}
]
}
{
"word": "трахома",
"stress": 5,
"forms": [
"трахома"
],
"labels": [
"медицина",
"жіночий рід"
],
"senses": [
{
"text": "трахома",
"comment": "беразул квешаб бахунеб унти",
"labels": [
"медицина"
]
}
]
}
{
"word": "траєкторія",
"stress": 7,
"forms": [
"траектория"
],
"labels": [
"жіночий рід"
],
"senses": [
{
"text": "траектория",
"comment": "тӏанкӏалъ я цо телоялъ багъарун унаго пространствоялда толеб хӏучч",
"labels": [
"математика",
"фізика"
]
},
{
"text": "траектория",
"comment": "гуллаялъ кьвагьун унаго толеб мухъ"
}
]
}