{
"word": "тяга",
"stress": 2,
"stem": "ТЯГ",
"forms": [
"тяга"
],
"labels": [
"жіночий рід"
],
"senses": [
{
"text": "цӏавул къуват",
"precomment": "тягова сила",
"examples": [
{
"uk": "парова тяга",
"av": "хӏухьлал цӏавул къуват"
},
{
"uk": "механічна тяга",
"av": "механикияб цӏавул къуват"
},
{
"uk": "електрична тяга",
"av": "электрикияб цӏавул къуват"
}
]
},
{
"text": "поезд хадуб цӏалеб машина, электровоз, паровоз ва ц.",
"labels": [
"залізничний термін"
]
},
{
"text": "печалъусан кӏкӏуй, газ хьвади, кӏкӏуй цӏай",
"precomment": "у печі"
},
{
"text": "гъира, рокьи, гъира-шавкъ",
"precomment": "прагнення",
"labels": [
"у переносному значенні"
],
"examples": [
{
"uk": "тяга до культури",
"av": "культураялде рокьи"
},
{
"uk": "дати ходу",
"av": "лъутизе, лъутун виччан тезе, хазабизе"
}
]
}
]
}
{
"word": "тяганина",
"stress": 7,
"forms": [
"проволочка"
],
"labels": [
"розмовне слово",
"жіночий рід"
],
"senses": [
{
"text": "квалквал, квекӏен",
"examples": [
{
"uk": "без зволікань",
"av": "квалквал гьечӏого"
}
]
},
{
"text": "иш хадуб бехъерхъизаби"
}
]
}
{
"word": "тягар",
"stress": 3,
"forms": [
"бремя"
],
"labels": [
"середній рід"
],
"senses": [
{
"text": "бакӏаб юк"
},
{
"text": "бакӏлъи",
"labels": [
"у переносному значенні"
],
"examples": [
{
"uk": "взяти на себе непосильний тягар",
"av": "баччизе кӏолареб юк (бажарулареб иш) тӏаде босизе"
},
{
"uk": "розродитися від тягаря",
"av": "лъимер гьабизе, къинлъизе"
}
]
}
]
}
{
"word": "тягар; важкість",
"stress": 2,
"forms": [
"тягость"
],
"labels": [
"жіночий рід"
],
"senses": [
{
"text": "бакӏлъи, захӏмалъи, лазатбахъи, авара, ракӏунти",
"examples": [
{
"uk": "тягар війни",
"av": "рагъул захӏмалъи"
}
]
},
{
"text": "татухвей, свак, чӏунти",
"precomment": "втома",
"labels": [
"розмовне слово"
],
"examples": [
{
"uk": "тяжкість у всьому тілі",
"av": "тӏолабго черх чӏунтун буго"
},
{
"uk": "у тягар комусь",
"av": "лъиениги гӏакъубаялъе, гӏазабалъе"
}
]
}
]
}
{
"word": "тягар; важкість",
"stress": 2,
"stem": "ТЯЖЕСТ",
"forms": [
"тяжесть"
],
"labels": [
"жіночий рід"
],
"senses": [
{
"text": "бакӏлъи",
"labels": [
"фізика"
],
"examples": [
{
"uk": "сила тяжіння",
"av": "бакӏлъиялъул къуват"
}
]
},
{
"text": "бакӏлъи, бакӏаб жо",
"precomment": "важкий предмет"
},
{
"text": "захӏмалъи",
"precomment": "трудність",
"examples": [
{
"uk": "тягар праці",
"av": "хӏалтӏул захӏмалъи"
},
{
"uk": "тягарі шляху",
"av": "нухлул (нухда дандчӏвалел) захӏмалъаби"
}
]
},
{
"text": "кьвари",
"precomment": "суворість",
"examples": [
{
"uk": "тяжкість покарання",
"av": "тамихӏалъул кьвари"
}
]
},
{
"text": "бакӏлъи, унти",
"precomment": "болісне відчуття",
"examples": [
{
"uk": "важкість у голові",
"av": "бетӏер бакӏлъун букӏин, ботӏрол унти"
}
]
}
]
}
{
"word": "тягар; обуза",
"stress": 3,
"stem": "ОБУЗ",
"forms": [
"обуза"
],
"labels": [
"жіночий рід"
],
"senses": [
{
"text": "лазат бахъараб, квалквалаб, рокьукъаб борч, тӏадкъай",
"examples": [
{
"uk": "бути тягарем для когось",
"av": "лъиениги лазатбахъи гьабулев чилъун (бакӏаб гьирлъун) вукӏине"
}
]
}
]
}
{
"word": "тягати",
"stress": 5,
"stem": "ТАСКА",
"forms": [
"таскать"
],
"labels": [
"недоконаний вид"
],
"senses": [
{
"text": "гӏемер мехалъ ретӏине",
"precomment": "носити довгий час",
"comment": "цого жо",
"examples": [
{
"uk": "тягати із собою книгу",
"av": "тӏехь (кидаго) цадахъ босизе"
}
]
},
{
"text": "цӏа-цӏазе",
"precomment": "кого-що за що",
"labels": [
"розмовне слово"
],
"examples": [
{
"uk": "тягати кого-небудь за волосся",
"av": "лъилниги рас цӏа-цӏазе"
}
]
},
{
"text": "бикъизе, хъамизе",
"precomment": "кого-що",
"comment": "воровать",
"labels": [
"розмовне слово"
]
},
{
"examples": [
{
"uk": "він ледве ноги тягає",
"av": "досул бохдул хадур рехъерхъун руго; херлъун вуго, бохдул рилълъунел гьечӏо"
}
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "тащить",
"kind": "see",
"refwordnum": "1,2",
"comment": "1, 2"
}
]
}
{
"word": "тягати",
"stress": 4,
"forms": [
"тягать"
],
"labels": [
"недоконаний вид"
],
"see_also": [
{
"target": "тянуть",
"kind": "see"
}
]
}
{
"word": "тягатися",
"stress": 5,
"forms": [
"таскаться"
],
"labels": [
"недоконаний вид",
"розмовне слово"
],
"senses": [
{
"text": "гӏадада тиризе; женжедизе, шешкӏезе",
"precomment": "ходити без потреби",
"examples": [
{
"uk": "тягатися по місту",
"av": "шагьаралда шешкӏезе"
}
]
}
]
}
{
"word": "тягатися",
"stress": 4,
"forms": [
"тягаться"
],
"labels": [
"недоконаний вид"
],
"senses": [
{
"text": "къацандизе, бох бухьине, хоно чӏвазе, дагӏба-къецалде лъугьине",
"precomment": "з ким-чим і без додатка",
"examples": [
{
"uk": "з ним важко змагатися",
"av": "досулгун бох бухьине захӏмат букӏуна"
}
]
}
]
}
{
"word": "тягач",
"stress": 4,
"forms": [
"тягач"
],
"labels": [
"чоловічий рід"
],
"senses": [
{
"text": "тягач",
"comment": "щибниги хадуб цӏалеб машина, трактор"
}
]
}
{
"word": "тягло",
"stress": 2,
"forms": [
"тягло"
],
"labels": [
"середній рід"
],
"senses": [
{
"text": "магъало, ясахъ",
"labels": [
"збірний іменник"
]
}
]
}
{
"word": "тягловий",
"stress": 2,
"forms": [
"тягловый",
"тягловая",
"тягловое"
],
"senses": [
{
"text": "гьоко-квараялда хурхараб",
"examples": [
{
"uk": "тяглова худоба",
"av": "оцал",
"comment": "гьакида ралел"
}
]
}
]
}
{
"word": "тягну",
"stress": 5,
"forms": [
"влеку"
],
"labels": [
"однина"
],
"see_also": [
{
"target": "влечь",
"kind": "from",
"comment": "1-е лицо единственного числа; влекут — 3-е лицо множественного числа, настоящее время",
"comment_lang": "ru"
}
]
}
{
"word": "тягнути",
"stress": 4,
"forms": [
"тянуть"
],
"labels": [
"недоконаний вид"
],
"senses": [
{
"text": "цӏазе, бухьине",
"precomment": "що",
"examples": [
{
"uk": "тягнути канат",
"av": "канат (квар) цӏазе"
},
{
"uk": "тягнути білизняну мотузку через двір",
"av": "азбар къотӏун гъоркьан ретӏел бакъвазе балеб квар бухьине"
}
]
},
{
"text": "цӏазе, лъезе",
"precomment": "що (прокладати)",
"examples": [
{
"uk": "тягнути телефонну лінію",
"av": "телефоналъул квар цӏазе"
}
]
},
{
"text": "бегьизе (бачине)",
"precomment": "що (простягати)",
"examples": [
{
"uk": "тягнути руку",
"av": "квер бегьизе (бачине)"
}
]
},
{
"text": "цӏан гьабизе, тӏеренго гьабизе",
"precomment": "що (виготовляти волочінням)",
"examples": [
{
"uk": "тягнути дріт",
"av": "(цӏан) маххул квар гьабизе"
}
]
},
{
"text": "цӏазе, хадуб цӏазе",
"precomment": "кого-що і без додатка",
"examples": [
{
"uk": "пароплав тягне баржу",
"av": "пароходалъ баржа хадуб цӏалеб буго"
},
{
"uk": "машина не тягне",
"av": "машинаялъ цӏалеб гьечӏо"
},
{
"uk": "тягнути кого-небудь за рукав",
"av": "щивниги, гъежги (гвердил къвалги) ккун, цӏазе"
}
]
},
{
"text": "гӏезавизе, гӏадамалъе вахъинавизе",
"precomment": "кого-що (ростити, піднімати)",
"labels": [
"розмовне слово"
]
},
{
"text": "хадув цӏазе, кумек гьабизе",
"precomment": "кого (допомагати)",
"examples": [
{
"uk": "тягнути відстаючого учня",
"av": "(цӏалулъ) нахъе ккарав цӏалдохъанасе кумек гьабизе"
}
]
},
{
"text": "хӏалица вачине (кивениги)",
"precomment": "кого-що (змушувати йти, їхати)",
"labels": [
"розмовне слово"
],
"examples": [
{
"uk": "ніхто його силою не тягнув",
"av": "дов лъицаниги хӏалица вачинчӏо (гьаниве)"
}
]
},
{
"text": "рекӏине, цӏазе",
"precomment": "кого-що (тягти)",
"labels": [
"безособове вживання"
],
"examples": [
{
"uk": "мене клонить до сну",
"av": "дида макьу рекӏунеб буго"
},
{
"uk": "тягне до моря",
"av": "ралъдахъе цӏалев вуго"
}
]
},
{
"text": "цӏазе, цӏан бахъизе, бахъизе",
"precomment": "кого-що (витягати)",
"examples": [
{
"uk": "тягнути невід",
"av": "гьин къватӏибе цӏазе (лъадалъа)"
}
]
},
{
"text": "кьабизе, цӏузе",
"precomment": "що (всмоктувати)",
"examples": [
{
"uk": "насос тягне воду",
"av": "насосалъ лъим цӏалеб буго"
}
]
},
{
"text": "цӏузе, гьекъезе",
"precomment": "що (пити)",
"labels": [
"розмовне слово"
]
},
{
"text": "хъалиян цӏазе, туркӏизе",
"precomment": "що (курити)",
"labels": [
"розмовне слово"
]
},
{
"text": "бахъизе, батӏа гьабизе, кьезабизе",
"precomment": "вимагати",
"examples": [
{
"uk": "тягнути гроші з батька",
"av": "инсухъа гӏарац батӏа гьабизе"
}
]
},
{
"text": "(кӏкӏуй) цӏазе",
"precomment": "мати тягу",
"examples": [
{
"uk": "пічка добре тягне",
"av": "печалъ (кӏкӏуй) лъикӏ цӏалеб буго"
}
]
},
{
"text": "пузе, бачӏине",
"precomment": "чим (дути, віяти)",
"labels": [
"безособове вживання"
],
"examples": [
{
"uk": "від вікна тягне холодом",
"av": "гордухъан квач бачӏунеб буго"
}
]
},
{
"text": "кватӏизабизе",
"precomment": "що й без додатка (баритися)",
"examples": [
{
"uk": "тягнути з відповіддю",
"av": "жаваб кватӏизабизе"
}
]
},
{
"text": "халат гьабизе, халат бахъинабизе, цӏазабизе",
"precomment": "що (розтягувати слова тощо)"
},
{
"text": "цӏазе, бахъизе",
"labels": [
"розмовне слово"
],
"examples": [
{
"uk": "кавун важить п'ять кілограмів",
"av": "хъарпузалда щуго килограмм бахъулеб буго"
}
]
},
{
"precomment": "фразеологізми",
"examples": [
{
"uk": "краяти душу",
"av": "гӏазаб кьезе, гьакъуба кьезе"
},
{
"uk": "тягти за язик",
"av": "бицинабизе, кӏалъазавизе"
},
{
"uk": "тягнути жили",
"av": "захӏматаб хӏалтӏуца цӏацӏазавизе, тату хвезабизе, чурхъизе"
},
{
"uk": "тягти канітель",
"av": "хӏинцго хӏалтӏизе, (хӏалтӏулаго) заман гӏадада инабизе; чӏамучӏаб хӏалтӏи гьабизе"
}
]
}
]
}
{
"word": "тягнутися",
"stress": 4,
"forms": [
"тянуться"
],
"labels": [
"недоконаний вид"
],
"senses": [
{
"text": "цӏан букӏине, бачун букӏине",
"precomment": "про проводи тощо"
},
{
"text": "тӏибитӏизе; тӏибитӏун букӏине",
"precomment": "простягатися",
"examples": [
{
"uk": "за містом тяглися поля",
"av": "шагьаралда нахъехун тӏиритӏун рукӏана хурзал"
}
]
},
{
"text": "цӏан бачӏине",
"precomment": "розтягуватися"
},
{
"text": "цӏабуцӏцӏине",
"precomment": "потягуватися"
},
{
"text": "цӏазе",
"precomment": "простягати руки тощо",
"examples": [
{
"uk": "діти тягнуться до батька",
"av": "лъимал инсудехун цӏалел руго, лъималазул инсудехун цӏай буго"
}
]
},
{
"text": "эхеде ине",
"examples": [
{
"uk": "квітка тягнеться до світла",
"av": "тӏегь канлъудехун эхеде унеб буго"
}
]
},
{
"text": "ракӏ базе, гъира ккезе",
"precomment": "прагнути"
},
{
"text": "хадур гъезе, ращалъизе хӏаракат бахъизе, нахъе ккезе чӏунгутӏизе",
"precomment": "за ким-чим; намагатися зрівнятися",
"examples": [
{
"uk": "тягнутися за товаришами",
"av": "гьалмагъзабазда хадур гъезе хӏаракат бахъизе"
}
]
},
{
"text": "хадур-цере ине",
"precomment": "рухатися один за одним",
"examples": [
{
"uk": "дорогою тягнуться обози",
"av": "нухдасан хадур-цере гьаказул тӏелал (къокъаби) унел руго"
}
]
}
]
}
{
"word": "тягти",
"stress": 4,
"forms": [
"тащить"
],
"labels": [
"недоконаний вид"
],
"senses": [
{
"text": "бехъерхъизе",
"precomment": "кого-що",
"comment": "волоком"
},
{
"text": "баччизе",
"precomment": "кого-що",
"comment": "нести",
"labels": [
"розмовне слово"
],
"examples": [
{
"uk": "тягти мішок на спині",
"av": "мугъзада (лъун) гьир баччизе"
},
{
"uk": "тягти валізу",
"av": "чемодан баччизе"
}
]
},
{
"text": "хадуб цӏазе",
"precomment": "кого-що",
"comment": "тянуть за собой",
"labels": [
"розмовне слово"
]
},
{
"text": "бахъизе",
"precomment": "що",
"comment": "извлекать",
"examples": [
{
"uk": "тягти відро з колодязя",
"av": "гъуялъуса ведро бахъизе"
},
{
"uk": "тягнути цвях зі стіни",
"av": "къадалъа магӏ бахъизе"
}
]
},
{
"text": "бикъизе, хъамизе",
"precomment": "кого-що",
"comment": "красть",
"labels": [
"розмовне слово"
]
}
]
}
{
"word": "тягти",
"stress": 3,
"forms": [
"утаскивать"
],
"labels": [
"недоконаний вид"
],
"see_also": [
{
"target": "утащить",
"kind": "see"
}
]
}
{
"word": "тягтитися",
"stress": 6,
"forms": [
"тяготиться"
],
"labels": [
"недоконаний вид"
],
"senses": [
{
"text": "рази гьечӏолъиялъул асаралда гъоркъ вукӏине, лазатбахъиялда вукӏине, гӏакъуба-къварилъиялда вукӏине",
"precomment": "ким-чим",
"examples": [
{
"uk": "обтяжуватися своєю самотністю",
"av": "жиндирго ялгъузлъиялъул (янгъизлъиялъул) гӏакъуба-къварилъиялда вукӏине, ялгъузлъиялдаса рази гьечӏого вукӏине"
}
]
}
]
}
{
"word": "тягти; спричинювати",
"stem": "ВЛЕЧ",
"forms": [
"влечь"
],
"labels": [
"недоконаний вид"
],
"senses": [
{
"text": "цӏазе, бехъерхъизе, бачине, босизе",
"precomment": "кого-що (втягнути)",
"examples": [
{
"uk": "човен тягне течією",
"av": "раса чвахиялъ босун (бачун, цӏан) унеб буго"
}
]
},
{
"text": "гъира ккезабизе (базабизе), цӏазе",
"precomment": "когось",
"comment": "гъираялъ",
"examples": [
{
"uk": "його вабить до науки",
"av": "дов гӏелмуялде цӏалев вуго, досул гӏелмуялдехун цӏай (гъира) буго"
}
]
}
]
}
{
"word": "тягучий",
"stress": 4,
"stem": "ТЯГУЧ",
"forms": [
"тягучий",
"тягучая",
"тягучее"
],
"senses": [
{
"text": "цӏан бачӏунеб",
"precomment": "здатний розтягуватися"
},
{
"text": "рекӏарунеб, бакъваяб",
"precomment": "густий і в'язкий",
"comment": "лъамалъи",
"examples": [
{
"uk": "тягучий мед",
"av": "бакъваяб гьоцӏо"
}
]
},
{
"text": "цӏазабураб, халат бахъараб, хадуб бехъерхъараб",
"precomment": "протяжний",
"labels": [
"у переносному значенні"
],
"examples": [
{
"uk": "тягуча мелодія",
"av": "цӏазабураб бакъан"
}
]
}
]
}
{
"word": "тягучка",
"stress": 4,
"stem": "ТЯНУЧК",
"forms": [
"тянучка"
],
"labels": [
"жіночий рід"
],
"senses": [
{
"text": "тамахаб цӏан бачӏунеб камит",
"comment": "конфета"
}
]
}
{
"word": "тягучість",
"stress": 4,
"forms": [
"тягучесть"
],
"labels": [
"жіночий рід"
],
"senses": [
{
"text": "цӏан бачӏин"
}
]
}