{
"word": "магӏ",
"forms": [
"магӏ",
"магӏица",
"магӏил",
"магӏал"
],
"senses": [
{
"text": "цвік; кол",
"examples": [
{
"av": "маххул магӏ",
"be": "жалезны (металічны) цвік"
},
{
"av": "цӏулал магӏ",
"be": "кол"
},
{
"av": "магӏ бахъизе",
"be": "выцягнуць цвік",
"comment": "кол"
},
{
"av": "магӏ кӏутӏизе (чӏвазе)",
"be": "забіць цвік"
},
{
"av": "магӏида базе",
"be": "павесіць на цвік"
},
{
"av": "магӏидаса бахъун лъезе бегьулеб тӏагъур",
"be": "шапка, якую можна зняць з цвіка і тут жа надзець на галаву",
"comment": "пра папаху"
},
{
"av": "ругънал магӏ",
"be": "карпія"
}
]
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "магӏакӏ",
"stress": 5,
"forms": [
"магӏакӏ",
"магӏакӏалъ",
"магӏкӏица",
"магӏакӏалъул",
"магӏкӏил"
],
"senses": [
{
"text": "падарожнік",
"examples": [
{
"av": "магӏакӏ бетӏизе",
"be": "зрываць трыпутнік"
},
{
"av": "ругънада магӏакӏ чӏвазе",
"be": "прыкласці да раны трыпутнік"
}
]
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "магӏамучари",
"stress": 5,
"forms": [
"магӏамучари",
"магӏамучариялъ",
"магӏамучариялъул"
],
"see_also": [
{
"target": "мучари",
"kind": "see",
"refwordnum": "2"
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "магӏарда",
"stress": 5,
"stem": "магӏард",
"forms": [
"магӏарда",
"магӏарде",
"магӏардаса",
"магӏардасан"
],
"senses": [
{
"text": "у гарах, на гары",
"labels": [
"прыслоўе"
],
"examples": [
{
"av": "магӏарда барти гӏадин",
"be": "як жарабец у гарах",
"labels": [
"адпавядае рускаму"
],
"comment": "як рыба ў вадзе; на альпійскіх лугах"
},
{
"av": "Магӏарда манарша тӏегь, ТӀогьиб месед сусараб, ТӀад саву ккун бухӏайги, Дунги йигин юхӏулей",
"be": "на гары той кветка — фіялка, з залатымі крапінкамі, ды завяне ад інею, як вяну я",
"labels": [
"фальклор"
]
},
{
"av": "магӏарде вахине",
"be": "падняцца ў горы"
},
{
"av": "магӏардаса гъоркье рещтӏине",
"be": "спускацца з гары"
},
{
"av": "магӏарде гӏазу базе",
"be": "пасівець",
"labels": [
"вобразнае",
"выраз"
]
}
]
}
],
"pos": "прыслоўе",
"form": "—"
}
{
"word": "магӏарзукъалал",
"stress": 5,
"stem": "магӏарзукъала",
"forms": [
"магӏарзукъалал",
"магӏарзукъалаз",
"магӏарзукъалазул"
],
"senses": [
{
"text": "нос; ноздры",
"examples": [
{
"av": "магӏарзукъалал хвезаризе",
"be": "разбіць нос"
},
{
"av": "магӏарзукъалахъан бачӏаги!",
"be": "хай выцеча праз нос!",
"labels": [
"лаянкавае слова",
"выраз"
]
}
]
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "множны лік"
}
{
"word": "магӏарзухъа",
"stress": 5,
"forms": [
"магӏарзухъа"
],
"senses": [
{
"text": "з носа, носам",
"labels": [
"прыслоўе"
],
"examples": [
{
"av": "магӏарзухъа би бачӏана",
"be": "кроў пайшла носам"
},
{
"av": "магӏарзухъа къан вуго",
"be": "нос закладзены; нос не дыхае"
}
]
}
],
"pos": "прыслоўе",
"form": "—"
}
{
"word": "магӏарзухъан",
"stress": 5,
"forms": [
"магӏарзухъан"
],
"senses": [
{
"text": "праз нос",
"labels": [
"прыслоўе"
],
"examples": [
{
"av": "магӏарзухъан бачӏаги!",
"be": "хай выцеча праз нос!",
"labels": [
"лаянкавае слова",
"выраз"
],
"comment": "г. зн. каб табе на шкоду пайшло!"
},
{
"av": "магӏарзухъан гаргадизе",
"be": "гаварыць у нос, гнусавіць, гундасіць",
"labels": [
"прастамоўнае слова",
"выраз"
]
}
]
}
],
"pos": "прыслоўе",
"form": "—"
}
{
"word": "магӏарул",
"stress": 5,
"forms": [
"магӏарул"
],
"senses": [
{
"text": "горны",
"examples": [
{
"av": "магӏарул гьава",
"be": "горнае паветра"
}
]
},
{
"text": "горскі",
"examples": [
{
"av": "магӏарул росу",
"be": "горскі аул"
}
]
},
{
"text": "аварскі",
"examples": [
{
"av": "магӏарул мацӏ",
"be": "аварская мова"
},
{
"av": "магӏарул халкъ",
"be": "аварскі народ"
},
{
"av": "магӏарул чи",
"be": "аварац"
}
]
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "магӏарулав",
"stress": 5,
"stem": "магӏарула",
"forms": [
"магӏарулав",
"магӏарулас",
"магӏаруласул"
],
"senses": [
{
"text": "аварац"
},
{
"text": "гарачук, горца жыхар",
"examples": [
{
"av": "\"Магӏарулав\" газеталда рахъун рукӏана ЦӀадаса ХӀамзатил кучӏдул",
"be": "у газеце «Горец» апублікаваны вершы Гамзата Цадасы"
}
]
}
],
"pos": "прыметнік",
"form": "—"
}
{
"word": "магӏарулазул",
"stress": 5,
"forms": [
"магӏарулазул"
],
"senses": [
{
"genitivefrom": "магӏарулал",
"comment": "родны склон"
},
{
"text": "аварскі"
}
],
"see_also": [
{
"target": "магӏарулал",
"kind": "from"
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "родны"
}
{
"word": "магӏарулай",
"stress": 5,
"stem": "магӏарула",
"forms": [
"магӏарулай",
"магӏарулалъ",
"магӏарулалъул"
],
"senses": [
{
"text": "аварка"
},
{
"text": "гарачанка"
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "магӏарулал",
"stress": 5,
"stem": "магӏарула",
"forms": [
"магӏарулал",
"магӏарулаз",
"магӏарулазул"
],
"senses": [
{
"text": "аварцы"
},
{
"text": "горцы"
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "магӏаруллъи",
"stress": 5,
"forms": [
"магӏаруллъи",
"магӏаруллъиялъ",
"магӏаруллъиялъул"
],
"senses": [
{
"text": "краіна гор; краіна горцаў",
"examples": [
{
"av": "магӏаруллъиялдаго машгьураб чу буго досул",
"be": "у яго ёсць конь, вядомы па ўсёй краіне гор"
}
]
},
{
"text": "зямля аварская; аварскі рэгіён; тэрыторыя, дзе пражываюць аварцы",
"examples": [
{
"av": "тӏолго магӏаруллъи данделъун букӏанила",
"be": "сабраўся народ з усёй аварскай зямлі"
}
]
},
{
"text": "тэрыторыя, якая знаходзіцца на горных плато",
"examples": [
{
"av": "магӏаруллъиялъул хурзабахъ бугӏа-ролъ бекьула",
"be": "на палях, размешчаных на горных плато, вырошчваюць злакавыя"
}
]
},
{
"text": "менталітэт аварцаў"
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "магӏарухъ",
"stress": 5,
"forms": [
"магӏарухъ",
"магӏарухъе",
"магӏарухъа",
"магӏарухъан"
],
"senses": [
{
"text": "у гарах",
"labels": [
"прыслоўе"
],
"examples": [
{
"av": "магӏарухъ гӏурав чи",
"be": "чалавек, які вырас у гарах; горца"
},
{
"av": "магӏарухъ риидалги гьогьомун букӏуна",
"be": "у гарах і летам бывае прахалодна"
},
{
"av": "магӏарухъа гӏадамал",
"be": "людзі з гор, горцы"
},
{
"av": "магӏарухъа лъарагӏлъиялде гочине",
"be": "перасяліцца з гор на раўніну"
},
{
"av": "тӏаде магӏарухъе вахине анищ",
"be": "хацелася б падымацца высока ў горы"
}
]
}
],
"pos": "прыслоўе",
"form": "—"
}
{
"word": "магӏдан",
"stress": 6,
"forms": [
"магӏдан",
"магӏданалъ",
"магӏданалъул",
"магӏданал"
],
"senses": [
{
"text": "метал, мінерал; руда",
"examples": [
{
"av": "маххул магӏдан",
"be": "жалезная руда"
}
]
},
{
"text": "местасродкаванне (металаў, мінералаў); залежы; капі",
"labels": [
"устарэлае слова"
],
"examples": [
{
"av": "пахьул магӏдан",
"be": "меднае радовішча"
}
]
},
{
"text": "руднік, шахта",
"examples": [
{
"av": "ганчӏитӏорччол магӏданал",
"be": "каменнавугальныя шахты"
},
{
"av": "нартил магӏданал",
"be": "нафтапромыслы"
}
]
},
{
"text": "крыніца, роднік, цэнтр",
"labels": [
"у пераносным значэнні"
],
"examples": [
{
"av": "гӏелмудул магӏдан",
"be": "крыніца навукі"
}
]
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "магӏданалъул",
"stress": 6,
"forms": [
"магӏданалъул"
],
"senses": [
{
"genitivefrom": "магӏдан",
"comment": "родны склон"
},
{
"text": "мінеральны",
"examples": [
{
"av": "магӏданалъул лъим",
"be": "мінеральная вада"
}
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "магӏдан",
"kind": "from"
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "родны"
}
{
"word": "магӏикаратӏ",
"stress": 5,
"forms": [
"магӏикаратӏ",
"магӏикаратӏалъ",
"магӏикартӏица",
"магӏикаратӏалъул",
"магӏикартӏил",
"магӏикартӏал"
],
"senses": [
{
"text": "адтуліна ад цвіка",
"comment": "літ. цвіковая дзірка"
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "магӏикартӏал",
"stress": 5,
"stem": "магӏикартӏа",
"forms": [
"магӏикартӏал",
"магӏикартӏаз",
"магӏикартӏазул"
],
"senses": [
{
"labels": [
"множны лік"
],
"pluralfor": "магӏикаратӏ"
}
],
"see_also": [
{
"target": "магӏикаратӏ",
"kind": "from"
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "множны лік"
}
{
"word": "магӏикартӏил",
"stress": 5,
"forms": [
"магӏикартӏил"
],
"senses": [
{
"genitivefrom": "магӏикаратӏ",
"comment": "родны склон"
}
],
"see_also": [
{
"target": "магӏикаратӏ",
"kind": "from"
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "родны"
}
{
"word": "магӏимухъал",
"stress": 5,
"stem": "магӏимухъа",
"forms": [
"магӏимухъал",
"магӏимухъаз",
"магӏимухъазул"
],
"senses": [
{
"text": "дарожкі ад слёзак",
"comment": "літ. лініі слёз",
"labels": [
"множны лік"
],
"examples": [
{
"av": "магӏимухъал рахъун руго гӏанабазда",
"be": "на шчочках вылучаюцца дарожкі ад слёзак"
}
]
},
{
"text": "сляды ад дажджавых кропель",
"labels": [
"у пераносным значэнні"
],
"examples": [
{
"av": "гордазда магӏимухъал лъугьун руго",
"be": "на аконных шкле пакідалі дарожкі кроплі дажджу"
}
]
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "множны лік"
}
{
"word": "магӏирукъ",
"stress": 5,
"forms": [
"магӏирукъ",
"магӏирукъалъ",
"магӏирукъалъул"
],
"senses": [
{
"text": "месца, дзе аплакваюць нябожчыка",
"comment": "літ. дом слёз або аплаквання",
"examples": [
{
"av": "магӏирукъ инсул бакӏалда лъуна",
"be": "плач учынілі ў доме бацькі"
},
{
"av": "магӏирокъоб гӏодор чӏезе бакӏ хутӏун букӏинчӏо",
"be": "у доме, дзе аплакваюць нябожчыка, няма дзе было сесці"
},
{
"av": "магӏирокъоре гӏемерал руччаби ракӏарун рукӏана",
"be": "многа жанчын сабралася ў доме, дзе аплаквалі нябожчыка"
},
{
"av": "магӏирокъосан руччабазул гӏоди рагӏулеб буго",
"be": "з дому, дзе аплакваюць нябожчыка, чутны плач жанчын"
}
]
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "магӏихин",
"stress": 5,
"forms": [
"магӏихин"
],
"senses": [
{
"labels": [
"масдар",
"дзеяслоў"
],
"masdarfrom": "магӏихине"
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "масдар"
}
{
"word": "магӏихине",
"stress": 5,
"stem": "магӏих",
"forms": [
"магӏихине",
"магӏихуна",
"магӏихина",
"магӏихана"
],
"senses": [
{
"text": "праслезіцца, праліць слёзы; заплакаць",
"examples": [
{
"av": "магӏихарал берал рацӏцӏана хералъ",
"be": "старуха выцерла заплаканыя вочы"
}
]
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "інфінітыў"
}
{
"word": "магӏихъан",
"stress": 5,
"forms": [
"магӏихъан",
"магӏихъанналъ",
"магӏихъанналъул",
"магӏихъанби"
],
"senses": [
{
"text": "плакальшчыца",
"examples": [
{
"av": "дой лъикӏай магӏихъан йиго",
"be": "яна ўмелая плакальніца"
}
]
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "магӏихъанлъи",
"stress": 5,
"forms": [
"магӏихъанлъи",
"магӏихъанлъиялъ",
"магӏихъанлъиялъул"
],
"senses": [
{
"text": "прафесія, занятак плачкі",
"examples": [
{
"av": "магӏихъанлъи Аллагьасе рихараб бугилан рикӏкӏуна бусурманаб диналъ",
"be": "па мусульманскім веравызнанні занятак плакальшчыцы лічыцца непабожным"
}
]
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "магӏишат",
"forms": [
"магӏишат",
"магӏишаталъ",
"магӏишаталъул",
"магӏишатал"
],
"senses": [
{
"text": "бытавыя ўмовы, жыццёвы ўзровень; матэрыяльнае становішча",
"examples": [
{
"av": "васасул магӏишат лъикӏлъана",
"be": "матэрыяльнае становішча сына палепшылася"
}
]
},
{
"text": "гаспадарка; гаспадарчая дзейнасць",
"examples": [
{
"av": "гӏахьалаб магӏишат",
"be": "калектыўная гаспадарка"
},
{
"av": "магӏишат гьабизе",
"be": "весці гаспадарку"
},
{
"av": "гӏумру-яшав берцинлъаги, магӏишат бечелъаги",
"be": "хай квітнее жыццё, хай узбагаціцца гаспадарка",
"labels": [
"прымаўка"
]
},
{
"av": "жиндирго магӏишататалда хадув чӏун вуго дов",
"be": "ён клапоціцца пра сваю гаспадарку"
}
]
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "магӏкӏил",
"stress": 7,
"forms": [
"магӏкӏил"
],
"senses": [
{
"genitivefrom": "магӏакӏ",
"comment": "родны склон"
}
],
"see_also": [
{
"target": "магӏакӏ",
"kind": "from"
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "родны"
}
{
"word": "магӏлагъин",
"stress": 6,
"forms": [
"магӏлагъин"
],
"senses": [
{
"labels": [
"масдар",
"дзеяслоў",
"размоўнае слова"
],
"masdarfrom": "магӏлагъине"
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "масдар"
}
{
"word": "магӏлагъине",
"stress": 6,
"stem": "магӏлагъ",
"forms": [
"магӏлагъине",
"магӏлагъуна",
"магӏлагъина",
"магӏлагъана"
],
"senses": [
{
"text": "праслезіцца; заплакаць",
"examples": [
{
"av": "магӏлагъараб",
"be": "заплаканы, у слязах"
}
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "магӏихине",
"kind": "see"
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "інфінітыў"
}
{
"word": "магӏна",
"stress": 6,
"forms": [
"магӏна",
"магӏнаялъ",
"магӏнаялъул",
"магӏнадул",
"магӏнаби"
],
"senses": [
{
"text": "сэнс, значэнне; сутнасць",
"examples": [
{
"av": "баянаб магӏна",
"be": "ясны сэнс"
},
{
"av": "магӏна бицине",
"be": "паведаміць пра змест; раскрыць сэнс"
},
{
"av": "магӏна бичӏчӏизабизе",
"be": "праясніць сэнс"
},
{
"av": "магӏна бичӏчӏизе",
"be": "разумемець сэнс"
},
{
"av": "магӏна босизе",
"be": "зразумець, дайсці да сутнасці",
"comment": "што-небудзь; чаго-небудзь; даслоўна ўзяць суць"
},
{
"av": "магӏна гьабизе",
"be": "выявіць сэнс"
},
{
"av": "магӏна лъазабизе",
"be": "высветліць значэнне"
},
{
"av": "магӏна лъазе",
"be": "дакапацца да сэнсу"
}
]
},
{
"text": "толк; сэнс; карысць",
"examples": [
{
"av": "магӏна гьечӏев чи",
"be": "бесталковы чалавек"
}
]
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "магӏнавияб",
"stress": 6,
"forms": [
"магӏнавияб"
],
"gender_forms": [
"магӏнавияб",
"магӏнавияв",
"магӏнавияй"
],
"senses": [
{
"text": "духоўны, маральны",
"examples": [
{
"av": "магӏнавияб рахъ",
"be": "маральны бок"
}
]
},
{
"text": "абстрактны"
}
],
"pos": "прыметнік",
"form": "—"
}
{
"word": "магӏнаяб",
"stress": 6,
"forms": [
"магӏнаяб"
],
"gender_forms": [
"магӏнаяб",
"магӏнаяв",
"магӏнаяй"
],
"senses": [
{
"text": "сэнсавы",
"examples": [
{
"av": "рагӏул магӏнаяб рахъ",
"be": "сэнсавы бок слова"
}
]
}
],
"pos": "прыметнік",
"form": "—"
}
{
"word": "магӏна-гӏин",
"stress": 6,
"forms": [
"магӏна-гӏин",
"магӏна-гӏиналъ",
"магӏна-гӏиналъул"
],
"senses": [
{
"text": "сутнасць; сэнс, значэнне",
"labels": [
"зборны назоўнік"
],
"examples": [
{
"av": "гьеб ишалъул магӏна-гӏин кинго кодобе щвечӏо",
"be": "ніяк не дакапаўся да сутнасці гэтай справы"
},
{
"av": "долъул рагӏабазул магӏна-гӏин бичӏчӏичӏо дида",
"be": "я не зразумеў значэння яе слоў"
}
]
},
{
"text": "толк; сэнс; карысць",
"examples": [
{
"av": "магӏна-гӏин гьечӏеб",
"be": "бесталковы"
}
]
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "магӏникъ",
"stress": 6,
"forms": [
"магӏникъ",
"магӏникъго"
],
"senses": [
{
"text": "бяссэнсама, абсурдна",
"labels": [
"прыслоўе"
]
},
{
"text": "недарэчна, бястолкова"
},
{
"text": "бяздумна, пуста"
}
],
"pos": "прыслоўе",
"form": "—"
}
{
"word": "магӏникъаб",
"stress": 6,
"forms": [
"магӏникъаб"
],
"gender_forms": [
"магӏникъаб",
"магӏникъав",
"магӏникъай"
],
"senses": [
{
"text": "бессэнсоўны, абсурдны"
},
{
"text": "недарэчны, бязглузды"
},
{
"text": "пусты, бескарысны",
"examples": [
{
"av": "магӏникъаб рагӏи",
"be": "пустое слова"
}
]
}
],
"pos": "прыметнік",
"form": "—"
}
{
"word": "магӏу",
"stress": 2,
"stem": "магӏ",
"forms": [
"магӏу",
"магӏица",
"магӏуялъ",
"магӏил",
"магӏуялъул",
"магӏаби"
],
"senses": [
{
"text": "сьляза, слёзы",
"forms": [
"магӏица",
"магӏуялъ",
"магӏил"
],
"examples": [
{
"av": "бухӏараб магӏу",
"be": "гарачыя слёзы"
},
{
"av": "магӏу кквезе кӏвечӏо",
"be": "не змог стрымаць слёз"
},
{
"av": "магӏу къулчӏизе",
"be": "глытаць слёзы"
},
{
"av": "магӏу тӏезе",
"be": "ліць слёзы па кім-небудзь; раўсці бялугам"
},
{
"av": "магӏу ххун, чед квине",
"be": "быць у цяжкім становішчы",
"comment": "дасл. есці хлеб, хлебаючы слёзы"
},
{
"av": "бадиб магӏу хулана",
"be": "на вачах з'явіліся слёзы"
},
{
"av": "бадиса магӏу чвахана",
"be": "пацяклі слёзы з вачэй"
},
{
"av": "бадиса магӏу бакъвараб къо бачӏунгеги дуде!",
"be": "хай не настане дня, калі вочы твае высахнуць ад слёз!",
"labels": [
"лаянкавае слова",
"выраз"
]
},
{
"av": "берал магӏил цӏун руго",
"be": "вочы поўныя слёз"
},
{
"av": "магӏица ад!",
"be": "хай забяруць (цябе) слёзы!",
"labels": [
"лаянкавае слова",
"выраз"
]
},
{
"av": "магӏие квад!",
"be": "да прыйдзецца есці цябе [мяса тваё] на пахаванні!",
"labels": [
"лаянкавае слова",
"выраз"
],
"comment": "пра жывёлу"
}
]
},
{
"text": "плач (па нябожчыку), аплакванне",
"forms": [
"магӏуялъ",
"магӏуялъул",
"магӏаби"
],
"comment": "памерлага",
"examples": [
{
"av": "магӏу гьабизе",
"be": "аплакваць",
"comment": "пакойнага"
},
{
"av": "магӏу хвалилъ ахӏе, кечӏ берталъ ахӏе",
"be": "плач пры пахаванні выконвай, песню на вяселлі выконвай",
"labels": [
"прыказка"
]
},
{
"av": "магӏу бахъизе",
"be": "паведаміць пра смерць плачам у яго доме",
"comment": "каго-небудзь"
},
{
"av": "магӏиде ине",
"be": "пойсці аплакваць",
"comment": "пакойнага"
},
{
"av": "магӏилъ бахъизе",
"be": "згадваць у плачы па нябожчыку рэчы, якія яму належалі, альбо імя і заслугі папярэдняга памерлага сваяка"
}
]
},
{
"text": "плач, элегія",
"labels": [
"літаратура; літаратуразнаўства"
],
"examples": [
{
"av": "ЧӀанкӏал магӏу",
"be": "элегія Чанкі"
},
{
"av": "магӏу гьабизе",
"be": "сачыніць элегію"
}
]
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}