{
"word": "мугъ",
"forms": [
"мугъ",
"мугъалъ",
"мугъзаца",
"мугъалъул",
"мугъзал",
"мугъал"
],
"senses": [
{
"text": "спіна",
"examples": [
{
"av": "къулараб мугъ",
"be": "гарбатая спіна"
},
{
"av": "мугъ къулизабизе",
"be": "сагнуць спіну"
},
{
"av": "мугъ лъухьизе",
"be": "масажаваць спіну"
},
{
"av": "мугъ рехизе",
"be": "павярнуцца спіной, адвярнуцца; абярнуцца, звярнуць тыл да каго-чым-небудзь"
},
{
"av": "мугъ рехун гӏодов чӏезе",
"be": "сядзець спіной да каго-небудзь"
},
{
"av": "мугъ рехизе",
"be": "адвярнуцца ад каго-небудзь",
"labels": [
"у пераносным значэнні"
]
},
{
"av": "мугъ хъасизе",
"be": "пачасаць спіну"
},
{
"av": "мугъ чӏвазе",
"be": "прыхінуцца да",
"comment": "чаму-небудзь"
},
{
"av": "мугъ чӏвазе къед бугони, зарул тирхи букӏуна",
"be": "калі ззады спіна, каб прыхінуцца, кулакі працуюць спрытна",
"labels": [
"прыказка"
],
"comment": "г. зн. пры добрай апоры перамога забяспечана"
},
{
"av": "мугъ чӏвазе",
"be": " спадзявацца на каго-небудзь; звярнуцца па дапамогу да каго-небудзь",
"labels": [
"у пераносным значэнні"
]
},
{
"av": "мугъ борхичӏого хӏалтӏизе",
"be": "працаваць не пакладаючы рук",
"comment": "літ. працаваць не згінаючы спіны"
},
{
"av": "мугъалъ баччизе",
"be": "цягаць, несці на спіне"
},
{
"av": "мугъалъ ракьги баччун гьабуна дос хур",
"be": "цягаў на спіне зямлю, стварыў ён ворны ўчастак"
},
{
"av": "мугъзал гьод къулизе",
"be": "сагнуцца — аб хрыбетніку; пастарэць"
},
{
"av": "мугъзалъ жо базе",
"be": "стукнуць па спіне; даць па спіне"
},
{
"av": "мугъалда квер цвизе",
"be": "высяляць, выправаджваць",
"comment": "літ. правесці рукою па спіне"
},
{
"av": "мугъалда квер чӏвазе",
"be": "дапамагаць, дапамагчы каму-небудзь, падтрымаць; быць апорай",
"comment": "каго-небудзь; каму-небудзь; літ. падтрымаць спіну рукой"
},
{
"av": "мугъалда квер чӏвазе нахъа чи вугони, иш битӏун ккола",
"be": "калі за спінай знаходзіцца чалавек для апоры, справы пойдуць на лад",
"comment": "г. зн. пры добрай апоры справы ідуць паспяхова"
},
{
"av": "мугъалдеги гьурмадеги гьури бугеб мехалда",
"be": "калі вецер дзьме то ў твар, то ў спіну",
"labels": [
"прымаўка"
],
"comment": "г. зн. калі справы ідуць то ў гару, то пад гару"
},
{
"av": "мугъалдаса чехь цебесеб",
"be": "жывот бліжэй спіны",
"labels": [
"прыказка"
],
"comment": "свая кашуля бліжэй да цела"
},
{
"av": "мугъзада бакӏаб гьир бугеб гӏадин",
"be": "быццам на спіне цяжкі мяшок",
"comment": "г. зн. ледзьве ногі валочачы, ледзь рухаючы нагамі"
},
{
"av": "мугъзада баччизе",
"be": "несці, нагрузіўшы на спіну"
},
{
"av": "мугъзада нахъа",
"be": "у тылу; за спінай"
},
{
"av": "тушманасул мугъзада нахъа",
"be": "у тылу ў ворага"
},
{
"av": "кверал мугъзада нахъе кквезе",
"be": "закласці рукі за спіну"
},
{
"av": "таргьа мугъзада базе",
"be": "павесіць торбу за спіну"
},
{
"av": "чехь мугъзада рекӏун буго",
"be": "жывот прысох да спіны",
"labels": [
"прымаўка"
],
"comment": "ад голаду"
},
{
"av": "мугъ берцин гьабизе",
"be": "адыходзіць, адысці; паказаць спіну",
"comment": "літ. спіну прыгожай рабіць"
},
{
"av": "мугъ берцин гьабе",
"be": "правалівай"
},
{
"av": "мугъзал чӏоло битӏизе",
"be": "быць у добрым настроі"
},
{
"av": "мугъги чехьги гӏадин",
"be": "як лук і цеціва",
"comment": "літ. як спіна і жывот"
}
]
},
{
"text": "хрыбет, хрыбетнасць",
"comment": "жывёл",
"examples": [
{
"av": "хӏамил мугъ",
"be": "хрыбет асла"
},
{
"av": "мугъзалъ тӏил базе",
"be": "агрэць хрыбет палкай"
},
{
"av": "мугъ бекад!",
"be": "каб зламаўся твой хрыбет!",
"labels": [
"лаянкавае слова",
"выраз"
]
},
{
"av": "мугъ бекизе",
"be": "трапіць у бязвыхаднае становішча; трапіць у бяду",
"comment": "літ. спіну [сабе] зламаць"
}
]
},
{
"text": "спінка",
"comment": "напрыклад адзення, стула",
"forms": [
"мугъалъ",
"мугъалъул",
"мугъал"
],
"examples": [
{
"av": "бакӏил мугъалде рехе пинжак",
"be": "павесь пінжак на спінку крэсла"
}
]
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "мугъаб",
"stress": 2,
"forms": [
"мугъаб"
],
"gender_forms": [
"мугъаб",
"мугъав",
"мугъай"
],
"senses": [
{
"text": "задні, тыльны",
"examples": [
{
"av": "гӏощтӏол мугъаб рахъ",
"be": "абух сякеры"
},
{
"av": "носол мугъаб рахъ",
"be": "тупы бок нажа"
}
]
}
],
"pos": "прыметнік",
"form": "—"
}
{
"word": "мугъал",
"stress": 5,
"forms": [
"мугъал"
],
"senses": [
{
"examples": [
{
"av": "мугъал базе",
"be": "паказаць спіну; адысці, павярнуць назад"
},
{
"av": "мугъал бан тӏуризе",
"be": "вярнуцца назад і кінуцца наўцёкі"
},
{
"av": "мугъал базе",
"be": "паміраць, пайсці з жыцця"
},
{
"av": "росдал бегавулас мугъал баралдаса гӏадлу чучлъана гьениб",
"be": "пасля таго, як старшыня аўла пайшоў з жыцця, дысцыпліна ў ім аслабла"
}
]
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "—"
}
{
"word": "мугъалиса",
"stress": 5,
"forms": [
"мугъалиса"
],
"senses": [
{
"text": "да спіны, на бок спіны, спіной",
"labels": [
"прыслоўе"
],
"examples": [
{
"av": "гьумер мугъалиса буссаги дур!",
"be": "хай абярнецца твар твой да спіны!",
"labels": [
"лаянкавае слова",
"выраз"
]
}
]
}
],
"pos": "прыслоўе",
"form": "—"
}
{
"word": "мугъало",
"stress": 5,
"stem": "мугъал",
"forms": [
"мугъало",
"мугъалоялъ",
"мугъалоялъул",
"мугъалаби"
],
"senses": [
{
"text": "гарб",
"examples": [
{
"av": "мугъало ккезе",
"be": "утварацца — пра горб; згарбіцца"
}
]
},
{
"text": "кошык для нашэння на спіне",
"labels": [
"дыялектызм"
]
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "мугъбитӏ",
"stress": 2,
"forms": [
"мугъбитӏ",
"мугъбитӏица",
"мугъбитӏил"
],
"senses": [
{
"text": "жанопадобны мужчына",
"labels": [
"дыялектызм"
]
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "мугъзагьод",
"stress": 6,
"forms": [
"мугъзагьод",
"мугъзагьодалъ",
"мугъзагьодица",
"мугъзагьодалъул",
"мугъзагьодил",
"мугъзагьодал"
],
"senses": [
{
"text": "пазваночнік"
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "—"
}
{
"word": "мугъзал",
"stress": 6,
"forms": [
"мугъзал"
],
"senses": [
{
"genitivefrom": "мугъ",
"comment": "родны склон"
},
{
"text": "спінны"
},
{
"text": "хрыбетны"
},
{
"pluralfrom": "мугъ",
"comment": "множны лік ад 'muġ'"
}
],
"see_also": [
{
"target": "мугъ",
"kind": "from"
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "родны"
}
{
"word": "мугълекӏ",
"stress": 6,
"forms": [
"мугълекӏ",
"мугълекӏица",
"мугълекӏил",
"мугълекӏал"
],
"senses": [
{
"text": "гарбач",
"labels": [
"дыялектызм"
]
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "мугъсверун",
"stress": 2,
"forms": [
"мугъсверун"
],
"senses": [
{
"text": "вакол спіны",
"labels": [
"прыслоўе"
],
"examples": [
{
"av": "мугъсверун чехь бугев чи",
"be": "абжора",
"comment": "рэшт. чалавек, у якога жывот апярэзвае спіну"
}
]
}
],
"pos": "прыслоўе",
"form": "—"
}
{
"word": "мугъурхьа",
"stress": 5,
"forms": [
"мугъурхьа",
"мугъурхьаялъ",
"мугъурхьаялъул",
"мугъурхьадул",
"мугъурхьаби"
],
"senses": [
{
"text": "макрыца",
"examples": [
{
"av": "регьел бугеб бакӏалда рукӏуна мугъурхьаби",
"be": "у вільготным месцы водзяцца макрыцы"
}
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "гьобочӏикӏ",
"kind": "see"
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "мугъчӏвай",
"stress": 2,
"stem": "мугъчӏва",
"forms": [
"мугъчӏвай",
"мугъчӏваялъ",
"мугъчӏваялъул"
],
"senses": [
{
"text": "апора, ахова",
"examples": [
{
"av": "мугъчӏвай гьабизе",
"be": "апірацца на",
"comment": "каго-небудзь"
},
{
"av": "инсуде мугъчӏвай гьабе, дир вас",
"be": "апірайся на бацьку, сын мой"
}
]
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}