{
"word": "мугь",
"forms": [
"мугь",
"мугьалъ",
"могьоца",
"мугьалъул",
"могьол",
"мугьал"
],
"senses": [
{
"text": "зярнятка, зерне; збожжа",
"examples": [
{
"av": "бакъвараб мугь",
"be": "сухое збожжа"
},
{
"av": "нихдал мугь",
"be": "зярнятка аўса"
},
{
"av": "цӏоросоролъул мугь",
"be": "зярно кукурузы"
},
{
"av": "цӏубараб мугь",
"be": "налітае збожжа"
},
{
"av": "мугь гъенолеб буго",
"be": "збожжа асыпаецца"
},
{
"av": "хӏанчӏаца мугь бищула, лъималаз рагӏи бищула",
"be": "птушкі збожжа клююць, а дзеці словы збіраюць",
"labels": [
"прыказка"
]
},
{
"av": "мугь цӏубараб тӏор тӏаса гъоркье къулула",
"be": "колас з налітым збожжам схіляецца",
"labels": [
"прыказка"
]
},
{
"av": "хӏалухъада мугь лъолеб буго",
"be": "у збожжавых зярняты ўтвараюцца"
},
{
"av": "могьол хъал",
"be": "абалонка збожжа"
},
{
"av": "могьое цӏоросоролъ",
"be": "кукуруза на збожжа"
},
{
"av": "могьое бетӏер къуле, тӏорое накаби чӏвай",
"be": "перад збожжам галаву нахілі, перад коласам на калені ўстань",
"labels": [
"прыказка"
]
}
]
},
{
"text": "вараное збожжа (як ежа)",
"examples": [
{
"av": "ролъул мугь",
"be": "вараное збожжа пшаніцы"
},
{
"av": "тӏогьол мугь",
"be": "варанае зерне ў пару цвіцення дрэў",
"comment": "горцы збіралі з кожнага дома па кубку і варылі ў велізарных катлах збожжа ў пару цвіцення дрэў, каб уратаваць пупышкі ад стыхійных бедстваў; затым размяркоўвалі яго паміж жыхарамі аула"
},
{
"av": "мугь базе",
"be": "зварыць збожжа",
"comment": "для яды"
},
{
"av": "могьол гӏадин цӏун буго",
"be": "поўнасцю запоўнена",
"comment": "дасл. запоўнена нібы кацёл пры варцы збожжа на ежу"
},
{
"av": "могьода тӏад гьологи лъезе",
"be": "на варанае зерне пакласці і бабовыя",
"labels": [
"прымаўка"
],
"comment": "г. зн. рабіць з мухі слана; перабольшваць"
},
{
"av": "могьолъе ракьа рехизе",
"be": "кідаць косць [у кацёл] пры варцы збожжа",
"comment": "пры варцы зерня на еду горцы кідаюць у каструлю старыя косткі ад сушонага на зіму мяса для спецыфічнага густу"
}
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "гьи",
"kind": "see"
},
{
"target": "гьоло",
"kind": "see"
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "мугьажир",
"stress": 5,
"forms": [
"мугьажир",
"мугьажирас",
"мугьажирасул",
"мугьажирал"
],
"senses": [
{
"text": "перасяленец, эмігрант",
"examples": [
{
"av": "Турциялда ругел Дагъистааналъул мугьажиразул вакил вачӏун вукӏана Махӏачхъалаялде",
"be": "у Махачкалу прыязджаў прадстаўнік дагестанскіх эмігрантаў у Турцыі"
}
]
},
{
"text": "мухаджыр",
"labels": [
"гістарычны тэрмін"
],
"comment": "які перасяліўся разам з прарокам Магаметам з Мекі ў Медзіну"
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "мугьазе",
"stress": 5,
"stem": "мугьа",
"forms": [
"мугьазе",
"мугьала",
"мугьана"
],
"senses": [
{
"text": "распускацца, распусціцца — пра ныркі на дрэвах",
"examples": [
{
"av": "гъветӏ мугьаана",
"be": "дрэва распусцілася"
}
]
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "інфінітыў"
}
{
"word": "мугьай",
"stress": 5,
"forms": [
"мугьай"
],
"senses": [
{
"labels": [
"масдар",
"дзеяслоў"
],
"masdarfrom": "мугьазе"
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "масдар"
}
{
"word": "мугьахараб",
"stress": 2,
"forms": [
"мугьахараб"
],
"gender_forms": [
"мугьахараб",
"мугьахарав",
"мугьахарай"
],
"senses": [
{
"text": "зярністы"
}
],
"pos": "прыметнік",
"form": "—"
}
{
"word": "мугькъунцӏ",
"stress": 2,
"forms": [
"мугькъунцӏ",
"мугькъунцӏица",
"мугькъунцӏил",
"мугькъунцӏал"
],
"senses": [
{
"text": "скупердяй; сквалыга, скрэга",
"labels": [
"прастамоўнае слова"
],
"comment": "букв. стрыгучы зярнятка напалову"
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "мугьлат",
"stress": 6,
"forms": [
"мугьлат",
"мугьлаталъ",
"мугьлаталъул"
],
"senses": [
{
"text": "адтэрміноўка, прыпыненне [выканання]; перадышка",
"examples": [
{
"av": "мугьлат кьезе",
"be": "даць адтэрміноўку"
}
]
},
{
"text": "перадышка"
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "мугьмалаб",
"stress": 6,
"stem": "мугьмала",
"forms": [
"мугьмалаб"
],
"gender_forms": [
"мугьмалаб",
"мугьмалав",
"мугьмалай"
],
"senses": [
{
"text": "бесклапотны, няўважлівы",
"examples": [
{
"av": "мугьмалав чи",
"be": "бесклапотны чалавек"
}
]
}
],
"pos": "прыметнік",
"form": "—"
}
{
"word": "мугьмалго",
"stress": 6,
"forms": [
"мугьмалго"
],
"senses": [
{
"text": "бесклапотна, няўважліва; без нагляду",
"labels": [
"прыслоўе"
],
"examples": [
{
"av": "мугьмалгого тараб иш",
"be": "пакінутая без увагі справа"
},
{
"av": "мугьмалгого тараб хӏайван",
"be": "жывёла, пакінутая без нагляду"
}
]
}
],
"pos": "прыслоўе",
"form": "—"
}
{
"word": "мугьру",
"stress": 2,
"forms": [
"мугьру",
"мугьруялъ",
"мугьруялъул"
],
"senses": [
{
"text": "друк; пячаць",
"examples": [
{
"av": "мугьру чӏвазе",
"be": "паставіць пячатку; накласці пячатку"
},
{
"av": "мугьру чӏвазе",
"be": "захаваць, адзначыць пячаткай",
"labels": [
"у пераносным значэнні"
],
"comment": "чаго-небудзь"
},
{
"av": "рокьул мугьру чӏвараб",
"be": "запячатаны каханнем"
}
]
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "мугь-мугьккун",
"stress": 2,
"forms": [
"мугь-мугьккун"
],
"senses": [
{
"text": "па зернятку, зерняткамі",
"labels": [
"прыслоўе"
],
"examples": [
{
"av": "мугь-мугьккун-мугь-мугьккунккун бищизе",
"be": "збіраць па зярнятку; выбіраць па зярнятку"
}
]
}
],
"pos": "прыслоўе",
"form": "—"
}
{
"word": "мугь-мучӏ",
"stress": 2,
"forms": [
"мугь-мучӏ",
"мугь-мучӏалъ",
"мугь-мучӏалъул"
],
"senses": [
{
"text": "зярняткі",
"labels": [
"зборны назоўнік"
],
"comment": "розныя",
"examples": [
{
"av": "гьоцӏиб бугеб мугь-мучӏ бищизе лъугьана къудкул",
"be": "вераб'і пачалі дзюбаць зярняты на гумне"
}
]
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}