{
"word": "къвагъ",
"forms": [
"къвагъ",
"къвагъалъ",
"къвагъалъул"
],
"senses": [
{
"text": "выжарки, вытопки, шкварки"
}
],
"see_also": [
{
"target": "къвакӏ",
"kind": "see"
}
],
"pos": "существительное",
"form": "именительный",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "къвагъи",
"stress": 4,
"forms": [
"къвагъи"
],
"senses": [
{
"labels": [
"масдар",
"глагол"
],
"masdarfrom": "къвагъизе"
}
],
"pos": "глагол",
"form": "масдар",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "къвагъизаби",
"stress": 4,
"forms": [
"къвагъизаби"
],
"senses": [
{
"labels": [
"масдар",
"понудительная форма",
"глагол"
],
"masdarforceto": "къвагъизабизе"
}
],
"pos": "глагол",
"form": "масдар",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "къвагъизабизе",
"stress": 4,
"stem": "къвагъизаб",
"forms": [
"къвагъизабизе",
"къвагъизабула",
"къвагъизабила",
"къвагъизабуна",
"къвагъизабе"
],
"senses": [
{
"labels": [
"понудительная форма"
],
"forceto": "къвагъизе"
}
],
"see_also": [
{
"target": "къвагъизе",
"kind": "from"
}
],
"pos": "глагол",
"form": "понудительная форма",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "къвагъизе",
"stress": 4,
"stem": "къвагъ",
"forms": [
"къвагъизе",
"къвагъула",
"къвагъила",
"къвагъана",
"къвагъе"
],
"senses": [
{
"text": "(под)жарить, зажарить что-л"
}
],
"pos": "глагол",
"form": "инфинитив",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "къвагьдей",
"stress": 8,
"forms": [
"къвагьдей"
],
"senses": [
{
"labels": [
"масдар",
"учащательная форма",
"глагол"
],
"masdarfrom": "кьвагьдезе"
}
],
"pos": "глагол",
"form": "масдар",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "къвакеро",
"stress": 6,
"stem": "къвакер",
"forms": [
"къвакеро",
"къвакероялъ",
"къвакероялъул",
"къвакеродул",
"къвакераби"
],
"senses": [
{
"text": "мышеловка",
"examples": [
{
"av": "къвакерда базе мугь гьечӏо досул къавулъ",
"ru": "у него дома нет ни зёрнышка, чтобы прицепить к мышеловке",
"comment": "о нищете"
}
]
}
],
"pos": "существительное",
"form": "именительный",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "къваки",
"stress": 4,
"forms": [
"къваки"
],
"senses": [
{
"labels": [
"масдар",
"глагол"
],
"masdarfrom": "къвакизе"
}
],
"pos": "глагол",
"form": "масдар",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "къвакизе",
"stress": 4,
"stem": "къвак",
"forms": [
"къвакизе",
"къвакула",
"къвакила",
"къвакана",
"къваке"
],
"senses": [
{
"text": "(под)мигнуть",
"examples": [
{
"av": "бер къвакизе",
"ru": "(под)мигнуть",
"comment": "букв. (под)мигнуть глазом"
},
{
"av": "дов цо берцинай ясалде къвакана",
"ru": "он подмигнул одной красавице"
}
]
}
],
"pos": "глагол",
"form": "инфинитив",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "къвакъвади",
"stress": 4,
"forms": [
"къвакъвади",
"къвакъвадиялъ",
"къвакъвадиялъул"
],
"senses": [
{
"labels": [
"масдар",
"учащательная форма",
"глагол"
],
"masdarfrom": "къвакъвадизе"
},
{
"text": "кудахтанье",
"examples": [
{
"av": "гӏанкъуязул къвакъвадиялъ ворчӏизавуна дун",
"ru": "кудахтанье кур разбудило меня"
}
]
}
],
"pos": "глагол",
"form": "масдар",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "къвакъвадизаби",
"stress": 4,
"forms": [
"къвакъвадизаби"
],
"labels": [
"масдар",
"учащательная форма",
"понудительная форма",
"глагол"
],
"see_also": [
{
"target": "къвакъвадизабизе",
"kind": "see"
}
],
"pos": "глагол",
"form": "масдар",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "къвакъвадизабизе",
"stress": 4,
"stem": "къвакъвадизаб",
"forms": [
"къвакъвадизабизе",
"къвакъвадизабула",
"къвакъвадизабила",
"къвакъвадизабуна",
"къвакъвадизабе"
],
"senses": [
{
"forceto": "къвакъвадизе",
"labels": [
"понудительная форма",
"учащательная форма"
],
"examples": [
{
"av": "зурма къвакъвадизабизе",
"ru": "играть на зурне"
}
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "къвакъвадизе",
"kind": "from"
}
],
"pos": "глагол",
"form": "понудительная форма",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "къвакъвадизе",
"stress": 4,
"stem": "къвакъвад",
"forms": [
"къвакъвадизе",
"къвакъвадула",
"къвакъвадила",
"къвакъвадана",
"къвакъваде"
],
"senses": [
{
"text": "кудахтать, квохтать, клохтать",
"labels": [
"учащательная форма"
],
"examples": [
{
"av": "гӏанкӏу къвакъвадулеб буго",
"ru": "курица кудахчет"
},
{
"av": "ГӀанкӏу къвакъвадаги дур къайиялда, Къоролай гурони дуе щоларин",
"ru": "Да квохчет курица в доме твоём, Только вдова тебе и достанется",
"labels": [
"фольклор"
]
},
{
"av": "гӏемер къвакъвадулеб гӏанкӏудул ханал дагьал рукӏуна",
"ru": "чем чаще кудахчет курица, тем реже она снесёт яйца",
"labels": [
"пословица"
]
},
{
"av": "нуж къвакъвадун, ниж къинлъарун",
"ru": "вы болтаете, а мы трудимся",
"labels": [
"поговорка"
],
"comment": "букв. вы кудахтаете, а мы яйца несём"
}
]
}
],
"pos": "глагол",
"form": "учащательная форма",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "къвакӏ",
"forms": [
"къвакӏ",
"къвакӏалъ",
"къвакӏалъул"
],
"see_also": [
{
"target": "къвагъ",
"kind": "see"
}
],
"pos": "существительное",
"form": "именительный",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "къвакӏадго",
"stress": 4,
"forms": [
"къвакӏадго"
],
"senses": [
{
"text": "крепко, в крепком состоянии; твёрдо, в твёрдом состоянии",
"labels": [
"наречие"
],
"examples": [
{
"av": "цӏер жеги къвакӏадго бугоан",
"ru": "лёд ещё был крепок"
}
]
}
],
"pos": "наречие",
"form": "—",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "къвакӏан",
"stress": 4,
"forms": [
"къвакӏан"
],
"senses": [
{
"text": "с хрустом",
"labels": [
"наречие"
],
"examples": [
{
"av": "къвакӏан бекун ана гъотӏол гӏаркьел",
"ru": "ветка дерева с хрустом сломалась"
}
]
}
],
"pos": "наречие",
"form": "—",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "къвакӏараб",
"stress": 4,
"stem": "къвакӏара",
"forms": [
"къвакӏараб"
],
"senses": [
{
"labels": [
"причастие"
],
"participlefrom": "къвакӏизе",
"refwordnum": "2"
},
{
"text": "прочный, твёрдый",
"examples": [
{
"av": "къвакӏараб кагъат",
"ru": "прочная бумага"
}
]
},
{
"text": "строгий, жёсткий",
"examples": [
{
"av": "къвакӏараб гӏадлу",
"ru": "строгая дисциплина"
}
]
},
{
"text": "жёсткий, немягкий",
"examples": [
{
"av": "къвакӏараб бусен",
"ru": "жёсткая постель"
}
]
},
{
"text": "крепкий, острый",
"examples": [
{
"av": "къвакӏараб тамахьо",
"ru": "крепкий табак"
},
{
"av": "къвакӏараб чагъир",
"ru": "крепкое вино"
}
]
},
{
"text": "крепкий, стойкий, решительный, не поддающий влиянию извне; строгий, категоричный",
"labels": [
"в переносном значении"
],
"examples": [
{
"av": "къвакӏараб жаваб",
"ru": "категоричный ответ"
},
{
"av": "къвакӏарав чи",
"ru": "стойкий человек"
}
]
},
{
"text": "чёрствый",
"comment": "о хлебе",
"examples": [
{
"av": "къвакӏараб чед",
"ru": "чёрствый хлеб"
}
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "къвакӏизе",
"kind": "from",
"refwordnum": "2"
}
],
"pos": "глагол",
"form": "причастие",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "къвакӏи",
"stress": 4,
"forms": [
"къвакӏи",
"къвакӏиялъ",
"къвакӏиялъул"
],
"senses": [
{
"labels": [
"масдар",
"глагол"
],
"masdarfrom": "къвакӏизе"
},
{
"text": "прочность, твёрдость",
"examples": [
{
"av": "чармил къвакӏи",
"ru": "прочность чугуна"
}
]
},
{
"text": "строгость; жёсткость",
"examples": [
{
"av": "къануналъул къвакӏи",
"ru": "строгость закона"
}
]
},
{
"text": "крепость, острота",
"examples": [
{
"av": "чогърол къвакӏи",
"ru": "крепость вина"
}
]
},
{
"text": "крепость, стойкость; решительность",
"labels": [
"в переносном значении"
]
},
{
"text": "чёрствость",
"examples": [
{
"av": "чадил къвакӏи",
"ru": "чёрствость хлеба"
}
]
}
],
"pos": "глагол",
"form": "масдар",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "къвакӏизаби",
"stress": 4,
"forms": [
"къвакӏизаби"
],
"senses": [
{
"labels": [
"масдар",
"понудительная форма",
"глагол"
],
"masdarforceto": "къвакӏизабизе"
}
],
"pos": "глагол",
"form": "масдар",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "къвакӏизабизе",
"stress": 4,
"stem": "къвакӏизаб",
"forms": [
"къвакӏизабизе",
"къвакӏизабула",
"къвакӏизабила",
"къвакӏизабуна",
"къвакӏизабе"
],
"senses": [
{
"labels": [
"понудительная форма"
],
"forceto": "къвакӏизе"
}
],
"see_also": [
{
"target": "къвакӏизе",
"kind": "from"
}
],
"pos": "глагол",
"form": "понудительная форма",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "къвакӏизе",
"stress": 4,
"stem": "къвакӏ",
"forms": [
"къвакӏизе",
"къвакӏула",
"къвакӏила",
"къвакӏана",
"къвакӏе"
],
"senses": [
{
"text": "становиться, стать твёрдым; затвердевать, (за)твердеть; схватиться, закрепиться",
"examples": [
{
"av": "ракьул хъал къвакӏана",
"ru": "корка земли затвердела"
},
{
"av": "цемент къвакӏизегӏан те",
"ru": "оставь, пока цемент не схватится"
}
]
},
{
"text": "становиться, стать более строгим, жёстким"
},
{
"text": "становиться, стать крепким, острым"
},
{
"text": "становиться, стать крепким, стойким, решительным",
"labels": [
"в переносном значении"
],
"examples": [
{
"av": "къвакӏун чӏезе",
"ru": "стать на своём; держать характер; не сдаваться"
}
]
},
{
"text": "(за)черстветь",
"examples": [
{
"av": "чед къвакӏун буго",
"ru": "хлеб зачерствел"
}
]
},
{
"text": "поджарить",
"examples": [
{
"av": "тӏатӏи къвакӏизе",
"ru": "поджарить сало, нутряной жир"
}
]
}
],
"pos": "глагол",
"form": "инфинитив",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "къвакӏулди",
"stress": 7,
"forms": [
"къвакӏулди",
"къвакӏулдица",
"къвакӏулдил"
],
"senses": [
{
"text": "болтун",
"labels": [
"разговорное слово"
]
}
],
"pos": "существительное",
"form": "именительный",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "къвал",
"forms": [
"къвал",
"къвалалъ",
"къвалица",
"къвалалъул",
"къвалил",
"къвалал"
],
"senses": [
{
"text": "верёвка (из шерсти или конопли) для ношения вязанки",
"examples": [
{
"av": "гӏертӏил къвал",
"ru": "домотканая длинная лента для ношения кувшина"
}
]
},
{
"text": "рукав",
"examples": [
{
"av": "гужгатул къвал",
"ru": "рукав бешмета"
},
{
"av": "къвалал къокъаб гурде",
"ru": "рубашка (платье) с короткими рукавами"
}
]
},
{
"text": "подпруга; затянуть потуже пояс",
"labels": [
"в переносном значении"
],
"examples": [
{
"av": "къвал къазе",
"ru": "подтянуть подпругу"
},
{
"av": "чол кьолол къвал къай",
"ru": "подтяни подпругу седла"
},
{
"av": "къвал къазе",
"ru": "затянуть потуже пояс; показать стойкость, выдержать испытание",
"labels": [
"в переносном значении"
]
}
]
},
{
"text": "объятие",
"examples": [
{
"av": "къвал базе",
"ru": "заключить в объятия, обнять"
},
{
"av": "долъ яцалда къвал бана",
"ru": "она обняла сестру"
},
{
"av": "къвалал разе",
"ru": "обниматься"
},
{
"av": "цоцазда къвалалги ран рачӏунел рукӏана дол",
"ru": "они шли, обнявшись"
},
{
"av": "къвал цӏезе",
"ru": "брать полной охапкой"
},
{
"av": "къвал цӏун хер бана эбелалъ бачие",
"ru": "мать полной охапкой положила сено телёнку"
}
]
}
],
"pos": "существительное",
"form": "именительный",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "къвалаб",
"stress": 4,
"stem": "къвала",
"forms": [
"къвалаб"
],
"gender_forms": [
"къвалаб",
"къвалав",
"къвалай"
],
"senses": [
{
"text": "пегий, пёстрый",
"examples": [
{
"av": "къвалаб болъон",
"ru": "пегая свинья"
},
{
"av": "къвалаб оц",
"ru": "пегий вол"
}
]
},
{
"text": "пёстрой расцветки",
"labels": [
"диалектизм"
],
"comment": "чёрный с белым",
"examples": [
{
"av": "къвалал хьитал",
"ru": "обувь чёрно-белой расцветки"
}
]
}
],
"pos": "прилагательное",
"form": "—",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "къвалакь",
"stress": 6,
"forms": [
"къвалакь",
"къвалакье",
"къвалакьа",
"къвалакьан"
],
"senses": [
{
"text": "подмышкой, подмышками",
"labels": [
"наречие"
],
"examples": [
{
"av": "къвалакь ккун буго дос тӏагъур",
"ru": "он держит шапку подмышкой"
},
{
"av": "къвалакь ккун тӏахьалгун вачӏана дов",
"ru": "он пришёл с книгами подмышкой"
},
{
"av": "къвалакьа бахъана долъ цо бухьараб жо",
"ru": "она из-под мышки вынула свёрток"
},
{
"av": "гурде къвалакьа чӏалхун буго",
"ru": "рубашка распорота в подмышке"
},
{
"av": "къвалакье квер бегьизе",
"ru": "засунуть руку подмышку"
},
{
"av": "къвалакь ккуни микки бежулев",
"ru": "тот, который подмышкой голубя зажарит",
"labels": [
"поговорка"
],
"comment": "т. е. страстный, горячий; находящийся в расцвете сил"
}
]
},
{
"text": "в объятиях; в обнимку; под ручку",
"examples": [
{
"av": "къвалакь ккун цо берцинай ясгун вуго ав сураталда",
"ru": "на карточке он [снят] в обнимку с одной красавицей"
},
{
"av": "къвалакь ккун лъадигун тирула дов",
"ru": "он гуляет под ручку с женой"
},
{
"av": "росасул къвалакь",
"ru": "в объятиях мужа"
},
{
"av": "къвалакье вачине",
"ru": "брать в объятия; обнять"
},
{
"av": "инсуца вас къвалакье вачана",
"ru": "отец обнял сына"
},
{
"av": "къвалакье къазе",
"ru": "заключить в объятия; крепко обнимать"
},
{
"av": "лъилниги къвалакье кӏанцӏизе",
"ru": "броситься в чьи-л. объятия"
},
{
"av": "росасул къвалакьа яхъана дос лъади",
"ru": "он забрал чужую жену из объятий мужа"
}
]
}
],
"pos": "наречие",
"form": "—",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "къвалакьбакӏ",
"stress": 6,
"forms": [
"къвалакьбакӏ",
"къвалакьбакӏалъ",
"къвалакьбакӏалъул",
"къвалакьбакӏал"
],
"senses": [
{
"text": "подмышки",
"examples": [
{
"av": "къвалакьбакӏалдаса рас бетӏизе",
"ru": "выдёргивать волосы с подмышек"
}
]
}
],
"pos": "существительное",
"form": "именительный",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "къвалалгьечӏ",
"stress": 4,
"forms": [
"къвалалгьечӏ",
"къвалалгьечӏалъ",
"къвалалгьечӏалъул",
"къвалалгьечӏал"
],
"senses": [
{
"text": "утеплённая безрукавка",
"examples": [
{
"av": "къвалалгьечӏ мугъзада бана",
"ru": "накинул на себя утеплённую безрукавку"
}
]
}
],
"pos": "существительное",
"form": "именительный",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "къвалзуниб",
"stress": 4,
"stem": "къвалзуни",
"forms": [
"къвалзуниб",
"къвалзунибе",
"къвалзуниса"
],
"senses": [
{
"text": "в рукаве, в рукав",
"labels": [
"наречие"
],
"examples": [
{
"av": "кӏудил тӏингъил къвалзуниб цӏулакьо батана",
"ru": "в рукаве дедушкиной шубы нашлись орехи"
}
]
}
],
"pos": "наречие",
"form": "—",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "къвали",
"stress": 4,
"stem": "къвал",
"forms": [
"къвали",
"къвалуца",
"къвалул"
],
"senses": [
{
"text": "бутень",
"labels": [
"ботаника"
],
"comment": "съедобная трава с белыми цветами и съедобным клубнем",
"examples": [
{
"av": "къвали бухъизе",
"ru": "выкопать клубни бутеня"
},
{
"av": "къвалул тӏин",
"ru": "стебель бутеня"
},
{
"av": "къвалутӏе ана ниж",
"ru": "мы пошли за бутенем"
},
{
"av": "къвалулъ пурщаби",
"ru": "пирожки с начинкой из бутеня"
},
{
"av": "къвали бухъулеб хур лъан буго",
"ru": "наткнулся на поле, где бутень можно выкопать",
"labels": [
"поговорка"
],
"comment": "т. е. повадился за лёгкой прибылью"
}
]
},
{
"text": "картофель",
"labels": [
"диалектизм"
]
}
],
"pos": "существительное",
"form": "именительный",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "къвалхалат",
"stress": 4,
"forms": [
"къвалхалат",
"къвалхалаталъ",
"къвалхалаталъул",
"къвалхалатал"
],
"senses": [
{
"text": "горский овчинный тулуп",
"comment": "с длинными, суженными у кисти рукавами"
}
],
"pos": "существительное",
"form": "именительный",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "къванща",
"stress": 7,
"stem": "къванщ",
"forms": [
"къванща",
"къванщаялъ",
"къванщица",
"къванщаялъул",
"къванщил",
"къунщби"
],
"senses": [
{
"text": "висок; волосы на висках",
"examples": [
{
"av": "кваранаб къванщялдаса тӏомги ччукӏизабун лъураб кӏудияб гӏужалъ гьасул гьумер сурукълъизабун бугоан",
"ru": "след глубокой раны на правом виске обезобразил его лицо"
},
{
"av": "къунщби хъахӏлъаниги",
"ru": "хоть и стар",
"comment": "букв. если даже виски поседели"
},
{
"av": "Азалидул зангал ругел дир гӏанкӏил, Зайиткунал къунщби ругел дир гӏанкӏил",
"ru": "У моего зайчонка шелковые сапожки, И виски у неё из шёлковых нитей",
"labels": [
"фольклор"
]
}
]
}
],
"pos": "существительное",
"form": "именительный",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "къванщил",
"stress": 7,
"forms": [
"къванщил"
],
"senses": [
{
"genitivefrom": "къванща",
"comment": "родительный падеж"
}
],
"see_also": [
{
"target": "къванща",
"kind": "from"
}
],
"pos": "существительное",
"form": "родительный",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "къваригӏараб",
"stress": 6,
"stem": "къваригӏара",
"forms": [
"къваригӏараб"
],
"senses": [
{
"labels": [
"причастие"
],
"participlefrom": "къваригӏине"
},
{
"text": "нужный, необходимый",
"examples": [
{
"av": "къваригӏараб мехалъ",
"ru": "в нужное время"
},
{
"av": "къваригӏарав чи",
"ru": "нужный человек"
},
{
"av": "къваригӏарал кагътал",
"ru": "необходимые бумаги"
},
{
"av": "дуе къваригӏараб щиб?",
"ru": "чего тебе надобно?"
}
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "къваригӏине",
"kind": "from"
}
],
"pos": "глагол",
"form": "причастие",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "къваригӏарабгӏан",
"stress": 6,
"forms": [
"къваригӏарабгӏан"
],
"senses": [
{
"text": "сколько нужно",
"labels": [
"наречие"
],
"examples": [
{
"av": "дуе къваригӏарабгӏан кьела дица духъе гӏарац",
"ru": "сколько нужно, столько я займу тебе деньги"
}
]
}
],
"pos": "наречие",
"form": "—",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "къваригӏараб-кватӏаб",
"stress": 6,
"forms": [
"къваригӏараб-кватӏаб"
],
"see_also": [
{
"target": "къваригӏараб-тараб",
"kind": "see"
}
],
"pos": "прилагательное",
"form": "—",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "къваригӏараб-тараб",
"stress": 6,
"forms": [
"къваригӏараб-тараб"
],
"gender_forms": [
"къваригӏараб-тараб",
"къваригӏарав-тарав",
"къваригӏарай-тарай"
],
"senses": [
{
"text": "всё необходимое; испытывающее потребность, удовлетворяющее нужду",
"comment": "в той или иной ситуации",
"examples": [
{
"av": "къваригӏараб-тараб жо",
"ru": "то, что необходимо; то, в чём испытываешь потребность; то, что покрывает нужду; всё, что нужно",
"comment": "в той или иной ситуации"
},
{
"av": "къваригӏараб-тараб жо цадахъ босе",
"ru": "возьми с собой всё, что нужно"
}
]
}
],
"pos": "прилагательное",
"form": "—",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "къваригӏел",
"stress": 6,
"forms": [
"къваригӏел",
"къваригӏелалъ",
"къваригӏелалъул",
"къваригӏелал"
],
"senses": [
{
"text": "нужда, потребность, надобность",
"examples": [
{
"av": "къваригӏел ккезе",
"ru": "понадобиться, пригодиться"
}
]
},
{
"text": "просьба, прошение",
"examples": [
{
"av": "къваригӏел тӏубазе",
"ru": "удовлетворить просьбу"
}
]
},
{
"text": "дело",
"examples": [
{
"av": "дур къваригӏел щиб букӏараб?",
"ru": "какое у тебя было дело?"
},
{
"av": "дурго къваригӏелалъищ, яги росдал къваригӏелалъищ вачӏарав?",
"ru": "по личному делу, или по делу аула (джамаата) прибыл?"
},
{
"av": "цо къваригӏелалъ шагьаралде ун вукӏана дун",
"ru": "я отправился по одному делу в город"
},
{
"av": "къваригӏел тӏубазе",
"ru": "[положительно] решать дело"
}
]
},
{
"text": "естественная нужда",
"labels": [
"в переносном значении"
],
"examples": [
{
"av": "къваригӏелалъ ине бегьилищ, мугӏалим?",
"ru": "учитель, можно выходить по нужде?"
}
]
}
],
"pos": "существительное",
"form": "именительный",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "къваригӏелгьечӏ",
"stress": 6,
"forms": [
"къваригӏелгьечӏ",
"къваригӏелгьечӏица",
"къваригӏелгьечӏил"
],
"senses": [
{
"text": "ненужный человек; нежелательный субъект"
}
],
"pos": "существительное",
"form": "именительный",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "къваригӏелгьечӏеб",
"stress": 6,
"stem": "къваригӏелгьечӏе",
"forms": [
"къваригӏелгьечӏеб"
],
"gender_forms": [
"къваригӏелгьечӏеб",
"къваригӏелгьечӏев",
"къваригӏелгьечӏей"
],
"senses": [
{
"text": "неприятный, неприличный; заслуживающий упрёка",
"examples": [
{
"av": "къваригӏелгьечӏеб рагӏи бицунге",
"ru": "не говорите неприличных слов"
},
{
"av": "гьаб щиб дур рахъалъ рагӏулеб бугеб къваригӏелгьечӏеб хабар?",
"ru": "что за неприличные слухи о тебе идут?"
},
{
"av": "къваригӏелгьечӏел жал гьаризе",
"ru": "вести себя неприлично",
"comment": "букв. сделать неприличные вещи"
}
]
}
],
"pos": "прилагательное",
"form": "—",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "къваригӏин",
"stress": 6,
"forms": [
"къваригӏин"
],
"senses": [
{
"labels": [
"масдар",
"глагол"
],
"masdarfrom": "къваригӏине"
}
],
"pos": "глагол",
"form": "масдар",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "къваригӏине",
"stress": 6,
"stem": "къваригӏ",
"forms": [
"къваригӏине",
"къваригӏуна",
"къваригӏина",
"къваригӏана"
],
"senses": [
{
"text": "быть, стать нужным, необходимым; понадобиться кому-либо; нуждаться в чём-либо; испытывать потребность в чём-либо",
"examples": [
{
"av": "досие гӏарац къваригӏун буго",
"ru": "ему нужны деньги"
},
{
"av": "херасе рахӏат къваригӏун буго",
"ru": "старик нуждается в покое"
},
{
"av": "цӏад къваригӏун буго!",
"ru": "дождя бы надо!"
},
{
"av": "къваригӏун гьечӏо",
"ru": "нет нужды, не надо, ни к чему"
},
{
"av": "къваригӏун гьечӏо дие гьезул сайигъатал",
"ru": "ни к чему мне их подарки"
},
{
"av": "досие къваригӏараб щиб?",
"ru": "что ему надо?"
}
]
}
],
"pos": "глагол",
"form": "инфинитив",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "къваригӏунареб",
"stress": 6,
"forms": [
"къваригӏунареб"
],
"senses": [
{
"labels": [
"причастие"
],
"participlefrom": "къваригӏине"
},
{
"text": "ненужный, никчемный",
"examples": [
{
"av": "къваригӏунареб босани, къваригӏунеб бичизе ккола",
"ru": "ненужное купишь, нужное продашь",
"labels": [
"поговорка"
]
}
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "къваригӏине",
"kind": "from"
}
],
"pos": "глагол",
"form": "причастие",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "къварид",
"stress": 6,
"forms": [
"къварид",
"къваридго"
],
"senses": [
{
"text": "узко, тесно",
"labels": [
"наречие"
],
"examples": [
{
"av": "рокъоб къварид букӏана",
"ru": "в комнате было тесно"
},
{
"av": "къварид гьабизе",
"ru": "сужать, сузить; делать узким, тесным"
},
{
"av": "тӏажу къварид гьабизе",
"ru": "сузить брюки"
}
]
},
{
"text": "горестно, грустно, печально; уныло",
"comment": "(о)печалиться; (о)печалить, причинить печаль, огорчать",
"examples": [
{
"av": "къварид вукӏине",
"ru": "горевать, предаваться печали, горю, унынию, скорби; быть, находиться в печали, в горе, в унынии, в скорби"
},
{
"av": "васги хун къварид руго гъол",
"ru": "они горюют после смерти сына"
},
{
"av": "къварид гьавизе",
"ru": "горе; расстраивать, расстроить",
"comment": "кого-либо"
},
{
"av": "бесдалав къварид гьавуге, къоролай къабихӏ гьаюге",
"ru": "сироту не огорчай, вдову не оскорбляй",
"labels": [
"пословица"
]
}
]
},
{
"text": "трудно, затруднительно; в трудном, затруднительном положении, состоянии",
"examples": [
{
"av": "магӏишат къварид буго гъозул",
"ru": "у них трудная жизнь"
},
{
"av": "къварид гьабизе",
"ru": "(с)делать тягостным, тяжким"
},
{
"av": "къварид гьабизе",
"ru": "обидеть"
},
{
"av": "эбелалъ лъимер къварид гьабуна",
"ru": "мать обидела ребёнка"
},
{
"av": "бакӏ къварид гьабизе",
"ru": "притеснять [в пространстве]"
}
]
}
],
"pos": "наречие",
"form": "—",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "къваридаб",
"stress": 6,
"stem": "къварида",
"forms": [
"къваридаб"
],
"gender_forms": [
"къваридаб",
"къваридав",
"къваридай"
],
"senses": [
{
"text": "узкий, тесный",
"examples": [
{
"av": "къваридаб къватӏ",
"ru": "узкая улочка"
},
{
"av": "къваридал берал",
"ru": "узкие глаза"
},
{
"av": "берал къваридав чи",
"ru": "узкоглазый человек"
},
{
"av": "къваридал хьитал",
"ru": "тесная обувь"
}
]
},
{
"text": "горестный, грустный, печальный, скорбный, унылый",
"examples": [
{
"av": "къваридаб къо",
"ru": "печальный день"
},
{
"av": "къваридай эбел",
"ru": "грустная мать"
}
]
},
{
"text": "трудный, затруднительный, тяжкий",
"examples": [
{
"av": "къваридаб бетӏербахъи",
"ru": "тяжкое существование",
"comment": "в связи с материальными затруднениями"
},
{
"av": "къваридаб гӏумру (яшав)",
"ru": "трудная жизнь"
},
{
"av": "къваридаб хӏал",
"ru": "затруднительное положение"
}
]
},
{
"text": "капризный, раздражительный, сердитый; нелюдимый",
"examples": [
{
"av": "къваридав чи вуго дов",
"ru": "он человек нелюдимый"
}
]
},
{
"text": "перенаселённый",
"examples": [
{
"av": "къваридаб бакӏ буго нижер гьаб",
"ru": "наша местность перенаселена"
}
]
}
],
"pos": "прилагательное",
"form": "—",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "къварилъахъди",
"stress": 6,
"forms": [
"къварилъахъди"
],
"senses": [
{
"labels": [
"масдар",
"учащательная форма",
"глагол"
],
"masdarfrom": "къварилъахъдизе"
}
],
"pos": "глагол",
"form": "масдар",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "къварилъахъдизаби",
"stress": 6,
"forms": [
"къварилъахъдизаби"
],
"labels": [
"масдар",
"учащательная форма",
"понудительная форма",
"глагол"
],
"see_also": [
{
"target": "къварилъахъдизабизе",
"kind": "see"
}
],
"pos": "глагол",
"form": "масдар",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "къварилъахъдизабизе",
"stress": 6,
"stem": "къварилъахъдизаб",
"forms": [
"къварилъахъдизабизе",
"къварилъахъдизабула",
"къварилъахъдизабила",
"къварилъахъдизабуна",
"къварилъахъдизабе"
],
"senses": [
{
"labels": [
"понудительная форма",
"учащательная форма"
],
"forceto": "къварилъахъдизе"
}
],
"see_also": [
{
"target": "къварилъахъдизе",
"kind": "from"
}
],
"pos": "глагол",
"form": "понудительная форма",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "къварилъахъдизе",
"stress": 6,
"stem": "къварилъахъд",
"forms": [
"къварилъахъдизе",
"къварилъахъдула",
"къварилъахъдила",
"къварилъахъдана",
"къварилъахъде"
],
"senses": [
{
"text": "грустить, печалиться, огорчаться, горевать, скорбеть",
"labels": [
"учащательная форма"
],
"examples": [
{
"av": "къварилъахъдизе лъугьана гъов",
"ru": "он загрустил"
}
]
},
{
"text": "(по)плакать, нюни распускать",
"labels": [
"в переносном значении",
"разговорное слово"
],
"examples": [
{
"av": "бихьинчи къварилъахъдизе рекъараб гьечӏо",
"ru": "мужчине неприлично нюни распускать"
}
]
}
],
"pos": "глагол",
"form": "учащательная форма",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "къварилъи",
"stress": 6,
"homonym": 1,
"stem": "къварилъ",
"forms": [
"къварилъи",
"къварилъиялъ",
"къварилъиялъул",
"къварилъаби"
],
"senses": [
{
"text": "узкое место, теснина, ущелье",
"examples": [
{
"av": "Гендерил къварилъи",
"ru": "Гимринская теснина"
},
{
"av": "Гьеркӏдерил къварилъи",
"ru": "Араканское ущелье"
}
]
},
{
"text": "пролив",
"examples": [
{
"av": "Керчь къварилъи",
"ru": "Керченский пролив"
}
]
}
],
"pos": "существительное",
"form": "именительный",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "къварилъи",
"stress": 6,
"homonym": 2,
"stem": "къварилъ",
"forms": [
"къварилъи",
"къварилъиялъ",
"къварилъиялъул",
"къварилъаби"
],
"senses": [
{
"labels": [
"масдар",
"глагол"
],
"masdarfrom": "къварилъизе"
},
{
"text": "узость, теснота",
"examples": [
{
"av": "рукъалъул къварилъи",
"ru": "теснота комнаты"
}
]
},
{
"text": "неудобство, затруднение, затруднительное положение",
"examples": [
{
"av": "лъим гьечӏолъиялъул къварилъи букӏана нижее",
"ru": "у нас были затруднения из-за отсутствия воды"
},
{
"av": "гӏатӏилъиялъул магӏна лъазе къварилъи бихьизе ккола",
"ru": "чтобы оценить благополучие, надо пережить затруднение",
"labels": [
"поговорка"
]
}
]
},
{
"text": "грусть, печаль; огорчение; горесть; горе, скорбь; лишение",
"examples": [
{
"av": "къварилъи бачахъизе",
"ru": "развеять горе",
"comment": "букв. отогнать горе"
},
{
"av": "къварилъи бикьизе",
"ru": "поделиться горестью"
},
{
"av": "къварилъи бихьизе",
"ru": "пережить, перенести горе, лишения"
},
{
"av": "къварилъи чучизе",
"ru": "излить душу",
"comment": "кому-либо; букв. горе облегчить"
},
{
"av": "къварилъиялъ дида къан буго рачел",
"ru": "скорбь охватила меня"
},
{
"av": "къварилъиялда хадуб гӏатӏилъи камуларо",
"ru": "после горестей приходит и радость",
"labels": [
"пословица"
],
"comment": "после ночи наступает день"
},
{
"av": "къварилъи тӏаса унгеги",
"ru": "да не минует тебя горе",
"labels": [
"бранное слово",
"выражение"
]
}
]
},
{
"text": "неудобство, стеснение; угнетение",
"examples": [
{
"av": "дица дуе къварилъи гьабиларо",
"ru": "я не причиню тебе неудобство"
}
]
},
{
"text": "недостаток, нехватка",
"examples": [
{
"av": "цӏулал къварилъи буго гьаниб",
"ru": "здесь чувствуется нехватка дров",
"comment": "топлива"
}
]
},
{
"text": "смерть, кончина, гибель",
"labels": [
"в переносном значении"
],
"comment": "близкого человека",
"examples": [
{
"av": "къварилъи ккун буго дозие",
"ru": "у них скончался близкий человек; их настигло несчастье",
"comment": "в связи с кончиной близкого человека"
}
]
}
],
"pos": "глагол",
"form": "масдар",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "къварилъизаби",
"stress": 6,
"forms": [
"къварилъизаби"
],
"senses": [
{
"labels": [
"масдар",
"понудительная форма",
"глагол"
],
"masdarforceto": "къварилъизабизе"
}
],
"pos": "глагол",
"form": "масдар",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "къварилъизабизе",
"stress": 6,
"stem": "къварилъизаб",
"forms": [
"къварилъизабизе",
"къварилъизабула",
"къварилъизабила",
"къварилъизабуна",
"къварилъизабе"
],
"senses": [
{
"text": "(с)делать что-либо узким, тесным, сузить",
"labels": [
"понудительная форма"
]
},
{
"text": "(о)печалить, огорчать, огорчить кого-либо"
}
],
"pos": "глагол",
"form": "понудительная форма",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "къварилъизе",
"stress": 6,
"stem": "къварилъ",
"forms": [
"къварилъизе",
"къварилъула",
"къварилъила",
"къварилъана",
"къварилъе"
],
"senses": [
{
"text": "быть, стать узким, тесным",
"examples": [
{
"av": "гурде къварилъун буго",
"ru": "рубашка стала узкой, притеснённой"
},
{
"av": "хьитал къварилъун руго",
"ru": "обувь теснит"
},
{
"av": "бакӏ къварилъизе",
"ru": "сталкиваться с притеснением",
"comment": "в пространстве"
}
]
},
{
"text": "(по)грустить, (о)печалиться, огорчаться, горевать, скорбить",
"examples": [
{
"av": "мун къварилъизе ккараб жо гуро гьеб",
"ru": "из-за этого не стоит тебе огорчаться"
},
{
"av": "къварилъуге, дир гьудул, роцӏарал къоялги рачӏинин чанги",
"ru": "не горюй, друг мой, и светлых дней наступят немало"
},
{
"av": "дуниял къварилъизе",
"ru": "быть недовольным миром сим"
}
]
}
],
"pos": "глагол",
"form": "инфинитив",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "къварилъи-гӏатӏилъи",
"stress": 6,
"forms": [
"къварилъи-гӏатӏилъи",
"къварилъи-гӏатӏилъиялъ",
"къварилъи-гӏатӏилъиялъул"
],
"senses": [
{
"text": "горе и радость",
"labels": [
"собирательное существительное"
],
"examples": [
{
"av": "къварилъи-гӏатӏилъи бацӏцӏине",
"ru": "помогать в горе и радости"
}
]
}
],
"pos": "существительное",
"form": "именительный",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "къваркьан",
"stress": 4,
"forms": [
"къваркьан"
],
"senses": [
{
"text": "с треском, со звуком",
"labels": [
"наречие"
],
"examples": [
{
"av": "къваркьан бекизе",
"ru": "(с)ломать с треском"
},
{
"av": "кодоб букӏараб къалам дос ццим бахъун къваркьан бекана",
"ru": "разозлившись, он с треском сломал карандаш, который держал в руках"
}
]
}
],
"pos": "наречие",
"form": "—",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "къваркьи",
"stress": 4,
"forms": [
"къваркьи",
"къваркьиялъ",
"къваркьиялъул"
],
"senses": [
{
"labels": [
"масдар",
"глагол"
],
"masdarfrom": "къваркьизе"
},
{
"text": "треск",
"comment": "при поломке чего-либо",
"examples": [
{
"av": "рекулел гӏаркьалабазул къваркьи бахъана",
"ru": "раздался треск ломающихся веток"
}
]
}
],
"pos": "глагол",
"form": "масдар",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "къваркьизе",
"stress": 4,
"stem": "къваркь",
"forms": [
"къваркьизе",
"къваркьула",
"къваркьила",
"къваркьана",
"къваркье"
],
"senses": [
{
"text": "(по)ломать что-либо с треском"
}
],
"pos": "глагол",
"form": "инфинитив",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "къваркьиялда",
"stress": 4,
"forms": [
"къваркьиялда"
],
"senses": [
{
"text": "с треском",
"labels": [
"наречие"
],
"examples": [
{
"av": "бакъвараб тӏамахги къваркьиялда хӏатӏикь мерхьунаго унел рукӏана дол",
"ru": "они шли с треском топча под ногами сухие листья"
}
]
}
],
"pos": "наречие",
"form": "—",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "къвартӏа",
"stress": 8,
"forms": [
"къвартӏа",
"къвартӏаялъ",
"къвартӏаялъул",
"къвартӏаял"
],
"senses": [
{
"text": "железный наконечник стрелы",
"labels": [
"устаревшее слово"
]
}
],
"pos": "существительное",
"form": "именительный",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "къварцӏ",
"forms": [
"къварцӏ",
"къварцӏалъ",
"къварцӏалъул",
"къварцӏал"
],
"senses": [
{
"text": "лука",
"comment": "седельная"
}
],
"pos": "существительное",
"form": "именительный",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "къварцӏи",
"stress": 4,
"forms": [
"къварцӏи",
"къварцӏиялъ",
"къварцӏиялъул"
],
"senses": [
{
"text": "треск",
"labels": [
"звукоподражание"
],
"examples": [
{
"av": "къукьмаххалъул къварцӏи бахъана",
"ru": "раздался треск ножниц",
"comment": "при резке чего-либо"
}
]
}
],
"pos": "междометие",
"form": "—",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "къварцӏиялда",
"stress": 4,
"forms": [
"къварцӏиялда"
],
"senses": [
{
"text": "с треском; со звуком",
"labels": [
"наречие"
],
"examples": [
{
"av": "къварцӏиялда кваналеб букӏана чоца гӏурччинаб хер",
"ru": "лошадь с треском щипала зелёную траву"
}
]
}
],
"pos": "наречие",
"form": "—",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "къвар-къвари",
"stress": 10,
"forms": [
"къвар-къвари",
"къвар-къвариялъ",
"къвар-къвариялъул"
],
"senses": [
{
"labels": [
"масдар",
"глагол"
],
"masdarfrom": "къвар-къваризе"
},
{
"text": "урчание",
"examples": [
{
"av": "чохьол къвар-къвари бахъана",
"ru": "слышно урчание в животе"
}
]
},
{
"text": "шелест",
"examples": [
{
"av": "цӏияб гӏарцул къвар-къвари",
"ru": "шелест новых ассигнаций"
},
{
"av": "къвар-къвари лъугьараб кагъат",
"ru": "шелестящая бумага"
}
]
}
],
"pos": "глагол",
"form": "масдар",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "къвар-къваризе",
"stress": 10,
"stem": "къвар-къвар",
"forms": [
"къвар-къваризе",
"къвар-къварула",
"къвар-къварила",
"къвар-къварана"
],
"senses": [
{
"text": "урчать",
"comment": "в животе"
},
{
"text": "шелестеть"
}
],
"pos": "глагол",
"form": "инфинитив",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "къвар-къвариялда",
"stress": 10,
"forms": [
"къвар-къвариялда"
],
"senses": [
{
"text": "с шелестом",
"labels": [
"наречие"
],
"examples": [
{
"av": "къвар-къвариялда къватӏибе бахъана дос цӏияб гӏарцул анцӏго гъурущ",
"ru": "с шелестом вынул он новую десятирублёвую ассигнацию"
}
]
}
],
"pos": "наречие",
"form": "—",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "къватӏ",
"forms": [
"къватӏ",
"къватӏалъ",
"къватӏалъул",
"къватӏул",
"къватӏал"
],
"senses": [
{
"text": "улица",
"examples": [
{
"av": "гьитӏинаб къватӏ",
"ru": "улочка"
},
{
"av": "гӏатӏидаб къватӏ",
"ru": "широкая улица"
},
{
"av": "шагьаралъул къватӏ",
"ru": "городская улица"
},
{
"av": "къватӏ къотӏизе",
"ru": "переходить улицу; пересекать улицу"
},
{
"av": "къватӏ цӏун гӏадамал руго",
"ru": "улица полна людей"
},
{
"av": "къватӏал сверизе (тиризе)",
"ru": "шастаться по улицам"
},
{
"av": "къватӏал гӏемер тирун гӏакълу щвеларо",
"ru": "от частого шатания по улицам ума не прибавится",
"labels": [
"пословица"
]
},
{
"av": "къватӏал тирулеб тараш",
"ru": "бродячий, бездомный щенок"
},
{
"av": "къватӏал тирулеб тараш",
"ru": "бродяга",
"labels": [
"бранное слово",
"выражение"
]
}
]
}
],
"pos": "существительное",
"form": "именительный",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "къватӏалмерхь",
"stress": 7,
"forms": [
"къватӏалмерхь",
"къватӏалмерхьица",
"къватӏалмерхьил"
],
"senses": [
{
"text": "гуляка, бродяга, бездельник, лодырь",
"labels": [
"разговорное слово"
]
}
],
"pos": "существительное",
"form": "именительный",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "къватӏасохцер",
"stress": 7,
"forms": [
"къватӏасохцер",
"къватӏасохцералъ",
"къватӏасохцералъул"
],
"senses": [
{
"text": "бешеный огурец",
"labels": [
"ботаника"
]
}
],
"pos": "существительное",
"form": "именительный",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "къватӏиб",
"stress": 7,
"stem": "къватӏи",
"forms": [
"къватӏиб",
"къватӏибе",
"къватӏиса",
"къватӏисан"
],
"gender_forms": [
"къватӏиб",
"къватӏив",
"къватӏий"
],
"senses": [
{
"text": "вне дома, вне помещения",
"labels": [
"наречие"
],
"examples": [
{
"av": "къватӏиб хутӏизе",
"ru": "не приходить домой",
"comment": "букв. оставаться на улице"
},
{
"av": "нолъ дозул гӏака къватӏиб хутӏун буго",
"ru": "вчера ночью их корова не пришла домой"
},
{
"av": "къватӏиб гӏазу балеб буго",
"ru": "на дворе снег идёт"
},
{
"av": "къватӏиб квачан буго",
"ru": "на улице холодно"
},
{
"av": "дун къватӏив вукӏана дол рачӏунаго",
"ru": "когда они шли, я находился на улице"
},
{
"av": "къватӏибе ахӏизе",
"ru": "выгонять, выгнать",
"labels": [
"диалектизм"
]
},
{
"av": "гӏака бокьоса къватӏибе ахӏизе",
"ru": "выгонять корову из хлева",
"labels": [
"диалектизм"
]
},
{
"av": "къватӏиве ахӏизе",
"ru": "выгнать; указать на дверь",
"labels": [
"диалектизм"
],
"comment": "кому-либо"
},
{
"av": "чӏужу къватӏие ахӏизе",
"ru": "выгнать жену, разводиться с женой",
"labels": [
"диалектизм"
]
},
{
"av": "къватӏибе бахъине",
"ru": "выходить"
},
{
"av": "къватӏиве вахъине кӏоларо досда",
"ru": "он не может выходить"
},
{
"av": "дун къватӏиве кин вахъинев?",
"ru": "как мне выходить?",
"comment": "после непристойного случая, позора"
},
{
"av": "къватӏире рахъине",
"ru": "выступить",
"comment": "на демонстрацию"
},
{
"av": "къватӏиве вилълъине",
"ru": "выходить",
"comment": "вместе с кем-либо"
},
{
"av": "къватӏиве вилълъа",
"ru": "пойдём на улицу"
},
{
"av": "къватӏибе биччазе",
"ru": "выпустить наружу, на улицу"
},
{
"av": "дос бече къватӏибе биччана",
"ru": "он выпустил телёнка на улицу"
},
{
"av": "къватӏибе биччазе",
"ru": "издавать, издать"
},
{
"av": "къватӏиве виччазе",
"ru": "выпустить откуда-либо наружу",
"comment": "кого-либо"
},
{
"av": "къватӏиве виччазе",
"ru": "выпустить из тюрьмы",
"labels": [
"в переносном значении"
]
},
{
"av": "къватӏиве гъезе",
"ru": "выгонять, выгнать; указать на дверь; выпроводить за дверь",
"comment": "кому-либо; букв. наружу гонять"
},
{
"av": "дица дов къватӏиве гъуна",
"ru": "я указал ему на дверь"
},
{
"av": "къватӏибе гьурщизе",
"ru": "открыть сердце; излить душу",
"comment": "букв. вытрясти наружу"
},
{
"av": "къватӏибе ине",
"ru": "уходить; выходить"
},
{
"av": "эмен къватӏиве ун вукӏана",
"ru": "отец вышел на улицу"
},
{
"av": "къватӏибе лъугьине",
"ru": "выйти наружу"
},
{
"av": "къватӏибе рехизе",
"ru": "выбросить",
"comment": "что-либо"
},
{
"av": "къватӏиве реххизе",
"ru": "вышвырнуть вон",
"labels": [
"соответствует русскому"
],
"comment": "кого-либо спустить с лестницы"
},
{
"av": "къватӏире тӏамизе",
"ru": "выслать; перенести"
},
{
"av": "къватӏибе гордо",
"ru": "окно выходящее на улицу"
},
{
"av": "къватӏибе нух",
"ru": "выход"
},
{
"av": "къватӏибе нух бахъизе",
"ru": "искать выход"
},
{
"av": "къватӏиве ваккизе",
"ru": "выглянуть"
},
{
"av": "къватӏибе загьирлъизе",
"ru": "стать известным"
},
{
"av": "къватӏибе рагӏизе",
"ru": "выносить сор из избы"
},
{
"av": "рокъоса хабар къватӏибе рагӏизе тоге",
"ru": "не выноси сор из избы"
},
{
"av": "Геда къватӏиве, Къурбан — жаниве",
"ru": "Геда выходит, а Курбан заходит",
"labels": [
"поговорка"
],
"comment": "все с базара, а Назар на базар"
},
{
"av": "къватӏиса хабар рокъобе босуге",
"ru": "не заноси уличные сплетни домой",
"labels": [
"пословица"
]
},
{
"av": "къватӏисан хабар къотӏун хутӏана",
"ru": "оказались в информационной блокаде"
},
{
"av": "къватӏисан цо чӏинхъи чӏвана алда",
"ru": "она услышала снаружи шорох"
}
]
},
{
"text": "на чужбине, на чужой стороне; в чужом краю; за границей",
"examples": [
{
"av": "къватӏив чӏезе",
"ru": "оставаться на чужбине"
},
{
"av": "къватӏиве ккезе",
"ru": "очутиться на чужбине"
},
{
"av": "къватӏиса бачӏараб къайи",
"ru": "товар, поступивший из-за границы, импортный товар"
}
]
}
],
"pos": "наречие",
"form": "—",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "къватӏибакӏ",
"stress": 7,
"forms": [
"къватӏибакӏ",
"къватӏибакӏалъ",
"къватӏибакӏалъул"
],
"senses": [
{
"text": "чужбина, чужой край; зарубежье",
"comment": "букв. чужое место",
"examples": [
{
"av": "къватӏибакӏалъ ракӏ хинлъизабуларо",
"ru": "чужбина не греет сердца",
"labels": [
"поговорка"
]
}
]
}
],
"pos": "существительное",
"form": "именительный",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "къватӏибехун",
"stress": 7,
"forms": [
"къватӏибехун"
],
"gender_forms": [
"къватӏибехун",
"къватӏивехун",
"къватӏийехун"
],
"senses": [
{
"text": "наружу, снаружи",
"labels": [
"наречие"
],
"examples": [
{
"av": "доба къватӏибехун буго нижер гӏанкӏуязул рукъ",
"ru": "там наружу находится наш курятник"
}
]
}
],
"pos": "наречие",
"form": "—",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "къватӏибчӏвазаби",
"stress": 7,
"forms": [
"къватӏибчӏвазаби",
"къватӏибчӏвазабиялъ",
"къватӏибчӏвазабиялъул"
],
"gender_forms": [
"къватӏибчӏвазаби",
"къватӏивчӏвазаби",
"къватӏийчӏвазаби"
],
"senses": [
{
"labels": [
"масдар",
"понудительная форма",
"глагол"
],
"masdarforceto": "къватӏибчӏвазабизе"
},
{
"text": "разоблачение"
}
],
"pos": "глагол",
"form": "масдар",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "къватӏибчӏвазабизе",
"stress": 7,
"stem": "къватӏи(б)чӏвазаб",
"forms": [
"къватӏибчӏвазабизе",
"къватӏибчӏвазабула",
"къватӏибчӏвазабила",
"къватӏибчӏвазабуна",
"къватӏибчӏвазабе"
],
"gender_forms": [
"къватӏибчӏвазабизе",
"къватӏивчӏвазабизе",
"къватӏийчӏвазабизе"
],
"senses": [
{
"text": "разоблачать, разоблачить кого-что-либо; обнаруживать, обнаружить что-либо; выявлять, выявить что-либо; проявлять, проявить что-либо",
"examples": [
{
"av": "тушманасул макру къватӏибчӏвазабизе",
"ru": "разоблачить коварство врага"
}
]
}
],
"pos": "глагол",
"form": "инфинитив",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "къватӏибчӏвазе",
"stress": 7,
"stem": "къватӏибчӏва",
"forms": [
"къватӏибчӏвазе",
"къватӏибчӏвала",
"къватӏибчӏвана",
"къватӏибчӏвай"
],
"senses": [
{
"text": "быть, стать разоблачённым; обнаруживаться, обнаружиться; выявляться, выявиться; проявляться, проявиться",
"examples": [
{
"av": "долъул гӏамал къватӏибчӏвана",
"ru": "её характер выявился"
}
]
}
],
"pos": "глагол",
"form": "инфинитив",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "къватӏибчӏвай",
"stress": 7,
"forms": [
"къватӏибчӏвай"
],
"senses": [
{
"labels": [
"масдар",
"глагол"
],
"masdarfrom": "къватӏибчӏвазе"
}
],
"pos": "глагол",
"form": "масдар",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "къватӏиракь",
"forms": [
"къватӏиракь",
"къватӏиракьалъ",
"къватӏиракьалъул"
],
"senses": [
{
"text": "чужбина чужой край, чужая сторона"
}
],
"pos": "существительное",
"form": "именительный",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "къватӏисахун",
"stress": 7,
"forms": [
"къватӏисахун"
],
"senses": [
{
"text": "снаружи",
"labels": [
"наречие"
],
"examples": [
{
"av": "къватӏисахун къай нуцӏа",
"ru": "закрой дверь снаружи"
},
{
"av": "къватӏисахун къай нуцӏа",
"ru": "убирайся отсюда",
"labels": [
"в переносном значении"
]
}
]
}
],
"pos": "наречие",
"form": "—",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "къватӏисеб",
"stem": "къватӏисе",
"forms": [
"къватӏисеб"
],
"gender_forms": [
"къватӏисеб",
"къватӏисев",
"къватӏисей"
],
"senses": [
{
"text": "внешний, наружный",
"examples": [
{
"av": "къватӏисеб политика",
"ru": "внешняя политика"
},
{
"av": "къватӏисеб рахъ",
"ru": "наружная сторона"
}
]
},
{
"text": "зарубежный, иностранный",
"examples": [
{
"av": "къватӏисел пачалихъал",
"ru": "зарубежные государства"
},
{
"av": "къватӏисел улкаби",
"ru": "зарубежные страны"
},
{
"av": "къватӏисел ишазул министр",
"ru": "министр иностранных дел"
}
]
}
],
"pos": "прилагательное",
"form": "—",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "къватӏи-рокъоб",
"stress": 7,
"stem": "къватӏи-рокъо",
"forms": [
"къватӏи-рокъоб",
"къватӏи-рокъобе",
"къватӏи-рокъоса",
"къватӏи-рокъосан"
],
"gender_forms": [
"къватӏи-рокъоб",
"къватӏи-рокъов",
"къватӏи-рокъой"
],
"senses": [
{
"text": "дома, в хозяйстве",
"labels": [
"наречие"
],
"examples": [
{
"av": "дозул къватӏи-рокъоб лъикӏго жо буго",
"ru": "у них хорошая обстановка"
},
{
"av": "къватӏи-рокъове вахъине",
"ru": "выходить"
},
{
"av": "унтарасда къватӏи-рокъове вахъине кӏолеб буго",
"ru": "больной уже может выходить"
}
]
}
],
"pos": "наречие",
"form": "—",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "къватӏул",
"stress": 7,
"forms": [
"къватӏул"
],
"senses": [
{
"genitivefrom": "къватӏ",
"comment": "родительный падеж"
},
{
"text": "уличный"
},
{
"examples": [
{
"av": "къватӏул бахӏри",
"ru": "бродяга; бездельник, лодырь",
"labels": [
"бранное слово",
"выражение"
],
"comment": "букв. уличный пёс"
},
{
"av": "къватӏул бахӏри гӏадин сверулев вукӏуна гьев",
"ru": "он разгуливает как бродяга"
},
{
"av": "къватӏул кӏал кӏудияб, мацӏ — халатаб",
"ru": "уличные уста большие, язык длинный",
"labels": [
"пословица"
]
},
{
"av": "къватӏул хабар",
"ru": "уличная молва, сплетни"
},
{
"av": "къватӏул харбазул цӏадакье ккезе",
"ru": "быть у всех на устах; попасть под дождь уличных разговоров",
"comment": "букв. сплетней"
},
{
"av": "къватӏул ирга",
"ru": "насморк"
}
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "къватӏ",
"kind": "from"
},
{
"target": "къватӏулаб",
"kind": "see"
}
],
"pos": "существительное",
"form": "родительный",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "къватӏулаб",
"stress": 7,
"stem": "къватӏула",
"forms": [
"къватӏулаб",
"къватӏулалъ",
"къватӏулалъул"
],
"senses": [
{
"text": "насморк",
"examples": [
{
"av": "къватӏулаб щун буго досде",
"ru": "у него насморк"
}
]
}
],
"pos": "существительное",
"form": "именительный",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "къватӏулъажо",
"stress": 7,
"stem": "къватӏулъаж",
"forms": [
"къватӏулъажо",
"къватӏулъажоялъ",
"къватӏулъажоялъул",
"къватӏулъажал"
],
"senses": [
{
"text": "подкидыш; ублюдок",
"examples": [
{
"av": "къватӏулъажо гьабун батарабила ханасул ахикь",
"ru": "в саду хана нашли подкидыша",
"labels": [
"фольклор"
]
}
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "къватӏуш",
"kind": "see"
}
],
"pos": "существительное",
"form": "именительный",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "къватӏуш",
"stress": 7,
"forms": [
"къватӏуш",
"къватӏушалъ",
"къватӏушалъул",
"къватӏушал"
],
"senses": [
{
"text": "подкидыш; ублюдок",
"examples": [
{
"av": "гьав къватӏушги лъица вачарав гьаниве?",
"ru": "кто сюда и этого ублюдка привёл?"
}
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "къватӏулъажо",
"kind": "see"
}
],
"pos": "существительное",
"form": "именительный",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "къватӏушмахӏав",
"stress": 7,
"forms": [
"къватӏушмахӏав"
],
"senses": [
{
"text": "похожий на ублюдка",
"labels": [
"редко"
]
}
],
"pos": "прилагательное",
"form": "—",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "къватӏ-къватӏалда",
"stress": 4,
"stem": "къватӏ-къватӏалд",
"forms": [
"къватӏ-къватӏалда",
"къватӏ-къватӏалде"
],
"senses": [
{
"text": "на всех улицах; на каждой улочке; на каждом углу",
"labels": [
"наречие"
],
"examples": [
{
"av": "къватӏ-къватӏалда бицунеб букӏана гьезул",
"ru": "на каждом углу говорили о них"
},
{
"av": "къватӏ-къватӏалда хабар щущазабизе",
"ru": "распространять слухи, сплетни"
},
{
"av": "къватӏ-къватӏалде рахъун",
"ru": "выходя на все улицы"
}
]
}
],
"pos": "наречие",
"form": "—",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "къвахьи",
"stress": 4,
"forms": [
"къвахьи",
"къвахьиялъ",
"къвахьиялъул"
],
"senses": [
{
"text": "несильный грохот",
"comment": "звукоподражание звуку от удара твёрдого предмета"
}
],
"pos": "существительное",
"form": "именительный",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "къвахьиялда",
"stress": 4,
"forms": [
"къвахьиялда"
],
"senses": [
{
"text": "с несильным грохотом",
"labels": [
"наречие"
]
}
],
"pos": "наречие",
"form": "—",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "къвачӏа",
"stress": 7,
"stem": "къвачӏ",
"forms": [
"къвачӏа",
"къвачӏаялъ",
"къвачӏица",
"къвачӏаялъул",
"къвачӏил",
"къучӏби"
],
"senses": [
{
"text": "бурдюк",
"examples": [
{
"av": "вехьасул къвачӏа",
"ru": "сумка пастуха"
},
{
"av": "гьардухъанасул къвачӏа",
"ru": "сума попрошайки"
},
{
"av": "лъугьинчӏеб къвачӏа",
"ru": "сума из необделанной кожи"
},
{
"av": "къвачӏил кӏал",
"ru": "горловина сумы"
},
{
"av": "къвачӏиниб лъе гьаб гьан",
"ru": "в мешочек положи это мясо"
},
{
"av": "къвачӏинибе базе",
"ru": "ссыпать в мешочек"
},
{
"av": "къвачӏинибе бана дос тӏех",
"ru": "в мешочек посыпал он толокно"
},
{
"av": "къвачӏиниса бахъун бачӏана Басирица хӏан",
"ru": "Басир вынул из мешка сыр"
},
{
"av": "къвачӏа баччизе",
"ru": "уходить, уйти; сматывать удочки",
"labels": [
"в ироническом смысле",
"соответствует русскому"
],
"comment": "букв. мешок тащить"
},
{
"av": "къвачӏа чӏехьезе",
"ru": "рассказывать",
"labels": [
"в переносном значении"
],
"comment": "о чём-либо"
},
{
"av": "къвачӏил кӏал бичизе",
"ru": "начинать говорить о чём-л",
"labels": [
"в переносном значении"
],
"comment": "что-либо; начинать говорить"
},
{
"av": "къвачӏил кӏал бухьине",
"ru": "не разглашать что-либо; скрывать о чём-либо",
"labels": [
"в переносном значении"
],
"comment": "букв. горловину мешка завязать"
},
{
"av": "къвачӏил кӏал бухьунарев",
"ru": "с длинным языком; любящий поболтать; разглашающий всё, что надо и не надо",
"labels": [
"в переносном значении"
],
"comment": "букв. не завязывающий горловину мешка"
},
{
"av": "къвачӏил кӏал кквезе",
"ru": "держать лжеуразу",
"comment": "игра слов"
},
{
"av": "къвачӏил уммат",
"ru": "беднота, бедный люд, нищие",
"comment": "презрение"
},
{
"av": "гьабихъе бачӏунеб гьирда тӏад къвачӏги рекъараб жо бугилан абун буго гӏонкӏкӏоца",
"ru": "мышь сказала, мол, что к мешку, привезённому на мельницу, очень кстати и кожаный мешочек",
"labels": [
"поговорка"
],
"comment": "чтобы ей было, чего грызть"
}
]
},
{
"text": "коробочка",
"comment": "хлопка"
},
{
"text": "Квача",
"precomment": "'Къ' прописная буква",
"comment": "имя собственное мужское или прозвище"
}
],
"pos": "существительное",
"form": "именительный",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "къвачӏакӏутӏ",
"stress": 7,
"forms": [
"къвачӏакӏутӏ",
"къвачӏакӏутӏица",
"къвачӏакӏутӏил",
"къвачӏакӏутӏал"
],
"senses": [
{
"text": "поскребыш, последний ребёнок в семье",
"labels": [
"разговорное слово"
],
"comment": "букв. сумотряс",
"examples": [
{
"av": "къвачӏакӏутӏ вуго гьав нижер вац",
"ru": "этот наш брат последний ребёнок в семье"
}
]
}
],
"pos": "существительное",
"form": "именительный",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "къвачӏачи",
"stress": 7,
"stem": "къвачӏач",
"forms": [
"къвачӏачи",
"къвачӏачияс",
"къвачӏачиясул",
"къвачӏачагӏи"
],
"senses": [
{
"text": "мешочник",
"labels": [
"разговорное слово"
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "къвачӏилав",
"kind": "see"
}
],
"pos": "существительное",
"form": "именительный",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "къвачӏа-таргьа",
"stress": 7,
"forms": [
"къвачӏа-таргьа",
"къвачӏа-таргьаялъ",
"къвачӏа-таргьаялъул"
],
"senses": [
{
"text": "мешочная тара",
"labels": [
"собирательное существительное"
]
}
],
"pos": "существительное",
"form": "именительный",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "къвачӏилав",
"stress": 7,
"stem": "къвачӏила",
"forms": [
"къвачӏилав",
"къвачӏилас",
"къвачӏиласул",
"къвачӏилал"
],
"senses": [
{
"text": "мешочник",
"labels": [
"разговорное слово"
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "къвачӏачи",
"kind": "see"
}
],
"pos": "существительное",
"form": "именительный",
"source": "av-ru.2006"
}