{
"word": "рас",
"forms": [
"рас",
"расалъ",
"расалъул",
"расал"
],
"senses": [
{
"text": "волос; волосы",
"examples": [
{
"av": "керчаб рас",
"ru": "густые волосы"
},
{
"av": "кӏургӏараб рас",
"ru": "кудрявые волосы"
},
{
"av": "лъедераб рас",
"ru": "редкие волосы"
},
{
"av": "магжил рас",
"ru": "волосы бороды"
},
{
"av": "тӏеренаб рас",
"ru": "тонкие волосы"
},
{
"av": "бетӏералда рас бахъун чӏана",
"ru": "волосы на голове стали дыбом"
},
{
"av": "рас бикьизе",
"ru": "делать пробор"
},
{
"av": "рас рас хъахӏлъун буго",
"ru": "волосы поседели"
},
{
"av": "расул кьибил",
"ru": "корень волоска"
},
{
"av": "расул цӏурав",
"ru": "волосатый"
},
{
"av": "расул цӏураб керен",
"ru": "волосатая грудь"
},
{
"av": "расуда бан",
"ru": "на волоске"
},
{
"av": "рас кӏкӏвелизе",
"ru": "бояться"
},
{
"av": "рас тӏезе",
"ru": "заставить раскошелиться",
"comment": "букв. волос вырвать"
}
]
}
],
"pos": "существительное",
"form": "именительный",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "раса",
"stress": 2,
"forms": [
"раса",
"расаялъ",
"расаялъул"
],
"senses": [
{
"text": "раса",
"examples": [
{
"av": "хъахӏаб раса",
"ru": "белая раса"
},
{
"av": "раса гӏодобегӏан гьаби",
"ru": "расовая дискриминация"
},
{
"av": "батӏи-батӏияб расаялъул гӏадамал",
"ru": "люди различной расовой принадлежности"
}
]
}
],
"pos": "существительное",
"form": "именительный",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "раса",
"stress": 4,
"forms": [
"раса",
"расаялъ",
"росоца",
"расаялъул",
"росол",
"русби"
],
"senses": [
{
"text": "лодка",
"examples": [
{
"av": "гьитӏинаб раса",
"ru": "лодочка"
},
{
"av": "росотӏа рекӏун гӏор бахине",
"ru": "переплыть реку на лодке"
}
]
},
{
"text": "корыто",
"examples": [
{
"av": "раса хъвагӏазе",
"ru": "соскоблить корыто"
},
{
"av": "раса хъвагӏалеб гӏункӏкӏ гӏадин",
"ru": "словно мышь, грызущая корыто",
"comment": "о плохой игре на струнных инструментах"
}
]
},
{
"text": "водопойная колода",
"examples": [
{
"av": "боцӏи гьекъезе раса лъун буго",
"ru": "установлена водопойная колода для скота"
}
]
}
],
"pos": "существительное",
"form": "именительный",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "расаб",
"stress": 2,
"forms": [
"расаб"
],
"gender_forms": [
"расаб",
"расав",
"расай"
],
"senses": [
{
"text": "меховой",
"examples": [
{
"av": "тӏингъил расаб рахъ",
"ru": "меховая сторона шубы"
}
]
}
],
"pos": "прилагательное",
"form": "—",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "расалъи",
"stress": 4,
"stem": "расалъ",
"forms": [
"расалъи",
"расалъиялъ",
"расалъиялъул",
"расалъаби"
],
"senses": [
{
"text": "долина",
"examples": [
{
"av": "мугӏрузул расалъи",
"ru": "горная долина"
},
{
"av": "тӏогьол расалъи",
"ru": "долина цветов"
}
]
},
{
"text": "русло",
"comment": "реки",
"examples": [
{
"av": "гӏурул расалъи",
"ru": "речное русло"
}
]
}
],
"pos": "существительное",
"form": "именительный",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "расалъиялъул",
"stress": 4,
"forms": [
"расалъиялъул"
],
"senses": [
{
"genitivefrom": "расалъи",
"comment": "родительный падеж"
},
{
"text": "долинный",
"examples": [
{
"av": "расалъиялъул бакӏал",
"ru": "долинные участки"
}
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "расалъи",
"kind": "from"
}
],
"pos": "существительное",
"form": "родительный",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "расанди",
"stress": 4,
"forms": [
"расанди",
"расандиялъ",
"расандиялъул"
],
"senses": [
{
"labels": [
"масдар",
"глагол"
],
"masdarfrom": "расандизе"
},
{
"text": "игра (процесс); забава",
"examples": [
{
"av": "лъималазул расанди",
"ru": "игра детей, детская игра"
},
{
"av": "расанди бахъизе",
"ru": "танцевать, плясать",
"labels": [
"диалектизм"
]
}
]
}
],
"pos": "глагол",
"form": "масдар",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "расандизаризе",
"stress": 4,
"stem": "расандизар",
"forms": [
"расандизаризе",
"расандизарула",
"расандизарила",
"расандизаруна",
"расандизаре"
],
"senses": [
{
"text": "устраивать, затевать игры; дать поиграть кому-либо; втягивать, втянуть кого-либо в игру; (по)играть с кем-либо",
"labels": [
"понудительная форма"
]
}
],
"pos": "глагол",
"form": "понудительная форма",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "расандизе",
"stress": 4,
"stem": "расанд",
"forms": [
"расандизе",
"расандула",
"расандила",
"расандана",
"расанде"
],
"senses": [
{
"text": "(по)играть, (по)резвиться; забавляться",
"examples": [
{
"av": "лъимал ахикь расандулел руго",
"ru": "дети резвятся в саду"
}
]
}
],
"pos": "глагол",
"form": "инфинитив",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "расандухъан",
"stress": 4,
"stem": "расандухъа",
"forms": [
"расандухъан",
"расандухъанас",
"расандухъаналъ",
"расандухъанасул",
"расандухъаналъул",
"расандухъаби"
],
"senses": [
{
"text": "танцор, плясун",
"labels": [
"диалектизм"
]
}
],
"pos": "существительное",
"form": "—",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "расандухъанлъи",
"stress": 4,
"forms": [
"расандухъанлъи",
"расандухъанлъиялъ",
"расандухъанлъиялъул"
],
"senses": [
{
"text": "способность танцевать, плясать",
"labels": [
"диалектизм"
]
}
],
"pos": "существительное",
"form": "именительный",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "расанизари",
"stress": 4,
"forms": [
"расанизари"
],
"senses": [
{
"labels": [
"масдар",
"понудительная форма",
"глагол"
],
"masdarforceto": "расандизаризе"
}
],
"pos": "глагол",
"form": "масдар",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "расанкӏо",
"stress": 4,
"stem": "расанкӏ",
"forms": [
"расанкӏо",
"расанкӏоялъ",
"расанкӏоялъул",
"расанкӏаби"
],
"senses": [
{
"text": "игрушка",
"examples": [
{
"av": "лъималазул расанкӏаби",
"ru": "детские игрушки"
},
{
"av": "расанкӏабигун расандизе",
"ru": "играть с игрушками"
}
]
}
],
"pos": "существительное",
"form": "именительный",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "расачи",
"stress": 4,
"stem": "расач",
"forms": [
"расачи",
"расачияс",
"расачиясул",
"расачагӏи"
],
"senses": [
{
"text": "лодочник",
"examples": [
{
"av": "расачияс ниж гӏурул доб рахъалде рачана",
"ru": "лодочник нас перевёз на ту сторону реки"
}
]
}
],
"pos": "существительное",
"form": "—",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "раса-цӏалкӏу",
"stress": 4,
"forms": [
"раса-цӏалкӏу",
"раса-цӏалкӏуялъ",
"раса-цӏалкӏуялъул"
],
"senses": [
{
"text": "сито и корыто",
"labels": [
"собирательное существительное"
],
"examples": [
{
"av": "кӏвахӏ гьечӏого хӏалтӏарасул раса-цӏалкӏу кӏетӏола",
"ru": "кто без устали работает, того сито и корыто издают звуки",
"labels": [
"пословица"
],
"comment": "кто не работает, тот не есть"
},
{
"av": "цӏидалъго раса-цӏалкӏу магӏида",
"ru": "новые сито и корыто на гвоздях висят",
"labels": [
"поговорка"
]
}
]
}
],
"pos": "существительное",
"form": "именительный",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "расбагӏар",
"stress": 2,
"forms": [
"расбагӏар",
"расбагӏарица",
"расбагӏарил"
],
"senses": [
{
"text": "рыжик"
}
],
"pos": "существительное",
"form": "именительный",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "расги",
"stress": 2,
"forms": [
"расги"
],
"senses": [
{
"text": "ничуть, нисколько",
"labels": [
"наречие"
],
"examples": [
{
"av": "расги барахщинчӏого",
"ru": "нисколько не скупясь"
},
{
"av": "расги ккечӏого",
"ru": "ничуть не пострадав"
},
{
"av": "расги нечоге!",
"ru": "ничуть не стесняйся!"
},
{
"av": "расги хӏинкъичӏо дов",
"ru": "он ничуть не испугался"
}
]
},
{
"text": "ничего",
"comment": "с отрицательным местоимением",
"examples": [
{
"av": "расги гьечӏо",
"ru": "ничего нет"
},
{
"av": "расги ккечӏо",
"ru": "ничего не случилось"
},
{
"av": "расги ккечӏеб гӏадин",
"ru": "как ни в чём не бывало"
}
]
}
],
"pos": "наречие",
"form": "—",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "расен",
"stress": 4,
"forms": [
"расен",
"расеналъ",
"расеналъул",
"расенал"
],
"senses": [
{
"text": "узор",
"examples": [
{
"av": "берцинаб расен",
"ru": "красивый узор"
},
{
"av": "расен бугеб гӏеретӏ",
"ru": "кувшин с узорами"
},
{
"av": "расен бикӏизе (гьабизе)",
"ru": "украшать узорами"
},
{
"av": "мокъокъида расен гӏадин рекъола",
"ru": "подходит как узоры на куропатке",
"comment": "т. е. действительно подходит, идёт"
}
]
}
],
"pos": "существительное",
"form": "именительный",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "расжубай",
"stress": 2,
"stem": "расжуба",
"forms": [
"расжубай",
"расжубаялъ",
"расжубаялъул"
],
"senses": [
{
"text": "граница, где сливается волосяной покров с кожей лба"
}
],
"pos": "существительное",
"form": "именительный",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "расизм",
"stress": 4,
"forms": [
"расизм",
"расизмалъ",
"расизмалъул"
],
"senses": [
{
"text": "расизм",
"comment": "инсанасул расаби ращадал гьечӏин, цо раса цогидаздаса тӏокӏаб ва тӏадчилъи гьабизе кколеб бугилан абулеб, жибгоги гӏелмуялде гӏаксаб ва заралияб теория",
"comment_lang": "av"
}
],
"pos": "существительное",
"form": "именительный",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "расизмалъулаб",
"stress": 4,
"forms": [
"расизмалъулаб"
],
"gender_forms": [
"расизмалъулаб",
"расизмалъулав",
"расизмалъулай"
],
"senses": [
{
"text": "расистский",
"examples": [
{
"av": "расизмалъулаб режим",
"ru": "расистский режим"
},
{
"av": "расизмалъулаб теория",
"ru": "расистская теория"
}
]
}
],
"pos": "прилагательное",
"form": "—",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "расист",
"stress": 4,
"forms": [
"расист",
"расистас",
"расисталъ",
"расистасул",
"расисталъул",
"расистал"
],
"senses": [
{
"text": "расист и расистка",
"comment": "расизмалъул рахъ ккурав чи яги чӏужугӏадан",
"comment_lang": "av"
}
],
"pos": "существительное",
"form": "именительный",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "раскӏал",
"stress": 2,
"stem": "раскӏа",
"forms": [
"раскӏал",
"раскӏаз",
"раскӏазул"
],
"senses": [
{
"labels": [
"множественное число"
],
"pluralfor": "расукӏ"
}
],
"see_also": [
{
"target": "расукӏ",
"kind": "from"
}
],
"pos": "существительное",
"form": "множественное число",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "раскӏил",
"stress": 6,
"forms": [
"раскӏил"
],
"senses": [
{
"genitivefrom": "расукӏ",
"comment": "родительный падеж"
}
],
"see_also": [
{
"target": "расукӏ",
"kind": "from"
}
],
"pos": "существительное",
"form": "родительный",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "расмеседилаб",
"stress": 2,
"forms": [
"расмеседилаб"
],
"gender_forms": [
"расмеседилаб",
"расмеседилав",
"расмеседилай"
],
"senses": [
{
"text": "златорунный",
"examples": [
{
"av": "расмеседилаб кьегӏер",
"ru": "златорунный ягнёнок"
}
]
}
],
"pos": "прилагательное",
"form": "—",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "расму",
"stress": 2,
"forms": [
"расму",
"расмуялъ",
"расмуялъул"
],
"senses": [
{
"text": "обычай, обычный закон",
"labels": [
"устаревшее слово",
"книжное"
]
}
],
"pos": "существительное",
"form": "именительный",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "расписание",
"stress": 7,
"stem": "расписани",
"forms": [
"расписание",
"расписаниялъ",
"расписаниялъул",
"расписаниял"
],
"senses": [
{
"text": "расписание",
"examples": [
{
"av": "дарсазул расписание",
"ru": "расписание уроков"
},
{
"av": "поездазул расписание",
"ru": "расписание поездов"
},
{
"av": "автобус расписаниялда рекъон бачӏана",
"ru": "автобус прибыл по расписанию"
},
{
"av": "штатазул расписание",
"ru": "штатное расписание",
"comment": "хъулухъазул сияхӏ"
}
]
}
],
"pos": "существительное",
"form": "именительный",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "расписка",
"stress": 5,
"forms": [
"расписка",
"распискаялъ",
"распискаялъул",
"распискаби"
],
"senses": [
{
"text": "расписка",
"examples": [
{
"av": "авансалъул гӏарац босиялъул расписка",
"ru": "расписка в получении аванса"
},
{
"av": "гӏарац щвеялъул расписка кьезе",
"ru": "дать расписку в получении денег"
},
{
"av": "распискаялда рекъон кьезе",
"ru": "дать по расписке"
}
]
}
],
"pos": "существительное",
"form": "именительный",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "раствор",
"stress": 6,
"forms": [
"раствор",
"растворалъ",
"растворалъул"
],
"senses": [
{
"text": "раствор",
"examples": [
{
"av": "цементалъул раствор",
"ru": "цементный раствор"
},
{
"av": "раствор гьабизе",
"ru": "делать раствор"
}
]
}
],
"pos": "существительное",
"form": "именительный",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "растечӏого",
"stress": 2,
"forms": [
"растечӏого"
],
"senses": [
{
"text": "всецело, целиком, без остатка, всё; полностью; сплошь",
"labels": [
"наречие"
],
"examples": [
{
"av": "растечӏого босе",
"ru": "бери всё"
},
{
"av": "растечӏого налъи бецӏана вацас",
"ru": "брат погасил все [свои] долги"
},
{
"av": "растечӏого цӏалана дос гьаб кӏудияб тӏехь",
"ru": "он полностью прочитал эту большую книгу"
}
]
}
],
"pos": "наречие",
"form": "—",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "растрата",
"stress": 6,
"forms": [
"растрата",
"растратаялъ",
"растратаялъул",
"растратаби"
],
"senses": [
{
"text": "растрата",
"examples": [
{
"av": "кӏудияб растрата",
"ru": "крупная растрата"
},
{
"av": "растрата бецӏизе",
"ru": "возместить растрату"
},
{
"av": "растрата гьабизе",
"ru": "совершить растрату, растратить"
}
]
}
],
"pos": "существительное",
"form": "именительный",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "расукъаб",
"stress": 4,
"forms": [
"расукъаб"
],
"gender_forms": [
"расукъаб",
"расукъав",
"расукъай"
],
"senses": [
{
"text": "безволосый, лысый",
"examples": [
{
"av": "расукъаб бетӏер",
"ru": "лысая голова"
}
]
}
],
"pos": "прилагательное",
"form": "—",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "расукълъи",
"stress": 4,
"forms": [
"расукълъи",
"расукълъиялъ",
"расукълъиялъул"
],
"senses": [
{
"text": "безволосье, лысина, плешь"
}
],
"pos": "существительное",
"form": "именительный",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "расукӏ",
"stress": 4,
"forms": [
"расукӏ",
"расукӏалъ",
"раскӏица",
"расукӏалъул",
"раскӏил",
"расукӏал",
"раскӏал"
],
"senses": [
{
"text": "ободочная кишка",
"labels": [
"анатомия"
]
},
{
"text": "расук",
"comment": "колбаса из ободочной кишки с начинкой из жидкого мясного фарша",
"examples": [
{
"av": "расукӏ белъине",
"ru": "сварить расук"
},
{
"av": "расукӏ цӏезе",
"ru": "начинить расук"
}
]
}
],
"pos": "существительное",
"form": "именительный",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "расул",
"stress": 4,
"homonym": 1,
"forms": [
"расул"
],
"senses": [
{
"genitivefrom": "рас",
"comment": "родительный падеж"
},
{
"text": "волосяной"
}
],
"see_also": [
{
"target": "рас",
"kind": "from"
}
],
"pos": "существительное",
"form": "родительный",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "расул",
"stress": 4,
"homonym": 2,
"forms": [
"расул",
"расулас",
"расуласул",
"расулал",
"расулица",
"расулил"
],
"senses": [
{
"text": "посланник",
"forms": [
"расулас",
"расуласул",
"расулал"
]
},
{
"text": "Расул",
"precomment": "'Р' прописная буква",
"comment": "имя собственное мужское",
"forms": [
"расулица",
"расулил"
]
}
],
"pos": "существительное",
"form": "именительный",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "расуллъи",
"stress": 4,
"forms": [
"расуллъи",
"расуллъиялъ",
"расуллъиялъул"
],
"senses": [
{
"comment": "абстрактное имя от 'расул'"
}
],
"see_also": [
{
"target": "расул",
"kind": "from",
"refwordnum": "2"
}
],
"pos": "существительное",
"form": "именительный",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "расурукъ",
"stress": 4,
"forms": [
"расурукъ",
"расурукъалъ",
"расурукъалъул"
],
"senses": [
{
"text": "гусиная кожа",
"examples": [
{
"av": "досул гьурмаде расурукъ бан букӏана",
"ru": "его лицо было покрыто гусиной кожей"
}
]
}
],
"pos": "существительное",
"form": "именительный",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "расцин",
"stress": 2,
"forms": [
"расцин"
],
"senses": [
{
"text": "ничего, никакого, нисколько",
"comment": "местоимение; с отрицательным глаголом",
"labels": [
"наречие"
],
"examples": [
{
"av": "расцин ханжу гьечӏогури рокъоб",
"ru": "нет же дома нисколько муки"
}
]
}
],
"pos": "наречие",
"form": "—",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "расчёт",
"forms": [
"расчёт",
"расчёталъ",
"расчёталъул",
"расчётал"
],
"senses": [
{
"text": "расчёт",
"examples": [
{
"av": "кодобе гӏарац кьун гьабулеб расчёт",
"ru": "наличный расчёт"
},
{
"av": "кодобе гӏарац кьечӏого гьабулеб расчёт",
"ru": "безналичный расчёт"
},
{
"av": "расчёт гьабизе",
"ru": "произвести расчёт, рассчитаться"
},
{
"av": "расчёт ккезе",
"ru": "свести счёты"
},
{
"av": "расчёт кьезе",
"ru": "дать расчёт"
},
{
"av": "магӏишатияб расчёт",
"ru": "хозяйственный расчёт"
}
]
}
],
"pos": "существительное",
"form": "именительный",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "расчёталъул",
"forms": [
"расчёталъул"
],
"senses": [
{
"genitivefrom": "расчёт",
"comment": "родительный падеж"
},
{
"text": "расчётный",
"examples": [
{
"av": "расчёталъул книжка",
"ru": "расчётная книжка"
},
{
"av": "банкалда расчёталъул счёт",
"ru": "расчётный счёт в банке"
}
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "расчёт",
"kind": "from"
}
],
"pos": "существительное",
"form": "родительный",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "рас-муч",
"stress": 2,
"forms": [
"рас-муч",
"рас-мучалъ",
"рас-мучалъул"
],
"senses": [
{
"text": "волосы; растительный покров",
"labels": [
"собирательное существительное"
],
"comment": "на теле, лице",
"examples": [
{
"av": "хъахӏаб рас-муч",
"ru": "седые волосы"
},
{
"av": "гьурмада рас-муч гьечӏев бихьинчи",
"ru": "мужчина без растительного покрова на лице"
}
]
}
],
"pos": "существительное",
"form": "именительный",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "рас-мучхӏалаб",
"stress": 2,
"forms": [
"рас-мучхӏалаб"
],
"gender_forms": [
"рас-мучхӏалаб",
"рас-мучхӏалав",
"рас-мучхӏалай"
],
"senses": [
{
"text": "с обилием волос, с густым растительным покровом"
}
],
"pos": "прилагательное",
"form": "—",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "рас-расккун",
"stress": 6,
"forms": [
"рас-расккун"
],
"senses": [
{
"text": "по волосинке, по волоску, по каждому волоску",
"labels": [
"наречие"
],
"examples": [
{
"av": "рас-расккун бетӏизе",
"ru": "вырвать по волоску"
},
{
"av": "рас-расккун хал гьабизе",
"ru": "дотошно, очень внимательно проверять",
"labels": [
"в переносном значении"
],
"comment": "букв. по волосинке проверять"
}
]
}
],
"pos": "наречие",
"form": "—",
"source": "av-ru.2006"
}