{
"word": "гӏакъикъ",
"stress": 6,
"forms": [
"гӏакъикъ",
"гӏакъикъалъ",
"гӏакъикъалъул"
],
"senses": [
{
"text": "сердолик",
"labels": [
"минералогия"
]
}
],
"pos": "существительное",
"form": "именительный",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "гӏакъил",
"stress": 6,
"forms": [
"гӏакъил",
"гӏакъилас",
"гӏакъилалъ",
"гӏакъиласул",
"гӏакъилалъул",
"гӏакъилзаби",
"гӏакъилица",
"гӏакъилил"
],
"senses": [
{
"text": "мудрец и мудрая женщина",
"examples": [
{
"av": "гӏакъилзабаз малъухъе хьваде",
"ru": "веди себя, как учат мудрецы"
}
]
},
{
"text": "Акил",
"precomment": "'ГӀ' прописная буква",
"comment": "имя собственное мужское",
"forms": [
"гӏакъилица",
"гӏакъилил"
]
}
],
"pos": "существительное",
"form": "именительный",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "гӏакъилаб",
"stress": 6,
"stem": "гӏакъила",
"forms": [
"гӏакъилаб"
],
"gender_forms": [
"гӏакъилаб",
"гӏакъилав",
"гӏакъилай"
],
"senses": [
{
"text": "мудрый, умный, разумный; понятливый",
"examples": [
{
"av": "гӏакъилаб калам",
"ru": "мудрая речь"
},
{
"av": "гӏакъилаб рагӏи",
"ru": "разумное слово, мудрое слово"
},
{
"av": "гӏакъилав чи",
"ru": "мудрый человек, мудрец"
},
{
"av": "гӏакъилай гӏадан",
"ru": "мудрая женщина"
},
{
"av": "гӏакъилал гӏадамал",
"ru": "мудрые люди"
},
{
"av": "гӏакъилал умумул",
"ru": "умные предки"
}
]
}
],
"pos": "прилагательное",
"form": "—",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "гӏакъилго",
"stress": 6,
"forms": [
"гӏакъилго"
],
"senses": [
{
"text": "мудро, разумно, благоразумно, рассудительно; с умом",
"labels": [
"наречие"
]
}
],
"pos": "наречие",
"form": "—",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "гӏакъиллъи",
"stress": 6,
"forms": [
"гӏакъиллъи",
"гӏакъиллъиялъ",
"гӏакъиллъиялъул"
],
"senses": [
{
"labels": [
"масдар",
"глагол"
],
"masdarfrom": "гӏакъиллъизе"
},
{
"text": "умудрённость; рассудительность, благоразумие, разумность, здравый смысл; мудрость",
"examples": [
{
"av": "аварагасул гӏакъиллъи",
"ru": "мудрость пророка"
}
]
}
],
"pos": "глагол",
"form": "масдар",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "гӏакъиллъизаби",
"stress": 6,
"forms": [
"гӏакъиллъизаби"
],
"senses": [
{
"labels": [
"масдар",
"понудительная форма",
"глагол"
],
"masdarforceto": "гӏакъиллъизабизе"
}
],
"pos": "глагол",
"form": "масдар",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "гӏакъиллъизабизе",
"stress": 6,
"stem": "гӏакъиллъизаб",
"forms": [
"гӏакъиллъизабизе",
"гӏакъиллъизабула",
"гӏакъиллъизабила",
"гӏакъиллъизабуна",
"гӏакъиллъизабе"
],
"senses": [
{
"text": "(с)делать умным, мудрым, разумным, рассудительным",
"labels": [
"понудительная форма"
],
"examples": [
{
"av": "гӏелмуялъ чи гӏакъиллъизавула",
"ru": "наука делает человека мудрее"
}
]
}
],
"pos": "глагол",
"form": "понудительная форма",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "гӏакъиллъизе",
"stress": 6,
"stem": "гӏакъиллъ",
"forms": [
"гӏакъиллъизе",
"гӏакъиллъула",
"гӏакъиллъила",
"гӏакъиллъана",
"гӏакъиллъе"
],
"senses": [
{
"text": "(по)умнеть; становиться, стать умным, мудрым, разумным, рассудительным",
"examples": [
{
"av": "гӏакъилзабазда гьоркьов дунги дагьавниги гӏакъиллъилев ватила",
"ru": "среди мудрецов, надеюсь, и я хоть немного мудрее стану"
}
]
}
],
"pos": "глагол",
"form": "инфинитив",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "гӏакълу",
"stress": 3,
"stem": "гӏакъл",
"forms": [
"гӏакълу",
"гӏакълуялъ",
"гӏакълуялъул"
],
"senses": [
{
"text": "ум, разум, интеллект",
"examples": [
{
"av": "гӏакълу бугев чи",
"ru": "человек с умом, умный человек; человек с головой",
"labels": [
"просторечное слово",
"выражение"
]
},
{
"av": "гӏакълу гьечӏеб",
"ru": "неразумный, глупый"
},
{
"av": "гӏакълу гьечӏеб бетӏер",
"ru": "глупая башка"
},
{
"av": "гӏакълу гьечӏеб бетӏералдаса бетӏергӏанасеб хъабахъ лъикӏ",
"ru": "чем глупая голова, лучше тыква с голову",
"labels": [
"поговорка"
]
},
{
"av": "гӏакълу гьечӏолъи",
"ru": "недостаток ума, глупость, дурость; неразумие"
},
{
"av": "дирго гӏакълу гьечӏолъиялъ ккана гьеб",
"ru": "по своей глупости случилось это"
},
{
"av": "гӏакълу дагьлъи",
"ru": "слабоумие"
},
{
"av": "гӏакълу бачӏине",
"ru": "поумнеть"
},
{
"av": "гӏакълу биххизабизе",
"ru": "сводить с ума"
},
{
"av": "гӏакълу биххун ине",
"ru": "потерять разум"
},
{
"av": "гӏакълу босизе",
"ru": "лишиться рассудка"
},
{
"av": "гӏакълу гӏечӏо",
"ru": "мозгов не хватило"
},
{
"av": "гӏакълу малъизе",
"ru": "учить уму-разуму"
},
{
"av": "гӏакълу мукъсанлъизе",
"ru": "скудеть умом"
},
{
"av": "гӏакълу хисизе",
"ru": "передумать"
},
{
"av": "гӏакълу щвезе",
"ru": "взяться за ум, образумиться; уму набраться"
},
{
"av": "гӏакълу гӏарцухъ бичун босизе щоларо",
"ru": "ума на деньги не купишь",
"labels": [
"пословица"
]
},
{
"av": "гӏакълу хадуб гӏунтӏулеб гьечӏо",
"ru": "уму непостижимо"
},
{
"av": "гӏакълуялъул бетӏер",
"ru": "большой умница, ума палата"
},
{
"av": "гӏакълуялъул бетӏергьаби",
"ru": "обладающие умом; умные люди",
"labels": [
"книжное"
]
},
{
"av": "гӏакълуялде щвезе",
"ru": "взяться за ум, образумиться"
},
{
"av": "гӏакълуялъулъ камилав",
"ru": "с совершенным умом"
}
]
},
{
"text": "рассудок, сознание",
"examples": [
{
"av": "гӏакълуялде вачӏинавизе",
"ru": "приводить в сознание"
},
{
"av": "гӏакълуялде вачӏине",
"ru": "прийти в сознание, в чувство; очнуться"
},
{
"av": "гӏакълуялдаса инавизе",
"ru": "доводить, довести до потери сознания, до беспамятства; лишать сознания"
},
{
"av": "кьабураб жоялъ гӏакълялдаса инавизе",
"ru": "лишить сознания ударом",
"comment": "кого-либо"
},
{
"av": "гӏакълуялдаса ине",
"ru": "падать, упасть в обморок, потерять память, сознание; впадать в беспамятство"
}
]
},
{
"text": "мнение, убеждение; рассуждение",
"examples": [
{
"av": "битӏараб гӏакълу буго гьеб",
"ru": "это правильное рассуждение"
},
{
"av": "гьеб буго досул гӏакълу",
"ru": "это его мнение"
},
{
"av": "жив-живас жинди-жиндир гӏакълу бицана",
"ru": "каждый высказал своё мнение"
},
{
"av": "чияр гӏакълуялда хадув ана дов",
"ru": "он поддался чужому убеждению"
}
]
},
{
"text": "совет",
"examples": [
{
"av": "гӏакълу босизе",
"ru": "слушаться совета"
},
{
"av": "гӏакълу дандбазе",
"ru": "(по)советоваться; совещаться, держать совет"
},
{
"av": "гӏакълу кьезе",
"ru": "посоветовать, дать совет, учить уму-разуму, наставлять"
},
{
"av": "гӏакълу бикьакълъизе",
"ru": "стать душевнобольным; быть в психическом расстройстве"
}
]
}
],
"pos": "существительное",
"form": "именительный",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "гӏакълугьечӏ",
"stress": 3,
"forms": [
"гӏакълугьечӏ",
"гӏакълугьечӏица",
"гӏакълугьечӏил"
],
"senses": [
{
"text": "безумец, глупец, дурак, дуралей; не имеющий ума; неумный человек",
"labels": [
"разговорное слово"
],
"examples": [
{
"av": "гьадав гӏакълугьечӏгун цадахъ вукӏунге",
"ru": "не водись с этим глупцом"
}
]
}
],
"pos": "существительное",
"form": "именительный",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "гӏакълучи",
"stress": 3,
"stem": "гӏакълуч",
"forms": [
"гӏакълучи",
"гӏакълучияс",
"гӏакълучиясул",
"гӏакълучагӏи"
],
"senses": [
{
"text": "советник, советчик",
"examples": [
{
"av": "ханасул гӏакълучи",
"ru": "советник хана"
},
{
"av": "гӏакълучагӏи гӏемер руго, кумекчагӏи дагь руго",
"ru": "советчиков много, помощников мало",
"labels": [
"поговорка"
]
}
]
}
],
"pos": "существительное",
"form": "именительный",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "гӏакълучилъи",
"stress": 3,
"forms": [
"гӏакълучилъи",
"гӏакълучилъиялъ",
"гӏакълучилъиялъул"
],
"senses": [
{
"text": "должность советника"
}
],
"pos": "существительное",
"form": "именительный",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "гӏакълучӏужу",
"stress": 3,
"forms": [
"гӏакълучӏужу",
"гӏакълучӏужуялъ",
"гӏакълучӏужуялъул"
],
"senses": [
{
"text": "советница, советчица"
}
],
"pos": "существительное",
"form": "именительный",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "гӏакълу-лъай",
"stress": 3,
"stem": "гӏакълу-лъа",
"forms": [
"гӏакълу-лъай",
"гӏакълу-лъаялъ",
"гӏакълу-лъаялъул"
],
"senses": [
{
"text": "интеллект; сознание, разум, рассудок",
"comment": "букв. ум и знания",
"labels": [
"собирательное существительное"
],
"examples": [
{
"av": "гӏакълу-лъай бугел чагӏи",
"ru": "разумные люди"
},
{
"av": "гӏакълу-лъай щвезе",
"ru": "повзрослеть, набираться уму, войти в разум; получить ум и знания"
}
]
}
],
"pos": "существительное",
"form": "именительный",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "гӏакълу-насихӏат",
"stress": 3,
"forms": [
"гӏакълу-насихӏат",
"гӏакълу-насихӏаталъ",
"гӏакълу-насихӏаталъул"
],
"senses": [
{
"text": "совет и наставление",
"labels": [
"собирательное существительное"
]
}
],
"pos": "существительное",
"form": "именительный",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "гӏакъраб",
"stress": 7,
"forms": [
"гӏакъраб",
"гӏакърабалъ",
"гӏакърабалъул",
"гӏакърабал"
],
"senses": [
{
"text": "фаланга"
},
{
"text": "скорпион",
"labels": [
"диалектизм"
]
},
{
"text": "стрелка",
"labels": [
"в переносном значении",
"устаревшее слово"
],
"comment": "часов",
"examples": [
{
"av": "гӏакъраб цебе баче",
"ru": "переведи стрелку"
}
]
}
],
"pos": "существительное",
"form": "именительный",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "гӏакъуба",
"stress": 6,
"forms": [
"гӏакъуба",
"гӏакъубаялъ",
"гӏакъубаялъул"
],
"senses": [
{
"text": "мука и муки; мучение, страдание, боль; трудности, затруднения",
"examples": [
{
"av": "гӏакъуба бихьизе",
"ru": "мучиться, маяться"
},
{
"av": "бихьараб гӏакъуба кирилъун хъвайги",
"ru": "да будет божье воздаяние за испытанные муки"
},
{
"av": "гӏакъуба гьикъизе (кьезе)",
"ru": "мучить, пытать"
},
{
"av": "чое гӏакъуба кьоге",
"ru": "не мучь лошадь"
},
{
"av": "гӏакъуба хӏехьезе",
"ru": "испытывать, испытать муки; испытывать, испытать трудности"
}
]
}
],
"pos": "существительное",
"form": "именительный",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "гӏакъубачи",
"stress": 6,
"stem": "гӏакъубач",
"forms": [
"гӏакъубачи",
"гӏакъубачияс",
"гӏакъубачиясул",
"гӏакъубачагӏи"
],
"senses": [
{
"text": "мучитель, истязатель",
"labels": [
"редко"
],
"examples": [
{
"av": "фашистазул гӏакъубачи",
"ru": "фашистский истязатель"
}
]
}
],
"pos": "существительное",
"form": "именительный",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "гӏакъуба-къварилъи",
"stress": 6,
"forms": [
"гӏакъуба-къварилъи",
"гӏакъуба-къварилъиялъ",
"гӏакъуба-къварилъиялъул"
],
"senses": [
{
"text": "житейские невзгоды; страдания; скорбь",
"labels": [
"собирательное существительное"
],
"examples": [
{
"av": "талихӏ-рохелалдаса цӏикӏкӏун гӏакъуба-къварилъи бихьана долда",
"ru": "житейских невзгод она испытала больше чем радости и счастья"
}
]
}
],
"pos": "существительное",
"form": "именительный",
"source": "av-ru.2006"
}