{
"word": "хъал",
"forms": [
"хъал",
"хъалалъ",
"хъалалъул"
],
"senses": [
{
"text": "кора, луб, лубок",
"examples": [
{
"av": "гъотӏол хъал",
"uk": "кора дерева"
}
]
},
{
"text": "лушпиння; кора, кірка, шкірка, шкіринка",
"examples": [
{
"av": "гӏечул хъал",
"uk": "шкірка яблука"
},
{
"av": "картошкадул хъал",
"uk": "картопляне лушпиння, картопляні очистки; шкірка картоплі"
},
{
"av": "семичкадул хъал",
"uk": "лушпиння соняшника"
},
{
"av": "хъарбузалъул хъал",
"uk": "кавунова шкірка"
},
{
"av": "хъал бахъизе",
"uk": "лущити, очищати, знімати шкірку; здирати, зідрати шкірку"
},
{
"av": "гӏечудаса хъал бахъизе",
"uk": "очистити яблуко від шкірки"
}
]
},
{
"text": "луска",
"examples": [
{
"av": "ччугӏил хъал",
"uk": "рибна луска"
}
]
},
{
"text": "шкаралупа, скинута шкіра, виповзок",
"comment": "змії",
"examples": [
{
"av": "борхьил хъал",
"uk": "виповзок змії; зміїна сорочка"
}
]
},
{
"text": "оболонка",
"examples": [
{
"av": "резиналъул тӏеренаб хъал",
"uk": "тонка гумова оболонка"
}
]
},
{
"text": "шар; пласт",
"examples": [
{
"av": "ракьул хъал",
"uk": "шар землі"
},
{
"av": "хъал хутӏун буго",
"uk": "сильно схуд; самі кістки та шкіра залишилися",
"comment": "літ. [одна] шкіра залишилася"
}
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "гӏабул",
"kind": "see",
"refwordnum": "4"
}
],
"pos": "іменник",
"form": "називний"
}
{
"word": "хъала",
"stress": 5,
"forms": [
"хъала",
"хъалаялъ",
"хъалаялъул",
"хъаладул",
"хъулби"
],
"senses": [
{
"text": "фортеця, укріплення, цитадель; замок",
"examples": [
{
"av": "некӏсияб хъала",
"uk": "стара фортеця"
},
{
"av": "хъала базе",
"uk": "побудувати фортецю, укріплення, замок"
},
{
"av": "хъала бахъизе",
"uk": "зайняти фортецю, брати фортецю"
},
{
"av": "хъала бахъизе",
"uk": "зробити",
"labels": [
"у переносному значенні"
],
"comment": "що-небудь непосильне, надто важке"
},
{
"av": "ГӀенекке, гӏадамал, хабар бицинин Харица къвагъараб цо хъалаялъул",
"uk": "Слухайте, люди, повість розповім Про підірвану порохом фортецю одну",
"labels": [
"фольклор"
]
}
]
},
{
"text": "місто",
"labels": [
"у переносному значенні"
]
}
],
"pos": "іменник",
"form": "називний"
}
{
"word": "хъалахъ",
"stress": 5,
"forms": [
"хъалахъ",
"хъалахъалъ",
"хъалахъалъул",
"хъалахъал"
],
"senses": [
{
"text": "кельма"
}
],
"pos": "іменник",
"form": "називний"
}
{
"word": "хъалахъарщал",
"stress": 5,
"stem": "хъалахъарща",
"forms": [
"хъалахъарщал",
"хъалахъарщаз",
"хъалахъарщазул"
],
"senses": [
{
"labels": [
"множина"
],
"pluralfor": "хъалахъарщи"
}
],
"see_also": [
{
"target": "хъалахъарщи",
"kind": "from"
}
],
"pos": "іменник",
"form": "множина"
}
{
"word": "хъалахъарщи",
"stress": 5,
"forms": [
"хъалахъарщи",
"хъалахъарщиялъ",
"хъалахъорщоца",
"хъалахъарщиялъул",
"хъалахъорщол",
"хъалахъарщал"
],
"senses": [
{
"text": "горбиль"
}
],
"pos": "іменник",
"form": "називний"
}
{
"word": "хъалахъорщол",
"stress": 5,
"forms": [
"хъалахъорщол"
],
"senses": [
{
"genitivefrom": "хъалахъарщи",
"comment": "родовий відмінок"
}
],
"see_also": [
{
"target": "хъалахъарщи",
"kind": "from"
}
],
"pos": "іменник",
"form": "родовий"
}
{
"word": "хъалачин",
"stress": 7,
"forms": [
"хъалачин",
"хъалачиналъ",
"хъалачиналъул"
],
"senses": [
{
"text": "наст",
"examples": [
{
"av": "гӏазул хъалачин",
"uk": "наст на снігу"
}
]
},
{
"text": "тонкий шар льоду на воді"
}
],
"pos": "іменник",
"form": "називний"
}
{
"word": "хъалбицатаб",
"stress": 3,
"forms": [
"хъалбицатаб"
],
"gender_forms": [
"хъалбицатаб",
"хъалбицатав",
"хъалбицатай"
],
"senses": [
{
"text": "товстошкірий, з товстою шкіркою"
}
],
"pos": "прикметник",
"form": "—"
}
{
"word": "хъаликъ",
"stress": 5,
"forms": [
"хъаликъ",
"хъаликъго"
],
"senses": [
{
"text": "тонкошарово",
"labels": [
"прислівник"
]
},
{
"text": "бідно; біднувато",
"labels": [
"у переносному значенні"
],
"examples": [
{
"av": "дозул гӏумру хъаликъго буго",
"uk": "вони живуть бідно"
}
]
}
],
"pos": "прислівник",
"form": "—"
}
{
"word": "хъаликъаб",
"stress": 5,
"forms": [
"хъаликъаб"
],
"gender_forms": [
"хъаликъаб",
"хъаликъав",
"хъаликъай"
],
"senses": [
{
"text": "тонкошкірий; тонкошаровий"
},
{
"text": "бідний, незаможний, малопотужний",
"labels": [
"у переносному значенні"
],
"examples": [
{
"av": "хъаликъаб агьлу",
"uk": "біднота; бідні, незаможні, жебраки"
}
]
}
],
"pos": "прикметник",
"form": "—"
}
{
"word": "хъаликълъи",
"stress": 5,
"forms": [
"хъаликълъи",
"хъаликълъиялъ",
"хъаликълъиялъул"
],
"senses": [
{
"text": "тонкошкірість, тонкошаровість"
},
{
"text": "бідність, малопотужність",
"labels": [
"у переносному значенні"
]
}
],
"pos": "іменник",
"form": "називний"
}
{
"word": "хъалималъул",
"stress": 5,
"forms": [
"хъалималъул"
],
"senses": [
{
"genitivefrom": "хъалин",
"comment": "родовий відмінок"
}
],
"see_also": [
{
"target": "хъалин",
"kind": "from"
}
],
"pos": "іменник",
"form": "родовий"
}
{
"word": "хъалин",
"stress": 5,
"stem": "хъали",
"forms": [
"хъалин",
"хъалималъ",
"хъалималъул"
],
"senses": [
{
"text": "калим",
"labels": [
"застаріле слово"
],
"comment": "викуп за наречену",
"examples": [
{
"av": "хъалин бачӏине",
"uk": "принести калим"
},
{
"av": "хъалин кьезе",
"uk": "платити калим"
}
]
}
],
"pos": "іменник",
"form": "називний"
}
{
"word": "хъаличӏаб",
"stress": 5,
"forms": [
"хъаличӏаб"
],
"gender_forms": [
"хъаличӏаб",
"хъаличӏав",
"хъаличӏай"
],
"senses": [
{
"text": "тонкий"
}
],
"see_also": [
{
"target": "тӏеренаб",
"kind": "see"
}
],
"pos": "прикметник",
"form": "—"
}
{
"word": "хъалиян",
"stress": 5,
"stem": "хъалия",
"forms": [
"хъалиян",
"хъалияналъ",
"хъалияца",
"хъалияналъул",
"хъалиядул",
"хъалияби"
],
"senses": [
{
"text": "козеножка, самокрутка",
"examples": [
{
"av": "бицатаб хъалиян",
"uk": "товста козеножка"
},
{
"av": "тӏеренаб хъалиян",
"uk": "тонка козяча ніжка"
},
{
"av": "халатаб хъалиян",
"uk": "довга козеножка"
},
{
"av": "хъалиян гьабизе (кьуризе)",
"uk": "зробити самокрутку, закрутити «козеніжку»"
}
]
},
{
"text": "сигарета, папіроса",
"examples": [
{
"av": "хъалиян бухӏизе (цӏазе)",
"uk": "курити сигарету"
}
]
},
{
"text": "кальян; чубук, трубка, люлька",
"examples": [
{
"av": "ансадерил хъалиян",
"uk": "унцукульська люлька",
"comment": "майстри з аварського аулу Унцукуль славляться майстерними виробами з дерева, зокрема й люльками"
},
{
"av": "хъалиян цӏазе чи хутӏичӏеб къайи",
"uk": "спорожніле, зруйноване вогнище",
"comment": "досл. дім, у якому не залишилося курця-чоловіка"
}
]
}
],
"pos": "іменник",
"form": "—"
}
{
"word": "хъалиянчерек",
"stress": 5,
"forms": [
"хъалиянчерек",
"хъалиянчерекалъ",
"хъалиянчерекалъул"
],
"senses": [
{
"text": "те, що закушують з ранку до першої цигарки"
}
],
"pos": "іменник",
"form": "називний"
}
{
"word": "хъалиянчи",
"stress": 5,
"stem": "хъалиянч",
"forms": [
"хъалиянчи",
"хъалиянчияс",
"хъалиянчиясул",
"хъалиянчагӏи"
],
"senses": [
{
"text": "курець",
"labels": [
"розмовне слово"
]
}
],
"pos": "іменник",
"form": "називний"
}
{
"word": "хъалтӏеренаб",
"stress": 3,
"forms": [
"хъалтӏеренаб"
],
"gender_forms": [
"хъалтӏеренаб",
"хъалтӏеренав",
"хъалтӏеренай"
],
"senses": [
{
"text": "тонкошкірий; з тонкою шкіркою"
}
],
"pos": "прикметник",
"form": "—"
}
{
"word": "хъалхъан",
"stress": 7,
"forms": [
"хъалхъан",
"хъалхъаналъ",
"хъалхъаналъул",
"хъалхъанал"
],
"senses": [
{
"text": "щит",
"labels": [
"застаріле слово"
],
"comment": "воїна",
"examples": [
{
"av": "чанахъанасул хъалхъан",
"uk": "щит мисливця",
"comment": "за яким він ховається при полюванні на куріпок тощо"
}
]
},
{
"text": "захист",
"labels": [
"у переносному значенні"
],
"examples": [
{
"av": "хъалхъанлъун чӏезе",
"uk": "захистити; стати щитом перед чим-небудь"
},
{
"av": "жужахӏалъул цӏадуе хъалхъанлъун чӏолебила садакъа",
"uk": "милостиня стає захистом від мук у пеклі",
"labels": [
"приказка"
],
"comment": "досл. від вогню в пеклі"
}
]
}
],
"pos": "іменник",
"form": "називний"
}
{
"word": "хъалхӏерен",
"stress": 3,
"forms": [
"хъалхӏерен",
"хъалхӏереналъ",
"хъалхӏереналъул"
],
"senses": [
{
"text": "з ніжною шкіркою",
"comment": "сорт винограду; буквально"
}
],
"pos": "іменник",
"form": "називний"
}