{
"word": "хъаравул",
"stress": 5,
"forms": [
"хъаравул",
"хъаравулас",
"хъаравулалъ",
"хъаравуласул",
"хъаравулалъул",
"хъаравулал"
],
"senses": [
{
"text": "сторож, охоронець, патруль, вартовий; дозорний",
"examples": [
{
"av": "рохьил хъаравул",
"uk": "лісник"
},
{
"av": "хъаравулъун тӏамизе",
"uk": "призначити охоронцем"
},
{
"av": "хъаравулъун тезе",
"uk": "довіряти охорону, взяти на роботу",
"comment": "сторожа, охоронця тощо"
},
{
"av": "хъаравуласул рукъ",
"uk": "сторожка, вартувальня"
},
{
"av": "хъаравуласул хъощ",
"uk": "вартова"
}
]
},
{
"text": "охоронець, зберігач"
},
{
"text": "стрілка",
"comment": "годинника",
"examples": [
{
"av": "сагӏтил хъаравулзаби",
"uk": "стрілки годинника"
}
]
}
],
"pos": "іменник",
"form": "називний"
}
{
"word": "хъаравуллъи",
"stress": 5,
"stem": "хъаравуллъ",
"forms": [
"хъаравуллъи",
"хъаравуллъялъ",
"хъаравуллъялъул"
],
"senses": [
{
"text": "охорона, варта, дозор, сторожа",
"examples": [
{
"av": "хъаравуллъи гьабизе",
"uk": "вартувати, стерегти; патрулювати; охороняти"
},
{
"av": "хъаравуллъи тӏамизе",
"uk": "виставити варту"
},
{
"av": "хъаравуллъуда чӏезе",
"uk": "стояти на варті, перебувати в караулі"
}
]
},
{
"text": "вистежування, стеження",
"examples": [
{
"av": "хъаравуллъи кквезе",
"uk": "вистежувати, вистежити; вичікувати",
"comment": "кого-небудь"
}
]
}
],
"pos": "іменник",
"form": "називний"
}
{
"word": "хъаравуллъиялъул",
"stress": 5,
"forms": [
"хъаравуллъиялъул"
],
"senses": [
{
"genitivefrom": "хъаравуллъи",
"comment": "родовий відмінок"
},
{
"text": "охоронний, вартовий, сторожовий, постовий, дозорний",
"examples": [
{
"av": "хъаравуллъиялъул заман",
"uk": "вартовий час"
}
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "хъаравуллъи",
"kind": "from"
}
],
"pos": "іменник",
"form": "родовий"
}
{
"word": "хъарахъ",
"stress": 5,
"forms": [
"хъарахъ",
"хъархъица",
"хъархъил",
"хъархъал"
],
"senses": [
{
"text": "кущ; чагарник",
"examples": [
{
"av": "хъархъида гьоркь",
"uk": "під кущем"
},
{
"av": "хъархъилъ гӏанкӏ букӏаго, хъазан кьологе",
"uk": "не став казан на вогонь, поки заєць ще в кущах",
"labels": [
"прислів'я"
],
"comment": "не кажи гоп, поки не перескочиш"
},
{
"av": "хъархъазул цӏураб бакӏ",
"uk": "місцевість, заросла чагарником"
},
{
"av": "хъархъил пихъ",
"uk": "бузина",
"labels": [
"ботаніка"
]
},
{
"av": "хъархъилъе ккезе",
"uk": "вплутатися в, заплутатися в чомусь",
"comment": "що-небудь; букв. потрапити в чагарники"
}
]
}
],
"pos": "іменник",
"form": "називний"
}
{
"word": "хъарахъзаз",
"stress": 5,
"forms": [
"хъарахъзаз",
"хъарахъзазалъ",
"хъарахъзазица",
"хъарахъзазалъул",
"хъарахъзазил"
],
"senses": [
{
"text": "колючка",
"labels": [
"діалектизм"
]
}
],
"pos": "іменник",
"form": "називний"
}
{
"word": "хъарахъ-кӏачар",
"stress": 5,
"forms": [
"хъарахъ-кӏачар",
"хъарахъ-кӏачаралъ",
"хъарахъ-кӏачаралъул"
],
"senses": [
{
"text": "чагарники",
"labels": [
"збірний іменник"
]
}
],
"pos": "іменник",
"form": "називний"
}
{
"word": "хъаркӏас",
"stress": 7,
"forms": [
"хъаркӏас",
"хъаркӏасица",
"хъаркӏасил",
"хъаркӏасал"
],
"senses": [
{
"text": "банкрут"
},
{
"text": "обірванець, голодрабець, голяк; босяк",
"labels": [
"у переносному значенні",
"розмовне слово"
]
}
],
"pos": "іменник",
"form": "називний"
}
{
"word": "хъаркӏасаб",
"stress": 7,
"forms": [
"хъаркӏасаб"
],
"gender_forms": [
"хъаркӏасаб",
"хъаркӏасав",
"хъаркӏасай"
],
"senses": [
{
"text": "босяцький",
"examples": [
{
"av": "хъаркӏасаб агьлу",
"uk": "босяцьке плем'я"
}
]
}
],
"pos": "прикметник",
"form": "—"
}
{
"word": "хъаркӏаслъи",
"stress": 7,
"forms": [
"хъаркӏаслъи",
"хъаркӏаслъиялъ",
"хъаркӏаслъиялъул"
],
"senses": [
{
"labels": [
"масдар",
"дієслово"
],
"masdarfrom": "хъаркӏаслъизе"
},
{
"text": "банкрутство"
},
{
"text": "обірваність; бідність"
}
],
"pos": "дієслово",
"form": "масдар"
}
{
"word": "хъаркӏаслъизаби",
"stress": 7,
"forms": [
"хъаркӏаслъизаби"
],
"senses": [
{
"labels": [
"масдар",
"каузативна форма",
"дієслово"
],
"masdarforceto": "хъаркӏаслъизабизе"
}
],
"pos": "дієслово",
"form": "масдар"
}
{
"word": "хъаркӏаслъизабизе",
"stress": 7,
"stem": "хъаркӏаслъизаб",
"forms": [
"хъаркӏаслъизабизе",
"хъаркӏаслъизабула",
"хъаркӏаслъизабила",
"хъаркӏаслъизабуна",
"хъаркӏаслъизабе"
],
"senses": [
{
"text": "сприяти банкрутству",
"labels": [
"каузативна форма"
]
},
{
"text": "приводити, привести до бідності"
}
],
"pos": "дієслово",
"form": "каузативна форма"
}
{
"word": "хъаркӏаслъизе",
"stress": 7,
"stem": "хъаркӏаслъ",
"forms": [
"хъаркӏаслъизе",
"хъаркӏаслъула",
"хъаркӏаслъила",
"хъаркӏаслъана",
"хъаркӏаслъе"
],
"senses": [
{
"text": "зазнати банкрутства, збанкрутувати"
},
{
"text": "ставати, стати жебраком, обірванцем; ставати, стати бідним"
}
],
"pos": "дієслово",
"form": "інфінітив"
}
{
"word": "хъарпуз",
"stress": 6,
"forms": [
"хъарпуз",
"хъарпузалъ",
"хъарпузалъул",
"хъарпузал"
],
"senses": [
{
"text": "кавун",
"examples": [
{
"av": "барщараб хъарпуз",
"uk": "стиглий кавун"
},
{
"av": "хъарпуз бекьизе",
"uk": "посадити кавун"
},
{
"av": "хъарпуз гӏезабизе",
"uk": "вирощувати кавун"
},
{
"av": "хъарпуз къотӏизе",
"uk": "різати кавун"
},
{
"av": "хъарпузалъул пурчӏун",
"uk": "кісточки кавуна"
}
]
}
],
"pos": "іменник",
"form": "називний"
}
{
"word": "хъарпузалъул",
"stress": 6,
"forms": [
"хъарпузалъул"
],
"senses": [
{
"genitivefrom": "хъарпуз",
"comment": "родовий відмінок"
},
{
"text": "кавуновий",
"examples": [
{
"av": "хъарпузалъул хур",
"uk": "кавунове поле"
},
{
"av": "хъарпузалъул хъал",
"uk": "кавунова шкірка"
}
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "хъарпуз",
"kind": "from"
}
],
"pos": "іменник",
"form": "родовий"
}
{
"word": "хъарси",
"stress": 3,
"forms": [
"хъарси"
],
"senses": [
{
"labels": [
"масдар",
"дієслово"
],
"masdarfrom": "хъарсизе"
}
],
"pos": "дієслово",
"form": "масдар"
}
{
"word": "хъарсизаби",
"stress": 3,
"forms": [
"хъарсизаби"
],
"senses": [
{
"labels": [
"масдар",
"каузативна форма",
"дієслово"
],
"masdarforceto": "хъарсизабизе"
}
],
"pos": "дієслово",
"form": "масдар"
}
{
"word": "хъарсизабизе",
"stress": 3,
"stem": "хъарсизаб",
"forms": [
"хъарсизабизе",
"хъарсизабула",
"хъарсизабила",
"хъарсизабуна",
"хъарсизабе"
],
"senses": [
{
"labels": [
"каузативна форма"
],
"forceto": "хъарсизе"
}
],
"see_also": [
{
"target": "хъарсизе",
"kind": "from"
}
],
"pos": "дієслово",
"form": "каузативна форма"
}
{
"word": "хъарсизе",
"stress": 3,
"stem": "хъарс",
"forms": [
"хъарсизе",
"хъарсула",
"хъарсила",
"хъарсана",
"хъарсе"
],
"senses": [
{
"text": "подряпатися, бути, стати подряпаним"
},
{
"text": "подряпати, обдряпати що-небудь",
"examples": [
{
"av": "гьумер хъарсизе",
"uk": "подряпати обличчя",
"comment": "при голосінні покійника"
}
]
},
{
"text": "обгризти, обглодати, обгладати що-небудь",
"examples": [
{
"av": "ракьа хъарсизе",
"uk": "обгризти кістку"
},
{
"av": "хъарсараб ракьа гӏадинав",
"uk": "схожий на обгризену кістку"
}
]
}
],
"pos": "дієслово",
"form": "інфінітив"
}
{
"word": "хъарс-хъарси",
"stress": 9,
"forms": [
"хъарс-хъарси"
],
"senses": [
{
"labels": [
"масдар",
"багатократна форма",
"дієслово"
],
"masdarfrom": "хъарс-хъарсизе"
}
],
"pos": "дієслово",
"form": "масдар"
}
{
"word": "хъарс-хъарсизаби",
"stress": 9,
"forms": [
"хъарс-хъарсизаби"
],
"labels": [
"масдар",
"багатократна форма",
"каузативна форма",
"дієслово"
],
"see_also": [
{
"target": "хъарс-хъарсизабизе",
"kind": "see"
}
],
"pos": "дієслово",
"form": "масдар"
}
{
"word": "хъарс-хъарсизабизе",
"stress": 9,
"stem": "хъарс-хъарсизаб",
"forms": [
"хъарс-хъарсизабизе",
"хъарс-хъарсизабула",
"хъарс-хъарсизабила",
"хъарс-хъарсизабуна",
"хъарс-хъарсизабе"
],
"senses": [
{
"forceto": "хъарс-хъарсизе",
"labels": [
"каузативна форма",
"багатократна форма"
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "хъарс-хъарсизе",
"kind": "from"
}
],
"pos": "дієслово",
"form": "каузативна форма"
}
{
"word": "хъарс-хъарсизе",
"stress": 9,
"stem": "хъарс-хъарс",
"forms": [
"хъарс-хъарсизе",
"хъарс-хъарсула",
"хъарс-хъарсила",
"хъарс-хъарсана",
"хъарс-хъарсе"
],
"senses": [
{
"text": "дряпатися",
"labels": [
"багатократна форма"
],
"examples": [
{
"av": "досул гьумер хъарс-хъарсун бан буго",
"uk": "його обличчя подряпане, все в подряпинах"
}
]
},
{
"text": "подряпати",
"examples": [
{
"av": "ясалъул кверал катица хъарс-хъарсана",
"uk": "кішка подряпала дівчинці руки"
}
]
},
{
"text": "(об)глодати, обгладати що-небудь; (об)гризти що-небудь"
}
],
"pos": "дієслово",
"form": "багатократна форма"
}
{
"word": "хъарт",
"forms": [
"хъарт",
"хъарталъ",
"хъарталъул",
"хъартил",
"хъартал"
],
"senses": [
{
"text": "відьма; баба-яга",
"labels": [
"фольклор"
],
"examples": [
{
"av": "хъартил буго куц, хъурмил буго гӏамал",
"uk": "обличчя як у відьми, а звички вовчі",
"labels": [
"приказка"
],
"comment": "про потворну і підступну людину"
}
]
}
],
"pos": "іменник",
"form": "називний"
}
{
"word": "хъархъал",
"stress": 3,
"stem": "хъархъа",
"forms": [
"хъархъал",
"хъархъаз",
"хъархъазул"
],
"senses": [
{
"labels": [
"множина"
],
"pluralfor": "хъарахъ"
}
],
"see_also": [
{
"target": "хъарахъ",
"kind": "from"
}
],
"pos": "іменник",
"form": "множина"
}
{
"word": "хъархъил",
"stress": 7,
"forms": [
"хъархъил"
],
"senses": [
{
"genitivefrom": "хъарахъ",
"comment": "родовий відмінок"
}
],
"see_also": [
{
"target": "хъарахъ",
"kind": "from"
}
],
"pos": "іменник",
"form": "родовий"
}
{
"word": "хъарцин",
"stress": 6,
"forms": [
"хъарцин",
"хъарцинго"
],
"senses": [
{
"text": "неродючо, скупо, бідно",
"comment": "про ґрунт",
"labels": [
"прислівник"
]
},
{
"text": "бідно, жалюгідно",
"examples": [
{
"av": "хъарцинги гьавун цеве чӏана дов",
"uk": "він постав у жалюгідному вигляді"
},
{
"av": "херав хъарцинго вуго",
"uk": "старий збіднів"
}
]
}
],
"pos": "прислівник",
"form": "—"
}
{
"word": "хъарцинаб",
"stress": 6,
"stem": "хъарцина",
"forms": [
"хъарцинаб"
],
"gender_forms": [
"хъарцинаб",
"хъарцинав",
"хъарцинай"
],
"senses": [
{
"text": "худий, неродючий; бідний, скупий",
"comment": "про ґрунт",
"examples": [
{
"av": "хъарцинаб ракь",
"uk": "неродючий ґрунт"
}
]
},
{
"text": "бідний, жалюгідний",
"examples": [
{
"av": "хъарцинаб бетӏербахъи",
"uk": "жебрацьке існування"
},
{
"av": "хъарцинав чи",
"uk": "бідна людина"
}
]
}
],
"pos": "прикметник",
"form": "—"
}
{
"word": "хъарцинлъи",
"stress": 6,
"forms": [
"хъарцинлъи",
"хъарцинлъиялъ",
"хъарцинлъиялъул"
],
"senses": [
{
"labels": [
"масдар",
"дієслово"
],
"masdarfrom": "хъарцинлъизе"
},
{
"text": "бідність, злиденність",
"comment": "про ґрунт"
},
{
"text": "бідність, жалюгідний стан",
"examples": [
{
"av": "хъизамалъул хъарцинлъи",
"uk": "жалюгідний стан сім'ї"
}
]
}
],
"pos": "дієслово",
"form": "масдар"
}
{
"word": "хъарцинлъизаби",
"stress": 6,
"forms": [
"хъарцинлъизаби"
],
"senses": [
{
"labels": [
"масдар",
"каузативна форма",
"дієслово"
],
"masdarforceto": "хъарцинлъизабизе"
}
],
"pos": "дієслово",
"form": "масдар"
}
{
"word": "хъарцинлъизабизе",
"stress": 6,
"stem": "хъарцинлъизаб",
"forms": [
"хъарцинлъизабизе",
"хъарцинлъизабула",
"хъарцинлъизабила",
"хъарцинлъизабуна",
"хъарцинлъизабе"
],
"senses": [
{
"text": "сприяти збіднінню; приводити, привести у жалюгідний стан",
"labels": [
"каузативна форма"
]
}
],
"pos": "дієслово",
"form": "каузативна форма"
}
{
"word": "хъарцинлъизе",
"stress": 6,
"stem": "хъарцинлъ",
"forms": [
"хъарцинлъизе",
"хъарцинлъула",
"хъарцинлъила",
"хъарцинлъана",
"хъарцинлъе"
],
"senses": [
{
"text": "вичерпуватися, вичерпатися; збідніти; ставати, стати неплодючим; втратити родючість",
"comment": "про ґрунт",
"examples": [
{
"av": "ракь хъарцинлъун буго",
"uk": "ґрунт виснажено"
}
]
},
{
"text": "ставати, стати бідним, жалюгідним; збідніти; потрапляти, потрапити в жалюгідний стан",
"examples": [
{
"av": "херай хъарцинлъун йиго",
"uk": "старенька збідніла"
}
]
}
],
"pos": "дієслово",
"form": "інфінітив"
}
{
"word": "хъарчигъа",
"stress": 6,
"forms": [
"хъарчигъа",
"хъарчигъаялъ",
"хъарчигъаялъул",
"хъарчигъадул",
"хъарчигъаби"
],
"senses": [
{
"text": "яструб-качатник",
"examples": [
{
"av": "цебе хъарчигъа хьихьулаан мокъокъал кквезе",
"uk": "у давнину яструба тримали для полювання на куріпок"
},
{
"av": "хъарчигъа бихьидал хӏанчӏазул тӏел гӏадин лъугьана",
"uk": "сильно злякалися, затремтіли піджилки",
"comment": "досл. як зграя птахів при появі яструба"
}
]
}
],
"pos": "іменник",
"form": "називний"
}
{
"word": "хъарчигъадул",
"stress": 6,
"forms": [
"хъарчигъадул"
],
"senses": [
{
"genitivefrom": "хъарчигъа",
"comment": "родовий відмінок"
},
{
"text": "яструбиний",
"examples": [
{
"av": "хъарчигъадул малъал",
"uk": "яструбині кігті"
}
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "хъарчигъа",
"kind": "from"
}
],
"pos": "іменник",
"form": "родовий"
}
{
"word": "хъарчигъаялъухъего",
"stress": 6,
"forms": [
"хъарчигъаялъухъего"
],
"senses": [
{
"text": "по-яструбиному, як яструб",
"labels": [
"прислівник"
]
}
],
"pos": "прислівник",
"form": "—"
}
{
"word": "хъарщал",
"stress": 6,
"stem": "хъарща",
"forms": [
"хъарщал",
"хъарщаз",
"хъарщазул"
],
"senses": [
{
"labels": [
"множина"
],
"pluralfor": "хъарщи"
},
{
"text": "скрижалі"
}
],
"see_also": [
{
"target": "хъарщи",
"kind": "from"
}
],
"pos": "іменник",
"form": "множина"
}
{
"word": "хъарщи",
"stress": 6,
"stem": "хъарщ",
"forms": [
"хъарщи",
"хъарщиялъ",
"хъорщоца",
"хъарщиялъул",
"хъорщол",
"хъарщал"
],
"senses": [
{
"text": "дошка, тесина",
"examples": [
{
"av": "бакъвараб хъарщи",
"uk": "суха дошка"
},
{
"av": "гӏодоб хъарщи кьабизе",
"uk": "настелити дерев'яну підлогу"
},
{
"av": "хъарщи гӏадин цӏанвитӏун лъуна",
"uk": "розкинувшись лежить, мов дошка"
}
]
},
{
"text": "полиця",
"comment": "уздовж стіни",
"examples": [
{
"av": "тӏахьал лъолеб хъарщи",
"uk": "полиця для книг, книжкова полиця"
},
{
"av": "цӏаргӏа-цӏа лъолеб хъарщи",
"uk": "полиця для посуду, посудна полиця"
},
{
"av": "хъорщотӏа лъезе",
"uk": "поставити на полицю"
},
{
"av": "хъорщотӏаса босизе",
"uk": "брати з полиці"
}
]
},
{
"text": "афіша"
},
{
"examples": [
{
"av": "мемориалияб хъарщи",
"uk": "меморіальна дошка"
},
{
"av": "хӏурматияб хъарщи",
"uk": "дошка пошани"
}
]
}
],
"pos": "іменник",
"form": "називний"
}
{
"word": "хъарщихӏама",
"stress": 6,
"stem": "хъарщихӏам",
"forms": [
"хъарщихӏама",
"хъарщихӏамаялъ",
"хъарщихӏамялъул",
"хъарщихӏамул"
],
"senses": [
{
"text": "лопатка",
"labels": [
"діалектизм",
"анатомія"
]
}
],
"pos": "іменник",
"form": "називний"
}