{
"phrase": "НУХА РЕГӀИЗЕ",
"senses": [
{
"translation": "провожать в путь",
"equiv": "exact"
}
],
"examples": [
{
"av": "Рикӏкӏадаб сапаралъ вас унеб мехалъ. Росуго бачӏуна нуха регӏизе.",
"ru": "Когда уходит юноша в дальний путь, Весь аул приходит его проводить.",
"author": "Ф. ГӀалиева",
"source": "Мугӏрузул закон"
}
],
"page": 224
}
{
"phrase": "НУХДА ЛЪЕЗЕ",
"senses": [
{
"translation": "отправить",
"literal": "в дорогу проводить"
}
],
"examples": [
{
"av": "— Дунни ина, гьудулавчи, амма кинабго жо цо мугъалъ баччун тӏубаларо, дида цадахъ Эльмур-заилавги, ГӀалимухӏамадги нухда лъезе ккела дуца, гурони дунги инаро.",
"ru": "— Я-то пойду, дорогой, но нельзя сваливать всё на одного; ты отправь со мной Эльмурзу и Алимагомёда, иначе и я не пойду.",
"author": "ХӀ. Парипов",
"source": "Чияр яс"
}
],
"page": 225
}
НУХДЕ БАРАБ ТӀЕХ ГӀАДИН
сообщить о неточности{
"phrase": "НУХДЕ БАРАБ ТӀЕХ ГӀАДИН",
"senses": [
{
"translation": "воздасться сторицей",
"literal": "как толокно, которое посыпали на дорогу"
}
],
"examples": [
{
"av": "Нухде бараб тӏех гӏадин батила дуеги гьеб.",
"ru": "Это тебе воздастся сторицей.",
"author": "М. Мухӏамадов",
"source": "Гьитӏинав гьокочи"
}
],
"page": 225
}
{
"phrase": "НУХДЕ ГЪЕГЬ БАЗЕ",
"labels": [
"разг."
],
"senses": [
{
"translation": "строить каверзы, пакостить; ставить палки в колёса",
"equiv": "approx",
"literal": "камни на дорогу бросать"
}
],
"page": 225
}
{
"phrase": "НУХ БАТИЗЕ",
"senses": [
{
"translation": "найти дорогу; найти способ, выход (из положения)",
"equiv": "exact"
}
],
"examples": [
{
"av": "— Дуе бокьани, Ахӏмад, бокьараб нух батизе кӏола дуда, къокъ гьабун абуни, Жамалил вац Каримулагь ворчӏизавизе ккола.",
"ru": "— Если ты захочешь, Ахмед, ты найдёшь любой путь; короче говоря, нужно разбудить брата Жамала Каримулу.",
"author": "Ф. ГӀалиева",
"source": "Ракьул гӏерекъ гьороца унаро"
}
],
"page": 223
}
{
"phrase": "НУХ БИТӀАГИ",
"senses": [
{
"translation": "счастливого пути!",
"literal": "пусть дорога будет прямой!"
}
],
"examples": [
{
"av": "Дуе нух битӏаги, тӏад магӏарулав, ТӀадегӏанал ракьал цӏунизе унев.",
"ru": "Счастливого пути тебё, горец, Священные земли идёшь запщщать.",
"author": "ХӀ. ХӀажиев",
"source": "ТӀаса рищарал кучӏдул"
}
],
"page": 223
}
{
"phrase": "НУХ БИХЬИЗАБИЗЕ",
"senses": [
{
"n": 1,
"translation": "выгнать; указать на дверь",
"literal": "показывать дорогу"
},
{
"n": 2,
"translation": "указывать путь, дорогу; вести вперёд"
}
],
"page": 223
}
{
"phrase": "НУХ БИЧЧАЗЕ",
"senses": [
{
"translation": "дать (уступить) дорогу",
"equiv": "exact"
}
],
"examples": [
{
"av": "Хехго нахъе а, накӏкӏ, нух биччай дие, Дие накӏкӏал лъураб къо бокьуларо.",
"ru": "Уйдите, тучи, дорогу откройте мне, Пасмурных не люблю я дней.",
"author": "Ф. ГӀалиева",
"source": "Нур бикьулеб буго"
}
],
"page": 223
}
{
"phrase": "НУХ БОКЪИНАБИЗЕ",
"senses": [
{
"translation": "проторить дорогу",
"equiv": "exact"
}
],
"examples": [
{
"av": "— Жакъа инчӏого чӏани мун гъосие дагьайги цӏакъ йокьилагури, биччанте гъос сордоялда жаниб нух бокъинабизе! — ян ккуна гьей Любаца.",
"ru": "— Если ты сегодня не пойдёшь, он ещё больше полюбит тебя, пусть сам ходит каждую ночь, протирает башмаки,— сказала Люба.",
"author": "Ф. ГӀалиева",
"source": "Ракьул гӏерекъ гьороца унаро"
}
],
"page": 223
}
{
"phrase": "НУХ БОСИЗЕ",
"labels": [
"ирон."
],
"senses": [
{
"translation": "сматывать удочки, уносить ноги",
"equiv": "approx",
"literal": "дорогу взять"
}
],
"examples": [
{
"av": "Кверал росичӏого гьас нух босана, Росдал лъимал гьесда хадур гьещтӏана.",
"ru": "Не попрощавшись, он еле ноги унёс, Детвора аульская свистела вдогонку.",
"author": "Р. ХӀамзатов",
"source": "ТӀаса рищарал кучӏдул"
}
],
"page": 223
}
НУХ ГЬЕЧӀЕБ КЬУРУ БУКӀУНАРЕБ, КЬО ГЬЕЧӀЕБ ГӀОР БУКӀУНАРЕБ
сообщить о неточности{
"phrase": "НУХ ГЬЕЧӀЕБ КЬУРУ БУКӀУНАРЕБ, КЬО ГЬЕЧӀЕБ ГӀОР БУКӀУНАРЕБ",
"labels": [
"погов."
],
"senses": [
{
"translation": "Нет горы без тропинки, нет реки без моста."
}
],
"page": 224
}
{
"phrase": "НУХ ККВЕЗЕ",
"variants": [
"КЪАЗЕ"
],
"senses": [
{
"translation": "преградить дорогу; не давать проходу; ставить палки в колёса (обычай горцев закрывать дорогу невесте с целью получения выкупа)",
"equiv": "approx",
"literal": "дорогу закрывать"
}
],
"examples": [
{
"av": "Бахӏарай унелъул нух кквезе рахъарал гӏолохъаби рази-ракиго нахъ руссана.",
"ru": "Молодёжь, которая ходила преграждать дорогу невесте, вернулась довольная.",
"author": "М. Мухӏамадов",
"source": "Кьалбаз ккола гъветӏ"
}
],
"page": 224
}
{
"phrase": "НУХ КЪОСИНЕ",
"senses": [
{
"translation": "потерять дорогу, заблудиться",
"equiv": "exact"
}
],
"examples": [
{
"av": "Рокъобе нух къосингун Хвалчабаца къотӏараб...",
"ru": "Потеряла дорогу в отчий дом Саблями отсечённая [голова]...",
"author": "Р. ХӀамзатов",
"source": "ТӀаса рищарал кучӏдул"
}
],
"page": 224
}
{
"phrase": "НУХ ЛЪЕЗЕ",
"senses": [
{
"translation": "проложить путь, дорогу",
"equiv": "exact"
}
],
"page": 224
}
{
"phrase": "НУХ РАГЬИЗЕ",
"senses": [
{
"translation": "открыть путь, дорогу",
"equiv": "exact"
}
],
"examples": [
{
"av": "ТӀадегӏанаб лъай щвезе Щавкъгин гъира батани, Бокьараб махщалий нух Рагьун бугин абуна.",
"ru": "Ёсли хочешь многое узнать. Все пути-дороги открыты.",
"author": "М. Гъайирбекова",
"source": "ЧӀикӏаб къварилъиялъул къиса"
}
],
"page": 224
}
{
"phrase": "НУХ РЕХУН ТЕЗЕ",
"senses": [
{
"translation": "нарушить традицию; сойти с пути истинного Эзул нух рехун тезе",
"literal": "дорогу бросить"
}
],
"examples": [
{
"av": "Хъулухъ щиб лъималазе?",
"ru": "Нарушать традицию [отцов] Кто право дал детям?",
"author": "ЦӀ. ХӀамзат",
"source": "ТӀаса рищарал кучӏдул"
}
],
"page": 224
}