{
"word": "гьал",
"stress": 3,
"stem": "гьа",
"forms": [
"гьал",
"гьаз",
"гьазул"
],
"senses": [
{
"text": "яны",
"forms": [
"гьаз",
"гьазул"
],
"labels": [
"займеннік"
],
"comment": "якія знаходзяцца паблізу таго, хто гаворыць",
"examples": [
{
"av": "гьал кватӏана",
"be": "яны спазніліся"
},
{
"av": "гьаз бицунеб щиб?",
"be": "пра што яны гавораць?"
},
{
"av": "гьазул васал армиялда руго",
"be": "іх сыны служаць у войску"
},
{
"av": "гьаздаги бихьизабе",
"be": "пакажы і ім"
}
]
},
{
"text": "гэтыя",
"comment": "выступае вызначэннем мн. л. і не скланяецца",
"examples": [
{
"av": "гьал къватӏал",
"be": "гэтыя вуліцы"
},
{
"av": "гьал лъимал рокъоре ритӏе",
"be": "адпраўляй(це) гэтых дзяцей дамоў"
},
{
"av": "гьал тӏахьал лъил?",
"be": "чыі гэтыя кнігі?"
},
{
"av": "гьал цӏцӏани нужерищ?",
"be": "гэтыя козы вашы?"
}
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "гьаб",
"kind": "see"
},
{
"target": "гьав",
"kind": "see"
},
{
"target": "гьай",
"kind": "see"
}
],
"pos": "займеннік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "гьалаг",
"stress": 5,
"forms": [
"гьалаг",
"гьалагго"
],
"senses": [
{
"text": "губільна, небяспечна",
"labels": [
"прыслоўе"
],
"examples": [
{
"av": "гьалаг гьаризе",
"be": "пагубіць"
},
{
"av": "хъантӏиялъ гьалаг гьаруна дол",
"be": "хцівасць пагубіла іх"
},
{
"av": "гьалаг гьаризе",
"be": "узрушыць; выклікаць лютасць"
}
]
},
{
"text": "моцна",
"examples": [
{
"av": "цӏад гьалагго балеб",
"be": "ідзе моцны дождж"
}
]
},
{
"text": "хвалююча; бурна"
}
],
"pos": "прыслоўе",
"form": "—"
}
{
"word": "гьалагаб",
"stress": 5,
"stem": "гьалага",
"forms": [
"гьалагаб"
],
"gender_forms": [
"гьалагаб",
"гьалагав",
"гьалагай"
],
"senses": [
{
"text": "губільны, небяспечны",
"examples": [
{
"av": "гьалагаб горо-цӏер",
"be": "губільны град"
},
{
"av": "гьалагаб гӏишкъу",
"be": "згубная прыстрасць"
},
{
"av": "гьалагаб унти",
"be": "небяспечная хвароба"
}
]
},
{
"text": "узбуджаны; гарачы; буйны",
"examples": [
{
"av": "гьалагаб гӏор",
"be": "буйная рака"
},
{
"av": "гьалагаб ралъад",
"be": "хвалястае мора"
},
{
"av": "гьалагаб рокьи",
"be": "палкае каханне"
},
{
"av": "гьалагав чи",
"be": "буйны чалавек"
}
]
},
{
"text": "рэзвы, жвавы",
"comment": "напрыклад конь",
"examples": [
{
"av": "гьалагаб чу",
"be": "гуллівы конь"
}
]
}
],
"pos": "прыметнік",
"form": "—"
}
{
"word": "гьалаглъи",
"stress": 5,
"forms": [
"гьалаглъи",
"гьалаглъиялъ",
"гьалаглъиялъул"
],
"senses": [
{
"labels": [
"масдар",
"дзеяслоў"
],
"masdarfrom": "гьалаглъизе"
},
{
"text": "гібель, смерць; небяспека"
},
{
"text": "істэрыя; нервовае ўзбуджэнне",
"comment": "напрыклад ад гора",
"examples": [
{
"av": "гьалаглъи бачӏине",
"be": "упадаць, упасці ў істэрыку, у стан моцнага ўзбуджэння"
},
{
"av": "гьалаглъи бачӏун лъугьине",
"be": "моцна нервавацца; не ведаць, куды падзець сябе"
}
]
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "масдар"
}
{
"word": "гьалаглъизаби",
"stress": 5,
"forms": [
"гьалаглъизаби"
],
"senses": [
{
"labels": [
"масдар",
"каўзатыўная форма",
"дзеяслоў"
],
"masdarforceto": "гьалаглъизабизе"
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "масдар"
}
{
"word": "гьалаглъизабизе",
"stress": 5,
"stem": "гьалаглъизаб",
"forms": [
"гьалаглъизабизе",
"гьалаглъизабула",
"гьалаглъизабила",
"гьалаглъизабуна",
"гьалаглъизабе"
],
"senses": [
{
"labels": [
"каўзатыўная форма"
],
"forceto": "гьалаглъизе"
}
],
"see_also": [
{
"target": "гьалаглъизе",
"kind": "from"
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "каўзатыўная форма"
}
{
"word": "гьалаглъизе",
"stress": 5,
"stem": "гьалаглъ",
"forms": [
"гьалаглъизе",
"гьалаглъула",
"гьалаглъила",
"гьалаглъана",
"гьалаглъе"
],
"senses": [
{
"text": "загінуць, гінуць; паміраць; прападаць",
"examples": [
{
"av": "ахиралде ккедал дуниял гьалаглъила",
"be": "калі наблізіцца канец, настане канец свету",
"comment": "літ. свет загіне"
}
]
},
{
"text": "быць у стане істэрыі; быць у нервовым узбуджэнні; упасці ў істэрыю; прыходзіць у лютасць, у шаленства; шалець; разбушавацца",
"comment": "напрыклад ад гора",
"examples": [
{
"av": "вас лъукъун вугилан рагӏидал, дой гьалаглъана",
"be": "калі пачула, што сын паранены, яна ўпала ў істэрыку"
},
{
"av": "ралъад гьалаглъани, гама бегула",
"be": "мора разбушуецца — судна перавернецца",
"labels": [
"прымаўка"
]
}
]
},
{
"text": "(за)упарціцца; панесці",
"comment": "пра каня"
},
{
"examples": [
{
"av": "гьалаглъун хвезе",
"be": "паміраць вераадступнікам"
}
]
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "інфінітыў"
}
{
"word": "гьалакӏач",
"stress": 3,
"forms": [
"гьалакӏач",
"гьалакӏачалъ",
"гьалакӏачалъул",
"гьалакӏачал"
],
"senses": [
{
"text": "матыль",
"labels": [
"дыялектызм"
],
"examples": [
{
"av": "гьалакӏачалъул гӏумру къокъаб букӏуна",
"be": "у матылька жыццё кароткае"
},
{
"av": "гьалакӏачал тӏугьдузда тӏад роржанхъулел руго",
"be": "матылькі пырхаюць над кветкамі"
}
]
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "гьалал",
"stress": 5,
"stem": "гьала",
"forms": [
"гьалал",
"гьалаз",
"гьалазул"
],
"senses": [
{
"text": "бабовыя культуры",
"labels": [
"множны лік"
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "гьоло",
"kind": "see"
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "множны лік"
}
{
"word": "гьалбал",
"stress": 6,
"stem": "гьалба",
"forms": [
"гьалбал",
"гьалбадерица",
"гьалбадерил"
],
"senses": [
{
"labels": [
"множны лік"
],
"pluralfor": "гьобол"
}
],
"see_also": [
{
"target": "гьобол",
"kind": "from"
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "множны лік"
}
{
"word": "гьалдезаби",
"stress": 3,
"forms": [
"гьалдезаби"
],
"labels": [
"масдар",
"шматразовая форма",
"каўзатыўная форма",
"дзеяслоў"
],
"see_also": [
{
"target": "гьалдезабизе",
"kind": "see"
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "масдар"
}
{
"word": "гьалдезабизе",
"stress": 3,
"stem": "гьалдезаб",
"forms": [
"гьалдезабизе",
"гьалдезабула",
"гьалдезабила",
"гьалдезабуна",
"гьалдезабе"
],
"senses": [
{
"text": "кіпяціць, прымушаць кіпець",
"labels": [
"шматразовая форма",
"каўзатыўная форма"
]
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "каўзатыўная форма"
}
{
"word": "гьалдезе",
"stress": 6,
"stem": "гьалд",
"forms": [
"гьалдезе",
"гьалдола",
"гьалдела",
"гьалдана",
"гьалде"
],
"senses": [
{
"text": "закіпець, закіпаць",
"labels": [
"масдар",
"шматразовая форма",
"дзеяслоў"
],
"examples": [
{
"av": "гьан белъун гьечӏо, жеги гьалдезе те",
"be": "мяса не зварылася, хай яшчэ кіпіць"
}
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "гьалдей",
"kind": "see"
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "масдар"
}
{
"word": "гьале",
"stress": 5,
"forms": [
"гьале"
],
"senses": [
{
"text": "вось",
"comment": "часціца; тут побач з прамоўцам",
"examples": [
{
"av": "гьале батана",
"be": "вось знайшоў"
},
{
"av": "гьале гьав гьанив вуго",
"be": "вось ён тут"
},
{
"av": "гьале доб гӏака",
"be": "вось тая карова"
},
{
"av": "гьале дур оц",
"be": "вось твой бык"
},
{
"av": "гьале нужер яс",
"be": "вось ваша дачка"
},
{
"av": "гьале нилъер бахӏарзал",
"be": "вось нашы героі"
}
]
}
],
"pos": "прыслоўе",
"form": "—"
}
{
"word": "гьалея",
"stress": 5,
"forms": [
"гьалея"
],
"senses": [
{
"text": "дык вось; ітак",
"comment": "часціца",
"examples": [
{
"av": "гьалея, дун хъалаялъул кавудахъе щвана",
"be": "і вось я дабраўся да варот крэпасці"
}
]
}
],
"pos": "злучнік",
"form": "—"
}
{
"word": "гьали",
"stress": 3,
"stem": "гьал",
"forms": [
"гьали",
"гьалиялъ",
"гьалиялъул"
],
"senses": [
{
"labels": [
"масдар",
"дзеяслоў"
],
"masdarfrom": "гьализе"
},
{
"text": "кіпенне",
"examples": [
{
"av": "гьали къотӏана",
"be": "кіпенне спынілася"
},
{
"av": "гьали (тӏаде) рехулеб буго",
"be": "пачынаецца кіпенне"
},
{
"av": "гьалулъ",
"be": "у момант кіпення",
"labels": [
"размоўнае слова",
"выраз"
]
}
]
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "масдар"
}
{
"word": "гьализаби",
"stress": 3,
"forms": [
"гьализаби"
],
"senses": [
{
"labels": [
"масдар",
"каўзатыўная форма",
"дзеяслоў"
],
"masdarforceto": "гьализабизе"
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "масдар"
}
{
"word": "гьализабизе",
"stress": 3,
"stem": "гьализаб",
"forms": [
"гьализабизе",
"гьализабула",
"гьализабила",
"гьализабуна",
"гьализабе"
],
"senses": [
{
"text": "ускіпяціць што-небудзь; давесці што-небудзь да кіпення; даць чаму-небудзь кіпець",
"labels": [
"каўзатыўная форма"
],
"examples": [
{
"av": "лъим гьализабе",
"be": "ускіпяці ваду"
},
{
"av": "рахь гьализабизе",
"be": "кіпяціць малако"
},
{
"av": "чай гьализабизе",
"be": "кіпяціць чай"
},
{
"av": "гӏемер гьализабун карщ бакъвалъун буго",
"be": "ад доўгага кіпячэння каша загусцела"
}
]
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "каўзатыўная форма"
}
{
"word": "гьализе",
"stress": 3,
"stem": "гьал",
"forms": [
"гьализе",
"гьалула",
"гьалила",
"гьалана",
"гьале"
],
"senses": [
{
"text": "закіпець, закіпаць, ускіпаць",
"examples": [
{
"av": "гьализегӏан те",
"be": "пакінь(це), пакуль закіпіць"
},
{
"av": "гьалуд хьезе",
"be": "дакіпець"
},
{
"av": "гьалараб лъим",
"be": "кіпячоная вада, кіпень"
},
{
"av": "гьаличӏеб лъим",
"be": "сырая вада, некіпячоная вада"
},
{
"av": "лъим гьалулеб буго",
"be": "вада кіпіць"
},
{
"av": "гьалараб рахь гьекъе",
"be": "выпі кіпячонага малака"
}
]
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "інфінітыў"
}
{
"word": "гьалил",
"stress": 5,
"forms": [
"гьалил"
],
"senses": [
{
"genitivefrom": "гьоло",
"comment": "родны склон"
},
{
"text": "бабовы",
"examples": [
{
"av": "гьалил гарал гӏадал гӏетӏул къатӏраби",
"be": "кроплі слёз як бабовыя гарошыны"
},
{
"av": "гьалил гӏатӏал хинкӏал",
"be": "хінкал з бабовай мукі"
}
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "гьоло",
"kind": "from"
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "родны"
}
{
"word": "гьалмагъ",
"stress": 3,
"forms": [
"гьалмагъ",
"гьалмагъас",
"гьалмагъалъ",
"гьалмагъасул",
"гьалмагъалъул",
"гьалмагъзаби"
],
"senses": [
{
"text": "таварыш, сябар і сяброўка; прыяцель і прыяцелька",
"examples": [
{
"av": "гьалмагъ кьучӏав ккве, гьудул божарав ккве",
"be": "таварыша абяры надзейнага, друга — праверанага",
"labels": [
"прыказка"
]
},
{
"av": "гьалмагъги вукӏунев, гьвелмагъги вукӏунев",
"be": "бывае і таварыш, бывае і \"сабачы хвост\"",
"labels": [
"прыказка"
]
},
{
"av": "гьалмагъасул мурад тӏубазе",
"be": "выканаць жаданне прыяцеля"
},
{
"av": "гьалмагъасе кумек гьабе",
"be": "дапамажы таварышу"
},
{
"av": "гьалмагъалъул вас",
"be": "сын сяброўкі"
},
{
"av": "шишадул гьалмагъ",
"be": "сабутэльнік"
}
]
},
{
"text": "таварыш",
"examples": [
{
"av": "гьалмагъ Мансуров, мун партиялде кида лъугьарав?",
"be": "таварыш Мансураў, калі ты ўступіў у партыю?"
}
]
},
{
"text": "папутчык, спадарожнік",
"examples": [
{
"av": "гьалмагъ — бечед, чу — хӏатӏал",
"be": "госпад — [мой] спадарожнік, ногі — [мой] конь",
"labels": [
"прымаўка"
],
"comment": "пра адзіночнае падарожжа"
}
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "гьудул",
"kind": "see",
"refwordnum": "2"
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "гьалмагълъи",
"stress": 3,
"forms": [
"гьалмагълъи",
"гьалмагълъиялъ",
"гьалмагълъиялъул"
],
"senses": [
{
"text": "таварыства; таварыскія адносіны",
"examples": [
{
"av": "гьалмагълъи гьабизе",
"be": "мець таварыскія адносіны"
}
]
},
{
"text": "таварышы",
"examples": [
{
"av": "ТӀагьирие кумекалъе гьесул тӏолабго гьалмагълъи бачӏана",
"be": "на дапамогу Тагіру прыйшлі ўсе яго таварышы"
}
]
},
{
"text": "таварыства",
"labels": [
"гістарычны тэрмін"
],
"comment": "аб'яднанне"
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "гьалмагълъиялъул",
"stress": 3,
"forms": [
"гьалмагълъиялъул"
],
"senses": [
{
"genitivefrom": "гьалмагълъи",
"comment": "родны склон"
},
{
"text": "таварыскі, сяброўскі, прыяцельскі",
"examples": [
{
"av": "гьалмагълъиялъул суд",
"be": "таварыскі суд"
}
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "гьалмагълъи",
"kind": "from"
},
{
"target": "гьалмагълъиялъулаб",
"kind": "see"
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "родны"
}
{
"word": "гьалмагълъиялъулаб",
"stress": 3,
"forms": [
"гьалмагълъиялъулаб"
],
"gender_forms": [
"гьалмагълъиялъулаб",
"гьалмагълъиялъулав",
"гьалмагълъиялъулай"
],
"senses": [
{
"text": "таварыскі, сяброўскі, прыяцельскі",
"examples": [
{
"av": "гьалмагълъиялъулаб гьоркьоблъи",
"be": "таварыскае стаўленне"
}
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "гьалмагълъиялъул",
"kind": "see"
}
],
"pos": "прыметнік",
"form": "—"
}
{
"word": "гьалугӏа",
"stress": 5,
"forms": [
"гьалугӏа",
"гьалугӏаца",
"гьалугӏал",
"гьалугӏаби"
],
"senses": [
{
"text": "абжора",
"labels": [
"размоўнае слова",
"пагардліва"
]
},
{
"examples": [
{
"av": "богӏол гьалугӏа",
"be": "ненажэрны абжора",
"comment": "літаральна ячменны абжора"
}
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "богӏорцо",
"kind": "see"
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}