{
"word": "къвагъ",
"forms": [
"къвагъ",
"къвагъалъ",
"къвагъалъул"
],
"senses": [
{
"text": "выжаркі, вытопкі, скваркі"
}
],
"see_also": [
{
"target": "къвакӏ",
"kind": "see"
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "къвагъи",
"stress": 4,
"forms": [
"къвагъи"
],
"senses": [
{
"labels": [
"масдар",
"дзеяслоў"
],
"masdarfrom": "къвагъизе"
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "масдар"
}
{
"word": "къвагъизаби",
"stress": 4,
"forms": [
"къвагъизаби"
],
"senses": [
{
"labels": [
"масдар",
"каўзатыўная форма",
"дзеяслоў"
],
"masdarforceto": "къвагъизабизе"
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "масдар"
}
{
"word": "къвагъизабизе",
"stress": 4,
"stem": "къвагъизаб",
"forms": [
"къвагъизабизе",
"къвагъизабула",
"къвагъизабила",
"къвагъизабуна",
"къвагъизабе"
],
"senses": [
{
"labels": [
"каўзатыўная форма"
],
"forceto": "къвагъизе"
}
],
"see_also": [
{
"target": "къвагъизе",
"kind": "from"
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "каўзатыўная форма"
}
{
"word": "къвагъизе",
"stress": 4,
"stem": "къвагъ",
"forms": [
"къвагъизе",
"къвагъула",
"къвагъила",
"къвагъана",
"къвагъе"
],
"senses": [
{
"text": "пасмажыць, засмажыць што-небудзь"
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "інфінітыў"
}
{
"word": "къвагьдей",
"stress": 8,
"forms": [
"къвагьдей"
],
"senses": [
{
"labels": [
"масдар",
"шматразовая форма",
"дзеяслоў"
],
"masdarfrom": "кьвагьдезе"
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "масдар"
}
{
"word": "къвакеро",
"stress": 6,
"stem": "къвакер",
"forms": [
"къвакеро",
"къвакероялъ",
"къвакероялъул",
"къвакеродул",
"къвакераби"
],
"senses": [
{
"text": "мышалоўка",
"examples": [
{
"av": "къвакерда базе мугь гьечӏо досул къавулъ",
"be": "у яго дома няма ні зернейка, каб прычапіць да мышалоўкі",
"comment": "пра галечу"
}
]
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "къваки",
"stress": 4,
"forms": [
"къваки"
],
"senses": [
{
"labels": [
"масдар",
"дзеяслоў"
],
"masdarfrom": "къвакизе"
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "масдар"
}
{
"word": "къвакизе",
"stress": 4,
"stem": "къвак",
"forms": [
"къвакизе",
"къвакула",
"къвакила",
"къвакана",
"къваке"
],
"senses": [
{
"text": "падміргнуць",
"examples": [
{
"av": "бер къвакизе",
"be": "падміргнуць",
"comment": "літ. (пад)міргнуць вокам"
},
{
"av": "дов цо берцинай ясалде къвакана",
"be": "ён падміргнуў адной прыгажуні"
}
]
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "інфінітыў"
}
{
"word": "къвакъвади",
"stress": 4,
"forms": [
"къвакъвади",
"къвакъвадиялъ",
"къвакъвадиялъул"
],
"senses": [
{
"labels": [
"масдар",
"шматразовая форма",
"дзеяслоў"
],
"masdarfrom": "къвакъвадизе"
},
{
"text": "кудахтанне",
"examples": [
{
"av": "гӏанкъуязул къвакъвадиялъ ворчӏизавуна дун",
"be": "какатанне курэй разбудзіла мяне"
}
]
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "масдар"
}
{
"word": "къвакъвадизаби",
"stress": 4,
"forms": [
"къвакъвадизаби"
],
"labels": [
"масдар",
"шматразовая форма",
"каўзатыўная форма",
"дзеяслоў"
],
"see_also": [
{
"target": "къвакъвадизабизе",
"kind": "see"
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "масдар"
}
{
"word": "къвакъвадизабизе",
"stress": 4,
"stem": "къвакъвадизаб",
"forms": [
"къвакъвадизабизе",
"къвакъвадизабула",
"къвакъвадизабила",
"къвакъвадизабуна",
"къвакъвадизабе"
],
"senses": [
{
"forceto": "къвакъвадизе",
"labels": [
"каўзатыўная форма",
"шматразовая форма"
],
"examples": [
{
"av": "зурма къвакъвадизабизе",
"be": "іграць на зурне"
}
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "къвакъвадизе",
"kind": "from"
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "каўзатыўная форма"
}
{
"word": "къвакъвадизе",
"stress": 4,
"stem": "къвакъвад",
"forms": [
"къвакъвадизе",
"къвакъвадула",
"къвакъвадила",
"къвакъвадана",
"къвакъваде"
],
"senses": [
{
"text": "кудахтаць, кудкудакаць",
"labels": [
"шматразовая форма"
],
"examples": [
{
"av": "гӏанкӏу къвакъвадулеб буго",
"be": "кура кудахча"
},
{
"av": "ГӀанкӏу къвакъвадаги дур къайиялда, Къоролай гурони дуе щоларин",
"be": "Хай кудахча курыца ў доме тваім, Толькі ўдава табе і зостанецца",
"labels": [
"фальклор"
]
},
{
"av": "гӏемер къвакъвадулеб гӏанкӏудул ханал дагьал рукӏуна",
"be": "чым часцей кудахча курыца, тым радзей яна знясе яйкі",
"labels": [
"прыказка"
]
},
{
"av": "нуж къвакъвадун, ниж къинлъарун",
"be": "вы балбочаце, а мы працуем",
"labels": [
"прымаўка"
],
"comment": "літ. вы кудахчыце, а мы яйцы нясём"
}
]
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "шматразовая форма"
}
{
"word": "къвакӏ",
"forms": [
"къвакӏ",
"къвакӏалъ",
"къвакӏалъул"
],
"see_also": [
{
"target": "къвагъ",
"kind": "see"
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "къвакӏадго",
"stress": 4,
"forms": [
"къвакӏадго"
],
"senses": [
{
"text": "моцна, у моцным стане; цвёрда, у цвёрдым стане",
"labels": [
"прыслоўе"
],
"examples": [
{
"av": "цӏер жеги къвакӏадго бугоан",
"be": "лёд яшчэ быў моцны"
}
]
}
],
"pos": "прыслоўе",
"form": "—"
}
{
"word": "къвакӏан",
"stress": 4,
"forms": [
"къвакӏан"
],
"senses": [
{
"text": "з хрустам",
"labels": [
"прыслоўе"
],
"examples": [
{
"av": "къвакӏан бекун ана гъотӏол гӏаркьел",
"be": "галіна дрэва з хрустам зламалася"
}
]
}
],
"pos": "прыслоўе",
"form": "—"
}
{
"word": "къвакӏараб",
"stress": 4,
"stem": "къвакӏара",
"forms": [
"къвакӏараб"
],
"senses": [
{
"labels": [
"дзеепрыметнік"
],
"participlefrom": "къвакӏизе",
"refwordnum": "2"
},
{
"text": "трывалы, цвёрды",
"examples": [
{
"av": "къвакӏараб кагъат",
"be": "трывалая папера"
}
]
},
{
"text": "строгі, жорсткі",
"examples": [
{
"av": "къвакӏараб гӏадлу",
"be": "строгая дысцыпліна"
}
]
},
{
"text": "цвёрды, немяккі",
"examples": [
{
"av": "къвакӏараб бусен",
"be": "цвёрды ложак"
}
]
},
{
"text": "моцны, востры",
"examples": [
{
"av": "къвакӏараб тамахьо",
"be": "моцны тытунь"
},
{
"av": "къвакӏараб чагъир",
"be": "моцнае віно"
}
]
},
{
"text": "моцны, устойлівы, рашучы, які не паддаецца ўплыву звонку; строгі, катэгарычны",
"labels": [
"у пераносным значэнні"
],
"examples": [
{
"av": "къвакӏараб жаваб",
"be": "катэгарычны адказ"
},
{
"av": "къвакӏарав чи",
"be": "стойкі чалавек"
}
]
},
{
"text": "чэрствы",
"comment": "пра хлеб",
"examples": [
{
"av": "къвакӏараб чед",
"be": "чэрствы хлеб"
}
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "къвакӏизе",
"kind": "from",
"refwordnum": "2"
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "дзеепрыметнік"
}
{
"word": "къвакӏи",
"stress": 4,
"forms": [
"къвакӏи",
"къвакӏиялъ",
"къвакӏиялъул"
],
"senses": [
{
"labels": [
"масдар",
"дзеяслоў"
],
"masdarfrom": "къвакӏизе"
},
{
"text": "трываласць, цвёрдасць",
"examples": [
{
"av": "чармил къвакӏи",
"be": "трываласць чыгуну"
}
]
},
{
"text": "строгасць; жорсткасць",
"examples": [
{
"av": "къануналъул къвакӏи",
"be": "строгасць закона"
}
]
},
{
"text": "моцнасць, вострасць",
"examples": [
{
"av": "чогърол къвакӏи",
"be": "крэпасць віна"
}
]
},
{
"text": "крэпасць, стойкасць; рашучасць",
"labels": [
"у пераносным значэнні"
]
},
{
"text": "чарсцватасць",
"examples": [
{
"av": "чадил къвакӏи",
"be": "чэрствасць хлеба"
}
]
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "масдар"
}
{
"word": "къвакӏизаби",
"stress": 4,
"forms": [
"къвакӏизаби"
],
"senses": [
{
"labels": [
"масдар",
"каўзатыўная форма",
"дзеяслоў"
],
"masdarforceto": "къвакӏизабизе"
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "масдар"
}
{
"word": "къвакӏизабизе",
"stress": 4,
"stem": "къвакӏизаб",
"forms": [
"къвакӏизабизе",
"къвакӏизабула",
"къвакӏизабила",
"къвакӏизабуна",
"къвакӏизабе"
],
"senses": [
{
"labels": [
"каўзатыўная форма"
],
"forceto": "къвакӏизе"
}
],
"see_also": [
{
"target": "къвакӏизе",
"kind": "from"
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "каўзатыўная форма"
}
{
"word": "къвакӏизе",
"stress": 4,
"stem": "къвакӏ",
"forms": [
"къвакӏизе",
"къвакӏула",
"къвакӏила",
"къвакӏана",
"къвакӏе"
],
"senses": [
{
"text": "станавіцца, стаць цвёрдым; зацвярдзець; схапіцца, замацавацца",
"examples": [
{
"av": "ракьул хъал къвакӏана",
"be": "скарынка зямлі зацвярдзела"
},
{
"av": "цемент къвакӏизегӏан те",
"be": "пакінь, пакуль цэмент не схопіцца"
}
]
},
{
"text": "набываць большую строгасць, жорсткасць"
},
{
"text": "набываць моц, станавіцца моцным, вострым"
},
{
"text": "набываць моц, станавіцца моцным, стойкім, рашучым",
"labels": [
"у пераносным значэнні"
],
"examples": [
{
"av": "къвакӏун чӏезе",
"be": "стаяць на сваім; трымаць характар; не здавацца"
}
]
},
{
"text": "чарствець, ачарсцвець",
"examples": [
{
"av": "чед къвакӏун буго",
"be": "хлеб зачэрствеў"
}
]
},
{
"text": "падсмажыць",
"examples": [
{
"av": "тӏатӏи къвакӏизе",
"be": "падсмажыць сала, унутраны тлушч"
}
]
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "інфінітыў"
}
{
"word": "къвакӏулди",
"stress": 7,
"forms": [
"къвакӏулди",
"къвакӏулдица",
"къвакӏулдил"
],
"senses": [
{
"text": "пустаслоў, балбатун",
"labels": [
"размоўнае слова"
]
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "къвал",
"forms": [
"къвал",
"къвалалъ",
"къвалица",
"къвалалъул",
"къвалил",
"къвалал"
],
"senses": [
{
"text": "вяроўка (з воўны або канопляў) для нашэння вязанкі",
"examples": [
{
"av": "гӏертӏил къвал",
"be": "саматужная доўгая стужка для нашэння збана"
}
]
},
{
"text": "рукаў",
"examples": [
{
"av": "гужгатул къвал",
"be": "рукаво бешмета"
},
{
"av": "къвалал къокъаб гурде",
"be": "кашуля (сукенка) з кароткімі рукавамі"
}
]
},
{
"text": "падпруга; зацягнуць мацней пояс",
"labels": [
"у пераносным значэнні"
],
"examples": [
{
"av": "къвал къазе",
"be": "падцягнуць падпругу"
},
{
"av": "чол кьолол къвал къай",
"be": "падцягні падпругу сядла"
},
{
"av": "къвал къазе",
"be": "зацягнуць мацней пояс; паказаць стойкасць, вытрымаць выпрабаванне",
"labels": [
"у пераносным значэнні"
]
}
]
},
{
"text": "абдымкі",
"examples": [
{
"av": "къвал базе",
"be": "заключыць у абдымкі, абняць"
},
{
"av": "долъ яцалда къвал бана",
"be": "яна абняла сястру"
},
{
"av": "къвалал разе",
"be": "абдымацца"
},
{
"av": "цоцазда къвалалги ран рачӏунел рукӏана дол",
"be": "яны ішлі, абняўшыся"
},
{
"av": "къвал цӏезе",
"be": "браць поўнай ахопкай"
},
{
"av": "къвал цӏун хер бана эбелалъ бачие",
"be": "маці поўнай ахапкай паклала сена цяляці"
}
]
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "къвалаб",
"stress": 4,
"stem": "къвала",
"forms": [
"къвалаб"
],
"gender_forms": [
"къвалаб",
"къвалав",
"къвалай"
],
"senses": [
{
"text": "пярэсты, стракаты",
"examples": [
{
"av": "къвалаб болъон",
"be": "пягая свіння"
},
{
"av": "къвалаб оц",
"be": "пярэсты вал"
}
]
},
{
"text": "стракатай расфарбоўкі",
"labels": [
"дыялектызм"
],
"comment": "чорны з белым",
"examples": [
{
"av": "къвалал хьитал",
"be": "абутак чорна-белай расфарбоўкі"
}
]
}
],
"pos": "прыметнік",
"form": "—"
}
{
"word": "къвалакь",
"stress": 6,
"forms": [
"къвалакь",
"къвалакье",
"къвалакьа",
"къвалакьан"
],
"senses": [
{
"text": "пад пахаю; пад пахамі",
"labels": [
"прыслоўе"
],
"examples": [
{
"av": "къвалакь ккун буго дос тӏагъур",
"be": "ён трымае шапку пад мышкай"
},
{
"av": "къвалакь ккун тӏахьалгун вачӏана дов",
"be": "ён прыйшоў з кнігамі пад пахай"
},
{
"av": "къвалакьа бахъана долъ цо бухьараб жо",
"be": "яна з-пад пахі выняла скрутак"
},
{
"av": "гурде къвалакьа чӏалхун буго",
"be": "кашуля распаротая пад пахай"
},
{
"av": "къвалакье квер бегьизе",
"be": "засунуць руку пад пахі"
},
{
"av": "къвалакь ккуни микки бежулев",
"be": "той, які пад пахай голуба засмажыць",
"labels": [
"прымаўка"
],
"comment": "г. зн. страсны, гарачы; які знаходзіцца ў росквіце сіл"
}
]
},
{
"text": "у абдымках; у абнімку; пад руку",
"examples": [
{
"av": "къвалакь ккун цо берцинай ясгун вуго ав сураталда",
"be": "на картцы ён [сфатаграфаваны] у абдымкі з адной прыгажуняй"
},
{
"av": "къвалакь ккун лъадигун тирула дов",
"be": "ён гуляе пад руку з жонкай"
},
{
"av": "росасул къвалакь",
"be": "у абдымках мужа"
},
{
"av": "къвалакье вачине",
"be": "браць у абдымкі; абняць"
},
{
"av": "инсуца вас къвалакье вачана",
"be": "бацька абняў сына"
},
{
"av": "къвалакье къазе",
"be": "заключыць у абдымкі; моцна абдымаць"
},
{
"av": "лъилниги къвалакье кӏанцӏизе",
"be": "кінуцца ў чые-небудзь абдымкі"
},
{
"av": "росасул къвалакьа яхъана дос лъади",
"be": "ён забраў чужую жонку з абдымкаў мужа"
}
]
}
],
"pos": "прыслоўе",
"form": "—"
}
{
"word": "къвалакьбакӏ",
"stress": 6,
"forms": [
"къвалакьбакӏ",
"къвалакьбакӏалъ",
"къвалакьбакӏалъул",
"къвалакьбакӏал"
],
"senses": [
{
"text": "пад пахамі",
"examples": [
{
"av": "къвалакьбакӏалдаса рас бетӏизе",
"be": "выдзіраць валасы з-пад пах"
}
]
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "къвалалгьечӏ",
"stress": 4,
"forms": [
"къвалалгьечӏ",
"къвалалгьечӏалъ",
"къвалалгьечӏалъул",
"къвалалгьечӏал"
],
"senses": [
{
"text": "уцепленая безрукаўка",
"examples": [
{
"av": "къвалалгьечӏ мугъзада бана",
"be": "накінуў на сябе ўцепленую безрукаўку"
}
]
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "къвалзуниб",
"stress": 4,
"stem": "къвалзуни",
"forms": [
"къвалзуниб",
"къвалзунибе",
"къвалзуниса"
],
"senses": [
{
"text": "у рукаве, у рукаў",
"labels": [
"прыслоўе"
],
"examples": [
{
"av": "кӏудил тӏингъил къвалзуниб цӏулакьо батана",
"be": "у рукаве дзядушавага кажуха знайшліся арэхі"
}
]
}
],
"pos": "прыслоўе",
"form": "—"
}
{
"word": "къвали",
"stress": 4,
"stem": "къвал",
"forms": [
"къвали",
"къвалуца",
"къвалул"
],
"senses": [
{
"text": "буцень",
"labels": [
"батаніка"
],
"comment": "ядомая трава з белымі кветкамі і ядомым клубнем",
"examples": [
{
"av": "къвали бухъизе",
"be": "выкапаць клубні бутню"
},
{
"av": "къвалул тӏин",
"be": "сцябло бутня"
},
{
"av": "къвалутӏе ана ниж",
"be": "мы пайшлі па буцень"
},
{
"av": "къвалулъ пурщаби",
"be": "піражкі з начынкай з бутэню"
},
{
"av": "къвали бухъулеб хур лъан буго",
"be": "наткнуўся на поле, дзе буцень можна выкапаць",
"labels": [
"прымаўка"
],
"comment": "г. зн. прывучыўся да лёгкага прыбытку"
}
]
},
{
"text": "бульба",
"labels": [
"дыялектызм"
]
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "къвалхалат",
"stress": 4,
"forms": [
"къвалхалат",
"къвалхалаталъ",
"къвалхалаталъул",
"къвалхалатал"
],
"senses": [
{
"text": "горскі аўчынны тулуп",
"comment": "з доўгімі, звужанымі ля кісці рукавамі"
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "къванща",
"stress": 7,
"stem": "къванщ",
"forms": [
"къванща",
"къванщаялъ",
"къванщица",
"къванщаялъул",
"къванщил",
"къунщби"
],
"senses": [
{
"text": "скронь; валасы на скронях",
"examples": [
{
"av": "кваранаб къванщялдаса тӏомги ччукӏизабун лъураб кӏудияб гӏужалъ гьасул гьумер сурукълъизабун бугоан",
"be": "след глыбокай раны на правым скроні абезабразіў яго твар"
},
{
"av": "къунщби хъахӏлъаниги",
"be": "хаця і стары",
"comment": "даслоў. калі нават віскі пасядзелі"
},
{
"av": "Азалидул зангал ругел дир гӏанкӏил, Зайиткунал къунщби ругел дир гӏанкӏил",
"be": "У майго зайчаняці шоўкавыя чаравічкі, І віскі ў яе з шоўкавых нітак",
"labels": [
"фальклор"
]
}
]
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "къванщил",
"stress": 7,
"forms": [
"къванщил"
],
"senses": [
{
"genitivefrom": "къванща",
"comment": "родны склон"
}
],
"see_also": [
{
"target": "къванща",
"kind": "from"
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "родны"
}
{
"word": "къваригӏараб",
"stress": 6,
"stem": "къваригӏара",
"forms": [
"къваригӏараб"
],
"senses": [
{
"labels": [
"дзеепрыметнік"
],
"participlefrom": "къваригӏине"
},
{
"text": "патрэбны, неабходны",
"examples": [
{
"av": "къваригӏараб мехалъ",
"be": "у патрэбны час"
},
{
"av": "къваригӏарав чи",
"be": "патрэбны чалавек"
},
{
"av": "къваригӏарал кагътал",
"be": "неабходныя паперы"
},
{
"av": "дуе къваригӏараб щиб?",
"be": "чаго табе трэба?; чаго табе хацелася б?"
}
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "къваригӏине",
"kind": "from"
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "дзеепрыметнік"
}
{
"word": "къваригӏарабгӏан",
"stress": 6,
"forms": [
"къваригӏарабгӏан"
],
"senses": [
{
"text": "колькі трэба",
"labels": [
"прыслоўе"
],
"examples": [
{
"av": "дуе къваригӏарабгӏан кьела дица духъе гӏарац",
"be": "колькі трэба, столькі я пазычу табе грошай"
}
]
}
],
"pos": "прыслоўе",
"form": "—"
}
{
"word": "къваригӏараб-кватӏаб",
"stress": 6,
"forms": [
"къваригӏараб-кватӏаб"
],
"see_also": [
{
"target": "къваригӏараб-тараб",
"kind": "see"
}
],
"pos": "прыметнік",
"form": "—"
}
{
"word": "къваригӏараб-тараб",
"stress": 6,
"forms": [
"къваригӏараб-тараб"
],
"gender_forms": [
"къваригӏараб-тараб",
"къваригӏарав-тарав",
"къваригӏарай-тарай"
],
"senses": [
{
"text": "усё неабходнае; якое адчувае патрэбу, якое задавальняе нужду",
"comment": "у той ці іншай сітуацыі",
"examples": [
{
"av": "къваригӏараб-тараб жо",
"be": "тое, што неабходна; тое, у чым адчуваеш патрэбу; тое, што пакрывае патрэбу; усё, што трэба",
"comment": "у той ці іншай сітуацыі"
},
{
"av": "къваригӏараб-тараб жо цадахъ босе",
"be": "вазьмі з сабой усё, што трэба"
}
]
}
],
"pos": "прыметнік",
"form": "—"
}
{
"word": "къваригӏел",
"stress": 6,
"forms": [
"къваригӏел",
"къваригӏелалъ",
"къваригӏелалъул",
"къваригӏелал"
],
"senses": [
{
"text": "патрэба, надобнасць",
"examples": [
{
"av": "къваригӏел ккезе",
"be": "спатрэбіцца, прыдацца"
}
]
},
{
"text": "просьба, прашэнне",
"examples": [
{
"av": "къваригӏел тӏубазе",
"be": "задаволіць просьбу"
}
]
},
{
"text": "справа",
"examples": [
{
"av": "дур къваригӏел щиб букӏараб?",
"be": "якая ў цябе была справа?"
},
{
"av": "дурго къваригӏелалъищ, яги росдал къваригӏелалъищ вачӏарав?",
"be": "па асабістай справе ці па справе аула (джамаата) прыбыў?"
},
{
"av": "цо къваригӏелалъ шагьаралде ун вукӏана дун",
"be": "я пайшоў па адной справе ў горад"
},
{
"av": "къваригӏел тӏубазе",
"be": "[станоўча] вырашаць справу"
}
]
},
{
"text": "прыродная патрэба",
"labels": [
"у пераносным значэнні"
],
"examples": [
{
"av": "къваригӏелалъ ине бегьилищ, мугӏалим?",
"be": "настаўнік, можна выйсці па патрэбе?"
}
]
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "къваригӏелгьечӏ",
"stress": 6,
"forms": [
"къваригӏелгьечӏ",
"къваригӏелгьечӏица",
"къваригӏелгьечӏил"
],
"senses": [
{
"text": "непатрэбны чалавек; непажаданы суб'ект"
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "къваригӏелгьечӏеб",
"stress": 6,
"stem": "къваригӏелгьечӏе",
"forms": [
"къваригӏелгьечӏеб"
],
"gender_forms": [
"къваригӏелгьечӏеб",
"къваригӏелгьечӏев",
"къваригӏелгьечӏей"
],
"senses": [
{
"text": "непрыемны, непрыстойны; які заслугоўвае папроку",
"examples": [
{
"av": "къваригӏелгьечӏеб рагӏи бицунге",
"be": "не кажыце непрыстойных слоў"
},
{
"av": "гьаб щиб дур рахъалъ рагӏулеб бугеб къваригӏелгьечӏеб хабар?",
"be": "што за непрыстойныя чуткі пра цябе ходзяць?"
},
{
"av": "къваригӏелгьечӏел жал гьаризе",
"be": "весці сябе непрыстойна",
"comment": "дасл. зрабіць непрыстойныя рэчы"
}
]
}
],
"pos": "прыметнік",
"form": "—"
}
{
"word": "къваригӏин",
"stress": 6,
"forms": [
"къваригӏин"
],
"senses": [
{
"labels": [
"масдар",
"дзеяслоў"
],
"masdarfrom": "къваригӏине"
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "масдар"
}
{
"word": "къваригӏине",
"stress": 6,
"stem": "къваригӏ",
"forms": [
"къваригӏине",
"къваригӏуна",
"къваригӏина",
"къваригӏана"
],
"senses": [
{
"text": "быць, стаць патрэбным, неабходным; спатрэбіцца каму-небудзь; мець патрэбу ў чым-небудзь; адчуваць патрэбу ў чым-небудзь",
"examples": [
{
"av": "досие гӏарац къваригӏун буго",
"be": "яму патрэбны грошы"
},
{
"av": "херасе рахӏат къваригӏун буго",
"be": "стары мае патрэбу ў спакоі"
},
{
"av": "цӏад къваригӏун буго!",
"be": "дажджу б трэба!"
},
{
"av": "къваригӏун гьечӏо",
"be": "няма патрэбы, не трэба, ні да чаго"
},
{
"av": "къваригӏун гьечӏо дие гьезул сайигъатал",
"be": "не патрэбны мне іх падарункі"
},
{
"av": "досие къваригӏараб щиб?",
"be": "што яму трэба?"
}
]
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "інфінітыў"
}
{
"word": "къваригӏунареб",
"stress": 6,
"forms": [
"къваригӏунареб"
],
"senses": [
{
"labels": [
"дзеепрыметнік"
],
"participlefrom": "къваригӏине"
},
{
"text": "непатрэбны, нікчэмны",
"examples": [
{
"av": "къваригӏунареб босани, къваригӏунеб бичизе ккола",
"be": "непатрэбнае купіш, патрэбнае прадаеш",
"labels": [
"прымаўка"
]
}
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "къваригӏине",
"kind": "from"
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "дзеепрыметнік"
}
{
"word": "къварид",
"stress": 6,
"forms": [
"къварид",
"къваридго"
],
"senses": [
{
"text": "вузка, цесна",
"labels": [
"прыслоўе"
],
"examples": [
{
"av": "рокъоб къварид букӏана",
"be": "у пакоі было цесна"
},
{
"av": "къварид гьабизе",
"be": "звужаць, звузіць; рабіць вузкім, цесным"
},
{
"av": "тӏажу къварид гьабизе",
"be": "звузіць штаны"
}
]
},
{
"text": "горасна, сумна, маркотна, тужліва",
"comment": "засмуціцца; засмуціць, прычыніць смутак, засмучаць",
"examples": [
{
"av": "къварид вукӏине",
"be": "сумаваць, пакутаваць, гараваць; быць у смутку, у горы, у журбе"
},
{
"av": "васги хун къварид руго гъол",
"be": "яны гаруюць пасля смерці сына"
},
{
"av": "къварид гьавизе",
"be": "гора; засмучаць, засмуціць",
"comment": "каго-небудзь"
},
{
"av": "бесдалав къварид гьавуге, къоролай къабихӏ гьаюге",
"be": "сіроту не крыўдзі, удаву не абражай",
"labels": [
"прыказка"
]
}
]
},
{
"text": "цяжка, абцяжарліва; у цяжкім, складаным становішчы, стане",
"examples": [
{
"av": "магӏишат къварид буго гъозул",
"be": "у іх цяжкае жыццё"
},
{
"av": "къварид гьабизе",
"be": "зрабіць цяжкім, абцяжарыць"
},
{
"av": "къварид гьабизе",
"be": "пакрыўдзіць"
},
{
"av": "эбелалъ лъимер къварид гьабуна",
"be": "маці пакрыўдзіла дзіця"
},
{
"av": "бакӏ къварид гьабизе",
"be": "ціснуць [у прасторы]"
}
]
}
],
"pos": "прыслоўе",
"form": "—"
}
{
"word": "къваридаб",
"stress": 6,
"stem": "къварида",
"forms": [
"къваридаб"
],
"gender_forms": [
"къваридаб",
"къваридав",
"къваридай"
],
"senses": [
{
"text": "вузкі, цесны",
"examples": [
{
"av": "къваридаб къватӏ",
"be": "вузкая вулічка"
},
{
"av": "къваридал берал",
"be": "вузкія вочы"
},
{
"av": "берал къваридав чи",
"be": "вузкавокі чалавек"
},
{
"av": "къваридал хьитал",
"be": "цесны абутак"
}
]
},
{
"text": "горкі, сумны, печальны, журботны, маркотны",
"examples": [
{
"av": "къваридаб къо",
"be": "сумны дзень"
},
{
"av": "къваридай эбел",
"be": "сумная маці"
}
]
},
{
"text": "цяжкі, складаны, пакутны",
"examples": [
{
"av": "къваридаб бетӏербахъи",
"be": "цяжкае існаванне",
"comment": "у сувязі з матэрыяльнымі цяжкасцямі"
},
{
"av": "къваридаб гӏумру (яшав)",
"be": "цяжкае жыццё"
},
{
"av": "къваридаб хӏал",
"be": "складанае становішча; цяжкае становішча"
}
]
},
{
"text": "капрызны, раздражнёны, сярдзіты; нелюдзімы",
"examples": [
{
"av": "къваридав чи вуго дов",
"be": "ён чалавек нелюдзімы"
}
]
},
{
"text": "перанаселены",
"examples": [
{
"av": "къваридаб бакӏ буго нижер гьаб",
"be": "наша мясцовасць пераселена"
}
]
}
],
"pos": "прыметнік",
"form": "—"
}
{
"word": "къварилъахъди",
"stress": 6,
"forms": [
"къварилъахъди"
],
"senses": [
{
"labels": [
"масдар",
"шматразовая форма",
"дзеяслоў"
],
"masdarfrom": "къварилъахъдизе"
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "масдар"
}
{
"word": "къварилъахъдизаби",
"stress": 6,
"forms": [
"къварилъахъдизаби"
],
"labels": [
"масдар",
"шматразовая форма",
"каўзатыўная форма",
"дзеяслоў"
],
"see_also": [
{
"target": "къварилъахъдизабизе",
"kind": "see"
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "масдар"
}
{
"word": "къварилъахъдизабизе",
"stress": 6,
"stem": "къварилъахъдизаб",
"forms": [
"къварилъахъдизабизе",
"къварилъахъдизабула",
"къварилъахъдизабила",
"къварилъахъдизабуна",
"къварилъахъдизабе"
],
"senses": [
{
"labels": [
"каўзатыўная форма",
"шматразовая форма"
],
"forceto": "къварилъахъдизе"
}
],
"see_also": [
{
"target": "къварилъахъдизе",
"kind": "from"
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "каўзатыўная форма"
}
{
"word": "къварилъахъдизе",
"stress": 6,
"stem": "къварилъахъд",
"forms": [
"къварилъахъдизе",
"къварилъахъдула",
"къварилъахъдила",
"къварилъахъдана",
"къварилъахъде"
],
"senses": [
{
"text": "сумаваць, маркоціцца, засмучацца, гарэваць, смуткаваць",
"labels": [
"шматразовая форма"
],
"examples": [
{
"av": "къварилъахъдизе лъугьана гъов",
"be": "ён засумаваў"
}
]
},
{
"text": "паплакаць, распускаць нюні",
"labels": [
"у пераносным значэнні",
"размоўнае слова"
],
"examples": [
{
"av": "бихьинчи къварилъахъдизе рекъараб гьечӏо",
"be": "мужчыну непрыстойна распускаць нюні"
}
]
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "шматразовая форма"
}
{
"word": "къварилъи",
"stress": 6,
"homonym": 1,
"stem": "къварилъ",
"forms": [
"къварилъи",
"къварилъиялъ",
"къварилъиялъул",
"къварилъаби"
],
"senses": [
{
"text": "вузкае месца, цясніна, яр",
"examples": [
{
"av": "Гендерил къварилъи",
"be": "Гімрынская цясніна"
},
{
"av": "Гьеркӏдерил къварилъи",
"be": "Араканская цясніна"
}
]
},
{
"text": "праліў",
"examples": [
{
"av": "Керчь къварилъи",
"be": "Керчанскі праліў"
}
]
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "къварилъи",
"stress": 6,
"homonym": 2,
"stem": "къварилъ",
"forms": [
"къварилъи",
"къварилъиялъ",
"къварилъиялъул",
"къварилъаби"
],
"senses": [
{
"labels": [
"масдар",
"дзеяслоў"
],
"masdarfrom": "къварилъизе"
},
{
"text": "вузкасць, цесната",
"examples": [
{
"av": "рукъалъул къварилъи",
"be": "цеснота пакоя"
}
]
},
{
"text": "нязручнасць, цяжкасць, цяжкае становішча",
"examples": [
{
"av": "лъим гьечӏолъиялъул къварилъи букӏана нижее",
"be": "у нас былі цяжкасці з-за адсутнасці вады"
},
{
"av": "гӏатӏилъиялъул магӏна лъазе къварилъи бихьизе ккола",
"be": "каб ацаніць дабрабыт, трэба перажыць цяжкасць",
"labels": [
"прымаўка"
]
}
]
},
{
"text": "смутак, журба; засмучэнне; горыч; гора, жалоба; пазбаўленне",
"examples": [
{
"av": "къварилъи бачахъизе",
"be": "рассеяць гора",
"comment": "дасл. адагнаць гора"
},
{
"av": "къварилъи бикьизе",
"be": "падзяліцца горам"
},
{
"av": "къварилъи бихьизе",
"be": "перажыць, перанесці гора, пазбаўленні"
},
{
"av": "къварилъи чучизе",
"be": "выліць душу",
"comment": "каму-небудзь; літ. гора аблегчыць"
},
{
"av": "къварилъиялъ дида къан буго рачел",
"be": "смутак ахапіў мяне"
},
{
"av": "къварилъиялда хадуб гӏатӏилъи камуларо",
"be": "пасля горычаў прыходзіць і радасць",
"labels": [
"прыказка"
],
"comment": "пасля ночы наступае дзень"
},
{
"av": "къварилъи тӏаса унгеги",
"be": "хай не міне цябе гора",
"labels": [
"лаянкавае слова",
"выраз"
]
}
]
},
{
"text": "нязручнасць, сціснутасць; прыгнёт",
"examples": [
{
"av": "дица дуе къварилъи гьабиларо",
"be": "я не прычыню табе нязручнасці"
}
]
},
{
"text": "недахоп, няхватка",
"examples": [
{
"av": "цӏулал къварилъи буго гьаниб",
"be": "тут адчуваецца нестача дроў",
"comment": "паліва"
}
]
},
{
"text": "смерць, канчына, гібель",
"labels": [
"у пераносным значэнні"
],
"comment": "блізкага чалавека",
"examples": [
{
"av": "къварилъи ккун буго дозие",
"be": "у іх памёр блізкі чалавек; іх спатыкнула няшчасце",
"comment": "у сувязі са смерцю блізкага чалавека"
}
]
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "масдар"
}
{
"word": "къварилъизаби",
"stress": 6,
"forms": [
"къварилъизаби"
],
"senses": [
{
"labels": [
"масдар",
"каўзатыўная форма",
"дзеяслоў"
],
"masdarforceto": "къварилъизабизе"
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "масдар"
}
{
"word": "къварилъизабизе",
"stress": 6,
"stem": "къварилъизаб",
"forms": [
"къварилъизабизе",
"къварилъизабула",
"къварилъизабила",
"къварилъизабуна",
"къварилъизабе"
],
"senses": [
{
"text": "зрабіць што-небудзь вузкім, цесным, звузіць",
"labels": [
"каўзатыўная форма"
]
},
{
"text": "засмуціць, агарчыць каго-небудзь"
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "каўзатыўная форма"
}
{
"word": "къварилъизе",
"stress": 6,
"stem": "къварилъ",
"forms": [
"къварилъизе",
"къварилъула",
"къварилъила",
"къварилъана",
"къварилъе"
],
"senses": [
{
"text": "быць, стаць вузкім, цесным",
"examples": [
{
"av": "гурде къварилъун буго",
"be": "кашуля стала вузкай, цеснай"
},
{
"av": "хьитал къварилъун руго",
"be": "абутак цісне"
},
{
"av": "бакӏ къварилъизе",
"be": "сутыкацца з прыгнётам",
"comment": "у прасторы"
}
]
},
{
"text": "сумаваць, засмучацца, агарчацца, гараваць, тужыць",
"examples": [
{
"av": "мун къварилъизе ккараб жо гуро гьеб",
"be": "з-за гэтага не варта табе засмучацца"
},
{
"av": "къварилъуге, дир гьудул, роцӏарал къоялги рачӏинин чанги",
"be": "не тужы, сябар мой, і светлых дзён наступіць нямала"
},
{
"av": "дуниял къварилъизе",
"be": "быць незадаволеным светам гэтым"
}
]
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "інфінітыў"
}
{
"word": "къварилъи-гӏатӏилъи",
"stress": 6,
"forms": [
"къварилъи-гӏатӏилъи",
"къварилъи-гӏатӏилъиялъ",
"къварилъи-гӏатӏилъиялъул"
],
"senses": [
{
"text": "гора і радасць",
"labels": [
"зборны назоўнік"
],
"examples": [
{
"av": "къварилъи-гӏатӏилъи бацӏцӏине",
"be": "дапамагаць у горы і радасці"
}
]
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "къваркьан",
"stress": 4,
"forms": [
"къваркьан"
],
"senses": [
{
"text": "з трэскам, з гукам",
"labels": [
"прыслоўе"
],
"examples": [
{
"av": "къваркьан бекизе",
"be": "паламаць з трэскам"
},
{
"av": "кодоб букӏараб къалам дос ццим бахъун къваркьан бекана",
"be": "раззлаваўшыся, ён з трэскам зламаў аловак, які трымаў у руках"
}
]
}
],
"pos": "прыслоўе",
"form": "—"
}
{
"word": "къваркьи",
"stress": 4,
"forms": [
"къваркьи",
"къваркьиялъ",
"къваркьиялъул"
],
"senses": [
{
"labels": [
"масдар",
"дзеяслоў"
],
"masdarfrom": "къваркьизе"
},
{
"text": "трэск",
"comment": "пры паломцы чаго-небудзь",
"examples": [
{
"av": "рекулел гӏаркьалабазул къваркьи бахъана",
"be": "пачуўся трэск галінак, што ламаюцца"
}
]
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "масдар"
}
{
"word": "къваркьизе",
"stress": 4,
"stem": "къваркь",
"forms": [
"къваркьизе",
"къваркьула",
"къваркьила",
"къваркьана",
"къваркье"
],
"senses": [
{
"text": "(па)ламаць што-небудзь з трэскам"
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "інфінітыў"
}
{
"word": "къваркьиялда",
"stress": 4,
"forms": [
"къваркьиялда"
],
"senses": [
{
"text": "з трэскам",
"labels": [
"прыслоўе"
],
"examples": [
{
"av": "бакъвараб тӏамахги къваркьиялда хӏатӏикь мерхьунаго унел рукӏана дол",
"be": "яны ішлі з трэскам, растаптваючы пад нагамі сухія лісты"
}
]
}
],
"pos": "прыслоўе",
"form": "—"
}
{
"word": "къвартӏа",
"stress": 8,
"forms": [
"къвартӏа",
"къвартӏаялъ",
"къвартӏаялъул",
"къвартӏаял"
],
"senses": [
{
"text": "жалезны наканечнік стралы",
"labels": [
"устарэлае слова"
]
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "къварцӏ",
"forms": [
"къварцӏ",
"къварцӏалъ",
"къварцӏалъул",
"къварцӏал"
],
"senses": [
{
"text": "лука; сядло",
"comment": "сядзельны"
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "къварцӏи",
"stress": 4,
"forms": [
"къварцӏи",
"къварцӏиялъ",
"къварцӏиялъул"
],
"senses": [
{
"text": "трэск",
"labels": [
"гукаперайманне"
],
"examples": [
{
"av": "къукьмаххалъул къварцӏи бахъана",
"be": "раздаўся трэск нажніц",
"comment": "пры рэзанні чаго-небудзь"
}
]
}
],
"pos": "выклічнік",
"form": "—"
}
{
"word": "къварцӏиялда",
"stress": 4,
"forms": [
"къварцӏиялда"
],
"senses": [
{
"text": "з трэскам; з гукам",
"labels": [
"прыслоўе"
],
"examples": [
{
"av": "къварцӏиялда кваналеб букӏана чоца гӏурччинаб хер",
"be": "конь з трэскам шчыпаў зялёную траву"
}
]
}
],
"pos": "прыслоўе",
"form": "—"
}
{
"word": "къвар-къвари",
"stress": 10,
"forms": [
"къвар-къвари",
"къвар-къвариялъ",
"къвар-къвариялъул"
],
"senses": [
{
"labels": [
"масдар",
"дзеяслоў"
],
"masdarfrom": "къвар-къваризе"
},
{
"text": "бурчанне; буркатанне",
"examples": [
{
"av": "чохьол къвар-къвари бахъана",
"be": "чуваць урчанне ў жываце"
}
]
},
{
"text": "шаляст, шоргат",
"examples": [
{
"av": "цӏияб гӏарцул къвар-къвари",
"be": "шаляст новых асігнацый"
},
{
"av": "къвар-къвари лъугьараб кагъат",
"be": "шалясцячая папера"
}
]
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "масдар"
}
{
"word": "къвар-къваризе",
"stress": 10,
"stem": "къвар-къвар",
"forms": [
"къвар-къваризе",
"къвар-къварула",
"къвар-къварила",
"къвар-къварана"
],
"senses": [
{
"text": "бурчаць, урчаць",
"comment": "у жываце"
},
{
"text": "шалястаць"
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "інфінітыў"
}
{
"word": "къвар-къвариялда",
"stress": 10,
"forms": [
"къвар-къвариялда"
],
"senses": [
{
"text": "з шоргатам",
"labels": [
"прыслоўе"
],
"examples": [
{
"av": "къвар-къвариялда къватӏибе бахъана дос цӏияб гӏарцул анцӏго гъурущ",
"be": "з шэлестам выняў ён новую дзесяцірублёвую асігнацыю"
}
]
}
],
"pos": "прыслоўе",
"form": "—"
}
{
"word": "къватӏ",
"forms": [
"къватӏ",
"къватӏалъ",
"къватӏалъул",
"къватӏул",
"къватӏал"
],
"senses": [
{
"text": "вуліца",
"examples": [
{
"av": "гьитӏинаб къватӏ",
"be": "завулачак"
},
{
"av": "гӏатӏидаб къватӏ",
"be": "шырокая вуліца"
},
{
"av": "шагьаралъул къватӏ",
"be": "гарадская вуліца"
},
{
"av": "къватӏ къотӏизе",
"be": "пераходзіць вуліцу; перасякаць вуліцу"
},
{
"av": "къватӏ цӏун гӏадамал руго",
"be": "вуліца поўная людзей"
},
{
"av": "къватӏал сверизе (тиризе)",
"be": "шастаць па вуліцах"
},
{
"av": "къватӏал гӏемер тирун гӏакълу щвеларо",
"be": "ад частага бадзяння па вуліцах розуму не прыбавіцца",
"labels": [
"прыказка"
]
},
{
"av": "къватӏал тирулеб тараш",
"be": "бадзяжны, бяздомны шчанюк"
},
{
"av": "къватӏал тирулеб тараш",
"be": "валацуга",
"labels": [
"лаянкавае слова",
"выраз"
]
}
]
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "къватӏалмерхь",
"stress": 7,
"forms": [
"къватӏалмерхь",
"къватӏалмерхьица",
"къватӏалмерхьил"
],
"senses": [
{
"text": "гуляка, бадзяга, гультай, лабатрас",
"labels": [
"размоўнае слова"
]
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "къватӏасохцер",
"stress": 7,
"forms": [
"къватӏасохцер",
"къватӏасохцералъ",
"къватӏасохцералъул"
],
"senses": [
{
"text": "шалёны агурок",
"labels": [
"батаніка"
]
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "къватӏиб",
"stress": 7,
"stem": "къватӏи",
"forms": [
"къватӏиб",
"къватӏибе",
"къватӏиса",
"къватӏисан"
],
"gender_forms": [
"къватӏиб",
"къватӏив",
"къватӏий"
],
"senses": [
{
"text": "па-за домам, па-за памяшканнем",
"labels": [
"прыслоўе"
],
"examples": [
{
"av": "къватӏиб хутӏизе",
"be": "не прыходзіць дадому",
"comment": "дасл. застацца на вуліцы"
},
{
"av": "нолъ дозул гӏака къватӏиб хутӏун буго",
"be": "учора ўначы іх карова не прыйшла дадому"
},
{
"av": "къватӏиб гӏазу балеб буго",
"be": "на двары ідзе снег"
},
{
"av": "къватӏиб квачан буго",
"be": "на вуліцы холадна"
},
{
"av": "дун къватӏив вукӏана дол рачӏунаго",
"be": "калі яны ішлі, я знаходзіўся на вуліцы"
},
{
"av": "къватӏибе ахӏизе",
"be": "выганяць, выгнаць",
"labels": [
"дыялектызм"
]
},
{
"av": "гӏака бокьоса къватӏибе ахӏизе",
"be": "выганяць карову з хлява",
"labels": [
"дыялектызм"
]
},
{
"av": "къватӏиве ахӏизе",
"be": "выгнаць; паказаць на дзверы",
"labels": [
"дыялектызм"
],
"comment": "каму-небудзь"
},
{
"av": "чӏужу къватӏие ахӏизе",
"be": "выгнаць жонку, разводзіцца з жонкай",
"labels": [
"дыялектызм"
]
},
{
"av": "къватӏибе бахъине",
"be": "выходзіць"
},
{
"av": "къватӏиве вахъине кӏоларо досда",
"be": "ён не можа выходзіць"
},
{
"av": "дун къватӏиве кин вахъинев?",
"be": "як мне выходзіць?",
"comment": "пасля непрыстойнага выпадку, ганьбы"
},
{
"av": "къватӏире рахъине",
"be": "выступіць",
"comment": "на дэманстрацыю"
},
{
"av": "къватӏиве вилълъине",
"be": "выходзіць",
"comment": "разам з кім-небудзь"
},
{
"av": "къватӏиве вилълъа",
"be": "пойдзем на вуліцу"
},
{
"av": "къватӏибе биччазе",
"be": "выпусціць вонкі, на вуліцу"
},
{
"av": "дос бече къватӏибе биччана",
"be": "ён выпусціў цяля на вуліцу"
},
{
"av": "къватӏибе биччазе",
"be": "выдаваць, выдаць"
},
{
"av": "къватӏиве виччазе",
"be": "выпусціць адкуль-небудзь на волю",
"comment": "каго-небудзь"
},
{
"av": "къватӏиве виччазе",
"be": "выпусціць з турмы",
"labels": [
"у пераносным значэнні"
]
},
{
"av": "къватӏиве гъезе",
"be": "выганяць, выгнаць; паказаць на дзверы; выправадзіць за дзверы",
"comment": "каму-небудзь; літаральна вонкі ганяць"
},
{
"av": "дица дов къватӏиве гъуна",
"be": "я паказаў яму на дзверы"
},
{
"av": "къватӏибе гьурщизе",
"be": "адкрыць сэрца; выліць душу",
"comment": "літ. вытрасці навыварат"
},
{
"av": "къватӏибе ине",
"be": "адыходзіць; выходзіць"
},
{
"av": "эмен къватӏиве ун вукӏана",
"be": "бацька выйшаў на вуліцу"
},
{
"av": "къватӏибе лъугьине",
"be": "выйсці вонкі"
},
{
"av": "къватӏибе рехизе",
"be": "выкінуць",
"comment": "што-небудзь"
},
{
"av": "къватӏиве реххизе",
"be": "выкінуць прэч",
"labels": [
"адпавядае рускаму"
],
"comment": "каго-небудзь спусціць з лесвіцы"
},
{
"av": "къватӏире тӏамизе",
"be": "выслаць; перанесці"
},
{
"av": "къватӏибе гордо",
"be": "акно, якое выходзіць на вуліцу"
},
{
"av": "къватӏибе нух",
"be": "выхад"
},
{
"av": "къватӏибе нух бахъизе",
"be": "шукаць выйсця"
},
{
"av": "къватӏиве ваккизе",
"be": "вызірнуць"
},
{
"av": "къватӏибе загьирлъизе",
"be": "стаць вядомым"
},
{
"av": "къватӏибе рагӏизе",
"be": "выносіць смецце з хаты"
},
{
"av": "рокъоса хабар къватӏибе рагӏизе тоге",
"be": "не вынось смецця з хаты"
},
{
"av": "Геда къватӏиве, Къурбан — жаниве",
"be": "Геда выходзіць, а Курбан заходзіць",
"labels": [
"прымаўка"
],
"comment": "усе з базару, а Назар на базар"
},
{
"av": "къватӏиса хабар рокъобе босуге",
"be": "не прынось вулічных плётак дадому",
"labels": [
"прыказка"
]
},
{
"av": "къватӏисан хабар къотӏун хутӏана",
"be": "апынуліся ў інфармацыйнай блакадзе"
},
{
"av": "къватӏисан цо чӏинхъи чӏвана алда",
"be": "яна пачула звонку шорах"
}
]
},
{
"text": "на чужыне, на чужой старане; у чужым краі; за мяжой",
"examples": [
{
"av": "къватӏив чӏезе",
"be": "заставацца на чужыне"
},
{
"av": "къватӏиве ккезе",
"be": "апынуцца на чужыне"
},
{
"av": "къватӏиса бачӏараб къайи",
"be": "тавар, што паступіў з-за мяжы; імпартны тавар"
}
]
}
],
"pos": "прыслоўе",
"form": "—"
}
{
"word": "къватӏибакӏ",
"stress": 7,
"forms": [
"къватӏибакӏ",
"къватӏибакӏалъ",
"къватӏибакӏалъул"
],
"senses": [
{
"text": "чужына, чужы край; замежжа",
"comment": "дасл. чужое месца",
"examples": [
{
"av": "къватӏибакӏалъ ракӏ хинлъизабуларо",
"be": "чужына не грэе сэрца",
"labels": [
"прымаўка"
]
}
]
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "къватӏибехун",
"stress": 7,
"forms": [
"къватӏибехун"
],
"gender_forms": [
"къватӏибехун",
"къватӏивехун",
"къватӏийехун"
],
"senses": [
{
"text": "вонкі, звонку",
"labels": [
"прыслоўе"
],
"examples": [
{
"av": "доба къватӏибехун буго нижер гӏанкӏуязул рукъ",
"be": "там звонку знаходзіцца наш куратнік"
}
]
}
],
"pos": "прыслоўе",
"form": "—"
}
{
"word": "къватӏибчӏвазаби",
"stress": 7,
"forms": [
"къватӏибчӏвазаби",
"къватӏибчӏвазабиялъ",
"къватӏибчӏвазабиялъул"
],
"gender_forms": [
"къватӏибчӏвазаби",
"къватӏивчӏвазаби",
"къватӏийчӏвазаби"
],
"senses": [
{
"labels": [
"масдар",
"каўзатыўная форма",
"дзеяслоў"
],
"masdarforceto": "къватӏибчӏвазабизе"
},
{
"text": "выкрыццё"
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "масдар"
}
{
"word": "къватӏибчӏвазабизе",
"stress": 7,
"stem": "къватӏи(б)чӏвазаб",
"forms": [
"къватӏибчӏвазабизе",
"къватӏибчӏвазабула",
"къватӏибчӏвазабила",
"къватӏибчӏвазабуна",
"къватӏибчӏвазабе"
],
"gender_forms": [
"къватӏибчӏвазабизе",
"къватӏивчӏвазабизе",
"къватӏийчӏвазабизе"
],
"senses": [
{
"text": "выкрываць, выкрыць каго-што-небудзь; выяўляць, выявіць што-небудзь; праяўляць, праявіць што-небудзь",
"examples": [
{
"av": "тушманасул макру къватӏибчӏвазабизе",
"be": "выкрыць падступства ворага"
}
]
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "інфінітыў"
}
{
"word": "къватӏибчӏвазе",
"stress": 7,
"stem": "къватӏибчӏва",
"forms": [
"къватӏибчӏвазе",
"къватӏибчӏвала",
"къватӏибчӏвана",
"къватӏибчӏвай"
],
"senses": [
{
"text": "быць, стаць выкрытым; выяўляцца, выявіцца; праяўляцца, праявіцца",
"examples": [
{
"av": "долъул гӏамал къватӏибчӏвана",
"be": "яе характар выявіўся"
}
]
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "інфінітыў"
}
{
"word": "къватӏибчӏвай",
"stress": 7,
"forms": [
"къватӏибчӏвай"
],
"senses": [
{
"labels": [
"масдар",
"дзеяслоў"
],
"masdarfrom": "къватӏибчӏвазе"
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "масдар"
}
{
"word": "къватӏиракь",
"forms": [
"къватӏиракь",
"къватӏиракьалъ",
"къватӏиракьалъул"
],
"senses": [
{
"text": "чужына, чужы край, чужая старонка"
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "къватӏисахун",
"stress": 7,
"forms": [
"къватӏисахун"
],
"senses": [
{
"text": "звонку",
"labels": [
"прыслоўе"
],
"examples": [
{
"av": "къватӏисахун къай нуцӏа",
"be": "зачыні дзверы звонку"
},
{
"av": "къватӏисахун къай нуцӏа",
"be": "забірайся адсюль",
"labels": [
"у пераносным значэнні"
]
}
]
}
],
"pos": "прыслоўе",
"form": "—"
}
{
"word": "къватӏисеб",
"stem": "къватӏисе",
"forms": [
"къватӏисеб"
],
"gender_forms": [
"къватӏисеб",
"къватӏисев",
"къватӏисей"
],
"senses": [
{
"text": "знешні, вонкавы",
"examples": [
{
"av": "къватӏисеб политика",
"be": "знешняя палітыка"
},
{
"av": "къватӏисеб рахъ",
"be": "вонкавы бок"
}
]
},
{
"text": "замежны, іншаземны",
"examples": [
{
"av": "къватӏисел пачалихъал",
"be": "замежныя дзяржавы"
},
{
"av": "къватӏисел улкаби",
"be": "замежныя краіны"
},
{
"av": "къватӏисел ишазул министр",
"be": "міністр замежных спраў"
}
]
}
],
"pos": "прыметнік",
"form": "—"
}
{
"word": "къватӏи-рокъоб",
"stress": 7,
"stem": "къватӏи-рокъо",
"forms": [
"къватӏи-рокъоб",
"къватӏи-рокъобе",
"къватӏи-рокъоса",
"къватӏи-рокъосан"
],
"gender_forms": [
"къватӏи-рокъоб",
"къватӏи-рокъов",
"къватӏи-рокъой"
],
"senses": [
{
"text": "дома, у гаспадарцы",
"labels": [
"прыслоўе"
],
"examples": [
{
"av": "дозул къватӏи-рокъоб лъикӏго жо буго",
"be": "у іх добрая абстаноўка"
},
{
"av": "къватӏи-рокъове вахъине",
"be": "выходзіць"
},
{
"av": "унтарасда къватӏи-рокъове вахъине кӏолеб буго",
"be": "хворы ўжо можа выходзіць"
}
]
}
],
"pos": "прыслоўе",
"form": "—"
}
{
"word": "къватӏул",
"stress": 7,
"forms": [
"къватӏул"
],
"senses": [
{
"genitivefrom": "къватӏ",
"comment": "родны склон"
},
{
"text": "вулічны"
},
{
"examples": [
{
"av": "къватӏул бахӏри",
"be": "валацуга; гультай, лабатряс",
"labels": [
"лаянкавае слова",
"выраз"
],
"comment": "літ. вулічны сабака"
},
{
"av": "къватӏул бахӏри гӏадин сверулев вукӏуна гьев",
"be": "ён разгульвае як бадзяга"
},
{
"av": "къватӏул кӏал кӏудияб, мацӏ — халатаб",
"be": "вулічныя вусны вялікія, язык доўгі",
"labels": [
"прыказка"
]
},
{
"av": "къватӏул хабар",
"be": "вулічная гаворка, плёткі"
},
{
"av": "къватӏул харбазул цӏадакье ккезе",
"be": "быць у вуснах ва ўсіх; трапіць пад дождж вулічных размоў",
"comment": "літ. плётак"
},
{
"av": "къватӏул ирга",
"be": "насмарк"
}
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "къватӏ",
"kind": "from"
},
{
"target": "къватӏулаб",
"kind": "see"
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "родны"
}
{
"word": "къватӏулаб",
"stress": 7,
"stem": "къватӏула",
"forms": [
"къватӏулаб",
"къватӏулалъ",
"къватӏулалъул"
],
"senses": [
{
"text": "насмарк",
"examples": [
{
"av": "къватӏулаб щун буго досде",
"be": "у яго насмарк"
}
]
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "къватӏулъажо",
"stress": 7,
"stem": "къватӏулъаж",
"forms": [
"къватӏулъажо",
"къватӏулъажоялъ",
"къватӏулъажоялъул",
"къватӏулъажал"
],
"senses": [
{
"text": "падкідыш; байструк",
"examples": [
{
"av": "къватӏулъажо гьабун батарабила ханасул ахикь",
"be": "у садзе хана знайшлі падкідыша",
"labels": [
"фальклор"
]
}
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "къватӏуш",
"kind": "see"
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "къватӏуш",
"stress": 7,
"forms": [
"къватӏуш",
"къватӏушалъ",
"къватӏушалъул",
"къватӏушал"
],
"senses": [
{
"text": "падкідыш; байструк",
"examples": [
{
"av": "гьав къватӏушги лъица вачарав гьаниве?",
"be": "хто сюды і гэтага вырадка прывёў?"
}
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "къватӏулъажо",
"kind": "see"
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "къватӏушмахӏав",
"stress": 7,
"forms": [
"къватӏушмахӏав"
],
"senses": [
{
"text": "падобны да выродка",
"labels": [
"рэдка"
]
}
],
"pos": "прыметнік",
"form": "—"
}
{
"word": "къватӏ-къватӏалда",
"stress": 4,
"stem": "къватӏ-къватӏалд",
"forms": [
"къватӏ-къватӏалда",
"къватӏ-къватӏалде"
],
"senses": [
{
"text": "на ўсіх вуліцах; на кожнай вуліцы; на кожным куце",
"labels": [
"прыслоўе"
],
"examples": [
{
"av": "къватӏ-къватӏалда бицунеб букӏана гьезул",
"be": "на кожным кроку гаварылі пра іх"
},
{
"av": "къватӏ-къватӏалда хабар щущазабизе",
"be": "распаўсюджваць чуткі, плёткі"
},
{
"av": "къватӏ-къватӏалде рахъун",
"be": "выходзячы на ўсе вуліцы"
}
]
}
],
"pos": "прыслоўе",
"form": "—"
}
{
"word": "къвахьи",
"stress": 4,
"forms": [
"къвахьи",
"къвахьиялъ",
"къвахьиялъул"
],
"senses": [
{
"text": "слабы грукат",
"comment": "гукаперайманне гуку ад удару цвёрдага прадмета"
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "къвахьиялда",
"stress": 4,
"forms": [
"къвахьиялда"
],
"senses": [
{
"text": "з нямоцным грукатам",
"labels": [
"прыслоўе"
]
}
],
"pos": "прыслоўе",
"form": "—"
}
{
"word": "къвачӏа",
"stress": 7,
"stem": "къвачӏ",
"forms": [
"къвачӏа",
"къвачӏаялъ",
"къвачӏица",
"къвачӏаялъул",
"къвачӏил",
"къучӏби"
],
"senses": [
{
"text": "бурдзюк",
"examples": [
{
"av": "вехьасул къвачӏа",
"be": "сумка пастуха"
},
{
"av": "гьардухъанасул къвачӏа",
"be": "сума жабрака"
},
{
"av": "лъугьинчӏеб къвачӏа",
"be": "сума з неапрацаванай скуры"
},
{
"av": "къвачӏил кӏал",
"be": "гарлавіна сумы"
},
{
"av": "къвачӏиниб лъе гьаб гьан",
"be": "у мяшочак пакладзі гэта мяса"
},
{
"av": "къвачӏинибе базе",
"be": "зсыпаць у мяшочак"
},
{
"av": "къвачӏинибе бана дос тӏех",
"be": "у мяшочак пасыпаў ён талокны"
},
{
"av": "къвачӏиниса бахъун бачӏана Басирица хӏан",
"be": "Басір дастаў з мяшка сыр"
},
{
"av": "къвачӏа баччизе",
"be": "сыходзіць, сысці; змотваць вуды",
"labels": [
"іранічна",
"адпавядае рускаму"
],
"comment": "дыл. мяшок цягнуць"
},
{
"av": "къвачӏа чӏехьезе",
"be": "расказваць",
"labels": [
"у пераносным значэнні"
],
"comment": "пра што-небудзь"
},
{
"av": "къвачӏил кӏал бичизе",
"be": "пачынаць гаварыць пра што-н.",
"labels": [
"у пераносным значэнні"
],
"comment": "што-небудзь; пачынаць гаварыць"
},
{
"av": "къвачӏил кӏал бухьине",
"be": "не разгалошваць што-небудзь; хаваць пра што-небудзь",
"labels": [
"у пераносным значэнні"
],
"comment": "літ. гарлавіну мяшка завязаць"
},
{
"av": "къвачӏил кӏал бухьунарев",
"be": "з доўгім языком; любячы пабалтаць; той, хто разгалошвае ўсё, што трэба і не трэба",
"labels": [
"у пераносным значэнні"
],
"comment": "дыял. не завязваючы горла мяшка"
},
{
"av": "къвачӏил кӏал кквезе",
"be": "трымаць ілжэўразу",
"comment": "гульня слоў"
},
{
"av": "къвачӏил уммат",
"be": "бедната, бяднейшы люд, жабракі",
"comment": "пагарда"
},
{
"av": "гьабихъе бачӏунеб гьирда тӏад къвачӏги рекъараб жо бугилан абун буго гӏонкӏкӏоца",
"be": "мыш сказала, маўляў, што да мяшка, прывезенага на млын, вельмі дарэчы і скураны мяшочак",
"labels": [
"прымаўка"
],
"comment": "каб ёй было чаго грызць"
}
]
},
{
"text": "каробка, карабачка",
"comment": "бавоўна"
},
{
"text": "Квача",
"precomment": "вялікая літара 'Q'",
"comment": "імя ўласнае мужчынскае ці мянушка"
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "къвачӏакӏутӏ",
"stress": 7,
"forms": [
"къвачӏакӏутӏ",
"къвачӏакӏутӏица",
"къвачӏакӏутӏил",
"къвачӏакӏутӏал"
],
"senses": [
{
"text": "паскробыш, апошняе дзіця ў сям'і",
"labels": [
"размоўнае слова"
],
"comment": "літ. сумкатрас",
"examples": [
{
"av": "къвачӏакӏутӏ вуго гьав нижер вац",
"be": "гэты наш брат — апошняе дзіця ў сям'і"
}
]
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "къвачӏачи",
"stress": 7,
"stem": "къвачӏач",
"forms": [
"къвачӏачи",
"къвачӏачияс",
"къвачӏачиясул",
"къвачӏачагӏи"
],
"senses": [
{
"text": "мяшэчнік",
"labels": [
"размоўнае слова"
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "къвачӏилав",
"kind": "see"
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "къвачӏа-таргьа",
"stress": 7,
"forms": [
"къвачӏа-таргьа",
"къвачӏа-таргьаялъ",
"къвачӏа-таргьаялъул"
],
"senses": [
{
"text": "мяшковая тара",
"labels": [
"зборны назоўнік"
]
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "къвачӏилав",
"stress": 7,
"stem": "къвачӏила",
"forms": [
"къвачӏилав",
"къвачӏилас",
"къвачӏиласул",
"къвачӏилал"
],
"senses": [
{
"text": "мяшэчнік",
"labels": [
"размоўнае слова"
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "къвачӏачи",
"kind": "see"
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}