къо

{
  "word": "къо",
  "forms": [
    "къо",
    "къоялъ",
    "къойица",
    "къоялъул",
    "къойил",
    "къоял"
  ],
  "senses": [
    {
      "text": "дзень",
      "examples": [
        {
          "av": "бащдаб къо",
          "be": "паўдня"
        },
        {
          "av": "бертадул къо",
          "be": "дзень вяселля"
        },
        {
          "av": "жакъасеб къо",
          "be": "сённяшні дзень"
        },
        {
          "av": "ихдалил къо",
          "be": "веснавы дзень"
        },
        {
          "av": "къокъаб къо",
          "be": "кароткі дзень"
        },
        {
          "av": "хӏалтӏул къо",
          "be": "працоўны дзень"
        },
        {
          "av": "хӏалтӏулареб къо",
          "be": "непрацоўны дзень"
        },
        {
          "av": "цо къо",
          "be": "адзін дзень"
        },
        {
          "av": "цо къо бачӏина",
          "be": "наступіць (настане) дзень"
        },
        {
          "av": "къо инабизе",
          "be": "праводзіць дзень, бавіць час",
          "comment": "у гультайстве"
        },
        {
          "av": "къо цӏазе",
          "be": "прызначыць дзень; удакладніць тэрмін"
        },
        {
          "av": "къо гьоркьоб биччан",
          "be": "праз дзень"
        },
        {
          "av": "къо цӏабуцӏунеб буго",
          "be": "дзень даўжэе"
        },
        {
          "av": "нахъисеб къоялъ",
          "be": "на наступны дзень"
        },
        {
          "av": "тӏубараб къоялъ",
          "be": "цэлы дзень, увесь дзень, цягам усяго дня"
        },
        {
          "av": "цо къоялъ",
          "be": "за адзін дзень; аднойчы, у адзін цудоўны дзень"
        },
        {
          "av": "щибаб къоялъ",
          "be": "кожны дзень"
        },
        {
          "av": "къоялдаса къоялде",
          "be": "з дня ў дзень"
        },
        {
          "av": "кӏочонарел къоял",
          "be": "незабыўныя дні"
        },
        {
          "av": "халатал къоял",
          "be": "доўгія дні"
        },
        {
          "av": "гьал къоязда",
          "be": "у гэтыя дні"
        },
        {
          "av": "къо радал букӏаго",
          "be": "пакуль не позна",
          "comment": "букв. пакуль яшчэ раніца"
        }
      ]
    },
    {
      "text": "рабочы дзень; працадзень",
      "labels": [
        "у пераносным значэнні"
      ],
      "examples": [
        {
          "av": "дозие къойихъ лъикӏ жо щолеб буго",
          "be": "ім добра плацяць за працоўны дзень"
        },
        {
          "av": "къойитӏа долъие анцӏго куй щвана",
          "be": "за працадні яна атрымала дзесяць бараноў"
        }
      ]
    },
    {
      "text": "дзень",
      "comment": "у значэнні свята",
      "examples": [
        {
          "av": "Бергьенлъиялъул къо",
          "be": "Дзень Перамогі"
        },
        {
          "av": "ччугӏихъанасул къо",
          "be": "дзень рыбака"
        }
      ]
    },
    {
      "text": "дні, жыццё",
      "labels": [
        "у пераносным значэнні"
      ],
      "examples": [
        {
          "av": "лъикӏаб къо бихьаги дуда",
          "be": "хай будзе тваё жыццё шчаслівым"
        },
        {
          "av": "рос вугеб къоялда къо релълъунаро",
          "be": "жыццё з мужам не падобна да жыцця без яго"
        },
        {
          "av": "букӏинчӏесде къо бачӏани, къадги чирахъ рекӏуна",
          "be": "калі для нямаіка надыдуць дні з дастаткам, той і днём свяцільнік запальвае",
          "labels": [
            "прыказка"
          ]
        }
      ]
    },
    {
      "text": "цяжкасць; бяда",
      "labels": [
        "у пераносным значэнні"
      ],
      "examples": [
        {
          "av": "къо бихьизе",
          "be": "перанесці цяжкасці"
        },
        {
          "av": "гӏемер къо бихьана гъосда",
          "be": "ён бачыў шмат цяжкасцей"
        },
        {
          "av": "къо бихьичӏого щибниги лъугьунаро",
          "be": "без цяжкасцей нічога не робіцца"
        },
        {
          "av": "бихьараб къоги кирилъун хъван батаги, квараб мучариги садакъалъун батаги",
          "be": "хай заўдзячыць табе [Алаг] за перанесеныя цяжкасці [у дарозе], і тыя аладкі, якімі ты харчаваўся, палічыць за міласціну ад Сябе ж",
          "labels": [
            "прыказка"
          ]
        },
        {
          "av": "къо рехизе",
          "be": "здацца, саступіць, не вытрымаць выпрабавання; аплашаць пры цяжкасцях"
        },
        {
          "av": "къо хӏехьезе",
          "be": "праявіць вынослівасць; вытрымаць выпрабаванне; праходзіць праз цяжкасці"
        },
        {
          "av": "гьудул къо ккедал лъала",
          "be": "сябра пазнаеш у бядзе",
          "labels": [
            "прыказка"
          ]
        }
      ]
    },
    {
      "text": "годнасць, гонар",
      "labels": [
        "у пераносным значэнні"
      ],
      "examples": [
        {
          "av": "инсул къоялда чӏа",
          "be": "будзь годным сынам бацьку"
        },
        {
          "av": "къо гӏодобегӏанлъиларо",
          "be": "гонару не збудзецца"
        },
        {
          "av": "къо бахараб заман",
          "be": "позняя раніца"
        },
        {
          "av": "къо бигъине",
          "be": "сустракацца з непрыемнасцямі"
        },
        {
          "av": "къо битӏаги!",
          "be": "шчасліва!, шчасця табе!"
        },
        {
          "av": "къо лъикӏ гьабизе",
          "be": "развітвацца з кім-небудзь"
        },
        {
          "av": "къо щварав чи",
          "be": "асуджаны на смерць чалавек"
        },
        {
          "av": "огь бухӏаяб къо!",
          "be": "ах, каб згарэў гэты дзень!"
        }
      ]
    }
  ],
  "pos": "назоўнік",
  "form": "назоўны"
}