←

sources.avar.me / uk-av

зай

23 статей

→
Оглавление страницы (23)

зайвий

сообщить о неточности
{
  "word": "зайвий",
  "stress": 4,
  "stem": "ИЗЛИШН",
  "forms": [
    "излишний",
    "излишняя",
    "излишнее"
  ],
  "senses": [
    {
      "text": "тӏокӏаб; къваригӏунелдаса цӏикӏкӏараб",
      "examples": [
        {
          "uk": "зайва обережність",
          "av": "тӏокӏаб (къваригӏунелдаса цӏикӏкӏараб) цӏодорлъи"
        }
      ]
    }
  ]
}

зайвий

сообщить о неточности
{
  "word": "зайвий",
  "stress": 2,
  "stem": "ЛИШН",
  "forms": [
    "лишний",
    "лишняя",
    "лишнее"
  ],
  "senses": [
    {
      "text": "тӏокӏаб, тӏокӏлъараб",
      "precomment": "надлишковий",
      "examples": [
        {
          "uk": "зайві речі",
          "av": "тӏокӏаб къайи, тӏокӏлъарал жал"
        }
      ]
    },
    {
      "text": "кколареб, къваригӏунареб, хӏажалъулареб, гӏададисеб",
      "precomment": "непотрібний",
      "examples": [
        {
          "uk": "зайві витрати",
          "av": "гӏададисеб харж гьаби"
        },
        {
          "uk": "це буде не зайве",
          "av": "гьеб гьабуниги бегьила, гьеб бугониги бегьунгутӏи букӏинаро"
        },
        {
          "uk": "дозволити собі зайве а) (допустити витрати не по коштах)",
          "av": "чвантида рекъечӏел харжал гьаризе, бугониги-гьечӏониги цӏикӏкӏарал харжал гьаризе лъугьине"
        },
        {
          "uk": "дозволити собі зайве б) (вийти з рамок дозволеного)",
          "av": "зани бегизабизе, гӏурхъи бахине, кколаребщинаб гьабизе"
        }
      ]
    }
  ]
}

займання

сообщить о неточности
{
  "word": "займання",
  "stress": 10,
  "forms": [
    "воспламенение"
  ],
  "labels": [
    "середній рід"
  ],
  "senses": [
    {
      "text": "гваргъун цӏа рекӏинаби",
      "precomment": "за дієсловом запалити"
    },
    {
      "text": "гваргъун цӏа рекӏин",
      "precomment": "за дієсловом спалахнути"
    }
  ]
}

займати

сообщить о неточности
{
  "word": "займати",
  "stress": 6,
  "homonym": 1,
  "forms": [
    "занимать"
  ],
  "labels": [
    "недоконаний вид"
  ],
  "see_also": [
    {
      "target": "занять",
      "kind": "see",
      "refwordnum": "1"
    }
  ]
}

займати

сообщить о неточности
{
  "word": "займати",
  "stress": 6,
  "homonym": 2,
  "forms": [
    "занимать"
  ],
  "labels": [
    "недоконаний вид"
  ],
  "senses": [
    {
      "examples": [
        {
          "uk": "він обіймає високу посаду",
          "av": "дов тӏадегӏанаб хъулухъалда вуго"
        }
      ]
    },
    {
      "text": "бахъизе",
      "examples": [
        {
          "uk": "займати фортецю",
          "av": "хъала бахъизе"
        }
      ]
    },
    {
      "text": "машгъуллъизавизе, вуссинавизе",
      "precomment": "кого; цікавити",
      "labels": [
        "у переносному значенні"
      ],
      "examples": [
        {
          "uk": "мене дуже займає це питання",
          "av": "гьеб суалалъ цӏакъ машгъуллъизавун вуго дун"
        }
      ]
    }
  ],
  "see_also": [
    {
      "target": "занять",
      "kind": "see",
      "refwordnum": "1"
    }
  ]
}

займатися

сообщить о неточности
{
  "word": "займатися",
  "stress": 6,
  "homonym": 1,
  "forms": [
    "заниматься"
  ],
  "labels": [
    "недоконаний вид"
  ],
  "senses": [
    {
      "text": "цӏалдезе",
      "precomment": "вчитися",
      "examples": [
        {
          "uk": "вчитися в інституті",
          "av": "институталда цӏалдезе"
        },
        {
          "uk": "займатися весь день",
          "av": "тӏубараб къоялъ цӏалдезе"
        }
      ]
    },
    {
      "text": "машгъуллъизе",
      "precomment": "чим",
      "examples": [
        {
          "uk": "займатися математикою",
          "av": "математикаялде машгъуллъизе"
        },
        {
          "uk": "займатися спортом",
          "av": "спорталде машгъуллъизе"
        }
      ]
    },
    {
      "text": "цӏалдезе кумек гьабизе",
      "precomment": "з ким-чим",
      "examples": [
        {
          "uk": "займатися з дітьми",
          "av": "лъималазе цӏалдезе кумек гьабизе"
        }
      ]
    }
  ],
  "see_also": [
    {
      "target": "заняться",
      "kind": "see",
      "refwordnum": "1"
    }
  ]
}

займатися

сообщить о неточности
{
  "word": "займатися",
  "stress": 6,
  "homonym": 2,
  "forms": [
    "заниматься"
  ],
  "labels": [
    "недоконаний вид"
  ],
  "see_also": [
    {
      "target": "заняться",
      "kind": "see",
      "refwordnum": "2"
    }
  ]
}

займенник

сообщить о неточности
{
  "word": "займенник",
  "stress": 8,
  "forms": [
    "местоимение"
  ],
  "labels": [
    "середній рід"
  ],
  "senses": [
    {
      "text": "цӏарубакӏ",
      "labels": [
        "граматика"
      ],
      "examples": [
        {
          "uk": "особовий займенник",
          "av": "гьумералъул цӏарубакӏ"
        }
      ]
    }
  ]
}

займистість

сообщить о неточности
{
  "word": "займистість",
  "stress": 10,
  "forms": [
    "воспламеняемость"
  ],
  "labels": [
    "жіночий рід"
  ],
  "senses": [
    {
      "text": "гваргъун цӏа рекӏин"
    }
  ]
}

зайняти

сообщить о неточности
{
  "word": "зайняти",
  "stress": 4,
  "homonym": 1,
  "forms": [
    "занять"
  ],
  "labels": [
    "доконаний вид"
  ],
  "senses": [
    {
      "text": "къарзалъ (бекӏеда, нахъе кьезегӏан) босизе",
      "precomment": "що, чого, взяти в борг",
      "examples": [
        {
          "uk": "позичити гроші в товариша",
          "av": "гьалмагъасухъа къарзалъ гӏарац босизе"
        }
      ]
    }
  ]
}

зайняти

сообщить о неточности
{
  "word": "зайняти",
  "stress": 4,
  "stem": "ЗАНЯ",
  "homonym": 2,
  "forms": [
    "занять"
  ],
  "labels": [
    "доконаний вид"
  ],
  "senses": [
    {
      "text": "цӏезабизе; кквезе",
      "precomment": "що, заповнити; розташуватися",
      "examples": [
        {
          "uk": "книги зайняли всю полицю",
          "av": "тӏахьаз тӏолабго хъарщи (полка) ккун буго"
        },
        {
          "uk": "зайняти місце в першому ряду",
          "av": "тӏоцебесеб кьерда бакӏ кквезе"
        },
        {
          "uk": "ця робота зайняла весь день",
          "av": "гьеб хӏалтӏуца тӏубараб къо ккуна"
        }
      ]
    },
    {
      "text": "кинаб букӏаниги хъулухъалде лъугьине",
      "precomment": "що, вступити на яку-небудь посаду",
      "examples": [
        {
          "uk": "зайняти місце секретаря",
          "av": "секретарасул хъулухъалде лъугьине"
        }
      ]
    },
    {
      "text": "бахъизе",
      "precomment": "що, захопити",
      "examples": [
        {
          "uk": "зайняти місто",
          "av": "шагьар бахъизе"
        }
      ]
    },
    {
      "text": "хӏалтӏизавизе, машгъуллъизавизе",
      "precomment": "когось-щось, використовувати",
      "examples": [
        {
          "uk": "усі актори були зайняті у виставі",
          "av": "киналго актерал спектаклалда гьоркьоре рачун рукӏана"
        }
      ]
    },
    {
      "text": "интерес лъугьинабизе, бижизабизе",
      "precomment": "кого-що, зацікавити",
      "labels": [
        "у переносному значенні"
      ],
      "examples": [
        {
          "uk": "мене дуже займає це питання",
          "av": "гьеб суалалъ дир кӏудияб интерес бижизабуна"
        }
      ]
    },
    {
      "text": "ракӏ гъезабизе, авадан гьавизе",
      "precomment": "кого-що, розважити"
    },
    {
      "text": "хӏухьел цӏазе захӏмалъана",
      "precomment": "подих захопило",
      "comment": "хӏалуциналъ, рахӏатхвеялъ"
    }
  ]
}

зайнятий

сообщить о неточности
{
  "word": "зайнятий",
  "stress": 6,
  "forms": [
    "занятой",
    "занятая",
    "занятое"
  ],
  "senses": [
    {
      "text": "регӏел гьечӏев, хӏалтӏи гӏемерав",
      "examples": [
        {
          "uk": "зайнята людина",
          "av": "регӏел гьечӏев чи"
        }
      ]
    }
  ]
}

зайнятий

сообщить о неточности
{
  "word": "зайнятий",
  "stress": 2,
  "stem": "ЗАНЯТ",
  "forms": [
    "занятый",
    "занятая",
    "занятое"
  ],
  "senses": [
    {
      "text": "хӏалтӏулев, хӏалтӏи бугев, машгъуллъарав",
      "precomment": "невільний",
      "examples": [
        {
          "uk": "я сьогодні зайнятий",
          "av": "дир жакъа хӏалтӏи буго"
        }
      ]
    }
  ]
}

зайнятися

сообщить о неточности
{
  "word": "зайнятися",
  "stress": 4,
  "homonym": 1,
  "forms": [
    "заняться"
  ],
  "labels": [
    "доконаний вид"
  ],
  "senses": [
    {
      "text": "кинаб бугониги иш гьабизе лъугьине, ишалде машгъуллъизе",
      "precomment": "чим, приступити до якої-небудь справи",
      "comment": "тӏаделъизе",
      "examples": [
        {
          "uk": "зайнятися читанням",
          "av": "цӏалиялде машгъуллъизе (тӏаделъизе)"
        }
      ]
    },
    {
      "text": "кумек гьабизе",
      "precomment": "з ким-чим, допомогти",
      "examples": [
        {
          "uk": "займатися з відстаючими учнями",
          "av": "нахъа хутӏарал цӏалдохъабазе кумек гьабизе"
        }
      ]
    },
    {
      "text": "кӏвар кьезе",
      "precomment": "ким-чим, звернути увагу",
      "comment": "буссинабизе",
      "examples": [
        {
          "uk": "зайнятися собою",
          "av": "жиндего кӏвар кьезе"
        }
      ]
    }
  ]
}

зайнятися

сообщить о неточности
{
  "word": "зайнятися",
  "stress": 4,
  "homonym": 2,
  "forms": [
    "заняться"
  ],
  "labels": [
    "доконаний вид"
  ],
  "senses": [
    {
      "text": "рекӏине лъугьине",
      "precomment": "загорітися",
      "examples": [
        {
          "uk": "спалахнула пожежа",
          "av": "цӏа рекӏине лъугьана"
        }
      ]
    },
    {
      "text": "загӏипго кунчӏизе лъугьине",
      "precomment": "почати світати",
      "examples": [
        {
          "uk": "день зайнявся",
          "av": "рогьине, хъахӏлъи рехизе лъугьана"
        }
      ]
    }
  ]
}

зайнятість

сообщить о неточности
{
  "word": "зайнятість",
  "stress": 2,
  "forms": [
    "занятость"
  ],
  "labels": [
    "жіночий рід"
  ],
  "senses": [
    {
      "text": "сундениги машгъуллъун рукӏин, регӏел гьечӏолъи, хӏалтӏи букӏин",
      "examples": [
        {
          "uk": "незважаючи на зайнятість, я прийду",
          "av": "регӏел (регӏун) гьечӏониги, дун вачӏина"
        }
      ]
    }
  ]
}

зайти

сообщить о неточности
{
  "word": "зайти",
  "stress": 5,
  "forms": [
    "зайти"
  ],
  "labels": [
    "доконаний вид"
  ],
  "senses": [
    {
      "text": "кирениги щвезе, ине, лъугьине",
      "precomment": "у різних значеннях",
      "examples": [
        {
          "uk": "зайти в магазин",
          "av": "тукаде щвезе"
        },
        {
          "uk": "зайти відвідати когось",
          "av": "лъидениги ваккизе щвезе"
        },
        {
          "uk": "зайти по книжку",
          "av": "тӏехьалда хадув ине (щвезе)"
        },
        {
          "uk": "зайти з правого боку",
          "av": "кваранисан лъугьине (ине)"
        },
        {
          "uk": "зайти по горло у воду",
          "av": "щокърове (горбониве) щвезегӏан лъелъе лъугьине"
        }
      ]
    },
    {
      "text": "щинкӏизе, тӏерхьине",
      "precomment": "про небесні світила",
      "examples": [
        {
          "uk": "сонце зайшло",
          "av": "бакъ тӏерхьана"
        }
      ]
    },
    {
      "text": "ккезе, байбихьизе",
      "precomment": "початися",
      "examples": [
        {
          "uk": "розмова зайшла про полювання",
          "av": "хабар ккана чанахъан-лъиялъул хӏакъалъулъ"
        }
      ]
    },
    {
      "text": "...даса ине",
      "comment": "борчӏизе",
      "labels": [
        "у переносному значенні"
      ],
      "examples": [
        {
          "uk": "суперечка зайшла занадто далеко",
          "av": "дагӏба гӏорхъодаса ана (борчӏана)"
        },
        {
          "uk": "наша розмова затяглася за північ",
          "av": "нижер хабар-кӏал сордо бащалъудаса ун батана"
        }
      ]
    },
    {
      "text": "рес къотӏараб хӏалалде ккезе",
      "precomment": "зайти в глухий кут"
    }
  ]
}

зайця

сообщить о неточности
{
  "word": "зайця",
  "stress": 2,
  "forms": [
    "зайца",
    "зайцу"
  ],
  "see_also": [
    {
      "target": "заяц",
      "kind": "from",
      "comment": "родительный, дательный падеж и так далее",
      "comment_lang": "ru"
    }
  ]
}

зайчатина

сообщить о неточности
{
  "word": "зайчатина",
  "stress": 5,
  "forms": [
    "зайчатина"
  ],
  "labels": [
    "жіночий рід"
  ],
  "senses": [
    {
      "text": "гӏанкӏил гьан"
    }
  ]
}

зайченя

сообщить о неточности
{
  "word": "зайченя",
  "stress": 5,
  "forms": [
    "зайчонок",
    "зайчата"
  ],
  "labels": [
    "чоловічий рід",
    "множина"
  ],
  "senses": [
    {
      "text": "гӏанкӏитӏинчӏ"
    }
  ]
}

зайчик

сообщить о неточности
{
  "word": "зайчик",
  "stress": 2,
  "forms": [
    "зайка"
  ],
  "labels": [
    "чоловічий рід"
  ],
  "see_also": [
    {
      "target": "заяц",
      "kind": "from",
      "comment": "ласкательная форма",
      "comment_lang": "ru"
    }
  ]
}

зайчик

сообщить о неточности
{
  "word": "зайчик",
  "stress": 2,
  "forms": [
    "зайчик"
  ],
  "labels": [
    "чоловічий рід"
  ],
  "senses": [
    {
      "text": "матӏуялъ речӏчӏизабулеб бакъул нур",
      "precomment": "світловий",
      "labels": [
        "розмовне слово"
      ]
    }
  ],
  "see_also": [
    {
      "target": "заяц",
      "kind": "see",
      "refwordnum": "2"
    }
  ]
}

зайчиха

сообщить о неточности
{
  "word": "зайчиха",
  "stress": 5,
  "forms": [
    "зайчиха"
  ],
  "labels": [
    "жіночий рід"
  ],
  "senses": [
    {
      "text": "цӏугӏанкӏ, цӏуяб гӏанкӏ"
    }
  ]
}