{
"word": "змій",
"forms": [
"змей"
],
"labels": [
"чоловічий рід"
],
"senses": [
{
"text": "аздагьо",
"precomment": "казкове чудовисько"
},
{
"text": "змей",
"precomment": "паперовий",
"comment": "кагътиборохь, лъималаз боржине биччалеб"
}
]
}
{
"word": "змійовик",
"stress": 6,
"forms": [
"змеевик"
],
"labels": [
"чоловічий рід"
],
"senses": [
{
"text": "кьур-кьурараб (пружина гӏадаб) мащу",
"comment": "хӏухьлал лъамалъи лъугьинабизе хӏалтӏизабулеб"
},
{
"text": "змеевик, гӏурччинаб кьералъул порода",
"comment": "минерал",
"labels": [
"мінералогія"
]
},
{
"text": "цидумалъ",
"labels": [
"ботаніка"
]
}
]
}
{
"word": "зміна",
"stress": 6,
"stem": "ИЗМЕНЕНИ",
"forms": [
"изменение"
],
"labels": [
"середній рід"
],
"senses": [
{
"text": "хисизаби",
"comment": "за дієсл. змінити 1",
"comment_lang": "ru"
},
{
"text": "хиси",
"comment": "за дієсл. змінитися",
"comment_lang": "ru"
},
{
"text": "хиси",
"precomment": "поправка",
"examples": [
{
"uk": "без змін",
"av": "хиси гьечӏого"
},
{
"uk": "зі змінами",
"av": "хиса-басиялгун"
}
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "изменить",
"kind": "see",
"refwordnum": "1"
}
]
}
{
"word": "зміна",
"stress": 3,
"stem": "СМЕН",
"forms": [
"смена"
],
"labels": [
"жіночий рід"
],
"senses": [
{
"text": "хиси",
"comment": "за дієсловом змінити, змінитися",
"examples": [
{
"uk": "зміна пір року",
"av": "лъагӏалил заманаби хиси"
},
{
"uk": "зміна одягу",
"av": "ретӏел хиси"
}
],
"comment_lang": "ru"
},
{
"text": "смена; гӏел",
"comment": "на предприятии",
"examples": [
{
"uk": "завод працює в три зміни",
"av": "завод лъабго сменаялъ хӏалтӏула"
},
{
"uk": "прийшла вечірня зміна",
"av": "къасисеб смена бачӏана"
},
{
"uk": "готувати собі заміну",
"av": "живго хисизе цӏияб гӏел хӏадур гьабизе"
}
]
}
]
}
{
"word": "змінити",
"stress": 6,
"homonym": 1,
"forms": [
"изменить"
],
"labels": [
"доконаний вид"
],
"senses": [
{
"text": "хисизабизе",
"precomment": "кого-що, зробити іншим",
"examples": [
{
"uk": "змінити договір",
"av": "къотӏи хисизабизе"
},
{
"uk": "змінити спосіб життя",
"av": "гӏумру гьабиялъул къагӏида хисизабизе"
},
{
"uk": "змінити свою думку",
"av": "жиндирго пикру хисизабизе"
}
]
}
]
}
{
"word": "змінити",
"stress": 6,
"stem": "ИЗМЕНИ",
"homonym": 2,
"forms": [
"изменить"
],
"labels": [
"доконаний вид"
],
"senses": [
{
"text": "хилиплъизе",
"precomment": "кому-чому, зрадити",
"examples": [
{
"uk": "зрадити батьківщину",
"av": "ватӏаналъе хилиплъизе"
}
]
},
{
"text": "хиянат (рекӏкӏ) гьабизе",
"precomment": "кому-чому, порушити вірність",
"examples": [
{
"uk": "зрадити своєму другові",
"av": "жиндирго гьудуласе хиянат гьабизе"
}
]
},
{
"text": "дагьлъизе, загӏиплъизе",
"precomment": "кому",
"labels": [
"у переносному значенні"
],
"examples": [
{
"uk": "сили зрадили його",
"av": "досул къуват дагьлъана (къуваталъ рехун тана)"
}
]
}
]
}
{
"word": "змінити",
"stress": 5,
"stem": "СМЕНИ",
"forms": [
"сменить"
],
"labels": [
"доконаний вид"
],
"senses": [
{
"text": "хисизе, хисун батӏияв тезе; хисун батӏияб ретӏине",
"precomment": "кого-що",
"comment": "заменить",
"examples": [
{
"uk": "змінити білизну",
"av": "гъоркьанретӏел хисизе"
},
{
"uk": "змінити вартового",
"av": "хъаравул хисизе"
},
{
"uk": "змінити керівництво",
"av": "нухмалъулел хисизе"
}
]
}
]
}
{
"word": "змінитися",
"stress": 6,
"forms": [
"измениться"
],
"labels": [
"доконаний вид"
],
"senses": [
{
"text": "хисизе; батӏалъизе; батӏияблъун лъугьине",
"examples": [
{
"uk": "він різко змінився",
"av": "дов циндаго хисана"
},
{
"uk": "змінитися на обличчі",
"av": "гьурмалъан хисизе",
"comment": "хӏалакълъизе, кьер тӏезе"
}
]
}
]
}
{
"word": "змінитися",
"stress": 5,
"forms": [
"смениться"
],
"labels": [
"доконаний вид"
],
"senses": [
{
"text": "хисун ккезе, хисизе",
"examples": [
{
"uk": "вартова змінилася",
"av": "хъаравул хисана"
}
]
},
{
"text": "цощинаб жо цогидалъ хисизе",
"examples": [
{
"uk": "переляк у ній змінився обуренням",
"av": "гьелъулъ хӏинкъи ццидаца хисана"
},
{
"uk": "день змінився ніччю",
"av": "къо сордоялъ хисана",
"comment": "къо ун, сордо бачӏана"
}
]
}
]
}
{
"word": "змінний",
"stress": 6,
"stem": "ИЗМЕНЯЕМ",
"forms": [
"изменяемый",
"изменяемая",
"изменяемое"
],
"senses": [
{
"text": "хисулеб, хис-хисулеб, хис-хисун кколеб",
"examples": [
{
"uk": "змінні частини мови",
"av": "хисулел каламалъул бутӏаби"
}
]
}
]
}
{
"word": "змінний",
"stress": 6,
"forms": [
"переменчивый",
"переменчивая",
"переменчивое"
],
"senses": [
{
"text": "цо хӏалалда чӏолареб, хеккого хисулеб, хисардулеб",
"examples": [
{
"uk": "мінливий характер",
"av": "хеккого хисулеб гӏамал-хасият"
}
]
}
]
}
{
"word": "змінний",
"stress": 3,
"stem": "СМЕНН",
"forms": [
"сменный",
"сменная",
"сменное"
],
"senses": [
{
"text": "сменаялъул, хисиялъул, хисулеб",
"examples": [
{
"uk": "змінні збори в цеху",
"av": "цехалда сменаялъул данделъи"
},
{
"uk": "змінна робота",
"av": "сменалда гьабулеб хӏалтӏи, сменаби ккун, гьабулеб хӏалтӏи"
}
]
}
]
}
{
"word": "змінного типу",
"stress": 6,
"stem": "ПЕРЕМЕНН",
"forms": [
"переменный",
"переменная",
"переменное"
],
"senses": [
{
"text": "хисарулеб",
"examples": [
{
"uk": "змінний вітер",
"av": "хисарулеб (хисардулеб) гьури"
}
]
}
]
}
{
"word": "змінність",
"stress": 4,
"forms": [
"изменчивость"
],
"labels": [
"жіночий рід"
],
"senses": [
{
"text": "хисарди, цо хӏал ккунгутӏи",
"precomment": "непостійність",
"examples": [
{
"uk": "змінність погоди",
"av": "гьава-бакъалъул хисарди"
}
]
}
]
}
{
"word": "змінність",
"stress": 6,
"forms": [
"изменяемость"
],
"labels": [
"жіночий рід"
],
"senses": [
{
"text": "хиси, хис-хиси, хисарди"
}
]
}
{
"word": "змінювати",
"stress": 6,
"homonym": 1,
"forms": [
"изменять"
],
"labels": [
"недоконаний вид"
],
"see_also": [
{
"target": "изменить",
"kind": "see",
"refwordnum": "1",
"comment": "1"
}
]
}
{
"word": "змінювати",
"stress": 6,
"stem": "ИЗМЕНЯ",
"homonym": 2,
"forms": [
"изменять"
],
"labels": [
"недоконаний вид"
],
"senses": [
{
"text": "хӏал дагьлъизе (лъугӏизе, загӏиплъизе)",
"examples": [
{
"uk": "сили йому зраджують",
"av": "досул къуват лъугӏулеб (дагьлъулеб, загӏиплъулеб) буго"
}
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "изменить",
"kind": "see",
"refwordnum": "2",
"comment": "2"
}
]
}
{
"word": "змінюватися",
"stress": 6,
"forms": [
"изменяться"
],
"labels": [
"недоконаний вид"
],
"see_also": [
{
"target": "измениться",
"kind": "see"
}
]
}
{
"word": "змінюватися",
"stress": 5,
"forms": [
"сменять(ся)"
],
"labels": [
"недоконаний вид"
],
"see_also": [
{
"target": "сменить",
"kind": "see"
}
]
}
{
"word": "зміряти; поміряти",
"stress": 3,
"forms": [
"смерить"
],
"labels": [
"доконаний вид"
],
"senses": [
{
"text": "борцине",
"precomment": "кого-що",
"examples": [
{
"uk": "виміряти температуру",
"av": "цӏа-кан борцине"
}
]
},
{
"text": "хӏатӏаздаса ботӏрода щвезегӏан бералъ восизе; къимат кьолеб гӏадин, кӏвар кьун хал гьабизе",
"precomment": "кого-небудь поглядом"
}
]
}
{
"word": "зміст",
"stress": 7,
"forms": [
"оглавление"
],
"labels": [
"середній рід"
],
"senses": [
{
"text": "бутӏрул",
"examples": [
{
"uk": "зміст книги",
"av": "тӏехьалъул бутӏрул"
}
]
}
]
}
{
"word": "зміст",
"stress": 7,
"stem": "СОДЕРЖАНИ",
"forms": [
"содержание"
],
"labels": [
"середній рід"
],
"senses": [
{
"text": "цӏуни, чӏезаби",
"precomment": "за дієсловом містити",
"examples": [
{
"uk": "утримання дому в чистоті",
"av": "рукъ бацӏцӏадго чӏезаби"
}
]
},
{
"text": "хьихьи",
"precomment": "утримання",
"examples": [
{
"uk": "бути на чиємусь утриманні",
"av": "лъилниги напакъаялда вукӏине, лъицаниги хьихьизе"
},
{
"uk": "утримання сім'ї",
"av": "хъизан хьихьи"
}
]
},
{
"text": "жаниб бугеб жо, магӏна, хӏасил",
"precomment": "тема",
"examples": [
{
"uk": "зміст листа",
"av": "кагътил хӏасил, гьелда жаниб бугеб жо, магӏна"
}
]
},
{
"text": "хӏалтӏизаби, бетӏергьанлъи гьаби",
"comment": "кинаб бугониги предприятие, иш"
},
{
"text": "сундулъниги бугеб жоялъул къадар",
"precomment": "кількість чогось у чомусь",
"examples": [
{
"uk": "вміст цукру в буряках",
"av": "чӏакӏултӏаналъулъ чакаралъул къадар"
}
]
}
]
}
{
"word": "змістити",
"stress": 6,
"forms": [
"сместить"
],
"labels": [
"доконаний вид"
],
"senses": [
{
"text": "нахъе гьавизе (цощинаб ишалдаса)",
"precomment": "кого",
"comment": "уволить"
},
{
"text": "бакӏ хисизабизе",
"precomment": "що",
"comment": "сдвинуть",
"examples": [
{
"uk": "зсунути стіл",
"av": "стол батӏияб бакӏалда лъезе, стол добегӏан цузе, бугелъуса багъаризабизе"
}
]
}
]
}
{
"word": "зміститися",
"stress": 6,
"forms": [
"сместиться"
],
"labels": [
"доконаний вид"
],
"senses": [
{
"text": "бакӏ хисизе, бугелъуса багъаризе"
}
]
}
{
"word": "змістовний",
"stress": 7,
"forms": [
"содержательный",
"содержательная",
"содержательное"
],
"senses": [
{
"text": "лъикӏаб магӏна бугеб; магӏнаяб; лъикӏаб хӏасил-мурад бугеб",
"examples": [
{
"uk": "змістовна доповідь",
"av": "лъикӏаб хӏасил, магӏна бугеб доклад, магӏнаяб доклад"
}
]
}
]
}
{
"word": "змістовність",
"stress": 7,
"forms": [
"содержательность"
],
"labels": [
"жіночий рід"
],
"senses": [
{
"text": "лъикӏаб магӏна букӏин, лъикӏаб хӏасил-мурад букӏин"
}
]
}
{
"word": "змітати",
"stress": 5,
"homonym": 1,
"forms": [
"сметать"
],
"labels": [
"недоконаний вид"
],
"see_also": [
{
"target": "смести",
"kind": "see"
}
]
}
{
"word": "змітати",
"stress": 5,
"homonym": 2,
"forms": [
"сметать"
],
"labels": [
"доконаний вид"
],
"senses": [
{
"text": "чӏахӏаквар базе, квар чӏвазе, чӏахӏаго шушине",
"precomment": "що",
"comment": "сшить крупными стежками"
}
]
}
{
"word": "змітати",
"stress": 5,
"homonym": 3,
"forms": [
"сметать"
],
"labels": [
"доконаний вид"
],
"senses": [
{
"text": "сокӏкӏине",
"precomment": "що",
"comment": "гӏари",
"examples": [
{
"uk": "зметти стог сіна",
"av": "харил гӏарахъ базе"
}
]
},
{
"text": "рехизе",
"comment": "кибениги"
}
]
}
{
"word": "зміцнення",
"stress": 4,
"forms": [
"упрочение"
],
"labels": [
"середній рід"
],
"senses": [
{
"text": "щулалъизаби, щула гьаби",
"precomment": "за дієсловом зміцнити"
},
{
"text": "щулалъи",
"precomment": "за дієсловом упрочиться"
}
]
}
{
"word": "зміцнити",
"stress": 4,
"forms": [
"упрочить"
],
"labels": [
"доконаний вид"
],
"senses": [
{
"text": "щулалъизабизе, щула гьабизе",
"precomment": "що",
"examples": [
{
"uk": "зміцнити мир",
"av": "рекъел щула гьабизе"
},
{
"uk": "зміцнити своє становище",
"av": "жиндирго хӏал-хӏукму щулалъизабизе"
}
]
}
]
}
{
"word": "зміцнювальний",
"stress": 7,
"forms": [
"укрепляющий",
"укрепляющая",
"укрепляющее"
],
"senses": [
{
"text": "щулалъизабулеб, щула гьабулеб"
}
]
}
{
"word": "зміцнювати(ся)",
"stress": 7,
"forms": [
"укреплять(ся)"
],
"labels": [
"недоконаний вид"
],
"see_also": [
{
"target": "укрепить",
"kind": "see"
}
]
}
{
"word": "зміцнювати(-ся)",
"stress": 4,
"forms": [
"упрочивать(ся)"
],
"labels": [
"недоконаний вид"
],
"see_also": [
{
"target": "упрочиться",
"kind": "see"
}
]
}
{
"word": "зміцніти",
"stress": 4,
"forms": [
"окрепнуть"
],
"labels": [
"доконаний вид"
],
"senses": [
{
"text": "щулалъизе, къвакӏизе",
"precomment": "стати міцнішим, міцнішим",
"examples": [
{
"uk": "лід на річці зміцнів",
"av": "гӏорда цӏер щулалъана (къвакӏана)"
}
]
},
{
"text": "дагьавги къуватав, чорхолъ витӏарав лъугьине",
"precomment": "стати сильнішим, здоровішим",
"examples": [
{
"uk": "діти за літо зміцніли",
"av": "лъимал рииялда жанир дагьалги къуватал, чорхолъ ритӏарал лъугьана"
}
]
},
{
"text": "гучлъизе, щулалъизе",
"precomment": "посилитися",
"examples": [
{
"uk": "вітер зміцнів",
"av": "гьури гучлъана"
}
]
}
]
}
{
"word": "зміцніти",
"stress": 4,
"forms": [
"упрочиться"
],
"labels": [
"доконаний вид"
],
"senses": [
{
"text": "щулалъизе",
"examples": [
{
"uk": "міжнародне становище зміцнілося",
"av": "халкъазда гьоркьосеб хӏал щулалъана"
}
]
}
]
}
{
"word": "зміцнітися",
"stress": 6,
"forms": [
"укрепиться"
],
"labels": [
"доконаний вид"
],
"senses": [
{
"text": "щулалъизе",
"precomment": "стати міцнішим",
"labels": [
"у прямому і переносному значенні"
],
"examples": [
{
"uk": "здоров'я зміцніло",
"av": "сахлъи щулалъана"
},
{
"uk": "дружба зміцніла",
"av": "гьудуллъи щулалъана"
}
]
},
{
"text": "щулалъи ккун чӏезе",
"labels": [
"військовий термін"
],
"examples": [
{
"uk": "батальйон укріпився біля мосту",
"av": "батальон кьодухъ щулалъи ккун чӏана"
}
]
}
]
}
{
"word": "змішаний",
"stress": 3,
"stem": "СМЕШАНН",
"forms": [
"смешанный",
"смешанная",
"смешанное"
],
"senses": [
{
"text": "жубараб, жуба-гъубараб",
"examples": [
{
"uk": "змішана група",
"av": "жубараб группа (къокъа)"
}
]
}
]
}
{
"word": "змішання",
"stress": 5,
"forms": [
"смешение"
],
"labels": [
"середній рід"
],
"senses": [
{
"text": "жубазаби",
"comment": "за значенням дієслова змішати",
"comment_lang": "ru"
},
{
"text": "жубай, жуба-гъубай",
"comment": "за значенням дієслова змішатися",
"comment_lang": "ru"
}
]
}
{
"word": "змішати",
"stress": 5,
"forms": [
"смешать"
],
"labels": [
"доконаний вид"
],
"senses": [
{
"text": "жубазабизе",
"precomment": "що"
},
{
"text": "жуба-гъубазабизе",
"labels": [
"у переносному значенні"
]
},
{
"text": "цо жо цогидаблъун ккезе, цо жо цогидалдаса батӏа гьабизе лъангутӏизе"
},
{
"text": "инжит гьавизе, гӏодовегӏан гьавизе, бугьтанал лъезе",
"precomment": "кого-небудь з брудом",
"labels": [
"вираз"
]
}
]
}
{
"word": "змішатися",
"stress": 5,
"forms": [
"смешаться"
],
"labels": [
"доконаний вид"
],
"senses": [
{
"text": "жубазе",
"comment": "образовать смесь"
},
{
"text": "жуба-гъубан ине, жуба-гъубазе",
"labels": [
"у переносному значенні"
]
}
]
}
{
"word": "змішувати(-ся)",
"stress": 3,
"forms": [
"смешивать(ся)"
],
"labels": [
"недоконаний вид"
],
"see_also": [
{
"target": "смешать",
"kind": "see"
}
]
}
{
"word": "зміщення",
"stress": 5,
"forms": [
"смещение"
],
"labels": [
"середній рід"
],
"senses": [
{
"text": "нахъе гьави (цощинаб ишалдаса)",
"comment": "за значенням дієслова змістити",
"comment_lang": "ru"
},
{
"text": "бакӏ хиси, бугелъуса багъари",
"comment": "за значенням дієслова зрушитися",
"comment_lang": "ru"
}
]
}
{
"word": "зміщувати(-ся)",
"stress": 5,
"forms": [
"смещать(ся)"
],
"labels": [
"недоконаний вид"
],
"see_also": [
{
"target": "сместить",
"kind": "see"
}
]
}
{
"word": "змія",
"stress": 4,
"forms": [
"змея"
],
"labels": [
"жіночий рід"
],
"senses": [
{
"text": "борохь",
"examples": [
{
"uk": "отруйна змія",
"av": "загьруяб борохь"
}
]
},
{
"text": "хиянатав (макруяв) чи, борохь",
"precomment": "про людину",
"labels": [
"у переносному значенні"
]
}
]
}
{
"word": "змієня",
"forms": [
"змеёныш"
],
"labels": [
"чоловічий рід"
],
"senses": [
{
"text": "борхьитӏинчӏ"
}
]
}
{
"word": "змієподібний",
"forms": [
"змеевидный",
"змеевидная",
"змеевидное"
],
"senses": [
{
"text": "борохь гӏадаб, борхьида релълъараб"
}
]
}
{
"word": "змієподібний",
"stress": 8,
"stem": "ЗМЕЕОБРАЗН",
"forms": [
"змееобразный",
"змееобразная",
"змееобразное"
],
"senses": [
{
"text": "борохь гӏадаб кӏичӏ-кӏичӏараб",
"examples": [
{
"uk": "змієподібна дорога",
"av": "борохь гӏадаб кӏичӏ-кӏичӏараб нух"
}
]
}
]
}
{
"word": "зміїний",
"stress": 4,
"forms": [
"змеиный",
"змеиная",
"змеиное"
],
"senses": [
{
"text": "борхьил(аб)"
}
]
}