{
"word": "гӏад",
"forms": [
"гӏад"
],
"senses": [
{
"examples": [
{
"av": "гӏад гьабизе",
"be": "насміхацца, падняць на смех"
},
{
"av": "гӏад гьабуна доз нижер калам",
"be": "яны кпілі з нашых слоў, яны паднялі нас на смех"
},
{
"av": "дуца дун гӏад гьавуге",
"be": "ты не лічы мяне дурнем"
}
]
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "інфінітыў"
}
{
"word": "гӏадаб",
"stem": "гӏада",
"forms": [
"гӏадаб"
],
"gender_forms": [
"гӏадаб",
"гӏадав",
"гӏадай"
],
"senses": [
{
"text": "[бяз націску] такі, як…, падобны на каго-што; падобны да каго-чаго",
"examples": [
{
"av": "гамачӏ гӏадаб",
"be": "падобны да каменя"
},
{
"av": "махх гӏадаб",
"be": "[такі] як жалеза"
},
{
"av": "Мун гӏадав гьавеги эбелалъе вас",
"be": "Нараджаюць маці сыноў такіх, як ты",
"labels": [
"фальклор"
]
},
{
"av": "ци гӏадав чи",
"be": "чалавек, падобны на мядзведзя",
"comment": "здаровы, моцны"
},
{
"av": "тӏегь гӏадай яс",
"be": "дзяўчына, падобная да кветкі"
},
{
"av": "тӏилал гӏадал тӏеренал бохдул",
"be": "ногі тонкія, як палкі"
}
]
}
],
"pos": "прыметнік",
"form": "—"
}
{
"word": "гӏадаб",
"stress": 3,
"forms": [
"гӏадаб"
],
"gender_forms": [
"гӏадаб",
"гӏадав",
"гӏадай"
],
"senses": [
{
"text": "незвычайны, дзіўны; ненармальны",
"examples": [
{
"av": "гӏадаб хабар",
"be": "незвычайная размова"
},
{
"av": "гӏадаб хасият",
"be": "дзіўны характар"
},
{
"av": "дос гьабураб жо кинабго нужее гӏадаб букӏуна",
"be": "усё, што ён робіць, здаецца вам дзіўным"
}
]
}
],
"pos": "прыметнік",
"form": "—"
}
{
"word": "гӏадагӏо",
"stress": 5,
"stem": "гӏадагӏ",
"forms": [
"гӏадагӏо",
"гӏадагӏоялъ",
"гӏадагӏоялъул",
"гӏадагӏаби"
],
"senses": [
{
"text": "чэрап; галава, башка"
}
],
"see_also": [
{
"target": "гвангвара",
"kind": "see"
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "гӏадада",
"stress": 5,
"forms": [
"гӏадада",
"гӏададаго"
],
"senses": [
{
"text": "дарэмна, панапрасна, безэфектыўна, марна, дарма; дарам, задарма; насмарку; загінуць, прапасці",
"labels": [
"прыслоўе"
],
"examples": [
{
"av": "гӏадада бицараб рагӏи — гӏадада рехараб чӏор",
"be": "слова, сказанае дарэмна — пуста выпушчаная страла",
"labels": [
"прыказка"
]
},
{
"av": "гӏадада гуро гӏалимзабаз абулеб…",
"be": "нездарма вучоныя гавораць…"
},
{
"av": "гӏадада ккезе",
"be": "пойсці марна"
},
{
"av": "гӏадада ккана ниж гьанире",
"be": "мы дарэмна прыйшлі сюды"
},
{
"av": "гӏадада хвезабизе",
"be": "траціць марна, без карысці; (с)псаваць"
},
{
"av": "махщел гьечӏев устарас ххам гӏадада хвезабуна",
"be": "няўмелы кравец спаскудзіў матэрыял"
},
{
"av": "гӏадада хвезе",
"be": "прапасці дарма, без карысці, ні за што; пайсці прахам",
"labels": [
"размоўнае слова",
"выраз"
]
},
{
"av": "кинабго гӏадада хвана",
"be": "усё пайшло прахам"
},
{
"av": "гӏадада хвезе",
"be": "загінуць, прапасці; загінуць"
},
{
"av": "заман гӏадада инабуге",
"be": "час марна не марнуй"
},
{
"av": "гӏададаго гаргадуге",
"be": "не балбочы дарэмна"
}
]
},
{
"text": "несправядліва, незаслужана, ні за што, без прычыны"
},
{
"text": "у трызненні",
"examples": [
{
"av": "гӏадада гаргадизе",
"be": "трызніць, гаварыць у трызненні"
},
{
"av": "унтарав гӏадада гаргадулев вуго",
"be": "хворы трызніць"
}
]
}
],
"pos": "прыслоўе",
"form": "—"
}
{
"word": "гӏададакъад",
"stress": 5,
"forms": [
"гӏададакъад"
],
"senses": [
{
"text": "сярод белага дня; адкрыта",
"labels": [
"прыслоўе"
],
"examples": [
{
"av": "гӏададакъад хъамун ана хъачагъаз рехъен",
"be": "сярод белага дня рабаўнікі скралі атару"
}
]
}
],
"pos": "прыслоўе",
"form": "—"
}
{
"word": "гӏададасеб",
"stress": 5,
"forms": [
"гӏададасеб"
],
"gender_forms": [
"гӏададасеб",
"гӏададасев",
"гӏададасей"
],
"senses": [
{
"text": "марны, бессэнсоўны, пусты, нікчэмны",
"examples": [
{
"av": "гӏададасеб сапар",
"be": "дарэмная паездка"
},
{
"av": "гӏададасеб хабар",
"be": "пустая размова"
},
{
"av": "гӏададасеб хӏалтӏи",
"be": "марная праца"
},
{
"av": "гӏададасеб хьвади",
"be": "бясмэшнае хаджэнне"
}
]
}
],
"pos": "прыметнік",
"form": "—"
}
{
"word": "гӏададахалат",
"stress": 5,
"forms": [
"гӏададахалат",
"гӏададахалатица",
"гӏададахалатил"
],
"senses": [
{
"text": "вялікан, вярзіла",
"labels": [
"размоўнае слова"
]
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "гӏадал",
"stress": 5,
"forms": [
"гӏадал"
],
"senses": [
{
"examples": [
{
"av": "гӏадал гьавизе",
"be": "адурачыць, з розуму зводзіць"
},
{
"av": "рокьуца гӏадал гьавун вуго дов",
"be": "каханне звяло яго з розуму"
}
]
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "інфінітыў"
}
{
"word": "гӏадалаб",
"stress": 5,
"stem": "гӏадала",
"forms": [
"гӏадалаб"
],
"gender_forms": [
"гӏадалаб",
"гӏадалав",
"гӏадалай"
],
"senses": [
{
"text": "безразважны, вар’яцкі, вар’ят",
"examples": [
{
"av": "гӏадалав чи",
"be": "вар'ят",
"comment": "чалавек"
}
]
},
{
"text": "дурны, блазенскі",
"examples": [
{
"av": "гӏадалаб бетӏералъ бохдузе гӏакъуба кьола",
"be": "дурная галава нагам спакою не дае",
"labels": [
"прыказка"
]
},
{
"av": "гӏадалаб пикру",
"be": "дурная думка"
},
{
"av": "гӏадалал жал гьаруге!",
"be": "не рабі глупстваў!, не дуры!, не дурэй!"
},
{
"av": "гӏадалаб полох",
"be": "чына лесная (лац. Lathyrus sylvestris)",
"labels": [
"батаніка"
]
}
]
}
],
"pos": "прыметнік",
"form": "—"
}
{
"word": "гӏадаллъи",
"stress": 5,
"forms": [
"гӏадаллъи",
"гӏадаллъиялъ",
"гӏадаллъиялъул"
],
"senses": [
{
"labels": [
"масдар",
"дзеяслоў"
],
"masdarfrom": "гӏадаллъизе"
},
{
"text": "бязглуздзіца; вар'яцтва, безумецтва",
"examples": [
{
"av": "гьесул гӏадаллъиялъ нижеде балагь бачӏинабуна",
"be": "яго вар'яцтва наклікала на нас бяду"
}
]
},
{
"text": "дурасць, глупства; неразумнасць",
"labels": [
"прастамоўнае слова"
],
"examples": [
{
"av": "гӏабдалгун дагӏбади гӏадаллъи ккола",
"be": "спрэчка з дурнем — дурасць",
"labels": [
"прыказка"
]
},
{
"av": "риидал чакмаял ретӏин гӏадаллъи гуребищ?",
"be": "ці ж не глупства насіць летам боты?"
}
]
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "масдар"
}
{
"word": "гӏадаллъизаби",
"stress": 5,
"forms": [
"гӏадаллъизаби"
],
"senses": [
{
"labels": [
"масдар",
"каўзатыўная форма",
"дзеяслоў"
],
"masdarforceto": "гӏадаллъизабизе"
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "масдар"
}
{
"word": "гӏадаллъизабизе",
"stress": 5,
"stem": "гӏадаллъизаб",
"forms": [
"гӏадаллъизабизе",
"гӏадаллъизабула",
"гӏадаллъизабила",
"гӏадаллъизабуна",
"гӏадаллъизабе"
],
"senses": [
{
"text": "зводзіць, звесці з розуму каго-небудзь; пазбаўляць, пазбавіць розуму каго-небудзь; рабіць, зрабіць вар'ятам, пазбаўленым розуму",
"labels": [
"каўзатыўная форма"
],
"examples": [
{
"av": "гӏаракъиялъ гӏадаллъизавун вуго",
"be": "гарэлка пазбавіла розуму"
}
]
},
{
"text": "уводзіць, увесці ў зман",
"labels": [
"у пераносным значэнні"
]
},
{
"text": "выводзіць з раўнавагі",
"labels": [
"у пераносным значэнні"
]
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "каўзатыўная форма"
}
{
"word": "гӏадаллъизе",
"stress": 5,
"stem": "гӏадаллъ",
"forms": [
"гӏадаллъизе",
"гӏадаллъула",
"гӏадаллъила",
"гӏадаллъана",
"гӏадаллъе"
],
"senses": [
{
"text": "вар'яцець, звар'яцець; станавіцца, стаць вар'ятам",
"examples": [
{
"av": "кӏудияб балагь тӏаде бачӏаралдаса дой гӏадаллъана",
"be": "ад вялікага гора яна звар'яцела"
}
]
},
{
"text": "адурэць, здурнець, зглупіць",
"examples": [
{
"av": "вохиялъ гӏадаллъун вуго",
"be": "адурэў ад радасці"
},
{
"av": "гӏадаллъуге!",
"be": "не дуры!, з розуму не сходзь!"
}
]
},
{
"text": "заблудзіцца, памыляцца"
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "інфінітыў"
}
{
"word": "гӏадаллъи-гьаглъи",
"stress": 5,
"forms": [
"гӏадаллъи-гьаглъи",
"гӏадаллъи-гьаглъиялъ",
"гӏадаллъи-гьаглъиялъул"
],
"senses": [
{
"text": "дурасць",
"labels": [
"зборны назоўнік"
]
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "гӏадалнах",
"stress": 5,
"forms": [
"гӏадалнах",
"гӏадалнахалъ",
"гӏадалнахуца",
"гӏадалнахалъул",
"гӏадалнахул"
],
"senses": [
{
"text": "галаўны мозг"
},
{
"text": "мазгі",
"labels": [
"кулінарны тэрмін"
]
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "гӏадалнахул",
"stress": 5,
"forms": [
"гӏадалнахул"
],
"senses": [
{
"genitivefrom": "гӏадалнах",
"comment": "родны склон"
},
{
"text": "мазгавы"
}
],
"see_also": [
{
"target": "гӏадалнах",
"kind": "from"
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "родны"
}
{
"word": "гӏадалтӏа",
"stress": 5,
"stem": "гӏадалтӏ",
"forms": [
"гӏадалтӏа",
"гӏадалтӏе",
"гӏадалтӏаса"
],
"senses": [
{
"text": "на галаве",
"labels": [
"прыслоўе"
],
"examples": [
{
"av": "гӏадалтӏа кӏаз чӏвазе",
"be": "надзець на галаву хустку"
},
{
"av": "гӏадалтӏаса нахъе рехизе",
"be": "кінуць праз галаву"
},
{
"av": "гӏадалтӏе вахине",
"be": "садзіцца на галаву"
},
{
"av": "виччан тани, дов гӏадалтӏе вахинехъин вуго",
"be": "калі дазволіць яму, ён гатовы ўлезць на галаву"
},
{
"av": "гӏадалтӏе квачӏ бегьизе чӏоларо",
"be": "блізка не падпускае",
"comment": "дасл. не дае хапацца за галаву"
}
]
}
],
"pos": "прыслоўе",
"form": "—"
}
{
"word": "гӏадалъ",
"stress": 5,
"forms": [
"гӏадалъ",
"гӏадалъе",
"гӏадалъан"
],
"senses": [
{
"text": "у галаве, па галаве",
"labels": [
"прыслоўе"
],
"examples": [
{
"av": "гӏадалъ багъулеб буго",
"be": "у галаве гудзе"
},
{
"av": "гӏадалъ жо базе",
"be": "ударыць па галаве"
},
{
"av": "гӏадалъ щвана",
"be": "трапіў у галаву"
},
{
"av": "гӏадалъ тӏил кьабураб гӏадин, тӏадвуссун ана",
"be": "ён тут жа адправіўся назад, быццам яго ўдарылі палкай па галаве"
},
{
"av": "гӏадалъ чвазе магӏгӏанги вокьуларо",
"be": "непрыемны, быццам цвік у мазгі"
},
{
"av": "гӏадалъе бахине",
"be": "стукнуць у галаву",
"comment": "пра спіртное"
},
{
"av": "гӏадалъа къватӏибе кӏкӏуй бурулеб бугин ккана",
"be": "валасы дыбам сталі",
"comment": "літ. здавалася, што ў галаве дыміць"
}
]
}
],
"pos": "прыслоўе",
"form": "—"
}
{
"word": "гӏадамазул",
"stress": 5,
"forms": [
"гӏадамазул"
],
"senses": [
{
"genitivefrom": "гӏадамал",
"comment": "родны склон"
},
{
"text": "людскі",
"examples": [
{
"av": "гӏадамазул рагӏи",
"be": "людская пагалоска"
}
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "гӏадамал",
"kind": "from"
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "родны"
}
{
"word": "гӏадамал",
"stress": 5,
"stem": "гӏадама",
"forms": [
"гӏадамал",
"гӏадамаз",
"гӏадамазул"
],
"senses": [
{
"text": "людзі",
"labels": [
"множны лік"
],
"examples": [
{
"av": "мискинал гӏадамал",
"be": "бяднякі, бедныя людзі"
},
{
"av": "рукъалъул гӏадамал",
"be": "хатнія, дамачадцы"
},
{
"av": "чияр гӏадамал",
"be": "чужыя людзі"
},
{
"av": "гӏадамал гӏемераб бакӏ",
"be": "шматлюднае месца"
},
{
"av": "гӏадамал тӏад релъанхъизе",
"be": "стаць агульным пасмешышчам"
},
{
"av": "гӏадамал хирияв чи",
"be": "чалавек, які любіць людзей"
},
{
"av": "гӏадамазул къагӏидаялъ",
"be": "па-людску"
},
{
"av": "гӏадамазул кӏал къазе кӏоларо",
"be": "рот людзям не затуліш",
"labels": [
"прыказка"
]
},
{
"av": "гӏадамазул нухалда",
"be": "па-чалавечы"
},
{
"av": "гӏадамазе квешезе",
"be": "назло людзям"
},
{
"av": "гӏадамазда рагӏизе гурин!",
"be": "не дай божа, каб людзі пачулі!",
"comment": "пра сілу грамадскай думкі"
},
{
"av": "гӏадамаздаса нечон вуго",
"be": "сорамна перад людзьмі"
},
{
"av": "гӏадамалъе вахъине",
"be": "з'яўляцца ў грамадстве, мець зносіны з людзьмі"
},
{
"av": "гӏадамалъе вахъине",
"be": "выйсці ў людзі",
"labels": [
"у пераносным значэнні"
]
},
{
"av": "гӏадамалъа вахъад!",
"be": "ды выб'ешся ты з людзей!",
"labels": [
"лаянкавае слова",
"выраз"
]
},
{
"av": "гӏадамазулъ хъачӏго вукӏунге",
"be": "не будзь грубы з людзьмі"
}
],
"refwordnum": "1",
"pluralfor": "гӏадан"
}
],
"see_also": [
{
"target": "гӏадан",
"kind": "from",
"refwordnum": "1"
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "множны лік"
}
{
"word": "гӏадамасул",
"stress": 7,
"forms": [
"гӏадамасул"
],
"senses": [
{
"genitivefrom": "гӏадан",
"refwordnum": "1",
"comment": "родны склон"
},
{
"text": "чалавечы",
"labels": [
"размоўнае слова"
],
"examples": [
{
"av": "гӏадамасул мацӏалдалъун кӏалъанила чу",
"be": "конь прамовіў чалавечай мовай",
"labels": [
"фальклор"
]
}
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "гӏадан",
"kind": "from",
"refwordnum": "1"
}
],
"pos": "прыметнік",
"form": "—"
}
{
"word": "гӏадан",
"stress": 5,
"stem": "гӏада",
"forms": [
"гӏадан",
"гӏадамас",
"гӏадамасул",
"гӏадамал"
],
"senses": [
{
"text": "чалавек",
"examples": [
{
"av": "лъикӏав гӏадан",
"be": "добры чалавек"
},
{
"av": "мунго кинав гӏадан?",
"be": "што ж ты за чалавек?"
},
{
"av": "гӏадан гьечӏеб бакӏ",
"be": "бязлюднае месца"
},
{
"av": "гӏадан гӏадамасде ккола, мегӏер мегӏералде кколаро",
"be": "чалавек у чалавеку мае патрэбу, а гара ў гары не мае патрэбы",
"labels": [
"прыказка"
]
},
{
"av": "гӏадан гӏадин вукӏа",
"be": "будзь чалавекам"
},
{
"av": "гӏадан лъугьинавизе",
"be": "зрабіць чалавекам",
"comment": "каго-небудзь"
},
{
"av": "гӏадан лъугьинаро досул",
"be": "не будзе толку з яго",
"comment": "літ. чалавекам не стане ён"
},
{
"av": "гӏадан хирияв",
"be": "гуманны",
"comment": "літ. чалавека любячы"
},
{
"av": "гӏадан хӏалтӏизе вижун вуго, хӏинчӏ боржине бижун буго",
"be": "чалавек народжаны працаваць, а птушка — лятаць",
"labels": [
"прыказка"
]
},
{
"av": "гӏаданлъун рикӏкӏине",
"be": "лічыцца",
"comment": "кім-небудзь"
},
{
"av": "гӏаданлъун рикӏкӏунгутӏизе",
"be": "не лічыць за чалавека; не лічыцца"
},
{
"av": "дунги гӏаданлъидал!",
"be": "я ж таксама чалавек!"
},
{
"av": "гӏаданилан ккезе",
"be": "лічыць за чалавека",
"comment": "каго-небудзь"
},
{
"av": "гӏадамасда лъаларо гьеб",
"be": "гэтага ніхто не ведае"
},
{
"av": "берцинай гӏадан йиго ГӀашура",
"be": "Ашура — прыгожая жанчына"
},
{
"av": "ячӏун цо гӏадан кӏалъана дида",
"be": "падышла і пагаварыла са мной адна жанчына"
},
{
"av": "лъикӏай гӏадамалъулгун лъай-хъвай ккана дир",
"be": "я пазнаёміўся з добрай жанчынай"
},
{
"av": "гӏадамил лъимер",
"be": "чалавек, сын чалавечы; дзіця Адама"
},
{
"av": "гӏадамасда релълъараб маймалак",
"be": "чалавекападобная малпа"
}
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "инсан",
"kind": "see",
"refwordnum": "2"
},
{
"target": "чи",
"kind": "see"
},
{
"target": "чӏужугӏадан",
"kind": "see"
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "гӏаданиб",
"stem": "гӏадани",
"forms": [
"гӏаданиб",
"гӏадание",
"гӏаданиса",
"гӏаданисан"
],
"senses": [
{
"text": "у галаве; у мозг, у мозгу",
"labels": [
"прыслоўе"
],
"examples": [
{
"av": "гӏаданиб магӏу хутӏичӏо долъул",
"be": "усе вочы выплакала яна"
},
{
"av": "гӏаданибе би тӏинкӏун хвана дов",
"be": "ён памер ад кровазліцця ў мозг"
},
{
"av": "дир гӏаданиса бачӏанщинаб магӏу",
"be": "колькі слёз я выплакала"
},
{
"av": "гӏаданир берал",
"be": "вочы, вочы",
"labels": [
"паэтычнае слова",
"выраз"
]
},
{
"av": "берал гӏаданире хъамун ана",
"be": "вочы закаціліся",
"comment": "у стане агоніі"
}
]
}
],
"pos": "прыслоўе",
"form": "—"
}
{
"word": "гӏаданлъи",
"stress": 5,
"forms": [
"гӏаданлъи",
"гӏаданлъиялъ",
"гӏаданлъиялъул"
],
"senses": [
{
"text": "чалавечнасць, гуманнасць; спагадлівасць; ветлівасць",
"examples": [
{
"av": "гӏаданлъи бугел гӏадамал",
"be": "гуманныя людзі"
},
{
"av": "гӏаданлъи гьечӏев чи",
"be": "неадчувальны чалавек"
},
{
"av": "гӏакълу-лъай гуребги, гӏаданлъиги букӏине ккола инсанасулъ",
"be": "акрамя інтэлекту, у чалавеку павінна быць і чалавечнасць"
}
]
},
{
"text": "высакароднасць, дабро",
"examples": [
{
"av": "гьунаралъе гӏорхъиги, гӏаданлъиялъе хвелги букӏунаро",
"be": "таленту няма мяжы, а высакароднасці няма канца",
"labels": [
"прыказка"
],
"comment": "літ. смерці"
}
]
},
{
"text": "гасціннасць, добразычлівы прыём; частаванне",
"comment": "у гасцях",
"examples": [
{
"av": "гӏаданлъи гьабизе",
"be": "пачаставаць"
}
]
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "гӏаданлъиялъул",
"stress": 5,
"forms": [
"гӏаданлъиялъул"
],
"senses": [
{
"genitivefrom": "гӏаданлъи",
"comment": "родны склон"
},
{
"text": "чалавечны, гуманны",
"examples": [
{
"av": "гӏаданлъиялъул нухалда",
"be": "па гуманным шляху"
}
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "гӏаданлъи",
"kind": "from"
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "родны"
}
{
"word": "гӏаданлъи-яхӏ",
"stress": 5,
"forms": [
"гӏаданлъи-яхӏ",
"гӏаданлъи-яхӏалъ",
"гӏаданлъи-яхӏалъул"
],
"senses": [
{
"text": "гуманнасць і сумленне",
"labels": [
"зборны назоўнік"
]
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "гӏадан-чи",
"stress": 5,
"forms": [
"гӏадан-чи"
],
"senses": [
{
"examples": [
{
"av": "гӏадан-чи гьечӏеб бакӏ",
"be": "бялюдная мясцовасць"
}
]
}
],
"pos": "займеннік",
"form": "—"
}
{
"word": "гӏадат",
"stress": 5,
"forms": [
"гӏадат",
"гӏадаталъ",
"гӏадаталъул",
"гӏадатал"
],
"senses": [
{
"text": "адат; звычай, традыцыя; норавы; абрад",
"examples": [
{
"av": "гӏадат хвезабизе",
"be": "не прытрымлівацца традыцыі"
},
{
"av": "гьаниб гьединаб гӏадат буго",
"be": "тут завезены такі звычай; тут такая традыцыя"
},
{
"av": "гьоболасе рухӏ кьей магӏарулазул гӏадатлъун лъугьараб иш буго",
"be": "гатоўнасць ахвяраваць сабой за кунака ператварылася ў горцаў у звычай"
},
{
"av": "гӏадатлъун билълъараб куцалда",
"be": "паводле традыцыі"
},
{
"av": "жиндирго гӏадатлъун ккун буго дос гьеб",
"be": "ён узяў гэта для сябе за звычай"
},
{
"av": "умумузул гӏадаталда рекъон",
"be": "па традыцыі бацькоў і дзядоў"
},
{
"av": "жиндирго гӏадаталда рекъон",
"be": "як звычайна"
},
{
"av": "гӏадаталдаса бахъараб",
"be": "незвычайны"
},
{
"av": "некӏсиял гӏадатал",
"be": "старажытныя звычаі"
},
{
"av": "росдал гӏадатал",
"be": "сельскія адаты"
},
{
"av": "гӏадатал цӏунизе",
"be": "захоўваць традыцыі",
"comment": "ці звычаі"
}
]
},
{
"text": "звычка; звычай",
"examples": [
{
"av": "хъалиян цӏалеб гӏадат",
"be": "звычка курыць"
},
{
"av": "досул гӏадат букӏана рада-радал инсухъе щолеб",
"be": "ён меў звычай наведваць раніцай бацьку"
},
{
"av": "дир гӏадат буго цудунго вахъунеб",
"be": "у мяне звычка — рана ўставаць"
},
{
"av": "гӏадатлъун лъугьине",
"be": "увайсці ў звычку, укараніцца"
},
{
"av": "гӏадатлъун лъугьине",
"be": "увайсці ў традыцыю, стаць традыцыйным"
}
]
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "гӏадатаб",
"stress": 3,
"forms": [
"гӏадатаб"
],
"gender_forms": [
"гӏадатаб",
"гӏадатав",
"гӏадатай"
],
"senses": [
{
"text": "звычайны; прывычны",
"examples": [
{
"av": "гӏадатаб иш",
"be": "звычайная справа"
}
]
},
{
"text": "просты",
"examples": [
{
"av": "гӏадатаб ретӏел",
"be": "простая вопратка"
}
]
},
{
"text": "просты",
"labels": [
"граматыка"
],
"examples": [
{
"av": "гӏадатаб глагол",
"be": "просты дзеяслоў"
},
{
"av": "гӏадатаб предложение",
"be": "просты сказ"
},
{
"av": "гӏадатаб рикӏкӏен",
"be": "просты лічэбнік"
}
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "гӏадатияб",
"kind": "see"
}
],
"pos": "прыметнік",
"form": "—"
}
{
"word": "гӏадатияб",
"stress": 3,
"stem": "гӏадатия",
"forms": [
"гӏадатияб"
],
"gender_forms": [
"гӏадатияб",
"гӏадатияв",
"гӏадатияй"
],
"senses": [
{
"text": "просты",
"examples": [
{
"av": "гӏадатияв чи",
"be": "просты чалавек"
}
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "гӏадатаб",
"kind": "see"
},
{
"target": "гӏадияб",
"kind": "see"
}
],
"pos": "прыметнік",
"form": "—"
}
{
"word": "гӏадатлъи",
"stress": 3,
"forms": [
"гӏадатлъи",
"гӏадатлъиялъ",
"гӏадатлъиялъул"
],
"senses": [
{
"labels": [
"масдар",
"дзеяслоў"
],
"masdarfrom": "гӏадатлъизе"
},
{
"text": "звычайнасць, прывычнасць; будзённасць"
},
{
"text": "прастата",
"examples": [
{
"av": "хасияталъул гӏадатлъи",
"be": "прастата характару"
}
]
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "масдар"
}
{
"word": "гӏадатлъизаби",
"stress": 3,
"forms": [
"гӏадатлъизаби"
],
"senses": [
{
"labels": [
"масдар",
"каўзатыўная форма",
"дзеяслоў"
],
"masdarforceto": "гӏадатлъизабизе"
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "масдар"
}
{
"word": "гӏадатлъизабизе",
"stress": 3,
"stem": "гӏадатлъизаб",
"forms": [
"гӏадатлъизабизе",
"гӏадатлъизабула",
"гӏадатлъизабила",
"гӏадатлъизабуна",
"гӏадатлъизабе"
],
"senses": [
{
"text": "спрашчаць што-небудзь",
"labels": [
"каўзатыўная форма"
]
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "каўзатыўная форма"
}
{
"word": "гӏадатлъизе",
"stress": 3,
"stem": "гӏадатлъ",
"forms": [
"гӏадатлъизе",
"гӏадатлъула",
"гӏадатлъила",
"гӏадатлъана",
"гӏадатлъе"
],
"senses": [
{
"text": "спрашчацца, спрасціцца; станавіцца, стаць прасцей"
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "інфінітыў"
}
{
"word": "гӏадахъ",
"stress": 5,
"forms": [
"гӏадахъ"
],
"senses": [
{
"examples": [
{
"av": "гӏадахъ босизе",
"be": "звярнуць увагу, прыняць да ўвагі"
},
{
"av": "гӏадахъ босичӏо",
"be": "не прыняў да ўвагі, не паслухаўся"
},
{
"av": "инсуца абураб гӏадахъ босун букӏарабани, гьеб балагь бачӏинароан",
"be": "калі б ты прыняў да ўвагі тое, што казаў бацька, цябе не спасцігла б гэтая бяда"
}
]
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "інфінітыў"
}
{
"word": "гӏада-",
"stress": 5,
"forms": [
"гӏада-"
],
"senses": [
{
"comment": "нулявая форма страчана, захавалася са значэннем \"галава\" ў аснове наступных слоў"
}
],
"see_also": [
{
"target": "гӏадагӏо",
"kind": "see"
},
{
"target": "гӏадалнах",
"kind": "see"
},
{
"target": "гӏадалтӏа",
"kind": "see"
},
{
"target": "гӏадалъ",
"kind": "see"
},
{
"target": "гӏадахъ",
"kind": "see"
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "гӏадго",
"stress": 3,
"forms": [
"гӏадго"
],
"senses": [
{
"text": "у дзівоснасць; у навіну",
"labels": [
"прыслоўе"
],
"examples": [
{
"av": "нилъеца гьабулеб иш дозие гӏадго буго",
"be": "ім у дзівосні тое, што мы робім"
}
]
}
],
"pos": "прыслоўе",
"form": "—"
}
{
"word": "гӏадил",
"stress": 5,
"forms": [
"гӏадил",
"гӏадилалъ",
"гӏадилалъул",
"гӏадилица",
"гӏадилил"
],
"senses": [
{
"text": "справядлівасць; бесстароннасць",
"examples": [
{
"av": "гӏадил цӏунизе",
"be": "захоўваць справядлівасць, быць аб'ектыўным"
},
{
"av": "гӏадил цӏуничӏого тезе",
"be": "паступіць несправядліва, парушыць справядлівасць; перайсці мяжу бесстароннасці"
},
{
"av": "гӏадил цӏуничӏого хьвадизе",
"be": "весці сябе несправядліва"
}
]
},
{
"text": "парадак, дысцыпліна",
"examples": [
{
"av": "гӏадил гьабизе",
"be": "устанавіць дысцыпліну"
},
{
"av": "росулъ гӏадил букӏинчӏо",
"be": "у авуле не было парадку"
}
]
},
{
"text": "Адыл",
"precomment": "вялікая літара 'ГӀ'",
"comment": "імя ўласнае мужчынскае",
"forms": [
"гӏадилица",
"гӏадилил"
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "гӏадлу",
"kind": "see"
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "гӏадилаб",
"stress": 5,
"stem": "гӏадила",
"forms": [
"гӏадилаб"
],
"gender_forms": [
"гӏадилаб",
"гӏадилав",
"гӏадилай"
],
"senses": [
{
"text": "правасудны, справядлівы, бесстаронні",
"examples": [
{
"av": "гӏадилав диванбег",
"be": "бесстаронні суддзя"
},
{
"av": "гӏадилав хан",
"be": "справядлівы хан"
},
{
"av": "гӏадилав хӏаким",
"be": "справядлівы правіцель"
}
]
}
],
"pos": "прыметнік",
"form": "—"
}
{
"word": "гӏадилал",
"stress": 3,
"stem": "гӏадила",
"forms": [
"гӏадилал",
"гӏадилаз",
"гӏадилазул"
],
"senses": [
{
"text": "адыты",
"labels": [
"множны лік",
"каранічны тэрмін"
],
"comment": "біблейскае племя"
},
{
"examples": [
{
"av": "гӏадилазул гьурал",
"be": "веснавыя моцныя вятры"
}
]
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "множны лік"
}
{
"word": "гӏадилго",
"stress": 5,
"forms": [
"гӏадилго"
],
"senses": [
{
"text": "справядліва, бесстаронне",
"labels": [
"прыслоўе"
]
}
],
"pos": "прыслоўе",
"form": "—"
}
{
"word": "гӏадиллъи",
"stress": 5,
"forms": [
"гӏадиллъи",
"гӏадиллъиялъ",
"гӏадиллъиялъул"
],
"senses": [
{
"text": "справядлівасць, бесстароннасць",
"labels": [
"рэдка"
],
"examples": [
{
"av": "гӏадиллъиялъ дов гӏадамазе вокьула",
"be": "людзі яго любяць за справядлівы характар"
}
]
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "гӏадин",
"stress": 5,
"forms": [
"гӏадин"
],
"senses": [
{
"text": "быццам, як, быццам бы, нібы, нібыта, падобна",
"labels": [
"злучнік"
],
"examples": [
{
"av": "вачӏарав гӏадин, нахъеги ана",
"be": "як прыйшоў, так і пайшоў"
},
{
"av": "Варис гӏадин цӏаларавани, мунги вукӏинаан мугӏалим",
"be": "калі б вучыўся, як Варыс, і ты стаў бы настаўнікам"
},
{
"av": "Гьуд ахӏдезе лъугьана, дун гӏайибияв вугев гӏадин",
"be": "Гуд стаў крычаць, быццам я вінаваты"
},
{
"av": "гӏанкӏ гӏадин хӏинкъула",
"be": "баіцца, як заяц",
"labels": [
"прымаўка"
]
},
{
"av": "рохь гӏадин",
"be": "вельмі шмат",
"comment": "літ. шмат, як дрэў у лесе"
}
]
}
],
"pos": "злучнік",
"form": "—"
}
{
"word": "гӏадияб",
"stress": 5,
"forms": [
"гӏадияб"
],
"gender_forms": [
"гӏадияб",
"гӏадияв",
"гӏадияй"
],
"senses": [
{
"text": "звычайны, прывычны; нармальны",
"labels": [
"дыялектызм"
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "гӏадатаб",
"kind": "see"
},
{
"target": "гӏадатияб",
"kind": "see"
}
],
"pos": "прыметнік",
"form": "—"
}
{
"word": "гӏадлу",
"stress": 3,
"forms": [
"гӏадлу",
"гӏадлуялъ",
"гӏадлуялъул"
],
"senses": [
{
"text": "парадак, дысцыпліна",
"examples": [
{
"av": "гӏадлу бугев",
"be": "добрапрыстойны"
},
{
"av": "берталъ гӏадлу букӏана",
"be": "на вяселлі панаваў парадак"
},
{
"av": "дозул хъизамалда гӏадлу букӏинчӏо",
"be": "у іх сям'і не было парадку"
},
{
"av": "кьварараб гӏадлу букӏинабизе",
"be": "усталяваць строгую дысцыпліну"
},
{
"av": "гӏадлу къвакӏизабизе",
"be": "узмацніць дысцыпліну"
},
{
"av": "гӏадлу цӏунизе",
"be": "захаваць дысцыпліну"
},
{
"av": "рачӏа, гӏадлу цӏунизин",
"be": "давай(це) будзем выконваць дысцыпліну"
},
{
"av": "росдал гӏадлу цӏунарав чи",
"be": "чалавек, які сачыць за парадкам у ауле"
},
{
"av": "гӏадлу щулалъизабизе",
"be": "умацаваць дысцыпліну"
}
]
},
{
"text": "пакаранне",
"comment": "лёгкае",
"examples": [
{
"av": "гӏадлу гьабизе",
"be": "пакараць"
},
{
"av": "гӏадлуялда гьоркьоб гӏажал гьечӏо",
"be": "ад пакарання не паміраюць",
"labels": [
"прыказка"
]
}
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "гӏадил",
"kind": "see"
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "гӏадлу-низам",
"stress": 3,
"forms": [
"гӏадлу-низам",
"гӏадлу-низамалъ",
"гӏадлу-низамалъул"
],
"senses": [
{
"text": "парадак і дысцыпліна, парадак",
"labels": [
"зборны назоўнік"
],
"examples": [
{
"av": "гӏадлу-низам гьечӏого",
"be": "беспарадкавана"
}
]
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "гӏадлъи",
"stress": 3,
"forms": [
"гӏадлъи"
],
"senses": [
{
"labels": [
"масдар",
"дзеяслоў"
],
"masdarfrom": "гӏадлъизе"
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "масдар"
}
{
"word": "гӏадлъизе",
"stress": 3,
"stem": "гӏадлъ",
"forms": [
"гӏадлъизе",
"гӏадлъула",
"гӏадлъила",
"гӏадлъана",
"гӏадлъе"
],
"senses": [
{
"text": "здацца смешным, дзіўным",
"examples": [
{
"av": "битӏараб бицунев чи гӏадлъун вихьула цо-цоязда",
"be": "некаторым здаецца смешным той, хто кажа праўду"
}
]
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "інфінітыў"
}
{
"word": "гӏадхазаби",
"stress": 6,
"forms": [
"гӏадхазаби"
],
"senses": [
{
"labels": [
"масдар",
"каўзатыўная форма",
"дзеяслоў"
],
"masdarforceto": "гӏадхазабизе"
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "масдар"
}
{
"word": "гӏадхазабизе",
"stress": 6,
"stem": "гӏадхазаб",
"forms": [
"гӏадхазабизе",
"гӏадхазабула",
"гӏадхазабила",
"гӏадхазабуна",
"гӏадхазабе"
],
"senses": [
{
"text": "закружыць",
"comment": "галаву",
"examples": [
{
"av": "бетӏер гӏадхазабизе",
"be": "выклікаць галавакружэнне"
},
{
"av": "гӏемер гаргадун мадугьалалъ дир бетӏер гӏадхазабуна",
"be": "ад балбатні суседкі ў мяне пачалося галавакружэнне",
"comment": "дэк. сваёй балбатнёй суседка закружыла мне галаву"
}
]
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "інфінітыў"
}
{
"word": "гӏадхазе",
"stress": 6,
"stem": "гӏадх",
"forms": [
"гӏадхазе",
"гӏадхала",
"гӏадхана"
],
"senses": [
{
"text": "закружыцца, закруціцца",
"comment": "пра галаву"
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "інфінітыў"
}
{
"word": "гӏадхай",
"stress": 6,
"stem": "гӏадха",
"forms": [
"гӏадхай",
"гӏадхаялъ",
"гӏадхаялъул"
],
"senses": [
{
"labels": [
"масдар",
"дзеяслоў"
],
"masdarfrom": "гӏадхазе"
},
{
"text": "галавакружэнне, памутненне ў галаве",
"examples": [
{
"av": "гӏадхай бачӏун лъугьана",
"be": "пацямнела ў галаве"
}
]
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "масдар"
}
{
"word": "гӏад-хочӏ",
"stress": 3,
"forms": [
"гӏад-хочӏ",
"гӏад-хочӏалъ",
"гӏад-хочӏалъул"
],
"senses": [
{
"text": "насмешка, кпіны",
"examples": [
{
"av": "гӏад-хочӏ гьабизе",
"be": "кепіцца з каго-небудзь, здзекавацца з каго-небудзь"
},
{
"av": "тӏоцеве долъ гӏолохъанчи гӏад-хочӏ гьавулев вукӏана",
"be": "спачатку яна кпіла з хлопца"
}
]
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "гӏад-хочӏаб",
"stress": 3,
"forms": [
"гӏад-хочӏаб"
],
"gender_forms": [
"гӏад-хочӏаб",
"гӏад-хочӏав",
"гӏад-хочӏай"
],
"senses": [
{
"text": "смешны, недарэчны; кур’ёзны; які выклікае насмешку",
"examples": [
{
"av": "дос щибго гӏад-хочӏаб ишги гьабичӏин, щай нуж релъанхъулел?",
"be": "бо ён не зрабіў нічога смешнага, чаму вы смяяцеся?"
}
]
}
],
"pos": "прыметнік",
"form": "—"
}